Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
I. Tên sáng kiến kinh nghiệm:
Dạy học tích hợp di sản địa phương và các học vào giảng dạy lịch sử địa
phương lớp 7 chủ đề: Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (9681009)"
II. Tác giả sáng kiến kinh nghiệm:
1. Họ và tên giáo viên: Thẩm Chiến Công.
- Chức danh: Giáo viên
- Học vị: Đại học giáo dục công dân
- Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hoa Lư.
- Trường THCS Ninh Giang - Hoa Lư- Ninh Bình.
- Địa chỉ: Xã Ninh Giang, Huyện Hoa Lư, Tỉnh Ninh Bình.
- Điện thoại: 0303 622 034

Email:

2. Họ và tên giáo viên: Đinh Thị Xuân.
- Chức danh: Giáo viên
- Học vị: Đại học giáo dục công dân
- Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hoa Lư.
- Trường THCS Ninh Giang - Hoa Lư- Ninh Bình.
- Địa chỉ: Xã Ninh Giang, Huyện Hoa Lư, Tỉnh Ninh Bình.
- Điện thoại: 0303 622 034

Email:

3. Nguyễn Thị Hồng Phương
- Chức danh: phó hiệu trưởng
- Học vị: Đại học lịch sử
- Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hoa Lư.

xem như là nguồn tri thức, là phương tiện dạy học và ngành giáo dục đang quan tâm
chú trọng. Sử dụng di sản trong dạy học giúp cho quá trình học tập của học sinh trở
nên hấp dẫn hơn, học sinh hứng thú học tập và hiểu bài sâu sắc hơn, phát triển tư
duy độc lập sáng tạo, giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh. Di sản địa phương là
nguồn nhận thức, một phương tiện trực quan quý giá trong dạy học lịch sử.
Hơn nữa việc tích hợp các môn học khác vào dạy tiết lịch sử địa phương như
văn học, địa lý, âm nhạc, mĩ thuật sẽ giúp cho bài học sinh động, ấn tượng, học sinh
có cái nhìn khái quát tổng hợp, hiểu bài một cách sâu sắc toàn diện, có hứng thú hấp
dẫn.
Như vậy có thể nói việc tích hợp di sản văn hoá địa phương và các môn học
như ngữ văn, địa lý, âm nhạc, mĩ thuật ... trong tiết dạy lịch sử địa phương có nhiều
ý nghĩa quan trọng đạt được mục tiêu giáo dục: Kiến thức, kỹ năng, thái độ…
Để làm được điều đó đòi hỏi người thày phải có vốn hiểu biêt tổng hợp nhất
định, phải có kiến thức thực tế, để tích hợp di sản lịch sử địa phương và các môn
khoa học khác có cùng chủ đề hoặc có cùng nội dung vào bài dạy để học sinh hiểu
bài sâu rộng hơn ấn tượng sâu sắc hơn, có thái độ đúng đắn với các sự kiện nhân vật
-2-


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
lịch sử, bối cảnh lịch sử, từ đó có kỹ năng ứng xử, hướng phấn đấu tốt hơn trong
cuộc sống học tập hiện tại và tương lai.
2. Chủ trương đổi mới của Bộ giáo dục
Xuất phát từ quan điểm đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay của Đảng và
Bộ Giáo dục nói chung, đặc biệt là từ việc chọn lựa những phương pháp có hiệu quả
giáo dục cao đáp ứng mục tiêu giáo dục hiện đại, chúng tôi mạnh đi sâu vào đề tài
sáng kiến với tên gọi là “Tích hợp di sản văn hoá địa phương vào dạy học” với hy
vọng sẽ góp phần cùng đồng nghiệp từng bước nâng dần chất lượng, cũng như sự


Hình thức dạy học
(Trên lớp/Tại di sản)

-3-


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong mơn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử q hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
LSĐP: Ninh Bình - Kiến trúc đền thờ vua Tại di sản và trên lớp

Tiết 31

thời Đinh – Tiền Đinh, vua Lê.
Lê (968-1009

- Hạt gạo cháy ở đền
vua Đinh, vua Lê.
- Tượng thờ các nhân

vật thời Đinh, tiền Lê.
Ninh Bình thời Kiến trúc chùa động Tại di sản và trên lớp
Lý – Trần
Phong Phú, tháp Báo

Tiết 32

Thiên.
Đề thực hiện tiết dạy lịch sử địa phương có tích hợp di sản văn hố và các

- Phần mềm PowerPoint, iMindMap, các trang mạng giáo dục và trang tìm kiếm
Google.
- Kiến thức từ các nguồn tư liệu: Sách giáo khoa lịch sử địa phương, sách tham
khảo, internet...Các tài liệu trong môn Ngữ văn, Địa lí, Giáo dục công dân, Mỹ
thuật, Tin học, Tiếng Anh....có liên quan đến văn hóa Việt Nam trong các thế kỉ X –
XI.
+Học sinh:
- Đọc trước, nghiên cứu bài học.
- Sách vở, đồ dùng có liên quan (máy ảnh, máy quay, giấy, bút.... ).
- Sưu tầm các tài liệu liên quan đến bài học thông qua đài, báo, ty vi, mạng
Internet...
* Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học.
+ Trước khi bắt đầu dự án:
- Để cho tiết học đạt hiệu quả cao chúng tôi yêu cầu học sinh đọc trước bài lịch
sử địa phương: Ninh Bình thời Đinh- Tiền Lê (968-1009), sưu tầm tìm hiểu tài liệu
về : khu di tích lịch sử đền vua Đinh, vua Lê.
- Chuẩn bị phương tiện cho buổi trải nghiệm thực tế tại khu di tích lịch sử đền
thờ Đinh - Lê
- Cung cấp các tài liệu, các trang web liên quan cho các em tìm hiểu, hướng dẫn
các em tìm kiếm, xử lí thông tin.
- Thời Đinh- Tiền Lê, Ninh Bình có vị trí quan trọng, là trung tâm kinh tế chính
trị, văn hóa của nước Đại Cồ Việt. Thông qua bài học tìm hiểu về lịch sử quê hương
Ninh Bình thời Đinh- Tiền Lê (tiết lịch sử địa phương lớp 7), chúng tôi có thể tích
hợp giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ di sản văn hóa của địa phương,của dân tộc,
bảo vệ môi trường sống, tự hào về truyền thống của cha ông, có hành động thiết
thực để phát huy truyền thống của quê hương, đất nước.
- Dự án này giúp các em học sinh vận dụng kiến thức liên môn ở các môn Ngữ văn,
Địa lí, Giáo dục công dân, Mỹ thuật, Tin học, Tiếng Anh... vào giờ Lịch sử để các
em hiểu rõ về Ninh Bình thời Đinh - Tiền Lê (968 - 1009) qua đó giáo dục nâng cao
ý thức giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

thống nhất ý kiến của các nhóm theo nội dung bài học (nội dung cụ thể chúng tôi sẽ
trình bày trong tiết thực hành trên lớp).
+ Ngoài những hoạt động trên, học sinh sẽ làm việc theo nhóm ở nhà, tìm
hiểu thực tiễn để hoàn thành sản phẩm theo yêu cầu của giáo viên.
Hoạt động 1: Xây dựng chủ đề
Giáo viên nêu vấn đề, động não, kích thích sự tập trung của học sinh hướng
tới xây dựng chủ đề học tập phần lịch sử địa phương. (Thực hiện trong phần hướng
dẫn về nhà của bài hôm trước).
-6-


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
- Thống nhất lựa chọn tên chủ đề: Tìm hiểu lịch sử quê hương Ninh Bình
thời Đinh - Tiền Lê(968-1009)
Kiến thức: Học sinh nắm được kiến thức cơ bản của bài :
1. Tình hình chung thời Đinh Tiền Lê.
2. Tình hình kinh tế Ninh Bình.
3. Đời sống văn hóa - giáo dục.
Giáo viên hướng dẫn cho học sinh thực hiện nội dung dự án:
Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm thảo luận viết thu hoạch sau khi đi thực tế,
thực hành báo cáo trên lớp.
Câu hỏi dự kiến:
Câu 1: Em hãy trình bày vị trí địa lý Ninh Bình thời Đinh- Tiền Lê. Vì sao
Đinh Bộ Lĩnh chọn nơi đây làm đất đóng đô? Kể tên một số nhân vật lịch sử thời
Đinh Tiền Lê có những đóng góp lớn cho sự phát triển của dân tộc?
Câu 2: Nêu những nét nổi bật về kinh tế, văn hóa nghệ thuật ở Ninh Bình
thời Đinh - Tiền Lê? Theo em những thành tựu nào được lưu giữ và phát triển đến
ngày nay?

- Hướng dẫn học sinh lựa chọn đề tài cần nghiên cứu cho dự án thông qua
một số câu hỏi định hướng trước khi đi thực tế, chia lớp thành 4 nhóm:
- Các nhóm thảo luận và lựa chọn đề tài nghiên cứu cho dự án của nhóm
mình.
- Giáo viên tiếp tục hướng dẫn học sinh các bước cơ bản khi thực hiện dự án.
- Trong quá trình thực hiện dự án, giáo viên cần:
+ Thường xuyên kiểm tra tiến trình thực hiện dự án của các em và trợ giúp
các em khi cần thiết.
+ Hướng dẫn học sinh các kĩ năng Word, Powerpoint.
+ Cung cấp các tài liệu tham khảo, các địa chỉ trang web tin cậy để các em
chủ động tìm kiếm thông tin.
+ Công bố các tiêu chí đánh giá sản phẩm, đánh giá nhóm và đánh giá từng
các nhân.
* Học sinh:
- Làm việc theo nhóm
- Lập kế hoạch làm việc
- Tìm kiếm thu thập tài liệu (thông qua đi thực tế tìm hiểu khu di tích lịch sử:
Đền vua Đinh, vua Lê, qua nghiên cứu tài liệu, sách báo, từ nguồn Internet, thư
viện…)
- Phân tích xử lý thông tin.
- Viết báo cáo.
Hoạt động 4: Giới thiệu sản phẩm trước lớp:
Đây là hoạt động thực hiện trên lớp (thời gian trong một tiết học), là hoạt
động thể hiện tính liên môn rõ nhất.
Nội dung tích hợp trong hoạt động chúng tôi thực hiện có thể khái quát bằng
sơ đồ sau:
-8-


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

của giáo viên và trình độ học sinh ở trường THCS Ninh Giang.
- Lựa chọn các nội dung thuộc các môn học khác có cùng chủ đề tích hợp với
bài học lịch sử, từ đó góp phần nâng cao mở rộng việc cung cấp kiến thức cho học
sinh, rèn luyện thái độ tình cảm đúng đắn, và kỹ năng vận dụng vào ứng xử trong
các tình huống thực tiễn;
- Giúp học sinh có cách học chủ động, biết tự nghiên cứu, rèn cho học sinh
các kỹ năng tư duy, cách ứng xử và vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn;
- Khẳng định vai trò, ý nghĩa của của phương pháp dạy học theo chủ đề tích
hợp;
- Nêu ra các biện pháp sư phạm trong việc sử dụng các nội dung tích hợp
cùng chủ đề để nâng cao việc dạy học và chất lượng học lịch sử ở trường phổ thông.
III.
IV. Đối tượng nghiên cứu.
Khi thực hiện đề tài này chúng tôi tập trung nghiên cứu các đối tượng sau:
- Bài học lịch sử địa phương trong chương trình lịch sử lớp 7;
- Các tài liệu, tư liệu của các môn có cùng chủ đề thuộc lĩnh vực: Văn học,
Địa lý, Giáo dục công dân;
- Các vấn đề về đổi mới phương pháp giảng dạy môn Lịch sử;
- Việc vận dụng phương pháp mới: Dạy học theo chủ đề tích hợp.
V. Phạm vi nghiên cứu.
Đề tài tập trung nghiên cứu việc dạy học theo chủ đề tích hợp phần lịch sử
địa phương lớp 7 và dạy thực nghiệm tại khối lớp 7 của trường.
Khi thực hiện mục đích nêu trên,đề tài sẽ lần lượt giải quyết các nhiệm vụ cơ
bản sau:
- Nghiên cứu lí luận qua các nguồn tài liệu tâm lí học giáo dục học và các
chuyên ngành để xác định các căn cứ khoa học cho việc sử dụng các tài liệu, các nội
dung tích hợp heo theo chủ đề trong dạy học lịch sử đạt hiệu quả cao,
- Nghiên cứu chương trình lịch sử dân tộc, xác định những nội dung lịch sử
có thể và cần tích hợp liên môn Văn học, Địa Lý, Giáo dục công dân, từ đó khai
- 10 -

Việc dạy học tích hợp di sản văn hoá địa phương vào giảng dạy tiết lịch sử
địa phương đang được nhiều nhà giáo dục quan tâm, nghiên cứu, bởi nó có nhiều ý
nghĩa.
2. Cơ sở thực tiễn
Giảng dạy lịch sử địa phương có vai trò quan trọng trong việc góp phần thực
hiện mục tiêu giáo dục ở trường phổ thông. Việc giảng dạy lịch sử địa phương bồi
- 11 -


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
dưỡng cho các em học sinh những kĩ năng cần thiết trong việc vận dụng tri thức lí
thuyết vào việc giải quyết những nhiệm vụ cụ thể mà thực tiễn đang đòi hỏi. Giảng
dạy lịch sử địa phương còn góp phần rèn luyện và phát triển năng lực học tập và
nghiên cứu của học sinh. Các em thấy được sự phát triển đa dạng sinh động, phức
tạp và thú vị của lịch sử địa phương qua các thời kỳ, thấy được mối quan hệ chặt
chẽ của lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc, thấy được nét độc đáo, đặc thù của
lịch sử địa phương song vẫn tuân theo quy luật phát triển chung của lịch sử dân tộc
và lịch sử nhân loại.
Thứ nhất: Các di sản văn hóa sử dụng trong dạy học, góp phần nâng cao tính
trực quan đến bài học mở rộng khả năng giao tiếp. Tiếp cận với di sản học sinh
được huy động các giác quan như: mắt – nhìn, tai – nghe, mũi – ngửi, tay – sờ thấy
được, cảm nhận được và qua đó tiếp thu những kiến thức cần thiết từ di sản. Thông
qua thăm bảo tàng sẽ không chỉ giúp các em có thêm hiểu biết mà còn tác động đến
tình cảm các em. Ngoài ra các giá trị có trong di sản còn được giáo viên khai thác
bằng cách đặt câu hỏi mang tính định hướng hoặc gợi ý cho học sinh tìm hiểu chúng
qua đó di sản được sử dụng như là phương tiện điều khiển nhận thức của học sinh.
Giúp cho hoạt động thăm quan trở nên có ý nghĩa và làm bài học lịch sử trở nên
sống động hơn.

những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ
khác nên nó có khả năng tác động mạnh tới tình cảm, đạo đức, tới việc hình thành
nhân cách của học sinh. Khai thác được những giá trị ẩn chứa trong các di sản,
chuyển giao cho học sinh để các em cũng nhận thức được những giá trị trên, giáo
viên giúp hình thành ở học sinh một hệ thống các quan điểm, các khái niệm về nhận
thức thế giới xung quanh, các em nhận thức được bản chất và có cơ sở giải thích
một cách khoa học các sự vật hiện tượng một cách khoa học các sự vật liên quan.
Thứ sáu: Góp phần hình thành một số kỹ năng sống của học sinh như:
Kỹ năng giao tiếp;
Kỹ năng lắng nghe tích cực;
Kỹ năng trình bày suy nghĩ ý tưởng;
Kỹ năng hợp tác;
Kỹ năng tư duy phê phán;
Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm;
Kỹ năng đạt mục tiêu.
Với những ý nghĩa trên chúng tôi mạnh dạn đi sâu vào đề tài " Dạy học tích
hợp di sản địa phương vào giảng dạy lịch sử địa phương lớp 7 chủ đề: “ Ninh
Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
2. Cơ sở thực tiễn
Thực tế ở các trường THCS hiện nay, hầu hết giáo viên đều nhận thức được
tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực như sử
dụng đồ dùng trực quan vào quá trình dạy học lịch sử, mạnh dạn ứng dụng công
- 13 -


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
nghệ thông tin để vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào từng tiết học và dạy học nêu vấn
đề, hoặc sử dụng bản đồ tư duy v.v.

- 14 -


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
Do nhà trường thiếu thiết bị, phương tiện, cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động,
thiếu tài liệu, làm hạn chế hiệu quả giảng dạy lịch sử địa phương. Muốn giảng dạy
lịch sử địa phương đòi hỏi sự nhiệt tình tâm huyết của nhà giáo, rất cần có những
điều kiện về cơ sở vật chất, kinh phí để thu hút, lôi cuốn học sinh, đồng thời lại cần
có cả môi trường hoạt động.
Việc giảng dạy lịch sử địa phương chỉ được dành thời lượng 2 tiết/1năm
học/1 lớp trong chương trình vì vậy nên người dạy chủ yếu tập trung cho tiết dạy
lịch sử dân tộc là chính.
Mặt khác công tác bồi dưỡng giáo viên hướng dẫn hoạt động này trong những
năm qua chưa thật sự chú trọng bồi dưỡng năng lực thiết kế, tổ chức và thực hiện
cho giáo viên. Vì thế, khi phải giảng dạy lịch sử địa phương không ít giáo viên ngại
việc và chưa biết cách làm cho học sinh hứng thú với việc tìm hiểu.
Tóm lại thực tiễn hiện nay, việc giảng dạy lịch sử địa phương ở các trường
THCS đang diễn ra ở nhiều mức độ khác nhau: có nơi hoạt động này dược diễn ra
thường xuyên có bài bản, có nơi chỉ diễn ra rất giản đơn, hình thức và nhiều hạn
chế. Vì thế việc giáo dục học sinh THCS qua việc lịch sử địa phương rất phức tạp
và khó khăn, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục toàn diện.
III. Kết quả áp dụng
- Trong quá trình giảng dạy với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình
học tập bộ môn của học sinh vừa tiến hành rút kinh nghiệm qua các năm học. Việc
điều tra được thực hiện thông qua hỏi đáp với những câu hỏi phát triển tư duy học
sinh ở trên lớp, cũng như câu hỏi về thái độ hứng thú học theo phương pháp mới
của học sinh.
Kết quả điều tra tôi nhận thấy đa số học sinh chỉ trả lời được những câu hỏi


Yếu
%
SL %
38,2 1
3
37,1 1
3


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
Phần lớn đội ngũ giáo viên nói chung mặc dù có nhiều kinh nghiệm trong
giảng dạy nhưng chưa quen với dạy học tích hợp liên môn. Một số giáo viên chỉ
muốn chuyển tải kiến thức, kỹ năng của bài học cho học sinh mà ngại liên kết, tích
hợp với những nội dung liên quan từ bài hoặc môn khác đặc biệt là ngạị tổ chức cho
học sinh được tham quan di sản trước học tập tiết lịch sử địa phương.
Mặt khác giáo viên giảng dạy bộ môn lịch sử ở trường một phần nào đó chưa
thực sự đầu tư cho bài dạy lịch sử địa phương, ngại tích hợp, ngại tìm ra hướng đi
hoặc phương pháp mới trong dạy học tích hợp hoặc liên môn, nếu có tích hợp thì
cũng chỉ là liên môn một cách hình thức hoặc tích hợp chưa triệt để, chính vì vậy
không làm tăng sự hứng thú, tính tư duy liên hệ của học sinh cho nên chất lượng
kiểm tra ở một số lớp còn thấp học sinh rất sợ khi nói thi môn lịch sử.
Giáo viên chưa để ý tới việc cung cấp các nguồn tài liệu để học sinh sưu tầm
phục vụ cho bài học.và cũng còn lúng túng khi tích hợp di sản lịch sử địa phương
trong môn lịch sử theo chủ đề .
* Về phía học sinh
Đối với học sinh THCS hiện nay, rất nhiều em chưa coi trọng tiết học lịch sử
địa phương, chưa có điều kiện tiếp xúc với các di sản văn hoá địa phương, chưa

- Sách vở, đồ dùng có liên quan (máy ảnh, máy quay, giấy, bút.... ).
- Sưu tầm các tài liệu liên quan đến bài học thông qua đài, báo, ty vi, mạng
Internet...
* Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học.
+ Trước khi bắt đầu dự án:
- Để cho tiết học đạt hiệu quả cao chúng tôi yêu cầu học sinh đọc trước bài lịch
sử địa phương: Ninh Bình thời Đinh- Tiền Lê (968-1009), sưu tầm tìm hiểu tài liệu
về : khu di tích lịch sử đền vua Đinh, vua Lê.
- Chuẩn bị phương tiện cho buổi trải nghiệm thực tế tại khu di tích lịch sử đền
thờ Đinh - Lê
- Cung cấp các tài liệu, các trang web liên quan cho các em tìm hiểu, hướng dẫn
các em tìm kiếm, xử lí thông tin.
- Thời Đinh- Tiền Lê, Ninh Bình có vị trí quan trọng, là trung tâm kinh tế chính
trị, văn hóa của nước Đại Cồ Việt. Thông qua bài học tìm hiểu về lịch sử quê hương
Ninh Bình thời Đinh- Tiền Lê (tiết lịch sử địa phương lớp 7), chúng tôi có thể tích
hợp giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ di sản văn hóa của địa phương,của dân tộc,
bảo vệ môi trường sống, tự hào về truyền thống của cha ông, có hành động thiết
thực để phát huy truyền thống của quê hương, đất nước.
- Dự án này giúp các em học sinh vận dụng kiến thức liên môn ở các môn Ngữ văn,
Địa lí, Giáo dục công dân, Mỹ thuật, Tin học, Tiếng Anh... vào giờ Lịch sử để các
- 17 -


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
em hiểu rõ về Ninh Bình thời Đinh - Tiền Lê (968 - 1009) qua đó giáo dục nâng cao
ý thức giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
+ Tiến trình dạy học
- Bài “Ninh Bình thời Đinh - Tiền Lê (968 - 1009)” trong phân phối chương


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
Giáo viên nêu vấn đề, động não, kích thích sự tập trung của học sinh hướng
tới xây dựng chủ đề học tập phần lịch sử địa phương. (Thực hiện trong phần hướng
dẫn về nhà của bài hôm trước).
- Thống nhất lựa chọn tên chủ đề: Tìm hiểu lịch sử quê hương Ninh Bình
thời Đinh - Tiền Lê(968-1009)
Kiến thức: Học sinh nắm được kiến thức cơ bản của bài :
2. Tình hình chung thời Đinh Tiền Lê.
2. Tình hình kinh tế Ninh Bình.
3. Đời sống văn hóa - giáo dục.
Giáo viên hướng dẫn cho học sinh thực hiện nội dung dự án:
Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm thảo luận viết thu hoạch sau khi đi thực tế,
thực hành báo cáo trên lớp.
Câu hỏi dự kiến:
Câu 1: Em hãy trình bày vị trí địa lý Ninh Bình thời Đinh- Tiền Lê. Vì sao
Đinh Bộ Lĩnh chọn nơi đây làm đất đóng đô? Kể tên một số nhân vật lịch sử thời
Đinh Tiền Lê có những đóng góp lớn cho sự phát triển của dân tộc?
Câu 2: Nêu những nét nổi bật về kinh tế, văn hóa nghệ thuật ở Ninh Bình
thời Đinh - Tiền Lê? Theo em những thành tựu nào được lưu giữ và phát triển đến
ngày nay?
Câu 3. Qua trải nghiệm thực tế, em hãy miêu tả lại khu di tích lịch sử đền
vua Đinh vua Lê.
Câu 4: Khi được đến thăm khu di tích lịch sử văn hóa đền Đinh - Lê em có
cảm nghĩ gì? Theo em chúng ta cần phải làm gì để góp phần bảo vệ di sản văn hóa
này?
Hoạt động 2: trải nghiệm thực tế
2.1 Phương pháp sử dụng:

các em khi cần thiết.
+ Hướng dẫn học sinh các kĩ năng Word, Powerpoint.
+ Cung cấp các tài liệu tham khảo, các địa chỉ trang web tin cậy để các em
chủ động tìm kiếm thông tin.
+ Công bố các tiêu chí đánh giá sản phẩm, đánh giá nhóm và đánh giá từng
các nhân.
* Học sinh:
- Làm việc theo nhóm
- Lập kế hoạch làm việc
- Tìm kiếm thu thập tài liệu (thông qua đi thực tế tìm hiểu khu di tích lịch sử:
Đền vua Đinh, vua Lê, qua nghiên cứu tài liệu, sách báo, từ nguồn Internet, thư
viện…)
- Phân tích xử lý thông tin.
- Viết báo cáo.
Hoạt động 4: Giới thiệu sản phẩm trước lớp:
- 20 -


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
Đây là hoạt động thực hiện trên lớp (thời gian trong một tiết học), là hoạt
động thể hiện tính liên môn rõ nhất.
Nội dung tích hợp trong hoạt động chúng tôi thực hiện có thể khái quát bằng
sơ đồ sau:

Cụ thể
* Giáo viên sử dụng các phương pháp: Nêu vấn đề, thảo luận nhóm, vấn đáp,
thuyết trình...
Tổ chức các nhóm báo cáo thu hoạch:

- Học sinh giới thiệu một số nhân vật lịch sử: Đinh Bộ Lĩnh, Thái hậu Dương
Vân Nga, Lê Hoàn có những đóng góp to lớn cho sự phát triển của dân tộc
Đối với nhóm 2: (tích hợp kiến thức môn Giáo dục công dân)
Nêu những nét nổi bật về kinh tế, văn hóa nghệ thuật ở Ninh Bình thời Đinh Tiền Lê? Theo em những thành tựu nào được giữ gìn và phát triển đến ngày nay?
Qua nội dung thu hoạch của nhóm 2:
- Học sinh nắm được những nét chính về tình hình kinh tế văn hóa Ninh
Bình thời Đinh Tiền Lê.
* Sự phát triển kinh tế.
- Nông nghiệp: vai trò chính, được nhà nước quan tâm phát triển;
- Trồng dâu nuôi tằm được duy trì phát triển;
- Nghề gốm, gạch ngói phát triển.
Học sinh giới thiệu về gạch ngói thời Đinh Tiền Lê: nghệ thuật trạm khắc độc
đáo tinh tế, thể hiện sự hòa hợp giữa thiên nhiên với cuộc sống con người.
- Trạm khắc đá đạt trình độ cao.
- Nhiều chợ làng quê hình thành, buôn bán với nước ngoài xuất hiện.
* Về văn hoá nghệ thuật
- Mang tính dân gian, dân tộc đậm nét.
- Giao tiếp bằng ngôn ngữ dân tộc.
- 22 -


Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
- Văn học chữ viết còn hạn chế, văn chương truyền miệng chủ yếu.
- Sinh hoạt văn hóa dân gian phổ biến: ca hát nhảy múa đua thuyền đánh đu
(cung nữ học hát chèo, đua thuyền xuất hiện trong cung đình….)
* Liên hệ ngày nay
- Kinh tế Ninh Bình ngày càng phát triển, thực hiện công nghiệp hóa trong
nông nghiệp, nhiều nghề thủ công truyền thống giữ gìn phát huy (gốm Gia Thủy, đá

Dạy học tích hợp di sản lịch sử địa phương trong môn lịch sử lớp 7 theo chủ đề

"Lịch sử quê hương Ninh Bình thời Đinh tiền Lê (968-1009)"
Khi được đến thăm khu di tích lịch sử văn hóa đền Đinh - Lê em có cảm
nghĩ gì? Theo em chúng ta cần phải làm gì để góp phần bảo vệ di sản văn hóa này?
Khi được đến thăm khu di tích lịch sử văn hóa đền Đinh - Lê đây là niềm tự
hào của người dân Ninh Bình, là một di sản quý báu của địa phương, dân tộc.
Để bảo vệ di sản chúng ta luôn có ý thức giữ vệ sinh môi trường, không làm
tổn hại đến hiện vật, tìm hiểu, giữ gìn phát huy các nghề truyền thống, học tập để
gìn giữ các loại hình dân ca của địa phương, giới thiệu cho mọi người hiểu thêm về
khu di sản, có ý thức bảo vệ các di sản...
Qua nội dung thu hoạch của nhóm học sinh thấy tự hào về truyền thống của
cha ông, có ý thức, có hành động cụ thể trong việc giữ gìn bảo vệ, phát triển các di
sản của dân tộc. Tích hợp được kiến thức Giáo dục công dân trong việc bảo vệ di
sản văn hóa, bảo vệ môi trường.
Hoạt động 4: Luyện tập.
Đây là hoạt động học sinh vận dụng những kiến thức đã được tìm hiểu để làm
bài tập, củng cố kiến thức.
Hoạt động này học sinh sử dụng các phương pháp thảo luận nhóm để khái
quát những vấn đề cơ bản của bài học bằng sơ đồ tư duy.
- Yêu cầu học sinh chia làm 4 nhóm thảo luận từ 5-7 phút, xây dựng sơ đồ tư
duy nội dung đã học.
- Phát phiếu đánh giá kết quả hoạt động học cho các nhóm, yêu cầu học sinh
đánh giá cho điểm thành viên trong nhóm
- Các nhóm nhận xét chéo, giáo viên kết luận đánh giá cho điểm hoạt động
của các nhóm.
- Yêu cầu một học sinh khái quát lại bài học bằng sơ đồ tư duy

- 24 -