Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

NÂNG CAO TÍNH THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 12
(Qua khảo sát ở trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Để đáp ứng nguồn nhân lực cho đất nước, Đảng và Nhà nước ta chủ trương cải
cách toàn diện giáo dục, trong đó, đổi mới phương pháp dạy học được coi là trọng
tâm với hướng tập trung vào hoạt động học của học sinh nhằm phát triển tối đa tính
tích cực, chủ động, sáng tạo của người học, nội dung sách giáo khoa gắn liền với thực
tiễn của đời sống xã hội. Nguyên tắc thống nhất giữa lí luận với thực tiễn được thể
hiện qua việc tăng cường tích hợp, liên hệ nội dung môn học với thực tiễn cuộc sống,
địa phương, đất nước hoặc những nội dung ứng dụng thực tiễn, thông tin mới về kinh
tế - xã hội vào môn học, qua đó giúp học sinh (HS) hiểu biết thực tế cuộc sống, hiểu
biết các hoạt động sản xuất của quê hương đất nước, góp phần vào định hướng nghề
nghiệp, chuẩn bị tâm thế để sẵn sàng tham gia lao động sản xuất, làm chủ bản thân,
làm chủ đất nước.
Trong những năm qua, việc dạy học môn Giáo dục công dân (GDCD) ở trường
Trung học phổ thông (THPT), đặc biệt là môn GDCD lớp 12, đã có nhiều chuyển
biến tích cực góp phần không nhỏ trong việc phổ biến, tuyên truyền, trang bị những
kiến thức pháp luật cho lứa tuổi thanh niên. Song, cũng cần thẳng thắn thừa nhận việc
dạy học môn GDCD nói chung, chương trình GDCD lớp 12 nói riêng hiện còn nhiều
tồn tại, hạn chế. Nhiều giáo viên (GV) chưa tích cực, sáng tạo trong việc tìm tòi, vận
dụng các PPDH làm cho quá trình tiếp thu tri thức của học sinh trở nên nặng nề, thụ
động. Các kiến thức pháp luật chưa được học sinh hiểu và vận dụng một cách hiệu
quả. Nội dung bài giảng của GV còn nặng về lý thuyết, ít được lý giải, minh chứng
với thực tiễn. Thực trạng đó đã tác động không nhỏ tới thái độ học sinh trong việc
tiếp cận môn học. Gần đây, bạo lực học đường đang có nguy cơ gia tăng cũng như xu
hướng trẻ vị thành niên phạm tội diễn ra ngày càng nhiều…Tất cả những vấn đề đó
đòi hỏi trong quá trình dạy học, giáo viên khi giảng dạy cần có sự gắn kết giữa nội

Trình độ
Đại học
Trình độ
Sau đại
học
GV giỏi
cấp tỉnh
Thâm
niên công
tác (1-5
năm)
Thâm niên
công tác
(5-10 năm)
04 GDCD 04 02 02 01 03
- Theo số liệu ở trên, trường THPT Thanh Bình có 4 giáo viên dạy GDCD, cả 4
giáo viên đều có trình độ đạt chuẩn, trong đó có 2 giáo viên đạt danh hiệu giáo viên
dạy giỏi cấp Tỉnh, 2 giáo viên đạt trên chuẩn. Đó chính là những thuận lợi không nhỏ
trong việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực để nâng cao hiệu quả giảng
dạy bộ môn.
- Bảng 1.1 Kết quả chất lượng học tập môn GDCD lớp 12
Sĩ số Giỏi Khá TB Yếu Kém
517 12 (2.32%) 171 (33.08%) 281 (54.35%) 53 (10.25%) 0
(Nguồn: Tác giả khảo sát tại trường THPT Thanh Bình tháng 4/2013)
Số liệu trên cho thấy chất lượng dạy học môn GDCD ở trường THPT Thanh
Bình tương đối khả quan. Điểm thi của học sinh khá cao và đồng đều. Sở dĩ có được
kết quả như vậy là bởi việc thực hiện dạy theo PPDH tích cực đã được tiến hành ở
trường THPT Thanh Bình.
- Nhà trường đã được trang bị khá đầy đủ về cơ sở vật chất, thiết bị, kỹ thuật,
phòng dạy công nghệ thông tin phù hợp cho việc dạy học theo hướng thống nhất giữa

GDCD chưa nhiều…
- Kỹ năng làm việc nhóm, làm việc tập thể còn chưa được phát huy ở học sinh.
Còn có những em ỷ lại, giao phó công việc cho người khác. Có một số em còn chưa
thực sự hứng thú với việc dạy học theo phương pháp mới cũng như trong việc thực
hiện các hoạt động ngoại khóa và hoạt động thực tế mà giáo viên yêu cầu.
- Việc sử dụng các phương tiện dạy học, thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ
thông tin chưa thật sự hiệu quả.
- Kinh nghiệm còn chưa tích lũy được nhiều nên việc phối hợp phương pháp dạy
học truyền thống và hiện đại còn chưa nhuần nhuyễn. Giáo viên còn lệ thuộc vào
công nghệ thông tin (CNTT).
III. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lí luận
1.1. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh về sự
thống nhất giữa lí luận và thực tiễn
1.1.1. Sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn theo quan điểm của Chủ nghĩa
Mác – Lênin
Nguyên tắc thống nhất giữa lí luận và thực tiễn là nguyên tắc cơ bản và quan
trọng nhất trong lí luận nhận thức của Triết học Mác-Lênin.
- Phạm trù Thực tiễn là một trong những phạm trù nền tảng, cơ bản của lý luận
nhận thức Macxít nói riêng, chủ nghĩa Mac-Lênin nói chung.
Kế thừa có chọn lọc và khắc phục những hạn chế trong quan điểm về thực tiễn
của các nhà triết học trước, Mác và Ăng ghen đã đưa ra quan điểm đúng đắn, khoa
học về thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức cũng như đối với sự tồn tại
và phát triển của xã hội loài người. Theo triết học Mác-Lênin: “Thực tiễn là hoạt
động vật chất có mục đích mang tính lịch sử- xã hội của con người nhằm cải tạo tự
nhiên và xã hội” [4;347]
Hoạt động thực tiễn là hoạt động bản chất của con người. Nếu con vật chỉ hoạt
động theo bản năng nhằm thích nghi một cách thụ động với thế giới bên ngoài, thì
con người nhờ hoạt động thực tiễn là hoạt động có mục đích, có tính xã hội của mình
mà cải tạo thế giới để thỏa mãn nhu cầu của mình, và để làm chủ thế giới. Trong qúa

năng lực trí tuệ của mình. Thực tiễn còn là mục đích của nhận thức, của lý luận bởi vì
mục đích cuối cùng của lý luận là gắn liền yêu cầu thực tiễn, cải tạo tự nhiên, xã hội
nhằm phục vụ cho nhu cầu con người. Thực tiễn phải được chỉ đạo, hướng dẫn bởi lý
luận, khoa học, cách mạng. Nếu thực tiễn không có lý luận dẫn đường thì thực tiễn sẽ
trở nên mù quáng. Còn nếu thực tiễn được chỉ đạo bởi lý luận sai lầm và phản cách
mạng thì hậu quả sẽ khó lường.
Trong quá trình hoạt động cải biến thế giới, con người cũng biến đổi luôn cả bản
thân mình, thực tiễn rèn luyện các giác quan của con người làm cho chúng tinh tế
hơn, trên cơ sở đó phát triển tốt hơn. Nhờ đó con người ngày càng đi sâu vào nhận
thức thế giới, khám phá những bí mật của nó, làm phong phú và sâu sắc tri thức của
mình về thế giới. Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức còn thể hiện ở chỗ, thực tiễn
là tiêu chuẩn của chân lý. Con người tác động vào thế giới, nhận thức và khái quát
những nhận thức đó thành lý luận. Lý luận lại quay trở lại phục vụ thực tiễn và thực
tiễn kiểm nghiệm tính đúng sai của lý luận.
Khi nhấn mạnh vai trò của thực tiễn đối với lý luận, chủ nghĩa Mac-Lênin cũng
khẳng định tính tích cực của sự tác động trở lại của lý luận đối với thực tiễn. Lý luận
là kim chỉ nam cho hành động, soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn. Nếu lý luận xa rời
thực tiễn sẽ dẫn tới các sai lầm của bệnh chủ quan, giáo điều, máy móc, bệnh quan

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 4
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

liêu. Tuy nhiên tự bản thân lý luận luôn luôn phải đổi mới để theo kịp sự phát triển của
thực tiễn để khỏi phải lạc hậu, lỗi thời và phải làm vai trò hướng dẫn chỉ đạo và thúc
đẩy hoạt động thực tiễn, đem lại cho thực tiễn những tri thức đúng đắn về những quy
luật vận động và phát triển của thế giới khách quan.
1.1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn
Chủ tịch Hồ Chí Minh dùng nhiều cách diễn đạt khác nhau: "Lý luận đi đôi với
thực tiễn", "Lý luận kết hợp với thực hành", "Lý luận và thực hành phải luôn luôn đi

Thời lượng của những phần và nội dung giảm tải được dành cho việc phân tích sâu
các nội dung còn lại và tích hợp, liên hệ nhiều vấn đề thực tiễn cho phù hợp với
chương trình. Để làm được điều đó cần mỗi GV phải vận dụng nhiều PPDH kết hợp
với nhiều vấn đề thực tiễn để làm phong phú bài dạy, gắn nội dung bài học với thực
tiễn sinh động xung quanh. Tuy nhiên, việc vận dụng cần phải linh hoạt để không làm

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 5
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

lệch trọng tâm và phù hợp với thời lượng tiết học. Trong đó, việc liên hệ thực tiễn
sinh động với lý luận trừu tượng là việc làm cần thiết và hữu hiệu trong việc thực
hiện chương trình mới theo qui định của Bộ Giáo dục – Đào tạo.
2. Cơ sở thực tiễn
Do còn nhiều khó khăn và hạn chế, cơ sở vật chất chưa đầy đủ, đồ dùng dạy học
còn nhiều bất cập, đặc biệt là môn GDCD, đa phần là giáo viên phải tự làm đồ dùng
dạy học. Điều này cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng bộ môn. Bởi vì môn
học GDCD là môn học khá trừu tượng, nếu đồ dùng dạy học không phù hợp sẽ làm
cho học sinh khó tiếp thu nội dung bài, đồng thời, việc làm đồ dùng dạy học lại phụ
thuộc vào năng khiếu và sự kiên nhẫn, đầu tư của giáo viên. Việc vận dụng CNTT
cũng đã được nhiều giáo viên sử dụng nhưng cũng chưa đạt hiệu quả cao do một
phần giáo viên sử dụng chưa thành thạo CNTT cũng như chưa chịu khó đầu tư cho
công tác soạn giảng. Tâm lí học sinh còn tập trung vào các môn học phục vụ cho hai
kì thi lớn của các em nên còn lơ là với bộ môn. Học sinh chủ yếu là học lí thuyết mà
chưa vận dụng thực hành. Do vậy, kiến thức của các em không nhớ lâu và không có
khả năng vận dụng hiệu quả. Trong năm học vừa qua, việc dành thời lượng cho các
tiết thực hành và ngoại khóa cũng đã được thực hiện nhưng cũng chưa thu được
những kết quả khả quan.
3. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
3.1. Thực trạng dạy học môn GDCD lớp 12

thực hiện trong thực tiễn. Nếu truyền đạt một chiều, người học sẽ nhàm chán và
không nhận thức được quyền và nghĩa vụ cơ bản cuả công dân cũng như các kiến
thức pháp luật khác để từ đó có cách ứng xử phù hợp và biết cách tự bảo vệ mình.
Nhưng liệu rằng, có bao nhiêu học sinh nhớ và vận dụng kiến thức pháp luật vào
cuộc sống? Thực tế cho thấy hàng ngày, trên các phương tiện thông tin đại chúng,
chúng ta đọc biết bao sự kiện, tin tức, phóng sự… về tình hình vi phạm pháp luật và
những câu chuyện về sự suy đồi đạo đức…Bạo lực học đường đã trở thành một hiện
tượng xã hội đáng lo ngại…Văn kiện hội nghị lần thứ hai, BCH TW Đảng khóa VIII
xác định: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy
thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân,
lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước” [14;8].
Hơn thế nữa, thực tiễn có vai trò quyết định đối với nhận thức, lý luận đúng
đắn sẽ định hướng cho hoạt động thực tiễn của con người được hiệu quả hơn. Cho
nên, đối với các nội dung pháp luật, nếu xa rời thực tiễn thì sẽ không hiệu quả. Pháp
luật không chỉ là những điều luật khô khan, những qui định cho công dân phải làm,
được làm và không được làm mà pháp luật còn phản ánh thực trạng xã hội. Do vậy,
nếu không liên hệ thực tiễn cuộc sống, học sinh sẽ không thấy được giá trị thực tiễn
của môn học, mất đi niềm tin khoa học đối với bộ môn. Thậm chí có những sự kiện
thực tế diễn ra mà pháp luật chưa theo kịp. Thì khi đó, nhất thiết GV, bằng hiểu biết
của mình, cập nhật những thông tin thời sự để lý giải cho học sinh, đồng thời thúc
đẩy học sinh động não để thử đưa ra những giải pháp trong trường hợp đó.
Do vậy, với chương trình GDCD lớp 12 nói riêng, nhiều giáo viên, do nhiều
nguyên nhân, mới chỉ dừng lại truyền tải nội dung môn học ở mức độ lý thuyết, chưa
nâng cao được tính thực tiễn của bài giảng, chưa hướng dẫn và giúp học sinh vận
dụng kiến thức môn học vào thực tiễn cuộc sống. Thực tiễn luôn vận động và biến
đổi không ngừng, cho nên, để đảm bảo nhiệm vụ bộ môn, để góp phần hoàn thiện
nhân cách học sinh, trang bị cho các em những kiến thức cơ bản của một công dân thì
việc đảm bảo nguyên tắc tính thống nhất giữa lí luận và thực tiễn là một tất yếu.
3.2. Thực nghiệm vận dụng nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn
trong dạy học môn GDCD lớp 12 ở trường THPT Thanh Bình

* Đối với giáo án thực nghiệm
Tác giả thiết kế giáo án và tiến hành dạy theo hướng thống nhất giữa lí luận và
thực tiễn đối với lớp đối chứng, theo hướng này, rất nhiều PPDH tích cực được sử
dụng.
Thiết kế giáo án thực nghiệm số 1
Ngày soạn: 15/9/2012
Ngày dạy: 21/9/2012
Lớp dạy: 12A6
Trước khi thực hiện bài dạy, GV cho HS tiến hành tìm hiểu thực tế thực trạng
vi phạm pháp luật tại địa phương theo nhóm (Tối đa 10 em). Nhóm được phân công
có địa bàn gần nhau, chung xã. GV cần liên hệ trước với địa phương để các em thuận
lợi cho việc thực hiện dự án. Sản phẩm thu được được báo cáo thuyết trình tại lớp.
GV cho điểm, động viên khen thưởng, phê bình hợp lí. Toàn bộ các tư liệu thu thập
được được tổng hợp lại thành một bản thông tin pháp luật, được sử dụng làm đồ dùng
dạy học cho các tiết sau cũng như bổ sung nguồn học liệu của bộ môn (Phụ lục 4).
Đối với mỗi giờ dạy thực nghiệm, mời các giáo viên cùng bộ môn dự giờ, góp ý và
rút kinh nghiệm.

Bài 2: THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
Tiết 2
I. Mục tiêu bài học: Học xong bài, HS nắm được:
1. Về kiến thức:
- Khái niệm Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí.
- Các loại Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí tương ứng.
2. Về kỹ năng :
- Biết thực hiện pháp luật phù hợp với lứa tuổi.

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 8
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

Sử dụng Thông tin pháp luật.
Yêu cầu học sinh đọc các tình huống a,c
(nhóm Phú Thanh); tình huống a (nhóm Phú
Trung); tình huống b (nhóm Phú Lâm).
?Em hãy cho biết điểm giống nhau giữa
các hành vi vi phạm pháp luật mà các em
vừa nêu?
HS: Đều là những hành vi trái pháp luật
? Những hành vi đó xâm phạm vào những
lĩnh vực nào?
HS: Trộm cắp, đánh người gây thương tích,
chống người thi hành công vụ, đánh bạc, )
?Hậu quả để lại của những hành vi đó ra
sao?
a. Vi phạm pháp luật:

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 9
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

HS: Làm chết người, gây thương tật và mất
trật tự an ninh.
?Vậy những người thực hiện các hành vi vi
phạm pháp luật trên có nhận thức được
những hành động sai trái của mình không?
HS: tất cả đều nhận biết những việc mình đã
làm.
?Độ tuổi của những đối tượng vi phạm
pháp luật trong các tình huống trên là bao
nhiêu?

mình gây ra. Thông qua đó, giáo dục và răn
đe người khác…
Vi phạm pháp luật có các dấu hiệu
sau:
- Là hành vi trái pháp luật:
+ Hành vi đó có thể là hành động
hoặc không hành động.
+ Hành vi đó xâm phạm, gây thiệt
hại cho các quan hệ xã hội được PL bảo
vệ.
- Do người có năng lực trách nhiệm
pháp lí thực hiện.
- Người vi phạm pháp luật phải có
lỗi.
Vậy: vi phạm pháp luật là hành vi
trái pháp luật, có lỗi do người có năng
lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm
hại các quan hệ xã hội được pháp luật
bảo vệ.
b. Trách nhiệm pháp lí
- Trách nhiệm pháp lí là nghĩa vụ
mà các cá nhân, tổ chức phải gánh chịu
hậu quả bất lợi từ hành vi vi phạm pháp
luật của mình.
- Ý nghĩa:

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 10
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)


Nhóm 4: tìm hiểu về VPKL.
Các nhóm tìm hiểu, ghi theo bảng sau, tiết sau sẽ trình bày.
Các loại VPPL TNPL VD
VPHS
VPHC
VPDS
VPKL
- Học bài cũ
- Trả lời câu hỏi GSK.
Thiết kế giáo án thực nghiệm số 2
Ngày soạn: 28/2/2013
Ngày dạy: 7/3/2013
Lớp dạy: 12A1
Bài 9: PHÁP LUẬT VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA
ĐẤT NƯỚC (tiết 5)
I. Mục tiêu bài học : Học xong bài, HS nắm được:
1. Về kiến thức:
Nội dung cơ bản của pháp luật về bảo vệ môi trường và về quốc phòng, an
ninh.

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 11
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

2. Về kỹ năng:
- Biết thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân trong các lĩnh vực bảo vệ môi
trường và bảo đảm quốc phòng an ninh.
3. Về thái độ:
- Tôn trọng và nghiêm chỉnh thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường và bảo
đảm quốc phòng an ninh.

MT: Học sinh nắm được các nội dung cơ
bản đó và có nhận thức và hành động đúng
trong bảo vệ môi trường.
Trình chiếu một số hình ảnh về cảnh
2. Nội dung cơ bản của pháp luật
về sự phát triển bền vững của đất
nước:

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 12
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

quan môi trường : sông hồ, rừng cây (tự
nhiên và nhân tạo) động vật, công trình thủy
lợi, công viên…
? Môi trường là gì? Môi trường vai trò
như thế nào đối với cuộc sống con người.
HS: Môi trường bao gồm các yếu tố tự
nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ
mật thiết với nhau, bao quanh con người, có
ảnh hưởng tới đời sống sản xuất, sự tồn tại
và phát triển của con người và sinh vật.
Chia lớp làm 4 nhóm (đã chuẩn bị trước)
Nhóm 1: Trình bày thực trạng môi
trường nước ta hiện nay.
Nhóm 2, Nhóm 3: Thực trạng môi trường
ở địa phương em.
Nhóm 4: Nêu nguyên nhân dẫn đến thực
trạng trên. Trong đó nguyên nhân nào có
tính chất quyết định?

hợp giữa phát triển kinh tế với bảo vệ
môi trường.
- Ngăn ngừa, hạn chế tác động xấu
của con người trong quá trình khai
thác, sử dụng, bảo vệ TNTN.
- Xác định trách nhiệm bảo vệ môi
trường của các tổ chức, cá nhân trong
hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch
vụ và đời sống cộng đồng.
- PL thúc đẩy hoạt động BVMT,
góp phần nâng cao nhận thức về
BVMT.

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 13
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

ô nhiễm môi trường, Nhà nước cần phải
làm gì để ngăn ngừa tình trạng này?
(Ban hành PL: khoản 1-điều 11 Luật
Thuỷ sản; Điều 29-HP 1992)
?Là học sinh, em có thể làm gì để bảo vệ
môi trường?
HS: Tìm năng lượng thay thế, giữ gìn vệ
sinh trường lớp, trước hết là môi trường địa
phương, tuyên truyền cho người dân pháp
luật về môi trường và ý thức BVMT.
Chuyển ý:
Giữ vững an ninh quốc phòng là yếu tố
không thể thiếu trong phát triển bền vững

- PL là cơ sở tăng cường tiềm lực
QP-AN, tạo ra môi trường hoà bình, ổn
định nhằm mục đích phát triển kinh tế,
VH, XH và bảo vệ MT.
- PL qui định về bảo vệ chế độ
XHCN, giữ vững an ninh chính trị-
TTATXH.
- PL qui định trách nhiệm, nghĩa vụ,
quyền hạn bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an
ninh quốc gia.
- Trừng trị và xử lí nghiêm minh đối
với những hành vi xâm phạm an ninh
quốc gia, độc lập, chủ quyền và toàn
vẹn lãnh thổ.

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 14
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

GVKL chung toàn bài: KT, VH, XH,
BVMT, QP-AN là những bộ phận không thể
tách rời nhau trong quá trình phát triển bền
vững của đất nước. PL có vai trò thúc đẩy
KT phát triển và tăng trưởng, bảo đảm phát
triển về VH-XH, giữ gìn BVMT, giữ vững
AN-QP tạo điều kiện phát triển bền vững
của đất nước.
4. Củng cố-đánh giá:
Cho HS xử lí tình huống (Thực hiện bằng phương pháp đóng vai)
Anh trai Hùng mới học xong 12, chưa thi đại học cao đẳng. Anh có giấy gọi nhập

b. Hành vi của Trung xâm phạm đến quyền nào của công dân?
c. Xác định các dấu hiệu vi phạm pháp luật trong tình huống trên?

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 15
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

Câu 2: Giả sử em là bạn của Trung, em sẽ xử lí như thế nào?
+ Đề kiểm tra 15 phút lớp 12A1:
Câu 1. Gia đình chị Thu lúc nào cũng nuôi khoảng 20 con lợn, nhưng không
có công trình xử lí chất thải nên gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng xấu đến cuộc
sống của mọi người xung quanh. Do đó, đã nhiều lần bà con trong xóm phàn nàn và
dẫn đến một số lần họ to tiếng với nhau.
a. Chị Thu đã có vi phạm pháp luật?
b. Nếu em là hàng xóm của chị Thu, em sẽ xử lí như thế nào?
Câu 2: Theo em, việc khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên của con người
có liên quan gì đến hiện tượng thiên nhiên bất thường trong trong những năm gần đây
ở Việt Nam? Từ đó xác định trách nhiệm của bản thân trong bảo vệ môi trường?
3.4. Đánh giá
3.4.1. Đánh giá định tính
Bảng 2.2. Kết quả điều tra học sinh về thống nhất giữa lý luận và thực tiễn
trong học tập môn GDCD lớp 12
Stt
Nội dung câu hỏi và phương án trả lời
Lớp thực
nghiệm (2
lớp,87 HS)
Lớp đối
chứng (2
lớp,85HS)

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 16
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

6
Điều em thấy hài lòng trong giờ học liên hệ thực tiễn? (Dành cho lớp
thực nghiệm - Có thể lựa chọn nhiều phương án trả lời; Số lượng/Tỉ lệ%)
Được làm việc theo nhóm 56/64.4%
Được thảo luận với các bạn 47/54%
Được tự tìm hiều thực tế 58/66.6%
Được trao đổi với giáo viên 37/42.5%
Được tìm hiểu kiến thức bằng phiếu học tập 39/44.8%
Được đóng vai, giải quyết nhiều tình huống thực
tế
62/71.3%
Được hướng dẫn mở rộng kiến thức 56/64.4%
7
Điều em chưa hài lòng trong giờ học liên hệ thực tiễn? (Dành cho lớp
thực nghiệm - Có thể lựa chọn nhiều phương án trả lời; Số lượng/Tỉ lệ%)
Không thích làm việc nhóm 5/5.9%
Không thích tranh luận với các bạn 11/12.6%
Phải chuẩn bị bài mới ở nhà 8/9.2%
Không kịp ghi bài vào vở 15/17.2%
Tốc độ bài dạy hơi nhanh 12/13.8%
Giáo viên không giảng giải, đọc cho chép chi tiết
từng nội dung của bài học
5/5.7%
(Nguồn:Tác giả xây dựng trên cơ sở khảo sát tại trường THPT Thanh Bình
tháng 4/2013)
Nhận xét chung:

mới, được giới thiệu những kiến thức có thể bổ sung, mở rộng; tham gia thảo luận
nhóm, được tham gia vào quá trình tự đánh giá và đánh giá, giải quyết nhiều tình
huống thực tế, kiến thức tiếp thu được ở mức độ khá trở lên…
Tuy nhiên, cũng có một số khó khăn như: không theo kịp tiến trình bài giảng, tốc
độ bài dạy hơi nhanh, không kịp ghi bài vào vở….
Qua sự phân tích kết quả trưng cầu ý kiến học sinh trên cho thấy học sinh ở lớp
thực nghiệm và lớp đối chứng như sau:
- Lớp thực nghiệm học sinh hứng thú học tập, tích cực phát biểu, hiểu bài, tiếp
thu kiến thức nhanh và các em cho rằng việc liên hệ lí luận và thực tiễn là rất cần
thiết. Không chỉ HS hưởng ứng mà cả các giáo viên cũng đều cho rằng việc dạy học
như vậy đem lại hiệu quả cao hơn so với chỉ sử dụng phương pháp truyền thống.
- Ở lớp đối chứng đa số các em không hiểu bài, tiết học đối với các em bình
thường, nặng nề. Chính điều này đã dẫn đến việc các em có thái độ xác định nội dung
bài học là bình thường. Ở các lớp đối chứng này cũng giống như các lớp thực
nghiệm, các em đều mong muốn giáo viên liên hệ thực tiễn sinh động trong bài dạy
để đạt hiệu quả cao trong học tập.
Tóm lại: Kết quả thực nghiệm đã khẳng định tính khả thi và hiệu quả của việc nâng
cao tính thống nhất giữa lí luận và thực tiễn trong môn GDCD lớp 12 ở trường THPT
Thanh Bình. Sau các tiết dạy thực nghiệm đều được hầu hết HS đánh giá cao. Vì vậy, việc
liên hệ thực tiễn đối với bài học là có khả năng thực hiện, có thể vận dụng thường xuyên
trong quá trình dạy GDCD.
3.4.2. Đánh giá định lượng
Bảng 2.3. Thống kê kết quả điểm kiểm tra 15 phút của các lớp thực nghiệm lần 1,
2
Mức độ nhận

thức
Lớp thực nghiệm: 12A6, 12A1 (87HS)
Số lượng Tỷ lệ %
Điểm 9- 10 39 44.8

Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ %
Điểm 9- 10 39/87 44.8 4/85 4.7
Điểm 7- 8 40/87 46 23/85 27
Điểm 5- 6 8/87 9.2 44/85 51.8
Điểm < 5 0 0 14/85 16.5
Tổng điểm >5 87 100% 71 81.5%
(Nguồn:Tác giả xây dựng trên cơ sở khảo sát tại trường THPT Thanh Bình
tháng 4/2013)
Đồ thị 2.6. Tổng hợp kết quả điểm kiểm tra 15 phút của các lớp thực
nghiệm và đối chứng lần 1 và lần 2
(Nguồn:Tác giả xây dựng trên cơ sở khảo sát tại trường THPT Thanh Bình
tháng 4/2013)
3.5. Phân tích số liệu
Căn cứ vào Bảng 2.5: so sánh độ lệch của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng,
tổng hợp điểm kiểm tra 15 phút và đồ thị trên cho thấy cùng một bài dạy, nhưng nếu
tổ chức dạy học theo những cách thức khác nhau thì kết quả nhận thức của học sinh
cũng khác nhau.
Ở 2 lớp 12A6, 12A1 chúng tôi tiến hành thực nghiệm theo hướng cho học sinh
liên hệ, tìm hiểu thực tế tại địa phương, tự mình đưa ra những nhận định, những cách
thức để giải quyết vấn đề, từ đó tự xác định trách nhiệm của mình với tư cách là một

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 19
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

công dân học sinh thì rõ ràng kết quả học tập của học sinh cao hơn so với lớp đối
chứng. Kết quả được thể hiện như sau:
- Học sinh đạt điểm 9- 10 là 39/87 học sinh, chiếm tỷ lệ 44.8%, số học sinh này
chiếm khá cao ở 2 lớp thực nghiệm, trong khi đó 2 lớp đối chứng chỉ có 4/85 học sinh
(tỷ lệ 4.7%).

là một cách thức, phương pháp dạy học hợp lí và hiệu quả. Học sinh sẽ tự nhớ được,
nhớ lâu kiến thức chứ không thuộc một cách máy móc. Tất nhiên, việc vận dụng
nguyên tắc này đòi hỏi giáo viên phải có bản lĩnh, có kiến thức vững vàng để phối
hợp linh họat các phương pháp cũng như xử lí các tình huống phát sinh. Một điều nữa
là cần phối hợp các kiến thức liên môn như Sinh, Địa, Sử … để bài học được sâu sắc
hơn.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 20
Nâng cao tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong dạy học môn GDCD 12 (Qua khảo sát ở
trường THPT Thanh Bình – Tân Phú – Đồng Nai)

Qua việc tiến hành thực nghiệm, điều tra khảo sát, cần rút ra một số kinh nghiệm để
tổ chức hiệu quả giờ dạy theo hướng thống nhất giữa lí luận với thực tiễn như sau:
- Đầu tư tốt cho công tác soạn giảng, nên khai thác tối đa ứng dụng của công nghệ
thông tin.
- Việc liên hệ thực tiễn không chỉ góp phần giáo dục cho học sinh hiểu biết về
pháp luật mà còn rèn luyện cho học sinh thêm các kiến thức ngoài xã hội. Giáo dục kĩ
năng sống, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng giải quyết vấn đề, cách ứng xử trong các
quan hệ xã hội… điều đó vô cùng quan trọng và cần thiết, đặc biệt là trong bối cảnh
xã hội có nhiều biến động như hiện nay.
- Nên khen thưởng, phê bình, động viên kịp thời và đúng lúc nhằm khích lệ tinh
thần học tập và thái độ hợp tác của học sinh.
- Vận dụng lý luận với thực tiễn tùy từng nội dung bài học mà có thể thực hiện
dưới nhiều cách thức như: tổ chức cho học sinh tham quan thực tế, thực hành ngọai
khóa theo chủ đề đã học, giao bài tập về nhà cho học sinh tự tìm hiểu, liên hệ, giao
cho học sinh thực hiện những dự án phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương.
- Nên liên hệ trước với địa phương để tạo điều kiện cho các em thực hiện nhiệm
vụ.
- Sản phẩm của học sinh cần được khai thác và sử dụng hiệu quả, nêu vấn đề

3. Thông qua kết quả thực nghiệm đã chứng minh tính đúng đắn, tính khả thi của
các giải pháp đưa ra, điều đó có thể khẳng định đề tài đã đạt mục đích và đi đúng
hướng, tính đúng đắn của giả thiết được khẳng định. Trong quá trình dạy học, giờ học,
bài học cụ thể, giáo viên chú trọng vận dụng PPDH tích cực, liên hệ kiến thức lí luận
trừu tượng với thực tiễn sinh động thì chất lượng học tập của bộ môn được nâng cao.
VII. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Vũ Đình Bảy (chủ biên)(2010), Phương pháp dạy học môn GDCD ở
trường THPT, nhà xuất bản Giáo dục.
2. Nguyễn Đăng Bằng (Chủ biên)(2011), Góp phần dạy tốt, học tốt môn
GDCD ở Trường THPT, NXB Giáo dục.
3. Phùng Văn Bộ (1999), Lý luận dạy học môn GDCD, NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội.
4. Bộ Giáo dục – Đào tạo (1999), Giáo trình Triết học Mác- Lênin, NXB
Chính trị quốc gia Hà Nội.
5. Bộ Giáo dục – Đào tạo (2008), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn GDCD
12, NXB Giáo dục.
6. Bộ Giáo dục – Đào tạo (2008), Bài tập tình huống môn GDCD 12, NXB
Giáo dục, Hà Nội.
7. Bộ Giáo dục – Đào tạo (2010), Dự án phát triển giáo dục THPT- Hướng
dẫn học tập theo băng hình về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy
tính tích cực học tập của học sinh.
8. Bộ Giáo dục – Đào tạo (2003), Tài liệu đổi mới phương pháp dạy học
môn GDCD THPT, NXB Giáo dục
9. Bộ Giáo dục – Đào tạo (2008), Sách giáo khoa môn GDCD 12, NXB
Giáo dục.
10. Bộ Giáo dục – Đào tạo (2008), Sách giáo viên môn GDCD 12, NXB
Giáo dục.
11. Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 (1999), Hà Nội.
12. Nguyễn Văn Cư, Nguyễn Duy Khiêm (2008), Dạy và học môn GDCD ở
trường THPT những vấn đề lí luận và thực tiễn, NXB Đại học sư phạm, Hà Nội.

- Trung biết việc đánh người là trái pháp luật, gây hậu quả không tốt (Thắng bị thương)
nhưng vẫn cố tình làm. (Thắng bỏ chạy nhưng Trung cố tình đuổi theo) (1đ)
Câu 2: (2đ)
Tùy theo quan điểm của HS nhưng phải đảm bảo các ý sau đây:
- Khuyên Trung giải quyết mâu thuẫn một cách hòa bình và cho Trung biết về trách
nhiệm pháp lí phải chịu.
- Nhờ những người có trách nhiệm giúp giải quyết mâu thuẫn để tránh hậu quả đáng tiếc.
PHỤ LỤC 2
Đáp án kiểm tra 15 phút lần 2
Câu 1. (7đ)
a. Chị Thu đã có vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường vì đã vi phạm điều 7, khoản 5
Luật Bảo vệ môi trường năm 2005: Thải chất thải chưa được xử lí đạt tiêu chuẩn môi
trường; các chất độc, chất phòng xạ và chất nguy hại khác vào đất, nguồn nước. (4đ)
b. Nếu em là hàng xóm của chị Thu, em sẽ:
- Giải thích cho chị hiểu về hành vi sai phạm của chị bằng kiến thức đã học. (phổ biến
pháp luật) và giải thích về tác hại của môi trường bị ô nhiễm đối với sức khỏe con người.
(1.5đ)
- Khuyên chị nên xử lí chất thải để bảo vệ môi trường, giữ gìn môi trường trong sạch cho
những người xung quanh và cho chính gia đình mình.(1.5đ)
Câu 2: (3đ)
- Việc khai thác tài nguyên thiên nhiên bừa bãi, không hợp lí, sử dụng công nghệ cũ của
con người đã làm lãng phí tài nguyên, gây nguy cơ cạn kiệt nguồn tài nguyên và làm biến
đổi môi trường. (0.5đ)
- Việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên không đúng mục đích làm suy thoái môi trường và
mất cân bằng sinh thái làm cho thiên nhiên, môi trường biến đổi bất thường. (0.5đ)
- Sử dụng tài nguyên thiên nhiên phải đi đôi với tái tạo và bảo vệ. (0.5đ)
- Liên hệ được trách nhiệm của công dân học sinh trong giữ gìn môi trường tự nhiên,
bảo vệ cảnh quan nơi công cộng, sử dụng tiết kiệm năng lượng, phê phán những hành vi vi
phạm đến môi trường… (1.5đ)
PHỤ LỤC 3

qua?
Hứng thú học tập, tích cực phát biểu.
Có chú ý nhưng ít phát biểu.
Chưa tập trung.
4
Qua bài học hôm nay, em chiếm lĩnh tri thức ở mức độ nào?
Tốt
Khá
Trung bình
Yếu
5
Ý kiến của em về giờ dạy theo hướng nâng cao tính thống nhất giữa lí luận
và thực tiễn
Rất thích
Thích
Bình thường
Không thích
6
Điều em thấy hài lòng trong giờ học liên hệ thực tiễn? (Dành cho lớp thực
nghiệm - Có thể lựa chọn nhiều phương án trả lời)
Được làm việc theo nhóm
Được thảo luận với các bạn
Được tự tìm hiểu thực tế
Được trao đổi với giáo viên
Được tìm hiểu kiến thức bằng phiếu học tập
Được đóng vai, giải quyết nhiều tình huống thực tế
Được hướng dẫn mở rộng kiến thức
7
Điều em chưa hài lòng trong giờ học liên hệ thực tiễn? (Dành cho lớp thực
nghiệm - Có thể lựa chọn nhiều phương án trả lời)

Đến ngày 10/02/2009 Công an huyện Tân Phú đã phối hợp cùng Công an Thị xã Bảo
Lộc, tỉnh Lâm Đồng điều tra làm rõ 03 đối tượng cố ý gây thương tích và cướp của gồm:
• Phạm Văn Quân (sinh năm 1991, ngụ ấp Thọ Lâm 3, xã Phú Thanh, Tân Phú,
Đồng Nai)
• Nguyễn Anh Tuấn (sinh ngày 07/4/1993 ngụ Thôn 2, Lộc Quảng, Bảo Lâm,
Lâm Đồng).
• Mai Thế Phát (sinh ngày 02/02/1991 ngụ khu phố 10, phường Lộc Phát, thị xã
Bảo Lộc, Lâm Đồng).
+ Trách nhiệm pháp lí phải chịu: Truy tố ra trước tòa án nhân dân huyện Tân Phú
các bị can: Phạm Anh Quân, Nguyễn Anh Tuấn, Mai Thế Phát về tội trộm cướp tài sản theo
quy định của luật hình sự.
b. Vụ việc xảy ra :
Phạm Đức Thiện và Trần Đức Tài (sinh ngày 16.01.1991) là bạn của nhau, cùng
thường trú tại xã Phú Thanh, huyện Tân Phú. Khoảng 18 giờ ngày 19.4.2009, Thiện, Tài
cùng một số người bạn ngồi tại quán nước của chị Trần Thị Hồng (ấp Ngọc Lâm 3, xã Phú
Thanh) thì có ông Ngô Duy Tư và con là Ngô Thế Hải đi đến. Do ông Tư và Hải cho rằng
Tài đã trộm cướp tài sản gia đình mình nên giữa Hải, Tài và Thiện xảy ra đánh nhau nhưng
được mọi người can ngăn. Trước khi cùng ông Tư về, Hải dọa sẽ trở lại đánh nhau với
Thiện và Tài. Nghe Hải nói vậy, Thiện về nhà lấy hung khí gồm 2 cây sắt tự chế mang ra,
Thiện cầm một con dao dài cả cán 55cm, Tài cầm lấy một cây sắt. Tất cả cùng đứng ở
đường chờ Hải quay lại để đánh nhau.
Công an xã Phú Thanh nhận được tin báo nên cử anh Lê Hữu Hòa (nhân viên công an
xã) đi xác minh, giải quyết. Khi anh Hòa đến có mang một khẩu súng bắn hơi cay. Đến nơi,

Trần Thị Thục Anh – THPT Thanh Bình Trang 25