L IC M

N

Trong quá trình h c t p và làm lu n v n t t nghi p cao h c, đ
c a các th y, cô giáo Khoa Thuy v n – Tài nguyên n
đ c bi t là cô giáo PGS.TS. Ph m Th H

c , tr

ng

c s giúp đ
i h c Th y l i,

ng Lan, cùng s n l c c a b n thân,

đ n nay tác gi đư hoàn thành lu n v n th c s k thu t, chuyên ngành Th y v n
h c v i đ tài “ Nghiên c u c s Ệhoa h c vỢ th c ti n xợy d ng quy trửnh v n
hỢnh ệiên h ch a trên ệ u v c sông

ng Nai - SỢi Ảòn ph c v c p n

c vỢ góp

ph n đ y m n vùng h du”.
Các k t qu đ t đ

c là nh ng đóng góp nh trong vi c xây d ng quy trình

v n hành liên h ch a trên l u v c sông

Tác gi chân thành c m n cac đô ng nghiêp va lanh đao C c Qu n lỦ tài
nguyên n

c đư t o đi u ki n, cung c p các tài li u liên quan và giúp đ tác gi

hoàn thành lu n v n.
Tác gi xin chân thành c m n các b n bè và gia đình đư đ ng viên, khích l
tác gi trong quá trình h c t p và th c hi n lu n v n này.
Hà N i, ngày tháng

n m 2015

H c viên

Trơn Thi Diên


L I CAM K T
Tôi cam k t đây là công trình nghiên c u đ c l p c a b n thân v i s giúp đ
c a giáo viên h

ng d n.

Các thông tin, d li u, s li u nêu trong lu n v n đ

c trích d n rõ ràng, đ y

đ v ngu n g c. Nh ng s li u thu th p và t ng h p c a cá nhân đ m b o tính
khách quan và trung th c.


17
CH
NG 2:
C I M T NHIểN, KINH T Xẩ H I VẨ KHAI THÁC
S D NG N
C KHU V C NGHIểN C U .............................................................21
2.1. V trí đ a lỦ, đ c đi m đ a hình ................................................................................21
2.1.1. V trí đ a lỦ ....................................................................................................................... 21
2.1.2. i u ki n đ a hình, đ a ch t............................................................................................ 21
2.2. M ng l i sông su i, tr m khí t ng thu v n .......................................................24
2.2.1. M ng l i sông su i ....................................................................................................... 24
2.2.2. M ng l i tr m khí t ng thu v ..............................................................................
n
26
2.3. c điêm thuy v n h th ng sông ng Nai Sài Gòn . ............................................29
2.3.1. Dòng ch y n m ............................................................................................................... 29
2.3.2. Dòng ch y l .................................................................................................................... 31
2.3.3. Dòng ch y ki t................................................................................................................. 32
2.3.4. Ch đ th y tri u ............................................................................................................ 33
2.3.5. Diên biên xâm nh p m n................................................................................................ 34
2.4. Hi n tr ng khai thác, s d ng n c trên l u v c sông ng Nai - Sài Gòn. ..........36
2.4.1. Hiên trang khai thac, s d ng n c trên l u v c sông Bé .......................................... 36
2.4.2. Hiên trang s dung n c trên l u v c sông La Ngà
................................................... 37
2.4.3. Hiên trang s d ng n c trên sông ng
Nai ............................................................. 38
2.4.4. Tình hình thi u n c trong mùa khô............................................................................. 44


2.5. nh h ng nghiên c u trên h th ng sông ng Nai ............................................45

3.3.3. Hi u ch nh và ki m đ nh mô hình ................................................................................. 90
3.4. ánh giá m i quan h gi a ch đ v n hành các h ch a th ng l u v i các
yêu c u n c t i đi m ki m soát ....................................................................................92
3.4.1. ánh giá quan h gi a vân hanh hô Tri An và cac hô ch a trên sông Bé v i
vi c đ m b o c p n c h du sông ng Nai ........................................................................ 92
3.4.2. ánh giá quan h gi a các hô trên l u v c sông Be v i vi c đ m b o c p
n c h du sông Bé và sông ng Nai ................................................................................... 96
3.4.3. ánh giá quan h gi a cum hô Ham Thuân– a Mi v i đ m b o c p n c h
l u................................................................................................................................................ 97


3.4.4. ánh giá quan h gi a cum hô ông Nai 2,
ng Nai 3,
ng Nai 4, k
Tih, ng Nai 5 v i đ m b o c p n c h du ........................................................................ 97
3.4.5. ánh giá quan h gi a hô n D ng
, ai Ninh v i yêu c u n c h du.............. 98
CH
NG 4: XỂY D NG QUY TRỊNH V N HẨNH LIểN H CH A
TH
NG NGU N L U V C SÔNG
NG NAI - SẨI GÕN PH C V
C PN
C, GịP PH N
Y M N H DU .............................................................99
4.1. Nghiên c u mô ph ng v n hành h th ng h ch a th ng ngu n theo các
k ch b n ...........................................................................................................................99
4.1.1. Nghiên c u l a chon ácc k ch b n n c đ n............................................................... 99
4.1.2. Nghiên c u l a chon cac ph ng an phôi h p vân hanh gi a cac cum hô ch.....a103
4.1.2.1. Thiêt lâp ph ng an vân hanh hô Tri An v i cac hô nhánh sông Bé



DANH M C CÁC HỊNH V
Hình 2. 1. V trí l u v c ng Nai Sài Gòn trên lưnh th Vi t Nam ..............................21
Hình 2. 2. B n đ đ a hình l u v c sông ng Nai – Sài Gòn .......................................24
Hình 2. 3. M ng l i sông su i và l i tr m thu v n ...................................................26
Hình 2. 4. Mô đun dòng ch y trung bình nhi u n m LVS N ........................................30
Hình 2. 5. Di n bi n th y tri u vùng c a sông ng Tranh tháng 10-2000 ..................33
Hình 2. 6. Di n bi n đ ng đ ng tr m n ........................................................................36
Hình 2. 7. S đô khai thac, s dung n c trên l u v c sông ông Nai – Sài Gòn ........42
Hình 2. 8. S đô hê thông hô ch a trên l u v c sông ông Nai – Sài Gòn ...................47
Hình 2. 9. S đ kh i t ng quát bài toán .........................................................................47
Hình 3.1. S đ kh i tính toán v n hành liên h ch a ...................................................49
Hình 3.2. V trí các đi m ki m soát l a ch n .................................................................59
Hình 3.3. T ng quan gi a H Tài Lài ~H Phù M ; H Tà Lài ~Q Tà Lài ......................61
Hình 3.4. Quan h x đ y m n h D u Ti ng ................................................................63
Hình 3.5. Quan h x đ y m n h Tr An ......................................................................63
Hình 3.6. Quan h gi a l u l ng tr m Ph c Long và Ph c Hòa giai đo n
1980-1995.... ......................................................................................................................64
Hình 3.7. Quá trình tích n c h Thác M nh ng n m đi n hình .................................67
Hình 3.8. Quá trình tích n c h Hàm Thu n m t s n m đi n hình ............................68
Hình 3.9. Quá trình tích n c h Tr An m t s n m đi n hình ....................................69
Hình 3.10. M c n c t i thi u h Thác M c n đ m b o t i các th i đi m trong
su t mùa c n giai đo n 1980-2014 ....................................................................................71
Hình 3.11. S đ c u trúc mô hình Hec-ResSim .............................................................77
Hình 3.12. S đ h th ng các h ch a trên l u v c sông
ng Nai đ c thi t l p
trên mô hình Hecressim .....................................................................................................83
Hình 3.13. Thi t l p các thông s v t lỦ và v n hành c a h ch a Thác M ..................84
Hình 3.14. Thi t l p các ph ng án v n hành cho h th ng h ch a ..............................84

B ng 2.5:
B ng 2.6:
B ng 2.7:

c trung dòng ch y c n trong h th ng sông ng Nai ..............................32
Ranh gi i m n 1 và 4 g/l trong đi u ki n t nhiên .........................................35
Yêu c u c p n c c a t nh Bình Thu n đ i v i h
i Ninh ........................38

B ng 2.8:
B ng 3.1:

Yêu c u c p n c c a t nh Ninh Thu n đ i v i h a Nhim ........................38
M c n c t i thi u c a các h t i các th i đi m trong mùa c n ....................72

c h l u sông

ng Nai Sài Gòn ...........................28

B ng 3.2: Thông kê sô n m hô không tich vê đ c ca c m c n c quy đinh t i
b ng trên..... ........................................................................................................................73
B ng 3.3: Thông s di n toán dòng ch y trên các đo n sông theo ph ng pháp
Muskingum.. ......................................................................................................................86
B ng 3.4:
B ng 3.5:
B ng 3.6:

B ng th ng kê các tr m ki m tra ....................................................................90
K t qu ki m tra h s Nash b c hi u ch nh mô hình th y l c ...................91
K t qu ki m tra h s Nash b c ki m đ nh mô hình th y l c ....................92

ng Nai có ti m n ng v th y đi n l n nh t mi n Nam và

Vi t Nam, ch sau sông

à. T ng l

h n 5.000 GWh/n m. Hi n t i c ng nh t
ngu n cung c p n ng l

ng đi n cung c p cho khu v c

ng lai h th ng th y đi n trên l u v c là

ng l n cho Qu c gia.

Các công trình h ch a l n trên l u v c sông

ng Nai có vai trò r t đ t bi t

không ch đáp ng nhu c u phát tri n kinh t trong ph m vi l u v c mà có nh
h

ng l n đ i v i vùng, qu c gia, đáng k nh h th y đi n

Ninh (2007),

ng Nai 2(2013),

ng Nai 3(2009),



ng dòng ch y v mùa khô cho vùng

h l u đáp ng nhu c u đ y m n ph c v cho vi c c p n
và nhu c u t

c dân sinh, công nghi p

i.

Tuy nhiên, các công trình này g n nh ho t đ ng đ c l p, không có s ph i
h p c a các công trình này trong h th ng đ đ m b o các nhu c u n

c và góp

ph n đ y m n cho h du. M t trong nh ng nguyên nhân c b n là ch a có c s
khoa h c rõ ràng và v n đ này c ng ch a đ

c nghiên c u m t cách đ y đ và do

nhi u đ n v qu n lỦ.
Th c t các h ch a trên sông

ng Nai v n v n hành theo quy trình riêng l

mà ch a có s ph i h p trong t ng th chung c a toàn l u v c. Trong khi đó nhu
c u s d ng n
v l

c trong l u v c sông

vùng nh h

ng, kh n ng đáp ng là r t khó kh n, đ ng th i l i n m

ng tri u, ch u tác đ ng tr c ti p c a bi n đ i khí h u nên c n đ

xem xét k trên quan đi m toàn h th ng t t t c các k ch b n phát tri n
l u và có đ nh h

ng u tiên.

th

c
ng

ng th i xâm nh p m n c ng là y u t quan tr ng

đáng chú Ủ đ i v i vùng h l u sông N-SG. Do ch u tác đ ng c a tri u bi n ông
nên m n c ng xâm nh p vào các sông r ch

vùng h l u làm nh h

ng đ n sinh

ho t và s n xu t c a nhân dân, do v y khi xây d ng quy trình v n hành liên h h t
s c chú Ủ nh h

ng c a vi c x n



ng l u l u v c sông

ng Nai-Sài Gòn góp ph n đ y m n h du .

it

ng vƠ ph m vi nghiên c u

-

it

ng nghiên c u: Lu n v n t p trung xác đ nh m i quan h gi a vi c

ph i h p v n hành c a các h ch a th
n

ng ngu n v i vi c đ m b o các nhu c u

c h du.
- V ph m vi nghiên c u: Toàn b l u v c sông

ng Nai - Sài Gòn


3

4. Cách ti p c n vƠ ph
Cách ti p c n này đ


c r t ph c t p và yêu c u ph i có nh ng nghiên c u chuyên sâu

m t cách h th ng nh m tìm ra đ
đ tđ

c nh ng gi i pháp t t nh t ho c t i u nh t.

c m c đích nghiên c u trên, lu n v n đư áp d ng các ph

ng pháp

ti p c n, nghiên c u, phân tích đánh giá sau đây:
Ph

ng pháp đi u tra kh o sát th c đ a:

i u tra kh o sát th c đ a đ có

t m nhìn t ng th v l u v c nghiên c u nh m đánh giá đ c đi m dòng ch y sông
ngòi, nhu c u s d ng n

c và k t qu đi u tra c ng là c s đ hi u ch nh các

thông s đ c tr ng l u v c khi dùng các mô hình toán đ mô ph ng, tính toán.
Ph

ng pháp th ng kê vƠ x

lý s li u: Ph

h du là m t bài toán v a mang tính v n hành h p lỦ v a mang tính l i d ng t ng
h p d a trên chu i s li u bi n đ i theo không gian và th i gian.


4

CH

NG I: T NG QUAN V NGHIểN C U XỂY D NG QUY TRỊNH

V N HẨNH LIểN H

CH A TH

NG NGU N PH C V C P N

C,

Y M N H DU
1.1. Nghiên c u trên th gi i
V n hành h ch a là m t trong nh ng v n đ đ

c chú Ủ nghiên c u trong

l ch s hàng tr m n m c a công tác quy ho ch, qu n lỦ h

th ng ngu n n

c.



c đ u t

nghiên c u r t bài b n và chi ti t nh ng các ng d ng thành công ch y u g n li n
v i đ c thù t ng h th ng, không có ph

ng pháp lu n, công c có th dùng chung

cho m i h th ng. Có th tóm t t các ph

ng pháp xây d ng quy trình v n hành h

th ng h ch a thành ba nhóm chính nh sau:
i) Ph

ng pháp mô ph ng

ii) Ph

ng pháp t i u

iii) Ph

ng pháp k t h p

M t s nghiên c u trên th gi i g n đây đ

c th ng kê và t ng h p nh sau:



hình t i u nh n m nh vi c v n hành c a nhà máy thu đi n v i đ u vào thu v n
ng u nhiên và nhu c u đi n là ng u nhiên. Mô hình s d ng quy ho ch đ ng b t
đ nh đ tính toán v i chu i thu v n đ

c ph ng đoán b ng các ph

ng pháp khác

nhau: trung bình tháng, phân b theo t n su t và chu i Markov. Mô hình ch y v i
nhu c u đi n là thay đ i và áp d ng hàm ph t n u phát thi u đi n n ng. Mô hình đư
đ

c áp d ng cho h th ng Shasta - Trinity

California, Hoa K .

- Ponnambalam và Adams (n m 1996) nghiên c u xây d ng mô hình quy
ho ch đ ng x p x nhi u c p MAM-DP (Multilevel Approximate Dynamic
Programming) đ v n hành h ch a đa m c tiêu. MAM-DP t i thi u hoá s khác
bi t gi a kh n ng c p n
hình đư đ
phân ph i n

c và nhu c u v i c g ng gi m các bi n tr ng thái. Mô

c áp d ng th c t cho d án Parambikulam-Aliyar
c h p lỦ cho hai ti u bang

n


nh ng v n áp d ng các bi n pháp h tr ki m soát m n. K t qu đư ch ra là v i
ph

ng án th nh t có s chuy n n

c t khu v c nông nghi p sang c p n

c cho


6

sinh ho t và s n xu t do có hi u qu kinh t cao, ph

ng án 2 và ph

ng án 3 cho

th y có s gi m xâm nh p m n m t cách đáng k .
- Ximing Cai, M.ASCE; Daene C. McKinney, A.M.ASCE; và Leon S. Lasdon
(n m 2001) đư đ ngh m t mô hình t ng h p kinh t - nông nghi p - th y v n cho
qu n lỦ l u v c sông. Báo cáo đư đ a ra m t mô hình t ng h p áp d ng cho qu n lỦ
t ng h p l u v c sông trong đó t

i cho nông nghi p đóng vai trò s d ng n

chính và vi c xâm nh p m n sinh ra do t
hình đư đ

i đóng vai trò tác nhân môi tr


th c t . Mô hình đư đ

u

c đ a ra là vi c áp d ng m t mô hình t i u

i s chi ph i c a m c tiêu kinh t

là kh

c áp d ng th c t cho công tác qu n lý n

c

thi và
bang

California.
Wurb (1993) trong t ng quan v các nhóm mô hình chính s d ng trong thi t
l p quy trình v n hành h th ng h ch a đư t ng k t “M c dù, t i u hóa và mô
ph ng là hai h

ng ti p c n mô hình hóa khác nhau v đ c tính, nh ng s phân bi t

rõ ràng gi a hai h

ng này là khó vì h u h t các mô hình, xét v m c đ nào đó đ u

ch a các thành ph n c a hai h


h du và cho

c.

Vi t Nam

C ng nh nhi u n i trên th gi i,

Vi t Nam ngu n n

c th

phân b đ u theo th i gian. H ch a n

c là công trình thu

l i có l i th đi u ti t

dòng ch y, tr n

c t

i, phát đi n, nuôi cá, du l ch...), h ch a

c xây d ng nhi u trên th gi i c ng nh

Vi t Nam.

Do đó, đ đáp ng yêu c u s d ng n


c ta nhi u thu n l i trong xây d ng và khai thác các h

c, đáp ng các nhu c u v n

dân, hay nói cách khác là: N

c cho dân sinh và các ngành kinh t qu c

c ta có nhu c u và có đi u ki n t nhiên thu n l i đ

xây d ng và khai thác các h ch a n

c. N

c ta hi n có g n 7 nghìn h ch a, đ p

dâng l n, nh v i t ng dung tích trên 65 t m3, chi m kho ng 8% t ng l

ng n

c

trên các l u v c sông. Riêng v h ch a th y đi n hi n có 800 h đư, đang và s
ti p t c đ

c xây d ng v i t ng dung tích đ t kho ng 56 t m3 n

c.




8

Mâu thu n n y sinh gi a các m c tiêu s d ng n

c có th coi là nguyên nhân

chính d n đ n kém hi u qu trong v n hành khai thác h th ng h ch a. V n hành
h th ng liên h ch a

Vi t Nam nói chung m i b t đ u đ

c u. M t s nghiên c u liên quan đư đ

c t p trung nghiên

c các c quan nghiên c u đ

c ti n hành

ch y u t p trung vào nhi m v ch ng l . M t s nghiên c u v n hành h đi u ti t
c pn

c m i t p trung vào các m c tiêu c p n

cđ nl .

c bi t, các nghiên c u



c cho sinh ho t, công nghi p, ngoài ra còn ph c

v giao thông, du l ch, nuôi tr ng thu s n ầtrong mùa c n.
i v i l u v c sông

ng Nai, các nghiên c u ng d ng mô hình t i u hoá

liên quan tr c ti p đ n l u v c sông

ng Nai có th li t kê ra nh sau:

1. Nghiên c u c a Vi n Quy ho ch Th y l i mi n Nam h p tác v i Vi n
Nghiên c u Chính sách L

ng th c Qu c t IFPRI (International Food Policy

Research Insstitute) n m 2002. Nghiên c u này đư xây d ng m t mô hình t ng h p
kinh t - thu v n áp d ng trên LVS N. C u trúc c a mô hình bao g m 3 thành
ph n chính đó là thành ph n thu

v n, thành ph n kinh t và thành ph n th ch .

Thành ph n thu v n bao g m toàn b chu trình thu v n c a l u v c sông
nh dòng ch y, cân b ng h ch a, t

i tiêu cho nông nghi p, c p n

c sinh ho t và



c D ng n m 2002 v i tên g i

"Optimal Reservoir Control for the Dong Nai River basin". Trong lu n v n này tác
gi đư xây d ng mô hình t i u v n hành h th ng 3 h ch a l n là Tr An, Thác
M và D u Ti ng. Mô hình này đ

c xây d ng trên c s

hoá c a ph n m m MATLAB. Mô hình c ng đ
tr

ng h p mô hình t i u gi i b ng ph

c tính toán, th nghi m cho các

ng pháp phi tuy n và tuy n tính v i b

th i gian 1 tháng. Mô hình này c ng ch m i d ng l i
đ

ng d ng module t i u

c ki m nghi m trong th c ti n và ch a đ

c

m c nghiên c u và ch a

c nghiên c u chuyên sâu.

ng ng, đ xu t quy trình v n hành h ch a t i u v
c xây d ng trên n n ngôn ng GAMS nên có th ch y

v i bài toán l n, tuy nhiên mô hình này c ng ch m i d ng l i
ch a đ

c ki m nghi m trong th c ti n và ch a đ

m c nghiên c u và

c nghiên c u chuyên sâu.


10

4.

tài NCKH c p nhà n

liên h ch a trên l u v c sông

c "Nghiên c u l p quy trình đi u hành h th ng
ng Nai-Sài Gòn nh m ch ng ng p úng cho khu

v c thành ph H Chí Minh" do Th.S Nguy n Ng c Anh - Vi n Quy ho ch Th y l i
mi n Nam làm ch nhi m phân tích tính toán xây d ng quy trình v n hành liên h
ch a trên l u v c sông

ng Nai ch y u ph c v vi c ch ng ng p úng ch a



c các l u v c sông trên toàn th gi i, có th k

đ n các nghiên c u v v n hành h th ng liên h ch a

bang Calionia, M , nghiên

c u v qu n lỦ l u v c sông c a C quan qu n lỦ vùng h l u sông Colorado
(LCRA), nghiên c u c a c quan n ng l

ng qu c gia Brazin v qu n lỦ h th ng

h ch a thu đi n trên sông Amazon... Th c t m c dù đư đ u t nghiên c u khá
lâu nh ng có th nh n xét r ng hi n v n ch a xác đ nh đ

c ph

ng pháp, công c

chung cho xây d ng quy trình h th ng liên h ch a đa m c tiêu đ s d ng mà các
nhà nghiên c u v n ph thu c r t nhi u vào đ c thù riêng c a t ng h th ng h
ch a c th .
Qu n lỦ các h th ng h ch a ph c v đa m c tiêu
ch a đ

c quan tâm đ u t nghiên c u chi ti t. H

Vi t Nam nói chung

ng ti p c n nghiên c u th


(do phuc vu tao đâu

c cao đê nâng cao công suât phat điên ) trong khi vao nh ng th i ky khô han ,

thiêu n
d ng” đ

c cho sinh hoat, cho ha du, l

ng n

ng bi bo phi, ho c chi “tân

c ph n nào . Các nhà máy th y đi n cung nh cac công trinh thuy l i noi

chung đêu gây thay đôi l n ch đ ngu n n
c th

c nay th
c , ch t l

ng n

c và các h th y sinh

ng l u và h l u l u v c sông.

1.3.2. Môi quan hê cua hê thông hô ch a th
Hi n nay, m i h ch a thông th


i

c cho đô th ,

ng không l n, đ c bi t khi ph m vi nghiên c u là l u

các qu c gia đang phát tri n khi các khu công nghi p và đô th l n ch a

phát tri n m nh.
Yêu c u n
khác nh c p n
tiêu th , t c là n

c cho thu đi n th

ng đ

c, duy trì giao thông thu .

c k t h p v i các yêu c u s d ng
ây là lo i hình s d ng n

c qua tu c bin phát đi n s không b m t đi mà còn đ

c không
cd nv


12

ng l u h ph c v giao thông thu

ng phát tri n h sinh thái lòng h . Duy trì c đ nh

ng l u ph c v phát đi n trong tr

đ l n đ m b o tho mưn các yêu c u khác. T
h l u ch y u đ m b o yêu c u c p n
duy trì dòng ch y môi tr

ng h p dòng ch y đ n

ng t đ m b o l u l

c h du , đ m b o duy trì giao thông thu ,

ng c ng nh ph c v cac nhu c u , ho t đ ng khac.

i v i h ch a ph c v m c đích c p n
ng t i đa cho phep yêu c u c p n

c thì m c tiêu chính là x n

ng tr , bù vào l

gian dòng ch y đ n v

t quá yêu c u h du thì h ch a tr n

c un


ng đ

c h du và thi t h i gây ra do thi u n

c th

ng r t l n , thì h

c v n hành theo ch đ m c đáp ng các nhu c u n

cs đ

c

gi m d n, đ h n ch t i đa tình tr ng h n s x y ra trong th i gian tiêp theo .
i v i m c tiêu phòng l gi m thi t h i l do dòng ch y đ n quá l n, thông
th

ng quy trình v n hành ch ng l v i m c tiêu gi m t i thi u l u l

ng đ nh l

x v h du t i các v trí kh ng ch c th .
Dung tích h ch a có th đ
các m c tiêu khác nhau.

c phân chia thành các vùng v n hành ph c v

i v i h ch a đ n đ c ph c v đa m c tiêu thì vi c phân

c t rong hô , và nhu c u n

c

h

l u. Ch đ v n hành ph c t p t ng tính linh ho t, m n d o nh xem xét đ n nhi u
y u t có nh h

ng đ n hi u qu v n hành c p n

c c a h ch a.

ánh giá quy trình v n hành h ch a đ n đ c r t ph c t p vì chúng tu thu c
vào đ c thù t ng h ch a, m c tiêu s d ng

t ng vùng đ a lỦ c th .

Qu n lỦ v n hành h th ng h ch a đa m c tiêu ngoài các khó kh n nh đ i
v i h ch a đ n đ c đa m c tiêu, nó còn ph i k t h p v n hành gi a các h trong
cùng m t h th ng nh th nào c ng là m t v n đ gây ph c t p thêm cho các nhà
qu n lỦ.
Vê mong mu n , xây d ng hô ch a t o đi u ki n thu n l i đ đi u hòa dòng
ch y, tr n

c trong mùa l và b sung nguôn n

c vao mùa c n . Tuy nhiên, trong

th c tê , do phai b o đ m công su t phát đi n ho c bao đam n


ng h p h k t h p ph c v phát


14

đi n và ch ng l , vi c tho mưn các m c tiêu phát đi n đòi h i h ph i đ
n

c càng nhi u càng t t đ t o ra đ u n

c tích

c cao, trong khi m c đích phòng l l i

đòi h i có đ dung tích tr ng trong h .
b. Mâu thu n gi a các m c tiêu
Gi a các m c tiêu c p n
n

c, mâu thu n n y sinh khi ch đ v n hành c p

c cho các m c tiêu là khác nhau. Ví d n

c c p cho nông nghi p đ

c phân

ph i d a trên th i v , mùa hay tình hình m a, n ng trong khi yêu c u phát đi n đòi
h i h v n hành d a trên nhu c u thay đ i theo ngày, tu n, hay mùa.

cân nh c xem xét m t cách h p lỦ trên c s cân đ i l
h . Rõ ràng, không có m t h dùng n
Quy trình v n hành h c n ph i h

c nào l i t

ng d n cho ng

ng n

c hi n có trong các

ng thích 100% v i h khác.
i đi u hành gi i quy t các mâu

thu n đó. Vi c tìm ra gi i pháp “tho hi p” gi a các m c tiêu là m t y u t quan
tr ng trong vi c nâng cao hi u qu c a h th ng h ch a n

c.

Bên c nh các mâu thu n nêu trên, trong vi c v n hành h ch a, ng

i ra quy t

đ nh ph i xem xét m t cách c n th n các v n đ sau:
-S

D NẢ DUNẢ TÍCả ẫảÒNẢ L :

L


:L

ng n

c tr trong kho nên s d ng ngay lúc

ng lai?
: Nên x n

c bao nhiêu đ đ t đ

c l i nhu n l n nh t?


15

- S

dùng n

D NG L

C HI N CÓ:

NẢ N

L

ng n

đ

c ngày càng gia t ng, nhi u công trình thu l i trên các l u v c sông đang

c xây d ng.
V m t lỦ lu n, khi có các công trình thu l i trên l u v c sông thì vi c nghiên

c u v n hành các công trình này đ khai thác m t cách h p lỦ ngu n tài nguyên
n

c luôn là v n đ h tr ng, c p thi t, c n đ

c quan tâm nghiên c u th u đáo và

t ch c th c hi n nghiêm túc.
Theo đanh gia s bô trên c s nh ng sô liêu ban đâu thu thâp đ
v c phat triên manh cac công trinh thuy điên thì dao đ ng m c n
h du công trình h ch a r t l n, dân t i có lúc thiêu n
t o so v i

c

c,

các l u

,l ul

ng


th

ng


16

1.4. Nghiên c u xơy d ng quy t c v n hƠnh h th ng h ch a đ m b o c p
n

c, góp ph n đ y m n h du ng v i các đ c tr ng h th ng sông
ê xây d ng đ

yêu câu n

c quy t c vân hanh hê thông hô ch a th

c vung ha l u thi phai lam ro đ c điêm khai

ng l u đam bao cac

thác, s dung n

c (công

trình khai thác, nhu câu khai thac , th i ky khai thac ...) phía h l u và kh n ng đáp
ng các yêu c u n

c h l u các h ch a.



c.

- Xác đ nh v trí các đi m ki m soát : Phân tích, đánh giá m c đô đap ng yêu
c u cho các m c đích s d ng khác nhau tai các đi m ki m soát (nông nghi p, công
nghi p, sinh ho t...), có th m i m t nhu c u s d ng n

c khác nhau c n thi t có

đi m ki m soát khác nhau . T i m i đi m ki m soát phai đam bao yêu c u v m c
n

c, l u l

ng theo t ng th i đo n , th i đi m va phai co môi quan hê v i chê đô

vân hanh cua cac hô ch a th

ng l u.

b) Xác đ nh các giá tr khác c a n

c:

Xác đ nh m c đ thay đ i c a các đ c tr ng c a dòng sông th i gian tr
có h ch a và sau khi có h ch a:
-M cn
-

c, l u l

nh m xác đ nh đ

cm cn

- Tr

tính toán m c n

cd

th i đi m đ u mùa c n, t ng

c và kh n ng các h th a mưn đ

nhu c u s d ng n

cd

c nhu

ng h p này c n thi t

c c a t ng h c n duy trì t i đ u các th i k dùng n

ng h p kh n ng ngu n n

xác đ nh th i k

c phát sinh trên l u v c


i h du trong su t mùa c n, tính toán kh n ng có th và

u tiên cho các h tích n

d ng, đ ng th i phân tích, xác đ nh m c đ

c, đ th i k dùng n

c gia t ng s

u tiên cho t ng m c đích s d ng.

- Phân chia th i k đi u hành h ch a
C n c vào nhu c u n

c h du và th y đi n, m c đ

u tiên mà phân chia

th i k đi u hành khác nhau:
+ Th i k

u tiên c p n

c sinh ho t;

+ Th i k

u tiên c p n


+ Xác l p các nút đi u khi n h th ng trong giai đo n chuy n ti p gi a mùa l
và mùa c n;
+ Thi t l p các mô-dun v n hành h ch a cho phát đi n và c p n
+ Thi t l p các câu l nh đi u khi n ki m soát l
phát đi n và c p n

ng án

+ T yêu c u m c n
c xác đ nh

c qua turbine đ m b o

c.

- Xây d ng các ph
đ

ng n

c;

c c a các h ch a t i đ u m i th i k s d ng n

c

trên, l a ch n các n m đ c tr ng tính toán vi c v n hành các h

ch a nh m xem xét kh n ng đáp ng c a các h ch a có đ m b o đ n



ng, đ c bi t khan hi m n

c đ n h th ng trong đi u

c, theo d báo dòng ch y đ n h

ch a;
+ Xây d ng ph
th

ng án v n hành theo l

ng n

c đ n h trong mùa ki t gi a

ng án v n hành theo l

ng n

c đ n h trong mùa ki t gi a

ng và h l u;
+ Xây d ng ph

các nhánh sông;
+ Xây d ng các ph

ng án v n hành theo m c b o đ m dòng ch y t i thi u,