BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
…..…..

ĐỖ THỊ NGA

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỰ NHIÊN – XÃ HỘI

BẰNG TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ VÀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC
VĂN HÓA – GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh - 2002



I

QUY ƯỚC TRÌNH BÀY

1. Tài liệu trích dẫn được đặt trong dấu ngoặc [ ] và được ghi theo thứ tự:
số thứ tự của tài liệu, thứ tự trang trích dẫn.
Nếu đoạn trích dẫn nằm ở hai ba trang liên tục thì giữa trang đầu và cuối có
ghi thêm dâu nối (-), ví dụ [14, tr. 87-88],
Nếu phần tham khảo nằm rải rác trên nhiều trang của nhiều tài liệu tham
khảo thì chỉ ghi số thứ tự của tài liệu, ví dụ: [13], [14], [17], [18]...
Thông tin đầy đủ về tài liệu trích dẫn được ghi trong mục Tài liệu tham
khảo đặt cuối luận văn (trước phần Phụ lục).

TS: tiến sĩ


III

MỤC LỤC
QUY ƯỚC TRÌNH BÀY .....................................................................................I
T
1

1T

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT .................................................................................... II
T
1

1T

MỤC LỤC ......................................................................................................... III
T
1

1T

MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
T
1

1T



6. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................... 6
T
1

1T

7. Các đóng góp của luận văn ................................................................................... 6
T
1

1T

8. Cấu trúc của luận văn ........................................................................................... 7
T
1

1T

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ......................................... 8
T
1

T
1

1. Đánh giá kết quả học tập ...................................................................................... 8
T
1


T
1

T
1

2.1. Mục tiêu dạy học............................................................................................ 11
T
1

1T

2.2. Quan hệ giữa mục tiêu dạy học và đánh giá kết quả học tập......................... 12
T
1

T
1

2.3. Các hệ thống phân loại MTDH ...................................................................... 12
T
1

T
1

2.4. Tiêu chí đánh giá và công cụ đo lường .......................................................... 14
T
1



3.3. Việc áp dụng TN trong ĐGKQHT tại một số nước trên thế giới .................. 20
T
1

T
1


IV

3.4. Trắc nghiệm tự luận hay khách quan ............................................................. 21
T
1

T
1

3.5. Đặc điểm cơ bản của trắc nghiệm .................................................................. 22
T
1

T
1

3.6. Độ khó câu và bài trắc nghiệm ...................................................................... 25
T
1

T

4.2. Các mục tiêu đào tạo ...................................................................................... 37
T
1

1T

4.3. Môn TN -XH trong chương trình giáo dục tiểu học ...................................... 39
T
1

T
1

CHƯƠNG 2 : NGHIÊN CỨU THỬ NGHIỆM .............................................. 42
T
1

T
1

1. Tìm hiểu nội dung môn phương pháp dạy TN-XH .......................................... 42
T
1

T
1

1.1. Đặc điểm môn học ......................................................................................... 42
T
1

T
1

T
1

4. Thử nghiệm .......................................................................................................... 48
T
1

1T

4.1. Mục đích thử nghiệm ..................................................................................... 48
T
1

1T

4.2. Xử lý dữ liệu .................................................................................................. 48
T
1

1T

5. Kết quả thử nghiệm............................................................................................. 49
T
1

1T



1.1. Đánh giá KQHT bằng TNKQ ........................................................................ 57
T
1

T
1


V

1.2. Xây dựng dàn bài trắc nghiệm nhiều lựa chọn .............................................. 57
T
1

T
1

1.3. Soạn thảo các câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn:....................................... 58
T
1

T
1

1.4. Kết quả thử nghiệm........................................................................................ 58
T
1

1T

1

T
1

TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 61
T
1

1T

PHỤ LỤC ........................................................................................................... 63
T
1

1T


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đánh giá kết quả học tập là một trong những thành tố quan trọng của quá trình
đào tạo. Nó là một hoạt động thường xuyên nhằm đảm bảo chất lượng của sản phẩm
đào tạo và đồng thời cũng là một hoạt động thu thập thông tin phản hồi để cải tiến và
hoàn thiện toàn bộ quá trình. "Năng lực của sinh viên được xác định bằng kết quả học
tập của chính họ. Đánh giá năng lực của sinh viên là khâu chính trong đánh giá chất
lượng đào tạo".[15, tr. 3] Thông qua việc đánh giá kết quả học tập của môn học một
cách có phương pháp, nhà quản lý giáo dục có thể kiểm tra được chất lượng của sản
phẩm đào tạo, qua đó, kiểm tra được năng lực giảng dạy của giáo viên. Hơn nữa, việc

trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo tại hội nghị với các hiệu trưởng Đại học và Cao đẳng
tại Hà Nội tháng 11 năm 1994 nêu rõ:"Trong khi tiếp tục sử dụng và cải tiến các
phương pháp truyền thống về thi, kiểm tra, Bộ khuyến khích các trường áp dụng
phương pháp kiểm tra bằng trắc nghiệm khách quan...". Trên thực tế, phương pháp
đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan trong giáo dục đã chính thức được thừa nhận là
một phương pháp có nhiều ưu điểm nổi trội và trong tương lai, phương pháp này có
thể sẽ được áp dụng rộng rãi. Thêm vào đó, những tài liệu liên quan đến kiểm tra, đánh
giá bằng trắc nghiệm khách quan về cả hai mặt lý luận và thực tiễn ngày càng phong
phú, đa dạng và sâu sắc.
Vì những lý do trên, trong luận văn này, chúng tôi mạnh dạn vận dụng một số
hiểu biết về phương pháp trắc nghiệm khách quan vào việc đánh giá kết quả học tập
môn Phương pháp dạy TN-XH cho sinh viên khoa Giáo dục Tiểu học Trường Đại học
Sư phạm TP, Hồ Chí Minh.
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học là vấn đề quan trọng và cần
thiết đối với các nhà QLGD cũng như đối với những người đang trực tiếp tham gia
giảng dạy. Hiện nay, việc vận dụng các phương pháp đánh giá mới, đặc biệt là phương
pháp trắc nghiệm khách quan đang được những người làm công tác giáo dục nghiên
cứu và ứng dụng. Các công trình nổi bật trong nghiên cứu và ứng dụng trắc nghiệm
khách quan trong đánh giá KQHT có thể kể:


3

"Trắc nghiệm thành tích học tập cho sinh viên" của Tiến sỹ Dương Thiệu Tống.
Đây là giáo trình tham khảo cho sinh viên được soạn thảo từ những tài liệu nước ngoài
(chủ yếu là Anh và Mỹ) dùng để đánh giá hầu hết các môn học có trong chương trình
học các trường Cao đẳng và Đại học vào những năm 1970.
"Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập "(1995). Đây là công trình thứ hai
về đánh giá KQHT bằng trắc nghiệm khách quan của TS Dương Thiệu Tống.

nghiệm khách quan, tác giả đã xây dựng được bộ đề trắc nghiệm dùng để đánh giá kết
quả học tập môn Toán chương trình 1 cho sinh viên trường ĐHSP Vinh.
Ngoài những công trình kể trên, chúng tôi còn tham khảo một số bài báo, các báo
cáo, thảo luận của nhiều tác giả xoay quanh vấn đề đo lường và đánh giá kết quả học
tập bằng trắc nghiệm khách quan.
Tại Khoa Giáo dục Tiểu học Trường ĐHSP TP. Hồ Chí Minh, đánh giá môn học
bằng trắc nghiệm khách quan chưa được nghiên cứu và sử dụng rộng rãi, Riêng đánh
giá môn Phương pháp dạy TN-XH mới chỉ dừng lại ở phương pháp truyền thống là
đánh giá bằng tự luận.
3. Mục đích, khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của chúng tôi là soạn thảo được hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách
quan để đánh giá kết quả học tập môn Phương pháp dạy TN-XH của sinh viên khoa
Giáo dục Tiểu học Trường Đại học sư phạm TP. Hồ Chí Minh.
3.2. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
Xuất phát từ mục đích thực tiễn là góp phần xây dựng phương pháp đánh giá
KQHT, chúng tôi chọn:
- Khách thể nghiên cứu: Phương pháp đánh giá kết quả học tập bằng trắc nghiệm
khách quan.
- Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan để đánh giá
kết quả học tập môn Phương pháp dạy TN-XH của sinh viên khoa Giáo dục Tiểu học
Trường Đại học sư phạm TP. Hồ Chí Minh.
3.3. Phạm vi nghiên cứu


5

Môn TN-XH trong chương trình tiểu học 2000 đang có sự thay đổi sâu sắc. Ở
giai đoạn 1 (Các lớp Một, Hai, Ba), môn học giữ lại tên gọi là Môn TN-XH. Nhưng ở
giai đoạn 2 (Lớp Bốn, Năm), môn học được phân thành các phân môn Lịch sử, Khoa

6. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm - xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm để
đánh giá kết quả học tập môn PP dạy TN-XH cho sinh viên Khoa Giáo dục tiểu học chúng tôi đã sử dụng các phương pháp sau đây:
6.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đánh giá trong QLGD;
- Nghiên cứu các thành tựu về đánh giá kết quả học tập bằng trắc nghiệm khách
quan của các tác giả;
- Phân tích việc sử dụng các loại trắc nghiệm khách quan trong đánh giá kết quả
học tập.
6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phân tích chương trình, nội dung môn học được đánh giá;
- Soạn thảo các câu hỏi TNKQ, tiến hành thử nghiệm;
- Thử nghiệm sư phạm để hoàn chỉnh hệ thống câu hỏi trắc nghiệm đã được xây
dựng.
6.3. Các phương pháp xử lý dữ liệu nghiên cứu
- Phương pháp thống kê;
- Phương pháp xử lý kết quả trắc nghiệm.
7. Các đóng góp của luận văn
- Soạn thảo được hệ thống câu hỏi TNKQ để đánh giá kết quả học tập môn
Phương pháp dạy TN-XH cho sinh viên khoa GDTH, trường ĐHSP TP. Hồ Chí Minh;


7

- Các kết quả nghiên cứu có thể dùng làm tư liệu tham khảo và đánh giá cho cán
bộ QLGD và giáo viên của các trường sư phạm có giảng dạy bộ môn Phương pháp dạy
TN-XH.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận -Kiến nghị, luận văn gồm hai chương.
- Chương Một: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu.

định lượng (số đo) về các đại lượng đặc trưng của đào tạo năng lực (nhận thức, tư duy,
kỹ năng và phẩm chất nhân văn) trong quá trình giáo dục. [15, tr. 17]. Đánh giá nhằm
xem xét sản phẩm đào tạo (sinh viên) đạt chất lượng đến mức nào chủ yếu dựa vào
kiến thức mà sinh viên học được thông qua các bài giảng của giảng viên [16, tr. 43].
Trong công tác quản lý giáo dục, đánh giá là một hành động được tiến hành theo quá
trình một cách có hệ thống nhằm xác định mức độ đạt được về các mục tiêu quản lý đã
định. Các mục tiêu này gồm sự mô tả định tính, định lượng, những kết quả thông qua
những phép đo, so sánh mục đích, mục tiêu...Đánh giá không chỉ liên quan đến lĩnh
vực tri thức mà còn liên quan đến thái độ (tình cảm, hứng thú, sự quan tâm..) của
người học. [6, tr. 61,62].
1.3. Khái niệm về đánh giá KQHT
Đánh giá kết quả học tập luôn là một trong những vấn đề thời sự của khoa học
giáo dục và là vấn đề được quan tâm của không chỉ những người làm công tác giáo
dục mà còn của các nhà nghiên cứu, nhà phê bình...


9

Về khái niệm, có thể hiểu ĐGKQHT là một quá trình được tiến hành có hệ thống
nhằm xác định mức độ đạt được các mục tiêu dạy học của người học. Quá trình này có
thể bao gồm những mô tả về mặt định tính hay định lượng những kết quả đạt được
cùng với sự đối chiếu với những yêu cầu mong muốn đạt được, Theo cách hiểu này, về
bản chất, ĐGKQHT là một quá trình đo lường mức độ đạt được của người học về các
mục tiêu đào tạo. Quá trình này có thể bao gồm các công đoạn sau:
- Phân tích các mục tiêu dạy học thành hệ thống kiến thức, kỹ năng và thái độ cụ
thể và chuyển thành các dấu hiệu tương ứng có thể quan sát hay đo được;
- Đề ra các yêu cầu về mức độ đạt được các mục tiêu dạy học thể hiện qua việc
định tính hay định lượng các dấu hiệu nói trên;
- Tiến hành đo lường các dấu hiệu đó để đánh giá mức độ đạt được các mục tiêu
dạy học ở mỗi người học;

có phải là mẫu tiêu biểu của các mục tiêu dạy học hay không,
1.4.3. Hệ thống các tiêu chí đánh giá KQHT
Các tiêu chí đánh giá là các yêu cầu về mức độ đạt được về các mục tiếu dạy học
và các dấu hiệu xác nhận mức độ này. Các tiêu chí được hình thành trong quá trình
phân tích, lượng hóa mục tiêu dạy học và là cơ sở cho việc đánh giá. Việc xây dựng
các tiếu chí phụ thuộc vào mục tiêu đánh giá, mục tiêu dạy học và quá trình dạy học cụ
thể.
1.4.4. Phương pháp đánh giá KQHT
Phương pháp đánh giá là cách thức mô tả định tính hay định lượng mức độ đạt
được của người học về các mục tiêu dạy học, bao gồm công cụ đo lường và cách thức
xây dựng, sử dụng các công cụ đo lường đó. Có nhiều phương pháp đánh giá khác
nhau và mỗi phương pháp có điểm mạnh, điểm yếu riêng. Việc lựa chọn phương pháp
nào phụ thuộc vào mục tiêu đánh giá, mục tiêu dạy học, quá trình dạy học và đặc điểm
môn học cụ thể. Và giữa các phương pháp và các hệ thống tiêu chí đánh giá có sự chi
phối và tương tác.
1.4.5. Các nguyên tắc chung khi tiến hành đánh giá KQHT
Căn cứ vào phân tích ở trên, chúng ta có thể rút ra một số nguyên tắc chung để
tiến hành đánh giá kết quả học tập như sau:


11

- ĐGKQHT là một quá trình cần phải tiến hành có hệ thống để xác định phạm vi
và mức độ đạt được các mục tiêu đã đề ra;
- Việc lựa chọn phương pháp đánh giá phải tùy theo mục tiêu đánh giá, mục tiêu
dạy học, và quá trình dạy học cụ thể;
- Có nhiều phương thức đánh giá khác nhau, mỗi phương pháp có những điểm
mạnh, điểm yếu riêng. Vì vậy, cần tiến hành đánh giá bằng nhiều phương pháp để có
những kết luận tin cậy;
- Đánh giá là phương tiện để đi đến sự phát triển và hoàn thiện. Bản thân đánh

Quá trình dạy học là một hệ thống gồm các yếu tố liên hệ mật thiết với nhau và
không thể thiếu được, đó chính là mục tiêu dạy học, năng lực của người học lúc vào,
quá trình dạy học và đánh giá kết quả.
- Mục tiêu dạy học: Là cơ sở cho việc xác định nội dung dạy học, xây dựng
chương trình, lựa chọn phương pháp và cách thức tổ chức dạy học. Mục tiêu dạy học
chi phối toàn bộ quá trình dạy học.
- Năng lực lúc vào: Là trình độ của người học lúc bắt đầu quá trình đào tạo. đây
là cơ sở quan trọng của quá trình đào tạo và thường được xác định bằng một kỳ kiểm
tra đầu vào.
- Quá trình dạy học: Là thành tố quan trọng của toàn bộ quá trình để có được
đầu ra như mong muốn.
- Đánh giá kết quả học tập: Là khâu cuối cùng của toàn bộ quá trình. Đánh giá
kết quả học tập phải xuất phát từ mục tiêu dạy học, đồng thời cung cấp các thông tin
phản hồi nhằm cải tiến và hoàn thiện toàn bộ quá trình đào tạo.
2.3. Các hệ thống phân loại MTDH
Trong quá trình dạy học các môn học cụ thể, các mục tiêu dạy học thường được
phân tích thành hệ thống các kiến thức, kỹ năng và thái độ (hành vi) cùng với các yêu
cầu nhận thức cụ thể. Các yêu cầu nhận thức thường phải dựa trên cơ sở của một hệ
thống phân loại nào đó. Có nhiều hệ thống phân loại khác nhau. Mỗi hệ thống có điểm


13

mạnh, điểm yếu riêng. Tuy nhiên, hệ thống phân loại nào càng đơn giản càng có hiệu
quả. [6, tr. 19].
Một số hệ thống phân loại MTDH đang được sử dụng hiện nay là:
2.3.1. Hệ thống Bloom
Đây là hệ thống phân loại thường được các tác giả phương Tây trích dẫn và sử
dụng. Có thể nói vắn tắt về hệ thống này như sau: Sự phát triển tinh thần của con
người có thể chia ra thành ba lĩnh vực chính, đó là nhận thức, hoạt động và cảm xúc.

- Biết: Tương đương với phạm trù kiến thức, là khả năng nhớ ra hay nhận biết
các sự kiện, các thuật ngữ, các quy luật... mà không cần phải giải thích.
Ví dụ: Sinh viên biết ba chủ đề chính trong môn TN-XH là: Chủ đề Con người
và sức khỏe, chủ đề Xã hội và chủ đề Tự nhiên. Đây là mức độ nhận thức thấp nhất vì
nó chỉ đòi hỏi trí nhớ ở người học.
- Hiểu: Bao gồm cả biết nhưng ở mức độ cao hơn, đòi hỏi người học phải nắm
được ý nghĩa của tri thức, liên hệ với những gì họ đã học, có thể biến đổi thông tin
sang những hình thức tương đương khác hoặc có thể mở rộng hiểu biết so với những
gì có trong chính thông tin đó.
- Vận dụng: Đây chính là yêu cầu về kỹ năng của người học, là khả năng vận
dụng kiến thức đã học vào tình huống quen biết và không quen biết trong thực tế. Khi
vận dụng, người học phải căn cứ vào điều kiện và hoàn cảnh cụ thể để lựa chọn kiến
thức trong việc giải quyết một vấn đề nào đó trong cuộc sống. Trong luận văn này,
chúng tôi dựa vào các tiêu chí này làm cơ sở cho việc phân tích các mục tiêu cần đánh
giá.
2.4. Tiêu chí đánh giá và công cụ đo lường
2.4.1. Tiêu chí đánh giá
Như đã đề cập, các tiêu chí đánh giá là các yêu cầu về mức độ đạt được các mục
tiêu dạy học và các dấu hiệu xác nhận mức độ này. Hệ thống các tiêu chí được phản
ánh định lượng thông qua các câu hỏi, các bài tập trong bài kiểm tra mà người học
phải thực hiện.


15

Khi xây dựng các tiêu chí đánh giá, người ta thường tuân theo những nguyên tắc
sau đây:
- Các yêu cầu phải được mô tả rõ bằng các dấu hiệu có thể quan sát được;
- Các tiêu chí phải thể hiện được mục tiêu dạy học, tức là vừa phải bao quát hầu
hết các mục tiêu dạy học cụ thể vừa phải phản ánh được tầm quan trọng tương đối của

không áp dụng được. Trong thực tế, người ta sử dụng nhiều phương pháp ước lượng
độ tin cậy khác nhau để xác định độ tin cậy của một loại công cụ đo lường trong khoa
học giáo dục.
2.4.2.2. Phép đo trong ĐGKQHT phải thông qua bài tập tính toán:
Công cụ đo lường trong đánh giá kết quả học tập chỉ cho các số đo tương đối
nghĩa là các số đo kết quả học tập của từng cá nhân chỉ có ý nghĩa khi được đem so
sánh với số đo của một nhóm người tiêu biểu khác được chọn làm chuẩn.
2.5. Quy trình thực hiện đánh giá kết quả học tập
Nhìn chung, một quy trình đánh giá kết quả học tập thường được thực hiện theo
quy trình sau đây:
2.5.1. Xác định mục tiêu đánh giá
Đây là một bước quan trọng, bởi vì có xác định được mục tiêu đánh giá mới có
thể:
- Giới hạn các mục tiêu dạy học cần đánh giá;
- Phân tích, lượng hóa các mục tiêu dạy học nhằm xác định nội dung các tiêu chí
cần đánh giá;
- Lựa chọn các PP đánh giá căn cứ vào mục tiêu, nội dung đã đề ra;
- Xác định các điều kiện vật chất, thời gian, các biện pháp bảo mật...
- Căn cứ vào nội dung, yêu cầu và điều kiện dạy học cụ thể, dự báo kết quả có
thể có được.
2.5.2. Soạn thảo công cụ
Trong đánh giá kết quả học tập, các bước tiến hành cho việc soạn thảo công cụ
như sau;


17

- Viết các câu hỏi theo các mục tiêu đã đề ra cùng với hướng dẫn chi tiết và đáp
án;
- Sắp xếp câu hỏi thành bài kiểm tra, thường theo chủ đề hoặc mức độ khó. Nếu

- Phương pháp trắc nghiệm khách quan
Các phương pháp này đều có chung tính chất sau đây;
- Việc tiến hành ĐG xảy ra trong một không gian, thời gian nhất định;
- Nội dung ĐG được xác định rõ đối với người dạy và người học;
- Thí sinh ý thức rõ việc mình đang được theo dõi đánh giá;
- Các số đo thu được chỉ phản ánh được khía cạnh nào đó về năng lực nhất thời
của thí sinh.
Trong các phương pháp nêu trên, phương pháp quan sát và vấn đáp là hai PP
truyền thống, chúng chỉ thực sự phát huy hiệu quả trong điều kiện lớp nhỏ, thầy nhiều.
Còn trong thực tế dạy học ở nước ta hiện nay, cơ sở vật chất còn nghèo nàn, số người
học đông, hai phương pháp kể trên hầu như không được áp dụng. Cả bốn phương pháp
nêu trên tự thân đều có những mặt mạnh, mặt yếu riêng. Vì vậy chúng ta không thể đề
cao hay phủ nhận bất cứ một phương pháp nào mà phải biết tùy hoàn cảnh, tùy mục
đích sử dụng để có thể phát huy điểm mạnh của từng phương pháp.
[13, 14, 17].
Luận văn này chỉ đề cập đến phương pháp ĐGKQHT bằng TNKQ, phương pháp
đang được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các thầy cô giáo và những nhà QLGD.
3.2. Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của trắc nghiệm
Trắc nghiệm dịch từ chữ Test. Test có nguồn gốc La tinh là testum với nghĩa
nguyên thủy là lọ đất sét dùng trong thuật luyện kim đan để thử vàng. Đến giữa thế kỷ
XIX, Test được dùng rộng rãi trong Tâm lý học để chỉ một chứng tích, bằng chứng. Từ
năm 1879, phòng thí nghiệm tâm lý học đầu tiên trên thế giới được thiết lập tại Leipzig
(Đức) bởi nhà tâm lý học người Đức tên là Wundt. Phòng thí nghiệm này mở ra một
hướng mới trong nghiên cứu: sử dụng Test làm công cụ khảo sát tâm lý. Năm 1890,