PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết nguyên tắc xây dựng chương trình môn giáo dục công dân
bậc THPT là :
Chương trình môn giáo dục công dân được xây dựng trên các môn khoa học cơ
bản như: triết học; đạo đức học, luật học; kinh tế chính trị học; chủ nghĩa xã hội khoa
học và các đường lối, chủ trương chính sách của Đảng; pháp luật của Nhà nước trong
giai đoạn hiện nay. Bên cạnh đó môn giáo dục công dân còn tích hợp nhiều nội dung
giáo dục xã hội cần thiết cho các công dân trẻ tuồi như: giáo dục quyền trẻ em, giáo
dục kỹ năng sống, giáo dục môi trường, giáo dục giới tính – sức khỏe sinh sản vị
thành niên, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục phòng chống ma túy,…
Quá trình dạy môn giáo dục công dân là quá trình khai thác tiềm năng và phát
triển tâm lực học sinh, phát triển tính tích cực hoạt động nhận thức và năng lực tự
hoàn thiện của học sinh.
Nội dung môn giáo dục công dân hướng học sinh vươn tới những giá trị cơ bản
của người công dân Việt Nam trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước. Đó là những giá trị
tốt đẹp của dân tộc trong sự hòa nhập với tinh hoa văn hóa nhân loại, thể hiện sự
thống nhất giữa tính truyền thống với tính hiện đại. Nội dung chương trình còn đảm
bảo tính hệ thống, tính phát triển phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng nhận
thức của học sinh.
Chương trình môn học còn đảm bảo tính cân đối, hài hòa giữa yêu cầu trang bị
kiến thức với việc rèn luyện kĩ năng và phát triển thái độ tích cực cho học sinh, môn
học không chỉ trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông cơ bản, phù hợp với
lứa tuổi học sinh về thế giới quan; nhân sinh quan tiến bộ; về các giá trị đạo đức, pháp
luật, chính sách, lối sống mà còn hình thành và phát triển ở các em những tình cảm,
niềm tin, hành vi thói quen phù hợp với những giá trị đã học.
1


Nội dung môn giáo dục công dân gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực tiễn của
học sinh, gắn bó với sự kiện trong đời sống đời sống đạo đức, pháp luật, kinh tế,

+ Chính sách dân số và giải quyết việc làm.
+ Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường.
+ Chính sách giáo dục và đào tạo; khoa học và công nghệ; văn hóa
+ Chính sách quốc phòng và an ninh
+ Chính sách đối ngoại.

3


PHẦN NỘI DUNG
I. Nguyên tắc chung trong việc đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo
dục công dân bậc THPT
1/ Phương pháp dạy học môn GDCD phải theo hướng phát huy tính tích cực,
chủ động, sáng tạo của HS: bồi dưỡng cho HS những năng lực tự học, khả năng thực
hành, long say mê học tập và ý chí vươn lên. Khắc phục thói quen học tập thụ động
theo kiểu: thầy giảng – trò nghe, thầy hỏi – trò trả lời, thầy đọc – trò chép và học
thuộc.
2/ Quá trình dạy học một bài GDCD phải là quá trình HS được cuốn hút vào
các hoạt động do GV thiết kế, tổ chức và chỉ đạo, để thông qua đó HS có thể tự khám
phá chiếm lĩnh nội dung bài học. HS sẽ hứng thú, thông hiểu và ghi nhớ những gì học
sinh đã nắm được qua hoạt động chủ động, nỗ lực chính mình.
3/ Trong quá trình dạy học, GV phải huy động, khai thác tối đa kinh nghiệm
sống của HS, tạo cơ hội và động viên, khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm, ý
kiến cá nhân về vấn đề đang học, GV cần khuyến khích HS nên thắc mắc trong lúc
nghe giảng, đặt câu hỏi cho thầy cô, cho bạn; trao đổi tranh luận tạo nên mối quan hệ
hợp tác trong giao tiếp giữa thầy với trò, trò với trò trong quá trình chiếm lĩnh nội
dung bài học.
Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiến cá nhân được bộc lộ,
khẳng định hay bác bỏ, sẽ giúp HS nâng cao được trình độ. Bài học cần vận dụng
được vốn hiểu biết và kinh nghiệm của HS và cả lớp, không nên chỉ dựa vào vốn hiểu

Thuật ngữ dự án tiếng Anh là “Project” được hiểu theo nghĩa phổ thông là một
đề án, một dự thảo hay một kế hoạch cần thực hiện nhằm đạt được mục đích đề ra.
Khái niệm dự án được sử dụng phổ thông trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế, xã hội và
trong nghiên cứu khoa học. Sau đó khái niệm dự án đã đi từ lĩnh vực kinh tế, xã hội
vào lĩnh vực giáo dục và đào tạo không chỉ với ý nghĩa là các dự án phát triển giáo
dục mà còn được sử dụng như một hình thức hay phương pháp dạy học.
Đầu thế kỉ XX, các nhà sư phạm Mỹ đã xây dựng các cơ sở lý luận cho phương
pháp dự án và coi đó là một phương pháp dạy học quan trọng để thực hiện quan điểm
dạy học lấy HS làm trung tâm, nhằm khắc phục nhược điểm của dạy học truyền thống

5


lấy thầy giáo làm trung tâm. Ban đầu phương pháp dự án được sử dụng trong thực
hành các môn kĩ thuật về sau được dùng trong hầu hết các môn khác.
Có nhiều quan điểm và định nghĩa khác nhau về dạy học dự án. Nhiều tác giả
coi dạy học dự án là một tư tưởng hay một quan điểm dạy học. Cũng có người coi là
một hình thức dạy học vì khi thực hiện một dự án, có nhiều phương pháp dạy học cụ
thể được sử dụng. Tuy nhiên cũng có thể coi dạy học dự án là phương pháp dạy học
phức hợp.
Phương pháp dự án được hiểu như là một phương pháp trong đó người học
thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp giữa lý thuyết
với thực hành, tự lập kế hoạch thực hiện và đánh giá kết quả. Hình thức làm việc chủ
yếu là theo nhóm, kết quả dự án là những sản phẩm hoạt động có thể giới thiệu được.
2/ Đặc điểm cơ bản của dạy học bằng phương pháp dự án
2.1 Người học là trung tâm của dạy học dự án
- Dạy học dự án chú ý đến nhu cầu, hứng thú người học: người học được trực
tiếp tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp với khả năng và hứng thú của cá
nhân. Dạy học dự án là một phương án dạy học quan trọng để thực hiện quan điểm
dạy học lấy học sinh là trung tâm.

Trong dạy học dự án, việc kiểm tra đánh giá đa dạng hơn, kiểm tra qua hoạt
động nhiều hơn nên giảm kiểm tra kiến thức thuần túy và kiểm tra viết.
Trong dạy học dự án, phương tiện học tập đa dạng hơn, công nghệ thông tin
được tích hợp vào quá trình dạy học tập.
2.4 Kết hợp làm việc theo nhóm và làm việc cá nhân
Các dự án thường được làm việc theo nhóm, trong đó có sự phân công và hợp
tác làm việc giữa các thành viên.
Làm việc theo nhóm giúp cho sản phẩm chất lượng hơn, tốn ít thời gian hơn vì
nó kết hợp và phát huy được sở trường của mỗi cá nhân.
Các dự án đòi hỏi kĩ năng cộng tác làm việc giữa các thành viên, giữa HS và
giáo viên.
2.5 Quan tâm đến sản phẩm của hoạt động
Trong quá trình thực hiện dự án người ta quan tâm đến các sản phẩm được tạo
ra. Các sản phẩm không chỉ là những thu hoạch thuần túy về lý thuyết mà trong đa số
các trường hợp của dự án còn tạo ra các sản phẩm vật chất mang tính xã hội cao.
Để có một sản phẩm tốt do người học tự làm, giáo viên giải quyết khéo léo điều
chỉnh dự án sao cho sản phẩm của dự án là kết quả của quá trình thực hiện một công
việc thực tế chứ không phải là trình bày các thông tin thu thập được.
7


3/ Tác dụng của phương pháp dự án
3.1 Cập nhật các thông tin mới nhất
Khi học sinh sử dụng thông tin để làm bài tập thì cập nhật được các thông tin
mới nhất, tìm hiểu được nhiều thông tin đa chiều thông qua Internet, thấy được nhiều
hình ảnh trực quan, sinh động, đẹp mắt và có tính thực tế, cập nhật. Từ đó có thể hiểu
biết một cách sâu sắc bài học và đặc biệt là những kiến thức thu được không xa rời
hiện thực.
3.2 Học sinh tiếp thu kiến thức mới một cách tự nhiên nhất, đơn giản nhất và
khó quên nhất.

+ Thiết kế dự án: lĩnh vực, ý tưởng, tên dự án.
+ Thiết kế các nhiệm vụ cho HS
+ Chuẩn bị các tài liệu hỗ trợ cho GV và học sinh
- Công việc của HS:
+ Làm việc nhóm để xây dựng dự án.
+ Xây dựng kế hoạch dự án, xác định những công việc cần làm, phương pháp tiến
hành và phân công công việc theo nhóm.
+ Chuẩn bị các nguồn thông tin đáng tin cậy để chuẩn bị thực hiện dự án
4.2 Công đoạn thực hiện
- Công việc của giáo viên:
+ Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá HS trong quá trình thực hiện dự án.
+ Chuẩn bị cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện dự án.
- Công việc của học sinh:
+ Phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm,thực hiện dự án theo đúng kế
hoạch.
+ Tiến hành thu thập và xử lý thông tin thu thập được
+ Xây dựng sản phẩm hoặc bản báo cáo
+ Liên hệ, tìm nguồn giúp đỡ khi cần
+ Thường xuyên phản hồi, thông báo, thông tin cho GV
4.3 Công đoạn tổng hợp
- Công việc giáo viên:
+ Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá HS giai đoạn cuối dự án
+ Bước đầu thông qua sản phẩm cuối của các nhóm
- Công việc của học sinh
+ Hoàn tất sản phẩm của nhóm
9


+ Chuẩn bị tiến hành, giới thiệu sản phẩm của nhóm
4.4 Công đoạn đánh giá, giới thiệu sản phẩm



+ Cơ sở vật chất phục vụ cho việc báo cáo dự án
+ Tổ chức thực hiện, theo dõi dự án, giám sát tiến độ, quản lí lớp, …
III. Vận dụng phương pháp dự án vào giảng dạy môn GDCD lớp 11
1. Một số địa chỉ về nội dung chương trình môn GDCD lớp 11 có thể áp
dụng phương pháp dự án
- Theo kinh nghiệm của giáo viên, trong chương trình môn GDCD lớp 11, ở
Học Kì 2 có một số bài GV có thể vận dụng phương pháp dự án đó là các bài:
+ Bài 11: Chính sách dân số và giải quyết việc làm
+ Bài 12: Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường
+ Bài 13: Chính sách giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa
+ Bài 14: Chính sách quốc phòng và an ninh
+ Bài 15: Chính sách đối ngoại
- Đây là các bài nói về chính sách của Đảng và nhà nước nên nội dung rất khô
khan, nhưng khi được phân chia thành các dự án cho các nhóm thì lại là những vấn đề
rất thu hút học sinh, trở thành những vấn đề mang tính thời sự nên học sinh tiếp thu
bài rất hứng thú và học tập rất tích cực.
2.Cách tiến hành
- GV có thể chia lớp thành 5 hoặc 7 nhóm, mỗi nhóm từ 5- 9 HS tùy vào số tiết
và nội dung của từng bài
- HS có thể lựa chọn một trong các vấn đề trên hoặc GV phân công
- GV hướng dẫn những nội dung cơ bản và yêu cầu cần đạt được của từng dự
án.
- Thời gian từ 1-2 tuần để các nhóm chuẩn bị
- GV thu bài chuẩn bị để kiểm tra nội dung các nhóm chuẩn bị.
-GV có thể góp ý những dự án còn chưa phù hợp để các nhóm tiếp tục hoàn
thiện chuẩn bị cho buổi báo cáo.
-GV chuẩn bị cơ sở vật chất cần thiết để các nhóm tiến hành báo cáo dự án( GV
có thể cho các nhóm báo cáo theo số tiết quy định trong phân phối chương trình)

Với vốn hiểu biết của mình, bạn có nhận xét gì về
tình hình dân số nước ta hiện nay?

Tình
hình
dân số
nước
ta

Quy mô dân số lớn, tốc độ tăng còn
nhanh.
Mật độ dân số cao.
Dân cư phân bố chưa hợp lý
Kết quả giảm sinh chưa thật vững chắc.
Dân số nước ta gây nên những hậu quả
lớn

13


Mật độ dân số của cả nước là:
Năm
1979
1989
Người/km2

159

195


Dân số
Diện tích

Đất rộng, người ít

14


Sức ép dân số
Tài nguyên
môi trường

Môi trường ô nhiễm

Phát triển
kinh tế

Thất nghiệpnghèo khổ

Chất lượng
cuộc sống

Chất lượng bữa ăn
kém, nhà ở thiếu…

Dân số tăng quá nhanh
Kinh tế, văn hoá
Kém phát triển

Thừa lao động, không có việc


Phương
hướng

Làm tốt công tác thông tin,
tuyên truyền, giáo dục.
Nâng cao sự hiểu biết của
người dân.
Nhà nước đầu tư đúng mức

16


Nhà nư ớc đầu tư
đúng mức.

Nâng cao hiểu biết của người
dân về vai trò gia đình

Nuôi dạy con tốt dù gái hay trai

Phát bao cao su, đình sản miễn phí

Biểu dương gia đình văn hóa

Tổ chức các cuôc thi về dân số,
KHHGĐ

Tăng cường công tác
lãnh đạo và quản lý.

Dân số trong đ ộ tuổi lao
động ngày càng tăng.

18


Tập trung sức giải quyết việc làm
ở thành thị và nông thôn.
Phát triển nguồn nhân lực.
Mục
tiêu

Mở rộng thị trường lao động.
Giảm tỷ lệ thất nghiệp.
Tăng tỷ lệ người lao động đã qua
đào tạo nghề.

Thành thị

Nông thôn

Đào tạo lao động có chuyên môn

Khai hoang Thâm canh,
tăng vụ

h

Tăng cường hợp tác đầu tư



20


- Chấp hành chính sách dân số, pháp luật về dân số.
- Chấp hành chính sách giải quyết việc làm và pháp luật
về lao động.
- Động viên người thân chấp hành, đồng thời đấu tranh
chống những hành vi vi phạm chính sách dân số và
giải quyết việc làm.
- Luôn có ý chí vươn lên nắm bắt khoa học kỹ thuật
tiên tiến, định hướng nghề nghiệp đúng đắn, tích cực.
- Góp phần thúc đẩy sự nghiệp xây dựng và phát triển
của đất nước.

21


Câu 2: Liên hợp quốc đã chọn ngày nào sau
đây làm ngày dân số thế giới?
a) 11.7.1970
b) 11.7.1972

c) 11.7.1980
d) 11.7.1987

Câu 1: Những nước nào đang thực hiện
chính sách hạn chế dân số:
a) Hồng Công, Ma Cao
b) Anh, Mỹ, Nga



sách xã hội, các vấn đề cấp thiết của xã hội, xác định rõ trách nhiệm của bản thân với
gia đình, xã hội; không có học sinh vi phạm pháp luật, các em sống rất có trách nhiệm
với cộng đồng xã hội, tích cực tham gia các hoạt động uống nước nhớ nguồn, đền ơn
đáp nghĩa, đoàn kết, giúp đỡ bạn bè, lễ phép với thầy cô……

PHẦN KẾT LUẬN
Áp dụng phương pháp dự án vào bài giảng là một phương pháp quan trọng và
mang lại hiệu quả cao trong giờ dạy. Nó làm cho học sinh dễ hiểu, biến giờ học của
môn khô khan trở nên gần gũi, sinh động, lôi cuốn các em vào bài học và đặc biệt là
giúp HS hoàn toàn chủ động trong việc tiếp thu tri thức. Học sinh thấy được đường
lối, chính sách của Đảng và nhà nước là đúng đắn và phù hợp với quy luật khách
quan, đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân. Quan trọng là giáo dục ý thức trách
nhiệm công dân trong việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật
của nhà nước. Bản thân các em không những thực hiện tốt mà còn góp phần vào việc
tuyên truyền cho những người khác cùng thực hiện.
Để có một giờ dạy thành công, giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức và
sự say mê nghề nghiệp. Giáo viên phải không ngừng học tập, bồi dưỡng chuyên môn
nghiệp vụ. Việc áp dụng phương pháp dự án vào bài giảng chỉ là một trong nhiều
phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy. Tôi mạnh dạn đề xuất một số ý kiến
nhỏ như trên mong được các thầy cô đồng nghiệp ủng hộ và bổ sung vào tiết dạy của
mình.
Giáo dục công dân là một môn rất quan trọng bởi nó giáo dục tư tưởng đạo đức
cho học sinh, giáo dục ý thức thực hiện chính sách của Đảng và pháp luât Nhà nước
tạo nên những phẩm chất của một công dân trong chế độ XHCN. Nhưng thực tế bộ
môn này chưa được thực sự coi trọng theo đúng nghĩa của nó. Tài liệu phục vụ cho
giảng dạy rất nghèo nàn, giáo viên muốn có tài liệu thì phải tự tìm kiếm qua sách,
24