Vai trò giáo viên trong việc tổ chức dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)

Mục lục
Phần 1: Lý do chọn đề tài
1. Đặt vấn đề
2. Mục đích đề tài
3. Lịch sử đề tài
4. Phạm vi đề tài
Phần II: Nội dung công việc đã làm
1. Thực trạng đề tài
2. Nội dung cần giải quyết
3. Biện pháp giải quyết
4. Kết quả chuyển biến của đối tượng
Phần III: Kết luận
1.Tóm lược giải pháp
2. Phạm vi đối tượng áp dụng

Trang

1


Vai trò giáo viên trong việc tổ chức dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài :
Trường học là cái nôi đầu tiên cho mỗi học sinh bắt đầu cuộc sống và lao
động. Trong nhà trường, học sinh được tiếp thu những tri thức khoa học, những
kĩ năng cần thiết để hình thành và phát triển những phẩm chất tốt đẹp ban đầu
của con người mới. Môi trường giáo dục luôn có tác động rất lớn đến sự hình
thành và phát triển nhân cách con người thông qua các mối quan hệ xã hội đa

truyền thống, thể hiện ở hình thức tổ chức lớp học thành từng nhóm. Học sinh
chủ yếu là tự nghiên cứu, hợp tác với bạn và cùng với sự hỗ trợ của giáo viên để
tìm hiểu kiến thức. Học sinh được phát huy tốt hơn các kĩ năng sống, các nhóm
năng lực và phẩm chất.
Trang

2


Vai trò giáo viên trong việc tổ chức dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)

III. Lịch sử đề tài:
Căn cứ vào tình hình của lớp phụ trách, sách hướng dẫn học, quy trình tổ
chức lớp học, cùng kinh nghiệm giảng dạy, đồng thời thúc đẩy nhóm hoạt động
có hiệu quả nên tôi đã lựa chọn đề tài này để nghiên cứu và thực nghiệm.
IV. Phạm vi đề tài:
Đề tài được áp dụng với tất cả học sinh tiểu học đang thực hiện mô hình
trường học mới VNEN.

Trang

3


Vai trũ giỏo viờn trong vic t chc dy hc theo mụ hỡnh trng hc mi Vit Nam (VNEN)

B NI DUNG CễNG VIC LM
1. Thc trng ti:
Nm hc 2015-2016, tụi c phaõn coõng dy lp 3/1 cuỷa trng Tiu
hc Th trn Thnh Húa vụựi tng s hc sinh laứ 32 em. õy l nm th hai bn

- Huy ng s tham gia hng ng v h tr ca cỏc ph huynh hc sinh.
- Tỡm hiu quy trỡnh ca mt gi hc theo mụ hỡnh VNEN

Trang

4


Vai trò giáo viên trong việc tổ chức dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)

- Tìm hiểu việc điều chỉnh tài liệu Hướng dẫn học phù hợp hoàn cảnh dạy
học và đặc điểm của học sinh.
3. Biện pháp giải quyết:
3.1. Đổi mới phương pháp dạy:
Trường học mới VNEN là nơi học sinh cùng nhau học tập để lĩnh hội
những kiến thức liên quan mật thiết đến cuộc sống của các em. Vai trò của giáo
viên thay đổi thật sự, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn và khích lệ các em
tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức, hình thành và phát triển kĩ năng giao tiếp, ứng xử
dân chủ, bình đẳng. Tuy nhiên, một số giáo viên đôi khi vẫn còn nặng về vai trò
truyền thụ kiến thức. Một số học sinh chưa mạnh dạn, tự tin tham gia vào quá
trình học tập và các hoạt động giáo dục, kỹ năng sống còn hạn chế. Bởi vậy, khi
thực hiện mô hình trường học mới, hơn ai hết bản thân người giáo viên phải tích
cực đổi mới hoạt động sư phạm của mình với phương châm “Chuyển đổi từ
truyền thụ của giáo viên sang tổ chức hoạt động tự học của học sinh, quá trình
tự học, tự giáo dục là trung tâm của hoạt động giáo dục”. Tôi hướng dẫn học
sinh sử dụng tài liệu hướng dẫn học để tự học, tự khám phá; tổ chức cho học
sinh hoạt động khám phá, phát hiện kiến thức, kỹ năng mới thông qua quá trình
học tập mang tính hợp tác. Giáo viên không phải soạn bài nhưng dành thời gian
nghiên cứu kĩ bài học trước khi lên lớp, làm đồ dùng, sưu tầm tư liệu giúp học
sinh gắn kiến thức với thực tiễn; vận dụng linh hoạt các hình thức tổ chức phù

thụ động mà ngược lại các em chủ động làm việc độc lập với tài liệu, thao tác
với các đồ vật, quan sát trực tiếp, phân tích so sánh với các bạn cùng nhóm,
tương tác với giáo viên và cộng đồng. Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện
“ 10 bước học tập”. Quá trình chiếm lĩnh tri thức được khởi đầu bằng việc học
sinh đọc và viết tên bài học tiếp đến là việc đọc mục tiêu bài học- Đây là việc
đầu tiên của học sinh phải biết mình làm cái gì trong bài học này. Hoạt động cơ
bản là quá trình tự trải nghiệm, nghiên cứu tài liệu, bắt đầu từ cá nhân và trao
đổi trong nhóm. Đặc trưng phương pháp dạy học hợp tác nhóm là học sinh trước
hết phải làm việc cá nhân để có ý kiến riêng của mình, sau đó nói với nhau, đưa
ra ý kiến của mình và lắng nghe ý kiến của các bạn để hoàn thiện thêm ý kiến
của bản thân…Do vậy, học sinh được tạo nhiều cơ hội hơn để diễn đạt, mở rộng
suy nghĩ và rèn luyện kĩ năng nói, từ đây kĩ năng giao tiếp sẽ phát triển.
.
Trong giờ học, giáo viên tổ chức cho các nhóm trưởng điều khiển nhóm
mình hoạt động. Dưới sự điều hành của nhóm trưởng, các nhóm nghiêm túc học
bài và hăng hái thảo luận mỗi khi có chủ đề đưa ra. Chính vì vậy, người giáo
viên phải “tập huấn” nhóm trưởng về cách điều khiển hoạt động nhóm, Nhóm
trưởng phải biết phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong nhóm sao
cho tất cả các bạn đều tham gia hoạt động, đều được thể hiện, được bày tỏ ý
kiến. Tránh hiện tượng học sinh ngồi nói chuyện hoặc không chịu khó suy nghĩ
mà chỉ trong chờ vào giáo viên và các bạn. Đặc biệt, giáo viên phải biết huy
động những học sinh học tốt trong lớp để giúp mình hướng dẫn, hỗ trợ và kiểm
tra đánh giá bạn.
Ví dụ: Một số câu hỏi khuyến khích các thành viên trong nhóm tham gia
thảo luận như:
- Bạn nghĩ thế nào về điều này?
- Ai đồng ý? Ai không đồng ý? Vì sao?
- Các bạn khác nghĩ thế nào?
- Bạn… cho chúng tôi biết ý kiến của bạn đi!
- Tôi không biết. Bạn nghĩ sao?

được thay đổi, linh động theo kế hoạch dạy học. Tôi huy động cả học sinh và
phụ huynh tham gia chuẩn bị các đồ dùng học tập để góc học tập trở nên phong
phú và phục vụ tốt cho việc học của các em. Đây là nơi trưng bày những sản
phẩm học tập, những bài văn hay, những trang vở đẹp của học sinh.
Ngoài ra, trong mỗi bài học của các em không chỉ có phần lĩnh hội kiến
thức mới, mà còn có phần để các em thực hành kiến thức và ứng dụng ( Hoạt
động ứng dụng). Cộng đồng chính là nơi trẻ sinh sống, nơi trẻ ứng dụng nhiều
điều đã được học tập, là nơi cung cấp nhiều nguồn thông tin nhất. Do đó rất cần
sự tham gia, đồng hành của các bậc phụ huynh trong việc giáo dục toàn diện cho
con em mình. Vì vậy, việc tổ chức các tiết dạy mẫu, hướng dẫn cách tổ chức tự
học ở nhà cho các em đến với phụ huynh học sinh luôn được tôi quan tâm và
tiến hành ngay từ đầu năm học, tôi giới thiệu với phụ huynh những việc có thể
làm để giúp trẻ liên hệ bài học với thực tế cuộc sống như:
- Lắng nghe trẻ chia sẻ những điều trẻ được học từ trường.
- Yêu cầu trẻ chia sẻ vắn tắt phần ứng dụng của bài học mà trẻ cần hoàn
thành.
- Hướng dẫn trẻ hoàn thành phần ứng dụng của bài học để chuẩn bị cho
buổi học ngày hôm sau.
- Chia sẻ với trẻ những kinh nghiệm, hiểu biết của mình có liên quan đến
nội dung, chủ đề mà trẻ quan tâm, thích thú.
- Động viên, khuyến khích việc học tập của trẻ.
- Cung cấp kinh nghiệm, sản vật truyền thống ở địa phương để đưa vào
nội dung bài học.
Ở mô hình VNEN, sự hỗ trợ của phụ huynh không chỉ dừng lại ở việc
đóng góp hỗ trợ về kinh phí hay trang trí lớp học mà cần hình thành thói quen
"làm bạn cùng con" trong việc học, nhất là việc hỗ trợ các con giải quyết các bài
tập ứng dụng. Qua đó nhằm nâng kỹ năng quản lý, xử lý tình huống, phát huy
phẩm chất và năng lực cá nhân trong từng em học sinh.

Trang

một trải nghiệm cần thiết, thu hút sự chú ý của học sinh, tạo sự gắn kết các nội
dung bài học.
Ví dụ 2: Với bài “Ôn tập các bảng nhân và bảng chia” ( tài liệu Hướng
dẫn học Toán lớp 3 trang 15), trước khi vào tiết học, giáo viên tổ chức học sinh
tham gia trò chơi “ Kết bạn”. Các em sẽ biết nếu “kết 4” mà lớp mình có 32 bạn
thì sẽ thành lập được 8 nhóm, nếu “kết 5” thì lớp mình sẽ thành lập được 6 nhóm
và dư 2 bạn.
Thông qua trò chơi, học sinh sẽ cảm thấy trò chơi mình tham gia rất vui,
rất gần gũi bản thân, trò chơi còn kích thích tính tò mò, khơi dậy hứng thú trong
học tập giúp các em muốn tiếp tục được trải nghiệm kiến thức mới.
3.4.3. Phân tích- khám phá- Rút ra kiến thức mới
- Kết quả cần đạt:
+ Huy động vốn hiểu biết, khái niệm hay quy tắc lý thuyết, thực hành
mới.
Trang

8


Vai trò giáo viên trong việc tổ chức dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)

+ Nếu là một dạng toán mới thì học sinh phải nhận biết được dấu hiệu,
đặc điểm và nêu được các bước giải dạng toán này.
Ví dụ: Với bài toán: “Lan có 35 quyển vở, số vở của chị nhiều hơn Lan
12 quyển . Hỏi cả hai chị em có bao nhiêu quyển vở?
Học sinh nhận biết được: Phép tính thứ nhất: Tìm số vở của chị ( từ khóa
“nhiều hơn”); Phép tính thứ hai: Tìm số vở của cả hai chị em ( từ khóa “cả
hai”).
- Cách làm: Dùng các câu hỏi gợi mở, câu hỏi phân tích, đánh giá để giúp
học sinh thực hiện tiến trình phân tích và rút ra bài học.

9


Vai trò giáo viên trong việc tổ chức dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)

Ví dụ: Khi học bài “Chăm sóc cây trồng, vật nuôi”- HĐGD Đạo đức
(Tiết 2)- Ở hoạt động nối tiếp để vận dụng kiến thức và khuyến khích học sinh
diễn đạt – Tôi tổ chức cho Ban học tập chia sẻ nội dung:“Bạn đã làm gì để
chăm sóc cây trồng, vật nuôi? Hãy viết vào giấy và đặt vào hộp thư bè bạn để
chia sẻ cùng các bạn”. Qua hoạt động học sinh được tạo nhiều cơ hội hơn để
diễn đạt, mở rộng suy nghĩ và rèn luyện kĩ năng viết.
3.5. Tìm hiểu việc điều chỉnh tài liệu Hướng dẫn học, lựa chọn hình
thức tổ chức dạy học phù hợp hoàn cảnh và đặc điểm của học sinh.
Tài liệu dạy và học trong mô hình trường học mới được gọi là tài liệu “3
trong 1”. Vì tài liệu “Hướng dẫn học” thay thế 3 loại sách: Sách giáo khoa, sách
giáo viên, vở bài tập. Tài liệu thể hiện sự tương tác giữa học sinh, giáo viên và
cha mẹ học sinh, cộng đồng. Học sinh tích cực, tự giác, hứng thú trong việc khai
thác tài liệu, sử dụng đồ dùng học tập, hướng dẫn các hoạt động ứng dụng sau
mỗi bài học, giúp các em biết vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, thấy rõ
lợi ích thiết thực những điều được học đối với bản thân, gia đình, cộng đồng.
Cha mẹ học sinh cũng đã biết con học gì, học như thế nào, từ đó giúp con nhiều
hơn trong việc liên hệ, ứng dụng kiến thức đã học vào cuộc sống .
Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện bản thân và các đồng nghiệp nhận thấy
những nội dung, hình thức trong tài liệu chưa thích ứng với hoàn cảnh dạy học
và đặc điểm học sinh. Vì vậy việc điều chỉnh tài liệu VNEN là cần thiết vừa làm
cho chất lượng dạy học, chất lượng giáo dục tốt hơn, vừa nâng cao năng lực
nghiên cứu sư phạm, ý thức chủ động, sáng tạo của mỗi giáo viên- người trực
tiếp sử dụng tài liệu.
Việc điều chỉnh tài liệu Hướng dẫn học phải đảm bảo yêu cầu về chuẩn
kiến thức và kĩ năng; phù hợp với học sinh; phù hợp với năng lực của giáo viên

dạng về cây cối và con vật.
Với nội dung trên, tôi hướng dẫn học sinh xem đoạn video, ghi nhớ một
số đặc điểm các con vật, cây cối và trình bày. Tôi không quên giáo dục và rèn kĩ
năng diễn đạt của các em bằng hình thức: “Hãy viết một câu thể hiện việc em đã
làm để chăm sóc và bảo vệ cây cối, con vật và đặt vào hộp thư bè bạn”. Sau đó
ban học tập chia sẻ cùng các bạn nội dung trên và nêu được mong muốn của
mình sau giờ học này. Sự điều chỉnh ấy bước đầu đã cho thấy hiệu quả: giờ học
sinh động, hình ảnh phong phú đa dạng; các em tiếp thu bài một cách chủ động,
tự tin trình bày ý kiến của riêng mình, phát triển kĩ năng giao tiếp thông qua việc
chia sẻ nội dung học tập, …
4. Kết quả chuyển biến:
Với thực trạng đầu năm và qua những biện pháp đã áp dụng, tôi nhận thấy
lớp có sự tiến bộ rõ rệt. Không khí lớp học tự nhiên, nhẹ nhàng thân thiện, hoạt
động của thầy và trò đồng bộ. Học sinh tích cực tham gia xây dựng bài, học sinh
lớp tôi đã tự giác hơn trong học tập, tự tin hơn trong giao tiếp, quan hệ cô- trò
ngày thêm khắng khít, không còn khoảng cách, là niềm tin vững chắc nơi các
em. Các em được phát huy năng lực tự học, học sinh có nhiều cơ hội độc lập suy
nghĩ, bộc lộ ý kiến riêng khi làm việc cá nhân và có nhiều cơ hội phát huy năng
lực hợp tác trong nhóm. Học sinh mạnh dạn hơn khi đánh giá quá trình học tập
của mình và của bạn. Một số em có tính nhút nhát đã dần trút bỏ được sự tự ti và
trở nên mạnh dạn, tự tin để thể hiện khả năng của bản thân mình. Cha mẹ học
sinh đã hiểu được lợi ích từ mô hình này đối với con em họ và nhiệt tình hưởng
ứng. Từ đó, bước đầu cho thấy được sự thành công trong việc áp dụng đề tài vào
thực tế giảng dạy.

Trang 11


Vai trò giáo viên trong việc tổ chức dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)


viên học sinh để các em tự tin học tập. Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh và cộng
đồng để nhận được sự hỗ trợ.
Với nội dung và biện pháp đã áp dụng, tôi tin tưởng vào sự đổi mới tích
cực và toàn diện trong lĩnh vực giáo dục đào tạo mà mô hình “Trường học mới
tại Việt Nam” mang lại. Đây đang và sẽ là tâm điểm cho những giáo viên thật sự
tâm huyết, yêu nghề và tất cả vì sự tiến bộ của học sinh thân yêu. Những mầm
tài năng đang cần được nuôi dưỡng và hứa hẹn nhiều triển vọng tốt đẹp trong
tương lai.

Trang 12


Vai trò giáo viên trong việc tổ chức dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)

2. Phạm vi đối tượng áp dụng :
Đề tài áp dụng hiệu quả, thực nghiệm trên lớp mình phụ trách và được
nhân rộng trong toàn khối. Áp dụng cho tất cả học sinh theo học tại các trường
tiểu học đang thực hiện mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)./.
Thạnh Hóa, ngày 5 tháng 04 năm 2016
Người viết

Lâm Nhất Tâm

Trang 13