TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM
KHOA KINH DOANH QUỐC TẾ-MARKETING


BỘ MÔN: KINH TẾ QUỐC TẾ
Đề tài: Tham gia TPP
Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam

Bài viết cá nhân
Sinh viên: Lê Thị Quỳnh Hương

GVHD: Nguyễn Hữu Lộc


Đề tài: Tham gia TPP-Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam

Đề tài: Tham gia TPP
Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam
I.

Giới thiệu:
1. Giới thiệu chung:
Hiệp định Đối tác Kinh tế xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Strategic Economic Partnership
Agreement - TPP) - hiệp định thương mại tự do giữa 12 nước thuộc hai bờ Thái Bình Dương, bao
gồm New Zealand, Brunei, Chile, Singapore, Australia, Peru, Mỹ, Malaysia, Việt Nam, Canada,
Mexico và Nhật Bản đã được chính thức kí kết vào ngày 4 tháng 2 năm 2016 và có hiệu lực từ đầu
năm 2018. Đây được coi là hiệp định của thế kỷ XXI và có ảnh hưởng to lớn đến thương mại của
các quốc gia thành viên trong đó hoạt động xuất khẩu cà phê của Việt Nam.
2. Mục đích của bài viết:
Bài viết phân tích tình hình sản xuất và xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong thời gian qua; làm rõ
cơ hội và thách thức của xuất khẩu cà phê khi tham gia TPP; đồng thời đề xuất một số biện pháp

phê của Việt Nam và tác động của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương lên hoạt động xuất
khẩu cà phê Việt Nam.
- Về thời gian: từ năm 2005 đến 2015.
- Về không gian: tại Việt Nam.
6. Phương pháp nghiên cứu:
- Vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử để nghiên cứu
các vấn đề toàn diện, vừa có hệ thống để đảm bảo tính logic của đề tài nghiên cứu.
- Sử dụng tổng hợp các phương pháp như quy nạp, diễn giải, phương pháp phân tích tổng hợp,
phương pháp phân tích so sánh,… để so sánh, phân tích đánh giá và rút ra kết luận.
7. Câu hỏi cần giải đáp:
-

Thực trạng sản xuất và xuất khẩu cà phê trước khi tham gia TPP của Việt Nam như thế nào?
Những cơ hội và thách thức mà hoạt động xuất khẩu cà phê sẽ gặp phải sau khi tham gia TPP?
Biện pháp để củng cố vị trí của Việt Nam trên thị trường cà phê là gì?

8. Giả thiết:
Tham gia TPP đem lại nhiều thách thức hay cơ hội hơn cho xuất khẩu cà phê Việt Nam?
9. Nguồn số liệu: số liệu thứ cấp.
10. Bố cục bài viết: Bài này gồm 5 phần.
I, Giới thiệu
II, Lý thuyết kinh tế quốc tế
III, Những phương hướng và giải pháp để phát triển xuất khẩu cà phê Việt Nam
IV, Kết quả bài viết
Tài liệu tham khảo.

II.

Lý thuyết Kinh tế Quốc tế:
1. Lý thuyết Liên kết Kinh tế Quốc tế:

quy định chi tiết, đáng chú ý nhất là quy định về hàm lượng giá trị khu vực, nghĩa là sản phẩm
phải đạt tỷ lệ nội địa hóa từ 55% tổng giá trị trở lên. Doanh nghiệp chỉ được phép nhập tối đa 45%
nguyên vật liệu từ các nước ngoài khối để sản xuất ra một sản phẩm, kể cả chi phí gia công. ( Hà
Văn Hội (2015), Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Kinh tế và Kinh doanh, Tập 31, Số 1).
3. Tình hình sản xuất và xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong giai đoạn 2012-2015
3.1 Tình hình sản xuất cà phê của Việt Nam.
Ngành cà phê Việt Nam tăng trưởng đều và ở mức cao trong vòng 3 năm qua. Năm 2014, diện
tích trồng cà phê là 653 ngàn ha, tăng 2,7% so với năm 2013. Sản lượng mùa vụ 2013/14 gần
30.000 ngàn bao (mỗi bao 60 kg), tương đương 1,7 triệu tấn (Biểu đồ 1), tăng nhẹ so với mùa vụ
trước, chủ yếu là cà phê robusta (Biểu đồ 2). Các tỉnh trồng nhiều cà phê là Đắk Lắk, Lâm Đồng
và Đắk Nông (Bảng 1).

4


Đề tài: Tham gia TPP-Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam
Biểu đồ 1: Phát triển diện tích và sản lượng cà phê Việt Nam

Nguồn: Tổng cục Thống kê, Bộ NN&PTNT, USDA (United States Department of Agriculture),
vietrade.gov.vn
Biểu đồ 2: Sản lượng cà phê Việt Nam theo chủng loại

Nguồn: USDA, vietrade.gov.vn
Bảng 1: Diện tích trồng cà phê của Việt Nam theo khu vực

Nguồn: Bộ NN&PTNT, vietrade.gov.vn
3.2 Tình hình xuất khẩu cà phê

5


7


Đề tài: Tham gia TPP-Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam
Biểu đồ 4: Giá cà phê robusta tại Đắk Lắk

Nguồn: Trung tâm Xúc tiến Thương mại, Đầu tư và Du lịch Đắk Lắk, Hiệp hội Cà phê Ca cao
Việt Nam, Trung tâm Giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột, vietrade.gov.vn
Ngành cà phê được Nhà nước đặc biệt quan tâm xây dựng phát triển theo hướng hiện đại, đồng bộ
và bền vững.
Ngày 30/ 7/2013, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ra quyết định số
1729/QĐ-BNN-TCCB thành lập Ban điều phối Ngành hàng cà phê Việt Nam. Đây là lần đầu tiên
Việt Nam có một ban điều phối ngành hàng nông sản có sự tham gia đại diện của các cơ quan
quản lý nhà nước, các doanh nghiệp trong và ngoài nước, đặc biệt là có đại diện của người trồng
cà phê, nhằm tăng cường hợp tác công tư, nâng cao giá trị của nông sản Việt Nam.
Ngày 01/08/2014, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ký Quyết định số
3417/QĐ-BNN-TT phê duyệt Đề án “Phát triển ngành cà phê bền vững đến năm 2020”, với mục
tiêu đến 2020, diện tích cà phê giữ ổn định ở mức 600 ngàn ha, tổng sản lượng hàng năm khoảng
1,6 triệu tấn/năm, giá trị sản lượng bình quân đạt 120 triệu đồng/ha, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt
từ 3,8 – 4,2 tỷ USD/năm. Triển khai đề án, hy vọng cà phê Việt Nam không những đạt sản lượng
cao mà còn được nâng cao về giá trị.
3.3 Thị trường cà phê thế giới
Sản lượng cà phê thế giới không thay đổi nhiều. Sản lượng cà phê arabica giảm liên tục trong ba
mùa vừa qua, nhưng vẫn nhiều hơn cà phê robusta mặc dù sản lượng cà phê robusta tăng đều. Việt
Nam đã góp phần không nhỏ trong việc gia tăng sản lượng cà phê robusta thế giới. (Biểu đồ 5)

8


Đề tài: Tham gia TPP-Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam

doanh nghiệp nhỏ hơn, cộng đồng vùng nông thôn, phụ nữ và các nhóm thu nhập xã hội thấp. Ở
Việt Nam, các tỉnh trồng nhiều cà phê nhất ở khu vực Tây Nguyên gồm: Đắk Lắk, Lâm Đồng,
Đắk Nông, Gia Lai – đây là vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn như là thiếu lao động lành
nghề, cơ sở hạ tầng kém phát triển, sự chung đụng của nhiều sắc dân trong một vùng đất nhỏ và
với mức sống còn thấp. Việt Nam với tư cách là thành viên của TPP, thì sẽ góp phần nâng cao
năng lực, cải thiện điều kiện kinh tế - xã hội cho vùng Tây Nguyên.
4.2 Thách thức
Một là, thách thức về kỹ thuật và môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm. Do tình trạng ăn cắp cà
phê mà nông dân thường thu hoạch quả khi chưa đủ độ chín. Các thương lái sau khi thu mua vì lợi
nhuận nên cho vào cà phê các chất phụ gia độc hại hoặc làm tăng trọng lượng bao hàng. Bên cạnh
đó, các công ty cà phê phải qua nhiều giai đoạn làm sạch mới có thể đóng gói, trong khi tình trạng
bụi ở Việt Nam chưa được xử lý tốt. Đây là những điểm yếu có thể gây khó khăn cho việc xuất
khẩu cà phê sang các thị trường khó tính như Nhật Bản hay Hoa Kỳ vì vướng phải các rào cản kỹ
thuật và biện pháp kiểm dịch vệ sinh an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, các quy định khác TPP về
bảo vệ bản quyền, vấn đề lao động, nguồn gốc xuất xứ… cũng rất chặt chẽ.
Hai là, thách thức về minh bạch hóa, hành chính và thể chế. Hiện nay, ở Việt Nam, thủ tục hành
chính vẫn là khó khăn lớn mà nhiều doanh nghiệp phải đối mặt.
Ba là, theo Bảng xếp hạng của Việt Nam trên một số tiêu chí cơ bản về thể chế theo công bố của
diễn đàn kinh tế thế giới thì Việt Nam ở mức rất thấp. Hiệp định TPP với các tiêu chuẩn rất cao
về quản trị minh bạch và hành xử khách quan sẽ giúp Việt Nam tiếp tục hoàn thiện bộ máy quản
lý Nhà nước theo hướng tinh gọn, trong sạch, vững mạnh; đẩy mạnh cải cách hành chính; tăng
cường trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương và phòng chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu.
Bảng 6: Bảng xếp hạng của Việt Nam trên một số chỉ tiêu cơ bản về thể chế theo công bố
của Diễn đàn Kinh tế Thế giới

10


Đề tài: Tham gia TPP-Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam


11


Đề tài: Tham gia TPP-Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu cà phê của Việt Nam
Bài viết này đã chỉ ra được thực trạng sản xuất và xuất khẩu cà phê trước khi Việt Nam tham gia
TPP, những cơ hội và thách thức có thể gặp phải và phương hướng giải quyết. Nhà nước, doanh
nghiệp và nông dân cần có cái nhìn đúng đắn về TPP vì đây không phải là “mỏ vàng” cho xuất
khẩu cà phê mà còn ẩn chứa những thách thức vô cùng khó giải quyết và là yếu điểm của Việt
Nam trong nhiều năm liền. Việt Nam cần có các động thái nhanh chóng và chuẩn xác để xử lý các
khó khăn tồn đọng từ đó tận dụng TPP như một lợi thế cạnh tranh quan trọng trên thị trường cà
phê thế giới.

Tài liệu tham khảo
Anh Tùng (2015), STINFO số 3/2015 (online) (ngày truy cập 23/4/2016)
Dương Văn Quý (2015), TPP và những tác động đối với ngành hàng cà phê Việt Nam (online)
(ngày truy cập 23/4/2016)
Hà Văn Hội (2015), Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Kinh tế và Kinh doanh, Tập 31, Số 1
Hoàng Thị Chỉnh, Nguyễn Phú Tụ, Nguyễn Hữu Lộc (2008) Giáo Trình Kinh tế Quốc tế, trang
192, Tái bản lần 3, NXB Thống kê
Tổng cục Thống kê, Bộ NN&PTNT,USDA (United States Department of Agriculture), vietrade.gov.vn

12