Tiểu luận quân sự


Đề tài :
Phân tích vai trò của hệ thống Rada phòng không trong lĩnh vực
phòng không của chiến tranh nhân dân bảo vệ tổ quốc Việt Nam Xã Hội
Chủ Nghĩa
I./ Mở đầu:
Lịch sự đất nớc chúng ta đã chứng tỏ sự cần thiết, tính quyết
định của tác chiến phòng không. Trải qua hai cuộc chiến tranh xâm lợc của
thực dân Pháp và đế quốc Mĩ, lực lợng phòng không quân đội nhân dân
Việt Nam đã đóng một vai trò không thể thiếu vào thắng lợi cuối cùng của
dân tộc. Với thành tích bắn rơi hàng nghìn máy bay các loại của Pháp và
Mĩ, đặc biệt với 68 máy bay B52 bị tiêu diệt trên bầu trời Việt Nam trong đó
chiến công của lực lợng phòng không không quân là 66 chiếc, phá tan mọi
âm mu phá hoại bằng đờng không của kẻ thù, chúng ta càng hiểu rõ thêm
tầm quan trọng của một lực lợng phòng không không quân anh hùng.
Trong cuộc chiến tranh , mỗi lần máy bay Mỹ vào đánh phá
Việt Nam , chúng thờng sử dụng các phơng pháp chế áp điện tử nhằm làm
tê liệt hệ thống Rađa phòng không của ta . Trên mỗi máy bay bay vào
miềnn Bắc , thờng mang theo ác máy phát nhiễu để chế áp . Chúng sử
dụng các loại chiến thuật chế áp nh phát nhiễu theo nhóm , gây nhiễu
theo tuyến ... làm cho các trắc thủ Rađa của ta căng ra mà phát hiện. Tớc
những tiến bộ khoa học kỹ thuật nh vậy , bộ đội ta bình tĩnh tác chiến điện
tử giơng cao khẩu hiệu Vạch nhiễu tìm thù cộng với kinh nghiệm chiến
đấu đã nhiều lần bắn rơi các loại máy bay hiện đại của địch . Trong số đó
phải kể đến B52, vì B52 là loại máy bay có số máy phát nhiễu nhiều nhất .
mỗi khi chúng bay thì màn Rađa giờng nh trắng xoá , các chiến sỹ của ta
đã tìm cách phản chế áp lại bằng nhiều biện pháp , nh phơng pháp nâng
công suất phát , dựa vào nguyên lý Rađa thụ động , đã làm cho ngời Mỹ
không còn cảm thấy tự tin khi bay trên pháo đài bay B52 nữa , làm cho

Với những nguyên nhân trên, khi tác chiến trên không càng ngày
càng đóng vai trò quyết định, các loại máy bay, tên lửa...vv càng ngày
càng có nhiều tính năng kĩ chiến thuật u việt đặc biệt là các loại máy bay
tàng hình ( nh U2, F117A.. ) và các loại tên lửa đạn đạo việc tiêu diệt, xâm
phạm các vùng trời khác nhau càng trở lên dễ dàng. Các loại máy bay tàng
hình có thể dễ dàng bay vào không phận của các nớc khác nhau, do thám,
oanh tạc vì vậy việc phát hiện, tiêu diệt mục tiêu càng trở nên quan trọng
hơn bao giờ hết.
Nh đã nói ở trên, đi cùng với sự phát triển của các vũ khí tối tân,
việc quản lí vùng trời lại càng ngày càng trở nên khó khăn nhng lại càng
ngày càng trở nên quan trọng. Việc quản lí vùng trời có phần đóng góp
chính của lực lợng Rađa. Nh thế, lực lợng Rađa cũng phải cải tiến, nâng
cấp trên cả phơng diện con ngời và thiết bị để đáp ứng đợc những nhu cầu
mới đợc đặt ra. Trong suốt chiều dài hai cuộc kháng chiến chống xâm lợc
của dân tộc ta, với sự gây nhiễu, chế áp điện tử của lực lợng không quân
Mĩ, nhng bộ đội Rada của chúng ta đã phát huy cao độ khả năng Vạch
nhiễu tìm thù khiến cho quân địch phải sửng sốt. Ngày nay, chúng ta
cũng phải biết tiếp thu, phát huy truyền thống của cha anh, trong điều kiện
đất nớc còn nhiều khó khăn, tận dụng những vũ khí, khí tài hiện có, nâng
cấp phát huy những tính năng của chúng, đồng thời không ngừng học tập
rèn luyện những kĩ thuật tiên tiến để thực hiện tốt công việc bảo vệ vùng
trời, đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ của đất nớc.
Hai cuộc chiến tranh gần đây do Mĩ và bè lũ cũng cho chúng ta
nhiều hiểu biết, đặc biệt là vai trò quan trọng trong việc tác chiến đờng
không. Trong chiến tranh Irắc , quân đội Irắc có hệ thống máy tính phòng
Sinh viên : Đặng Bảo Linh.
Điện Tử 9 K41




tiện hiện đại cha hẳn đã đáng sợ. Nếu biết tận dụng tốt vũ khí, khí tài đã có
đồng thời tận dụng triệt để các yếu điểm của quân địch, có chiến lợc, chiến
thuật đúng đắn, sự dụng các phơng pháp nh nghi binh, ngụy trang cơ động
đánh địch thì việc chiến thắng trong các trận chiến đấu là hoàn toàn có
thể.

II./ Nội dung
Phần này ta đi sâu hơn vào cấu tạo và hoạt động của Rađa. Chỉ khi
hiểu rõ hoạt động của nó ta mới có thể sử dụng đúng cách và phát huy đợc
Sinh viên : Đặng Bảo Linh.
Điện Tử 9 K41



Tiểu luận quân sự


các tính năng kĩ chiến thuật của Rada, đảm bảo các hành động nhanh
gọn, đúng thời gian để các hoạt động hợp động tác chiến đợc hiệu quả.
Sóng điện tử hiện tợng cơ bản đợc ứng dụng trong Rada đợc
nhà bác học Henri Hecz phát hiện ra từ năm 1887. Sau đó nhờ phát minh
của Popov nhà bác học ngời Nga mà chúng ta có thể đo đợc điện trờng
trong vòng bán kính 30m. Chính từ 2 pháp minh chính này mà nhà bác học
Popov năm 1897 đã thành công khi gửi đi một bức điện vô tuyến đầu tiên.
Đây là một cột mốc mang ý nghĩa vô cùng to lớn. Tiếp đến ngời ta liên tục
tìm ra đợc các tính chất mới của sóng điện từ nh tính chất phản xạ ( đợc áp
dụng trong Rada ), khúc xạ ...vv. Chính từ các pháp minh này mà ngời ta
đã có ý tởng tạo nên một công cụ có khả năng phát hiện các vật thể từ
những khoảng cách rất xa. Nhng mãi đến năm 1935, tại Nga đã xuất hiện
máy Rada đầu tiên. Đây lại đúng vào thời kì của cuộc chiến tranh thế giới



Tiểu luận quân sự


-

Góc phơng vị
Góc tà
hoặc
Cự li D
Góc phơng vị
Và độ cao H = Dsin

O





Hệ thông số thứ nhất đợc sử dụng xác đinh mục
tiêu xa trái đất còn hệ thông số thứ hai dùng để xác
định các mục tiêu gần hơn.
X
Một mục tiêu bay trong không gian để có thể phát hiện bởi Rada cần
phải quan tâm đến các yếu tố sau:
- Kích thớc bề mặt phản xạ của mục tiêu.
- Tính dẫn điện của bề mặt phản xạ.
- Kết cấu hình học độ lồi lõm của bề mặt mục tiêu.
- Bớc sóng làm việc của Rada.

Ubx = 2Um cos[t-bx-4/(R1 + R2 )]cos[2/(R1-R2)]
Thành phần biên độ của tín hiệu vào là:
Uvbx = 2Um cos[2/(R1-R2)] = 2Um cos[2/cos]
Vì P=U2 nên ta có :
Pbx = 4Um2[cos(2/cos)]2
= 4P1 cos2(2/cos)2
Trong đó P1 là công suất phản xạ từ 1 và 2
Nh vậy công suất đầu vào của máy thu là :
S0 = 4S1cos2(2/cos)
Nh vậy bề mặt phản xạ hiệu dụng của mục tiêu sẽ thay đổi từ giá trị
max đến giá trị min là
Smax=4S1
Smin = 0
Từ kết luận trên ta có thể thấy rằng diện tích phản xạ hiệu dụng của
mục tiêu thay đổi liên tục do mục tiêu có hình dáng phức tạp, vị trí trong
không gian của nó luôn thay đổi cả về tốc độ, độ cao, đờng bay..vv. Sự
thay đổi này là một quá trình ngẫu nhiên tuân theo các qui luật xác suất
ngẫu nhiên.
Để xác định vị trí của mục tiêu nh ta đã nêu ở trên, chúng ta cần xác
định các giá trị nh cự li, góc phơng vị, góc tà, hoặc độ cao của mục tiêu.
a./ Xác định cự li:
Dựa trên thời gian cần thiết để tín hiệu từ Rada đến mục tiêu sau đó
lại đợc phản xạ về Rada ta có công thức tính cự li D nh sau:
D = Ct/2 = C/2f
trong đó t là thời gian giữ chậm tín hiệu từ khi phát xung cho đến khi
Nh vậy cự li liên quan đến tần số f và f lại liên quan đến thời gian giữ
chậm t. Ngoài ra chúng ta còn có thể tính toán cự li theo các phơng pháp
tần số hay pha.
Phơng pháp đo cự li bằng tần số dựa trên nguyên tắc thời gian giữ
chậm của tín hiệu phản xạ từ mục tiêu đo đợc bằng độ lớn của sự thay đổi

những phơng pháp sau:
- Phơng pháp dùng cánh sóng chữ V: Dùng 2 anten tạo nên 2
cánh sóng. Một cánh nằm trong một mặt phẳng đứng còn cánh kia tạo
với nó một góc 450
Từ các công thức hình học ta có thể tính đuợc độ cao H
theo công thức: H = Dsin /1+sin2
- Phơng pháp quét cánh sóng trong mặt phẳng đứng:
Dùng Anten tạo ra cánh sóng hẹp trong mặt phẳng đứng sau đó
quét cánh sóng đó theo một tần số nhất định trong phạm vi góc tà định
trớc.
Ta có công thức tính cho độ cao H nh sau:
H = Dsin + D2/2Rtdg
Nh vậy, chúng ta đã có thể tính toán đợc vị trí của một mục tiêu bị
quét bởi Rada. Phần tiếp theo chúng ta sẽ xét tiếp cấu tạo cơ bản của một
hệ thống Rada. Sau đây là sơ đồ khối của một hệ thống Rada.
Khối PHáT
Circulator
Khối thu
Để hiểu
rõ hơn nguyên lí hoạt
động của Rada ta xét giản
đồ xung các khối:

Sinh viên : Đặng Bảo Linh.
Đồng bộ
Hiện hình
Điện Tử 9 K41

Nguồn cấp





Tiểu luận quân sự


dụng tối đa các thông số này, phát huy cao độ khả năng làm việc của
Rada.
1- Các tham số của hệ thống phát:
- Tần số phát : Tần số phát của Rada vào khoảng hang chục
Ghz. Rõ ràng rằng, với tần số phát càng cao khả năng phát hiện của
Rada càng tăng nhng độ tổn hao lại càng lớn. Tơng tự nh vậy, các thiết
bị của rada sẽ càng to lớn cồng kềnh. Khả năng cơ động của Rada
càng kém dẫn đến dễ bị đánh phá bởi các loại tên lửa tự dẫn chống
Rada. Với tần số phát nhỏ, thiết bị của Rada sẽ đơn giản hơn, nhng tính
năng phát hiện mục tiêu giảm. Nh vậy trong từng trờng hợp, mục đích
khác nhau mà chúng ta phải sử dụng các loại rada khác nhau, tần số
phát khác nhau.
- Độ rộng xung phát : Chỉ số này có liên quan trực tiếp đến khả
năng phát hiện của đài. Khi lớn, thời gian chiếu sóng vào mục tiêu lớn
do đó tín hiệu thu đợc của mục tiêu rõ ràng hơn nhng nếu thời gian này
lớn quá, vị trí của đài Rada lại càng dễ để đối phơng phát hiện và đánh
phá.
- Chu kì lặp lại TL: TL càng lớn cự li phát hiện của đài càng lớn.
- Độ ổn định tần số: Đây lại một chỉ tiêu quan trọng ở một đài
Rada. Tần số phải ổn đinh thì chúng ta mới xác định đợc chính xác
mục tiêu. Chính vì yêu cầu này mà ở các đài rada thuờng có các bộ
phận tự động điều chỉnh tần số.
2- Các tham số của hệ thống thu:
- Độ nhạy của máy thu: Pmin càng nhỏ càng tốt. Do ở trình độ

Ta có công thức để tính cự li phát hiện địch cực đại của Rada nh
sau:
Dmax = 4 Pp Ga22S0/(4)2Pmin *f(,)
Trong đó f(,) là một hàm số quan hệ phụ thuộc vào không gian
truyền sóng. Từ công thức trên ta thấy rằng muốn tăng cự li phát hiện
cự li lên 2 lần, chúng ta phải tăng Pp lên 16 lần hoặc giảm Pmin đi từng đó
lần. Điều này là rất khó thực hiện trong thực tế.
Ngoài ra chúng ta còn có thể tăng Ga, nhng các cách này đều
gặp phải giới hạn về kích thớc thiết bị nên thực tế cũng không khả thi.
Đây là một bài toán nan giải nhng chúng ta phải giải quyết tốt bài
toán này. Hiện nay ngời ta tập trung vào nghiên cứu giảm Pmin. Nếu thực
hiện đợc điều này, không những có thể tăng cự li phát hiện địch của Rada
mà còn tăng đợc độ nhạy của máy thu. Để tăng độ nhạy của rada chúng ta
có thể áp dụng công nghệ cao để giảm các loại nhiễu, các tín hiệu tạp
không mong muốn. Việc xuất hiện các bộ khuyếch đại thuật toán với
nguồn năng lợng cung cấp nhỏ, hệ số khuyếch đại cao làm cho khả năng
cải thiện chất lợng của Rada trở nên hiện thực. Tóm lại với việc áp dụng tốt
các công nghệ mới, đặc biệt ở các lĩnh vực điện tử và tin học vào công
nghệ chế tạo Rada sẽ làm cho chất lợng của hệ thống đợc tăng lên đáng
kể.
6- Trong một hệ thống Rada tính chống nhiễu của hệ thống cũng
đợc đặt lên hàng đầu. Điểm lại các sự kiện trong lịch sử chống Mĩ của
dân tộc ta, chúng ta càng thấy sự cần thiết của tính chống nhiễu ở
Rada. Với tên lửa SAM2 , ta đã cải tiến đèn phát xạ , để chế áp nhiễu ,
dựa vào kinh nghiệm của kíp chắc thủ để vạch nhiễu tìm thù , hạ gục
pháo đài bay B52 với 17 máy gây nhiễu , bay ở độ cao 12000m . Ngày
nay, các phơng tiện chế áp điện tử càng đợc tăng cờng các tính năng,
ra đời các loại hình chế áp điện tử mới do đó chúng ta phải luôn luôn
theo kịp các tiến bộ trong công nghệ. Việc phòng chống nhiễu không
chỉ đơn giản là dùng các biện pháp kĩ thuật mà chúng ta còn phải thực

soát của Rada.
Các loại Rada sử dụng các công nghệ mới nh rada hồng ngoại,
laser của đang đợc tập trung nghiên cứu.
Khi tập trung nghiên cứu phát triển Rada, chúng ta cần chú ý đến
các yếu tố sau:
- Tính năng kĩ chiến thuật của các phơng tiện tấn công đờng
không
- Phơng pháp sử dụng vũ khí tấn công đờng không của địch
- Khả năng các phơng tiện kĩ thuật hiện có và xu thế phát triển
trong tơng lai
- Theo sát các bớc tiến triển của vũ khí công nghệ cao, các loại
tên lửa chống Rada, âm mu và các thủ đoạn của địch trong tác chiến
điện tử.
III./ Kết luận:
Tóm lại ,trong tơng lai không xa ,với sự tác động mạnh mẽ của khoa
học vật liệu mới và các ứng dụng ngày càng nhiều vào lĩnh vực quân sự
,đạc biệt là phòng không các phơng tiện tác chiến phòng không sẽ ngày
Sinh viên : Đặng Bảo Linh.
Điện Tử 9 K41



Tiểu luận quân sự


càng hiện đại hơn với khả năng đánh chặn có độ chính xác cao và khả
năng phản ứng nhanh trớc những tình huống phức tạp , trên những chiến
trờng rộng lớn ,hoặc những diễn biến cục bộ nơi địa hình phức tạp .Bộ đội
phòng không các nớc sẽ đi theo hớng tinh giản gọn nhẹ nhng cơ động
.Khối lợng binh lính có chi thức cao về vũ khí khí tài hiện đại ,về khoa học



TiÓu luËn qu©n sù


Sinh viªn : §Æng B¶o Linh.
§iÖn Tö 9 – K41
