BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
PHẠM VĂN DANH

KHẢO SÁT THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101

S K C0 0 4 5 7 0

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 05/2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
PHẠM VĂN DANH

KHẢO SÁT THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TẠI
TRƯỜNG ĐHSP TP.HCM

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

Ngành học: Công nghệ thông tin
3. Sau đại học:
Từ 5/2013 đến 3/2015: học cao học chuyên ngành Giáo dục học tại trường Đại
học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM.

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 9 tháng 3 năm 2015

Phạm Văn Danh

ii


LỜI CÁM ƠN
Em xin chân thành cám ơn quý thầy/cô trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật
Thành phố Hồ Chí Minh, quý thầy/cô tham gia giảng dạy giúp em có được nhiều
kiến thức mới bổ ích trong suốt hai năm học tập tại trường.
Em xin chân thành cám ơn thầy PGS.TS Ngô Anh Tuấn – người thầy trực
tiếp hướng dẫn, giúp em hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp này.
Em kính cảm ơn: Ban Giám hiệu trường ĐHSP TP.HCM, và các thầy/cô 7
khoa Hóa, Sinh, Sử, Địa, Giáo dục Tiểu học, Giáo dục Mầm non, Tâm lí giáo dục
đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện để em hoàn thành luận văn tố nghiệp.
Cảm ơn tập thể lớp Giáo dục học 2013A đã động viên và giúp đỡ tôi trong
suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài tố nghiệp này!.

nhiều đầu tư về cơ sở vật chất, bồi dưỡng giảng viên nhằm thực hiện việc khai
thác và ứng dụng CNTT trong giảng dạy nói chung và sử dụng BGĐT nói riêng.
Bồi dưỡng giảng viên là việc quan trọng hàng đầu trong việc bảo đảm đưa
CNTT vào giảng dạy có hiệu quả. Việc bồi dưỡng giảng viên được tiến hành
theo kế hoạch năm học và từ nhu cầu thực tế giảng dạy nhằm bổ sung thêm kiến
thức, kỹ năng cần thiết cho việc giảng dạy bộ môn bằng CNTT.

iv


+ Đội ngủ cán bộ quản lý từ cấp trưởng bộ môn trở lên phần lớn có quyết tâm
ứng dụng CNTT trong công tác quản lý và giảng dạy của đơn vị mình, có chủ
trương đưa việc ứng dụng CNTT trong dạy học, hoạch định cụ thể triển khai
việc sử dụng CNTT trong giảng dạy cho tất cả các môn học.
-

Mặt hạn chế:

+ Cơ sở vật chất chưa đồng bộ.
+ Cơ sở dữ liệu về giáo dục điện tử chưa được thống nhất.
+ Chưa có những quy định cụ thể nhằm khuyến khích GV trong trường ứng
dụng CNTT trong dạy học.
Về phía giảng viên viên:
- Cần phải nâng cao nhận thức của GV về việc lợi ích của BGĐT và việc bồi
dưỡng kiến thức BGĐT cho GV là việc làm rất cần thiết.
- Đa số GV tại 7 khoa mà chúng tôi đã khảo sát đánh giá cao tầm quan trọng
của việc sử dụng BGĐT trong quá trình dạy học tại trường ĐHSP TP.HCM và
khẳng định việc ứng dụng CNTT trong dạy học là cần thiết tuy nhiên cũng còn
một số GV còn xem nhẹ hình thức dạy học này.
- Các GV mong muốn BGH nhà trường tạo điều kiện để các GV dạy học bằng

2.1 Study theory, collect and survey domestic and foreign documents on the issue of
teaching using EL. Make use of the general studies to apply to teaching with EL at
the Universities of Pedagogy today.
2.2 Survey 107 teachers of 7 faculties Physics, Chemistry, Biology, History,
Geography, Primary Education, Early Childhood Education of Ho Chi Minh City
University of Education
2.3 Propose solutions to improve the teaching quality using EL at Ho Chi Minh City
University of Education
3-Main achieved results (science, applications, training, socio-economic, ....)
3.1 Current status of teaching by EL at Ho Chi Minh City University of
Education
On the side of Managers:
- The good:
+ The majority of managers agree that in recent years, the school has made good
investments in infrastructure, training teachers to implement the exploitation and
application of IT in teaching generally and using EL particularly. Training plays the

vi


most important role in ensuring the effective education by using IT. The faculty
training has been conducted basing on the yearly education plan and on the actual
needs of teaching to supplement more knowledge and necessary skills to their
teaching with IT.
+ Most of management staff with the head of department upwards determined to
apply IT in their management and teaching. They also have advocated to bring the
IT applications to teaching, and have specific plans to deploy the use of IT in all
subjects.
- The limitation:
+ Facilities have not been synchronized yet.

The research results are sent to the Institute of Technology and Education and the
Library of Ho Chi Minh City University of Technology and Education to make
references for their faculies.

viii


MỤC LỤC
ĐỀ MỤC

TRANG

Nội dung
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
Lý lịch khoa học ............................................................................................... i
Lời cam đoan ................................................................................................... ii
Lời cảm ơn ...................................................................................................... iii
Tóm tắt đề tài .................................................................................................. iv
Abstract .......................................................................................................... vi
Mục lục ........................................................................................................... ix
Danh sách các chữ viết tắt ............................................................................... xi
Danh sách các bảng ........................................................................................ xii
Danh sách các biểu đồ................................................................................... xiii
MỞ ĐẦU: ...................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ........................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................... 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu..................................................................... 3
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ............................................... 3
5. Giả thuyết nghiên cứu .................................................................... 3

Phụ lục

x


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Bộ Giáo dục và Đào tạo ........................................................ BGDĐT
Giáo dục ............................................................................... GD
Giáo án điện tử .....................................................................GAĐT
Bài giảng điện tử ..................................................................BGĐT
Công nghệ thông tin ............................................................. CNTT
Phần mềm dạy học................................................................ PMDH
Phương pháp dạy học ........................................................... PPDH
Cán bộ quản lí....................................................................... CBQL
Giảng viên ............................................................................ GV
Sinh viên .............................................................................. SV
Đại học Sư phạm ..................................................................ĐHSP
Thành phố Hồ Chí Minh ....................................................... TP.HCM

xi


DANH SÁCH CÁC BẢNG
THỨ TỰ
Bảng 2.1
Bảng 2.2
Bảng 2.3
Bảng 2.4
Bảng 2.5
Bảng 2.6

43
43
46
52

Số lượng thiết bị hiện có để phục vụ cho việc giảng dạy
có ứng dụng CNTT

Bảng 2.12

Đánh giá về chủng loại thiết bị hiện có để phục vụ cho
việc giảng dạy có ứng dụng CNTT

52

Bảng 2.13

Chất lượng thiết bị hiện có để phục vụ cho việc giảng
dạy có ứng dụng CNTT

53

Bảng 2.14

Đánh giá về thiết kế lắp đặt thiết bị hiện có để phục vụ
cho việc giảng dạy có ứng dụng CNTT
Đánh giá hiệu quả việc sử dụng BGĐT trong dạy học

54


Biểu đồ 2.13
Biểu đồ 2.14

NỘI DUNG

TRANG

Tỷ lệ GV tham gia khảo sát
Biết sử dụng chương trình nào trên máy tính

37
41

Sử dụng website trong dạy học
Sử dụng máy tính cá nhân trong dạy học
Sử dụng BGĐT trong dạy học
Quan điểm về việc sử dụng BGĐT

44
44
45
47

Chủ động biên soạn hoặc lựa chọn lại giáo trình
Sử dụng BGĐT như thế nào

48
49

Việc kết hợp BGĐT với bảng có cần thiết không

63

Biểu đồ 2.17

Việc phổ biến và khuyến khích các giảng viên trong
Khoa sử dụng BGĐT

64

Biểu đồ 2.18

Với tư cách là lãnh đạo của đơn vị, Thầy/Cô đã làm gì để
thúc đẩy việc ứng dụng CNTT nói chung và BGĐT nói
riêng vào quá trình dạy học

xiii

65


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Việc đổi mới và nâng cao hiệu quả của phương pháp dạy-học trong điều kiện
hiện nay luôn cần sự hỗ trợ của công nghệ. Đề tài đề cập tới bản chất công nghệ
trong giáo dục, sự phát triển CNTT-viễn thông hiện nay, giới thiệu mô hình dạy
học với sự hỗ trợ của máy tính, trong đó sử dụng công nghệ thông tin (CNTT)
để thực hiện bài giảng điện tử (BGĐT), nâng cao hiệu quả dạy học. Đề tài cũng
đề cập tới việc sử dụng CNTT-viễn thông trong đào tạo, hình thành những
phương thức đào tạo mới đang phát triển trên thế giới cũng như tại Việt Nam
hiện nay nhằm nhấn mạnh sự cần thiết bồi dưỡng kiến thức công nghệ cho giảng

mặt trong công tác giáo dục và đào tạo ở bậc đại học. Trong đó hình thức tổ
chức dạy học là một trong những thành tố của quá trình dạy học cần phải được
quan tâm trong nỗ lực nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học sư
phạm hiện nay. Điều này đòi hỏi muốn nâng cao chất lượng dạy học ở bậc đại
học cần phải có sự quan tâm và khai thác hết hiệu quả của các trang thiết bị dạy
học hiện đại. Vấn đề này chưa được quan tâm nhiều do vậy người nghiên cứu
chọn đề tài “Khảo sát thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao chất
lượng bài giảng điện tử tại trường ĐHSP TP.HCM”.
2. Mục đích nghiên cứu
2.1. Tìm hiểu thực trạng và những yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng BGĐT
trong dạy học ở trường ĐHSP TP.HCM.
2.2. Kiến nghị một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng BGĐT
trong dạy học.

2


3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu lý luận dạy học bằng BGĐT trong trường sư phạm.
3.2. Tìm hiểu thực trạng việc áp dụng hình thức tổ chức dạy học bằng BGĐT
và các yếu tố ảnh hưởng đến hình thức dạy học này tại trường ĐHSP TP.HCM.
3.3. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng BGĐT tại
trường ĐHSP TP.HCM.
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Các hình thức tổ chức dạy học bằng BGĐT.
4.2. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học tại trường ĐHSP TP.HCM
4.3. Khách thể khảo sát
-

trong đề tài và sắp xếp thành thư mục tham khảo.
7.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: bảng hỏi được đưa ra dưới dạng
phiếu hỏi dành cho GV.
Cấu trúc của phiếu hỏi: ngoài phần giới thiệu nêu lên tầm quan trọng của
người trả lời cùng chỉ dẫn chi tiết về cách trả lời các câu hỏi, phiếu hỏi bao gồm
hai phần: phần thứ nhất là phần thông tin cá nhân của người trả lời: họ tên, giới
tính, tuổi, thâm niên giảng dạy, khoa, chức vụ hiện tại. Phần thứ 2 chứa đựng
những nội dung chính yếu của vấn đề nghiên cứu như:
-

Trình độ chuyên môn và tin học của GV.

-

Khả năng sử dụng phần mềm dạy học của GV

-

Khả năng sử dụng BGĐT trong dạy học của GV

-

Hiệu quả của việc sử dụng BGĐT.

-

Thuận lợi và khó khăn về việc ứng dụng CNTT nói chung và BGĐT
trong dạy học.

7.3. Phương pháp phỏng vấn sâu cá nhân:

xin ý kiến của các chuyên gia để đánh giá tính khả thi, cấp thiết của các giải
pháp thông qua việc sử dụng một số BGĐT mẫu.
Phần 3: Phần kết luận và khuyến nghị

5


Tài liệu tham khảo
Phụ lục
9. Kế hoạch thực hiện luận văn tốt nghiệp
Được tiến hành từ tháng 8/2014 đến tháng 2/2015. Cụ thể như sau:
Tháng

Tháng

Tháng

Tháng

Tháng

Tháng

Tháng

8/2014 9/2014 10/2014 11/2014 12/2014 1/2015 2/2015
Bảo vệ chuyên đề 2

x
Báo cáo tiến độ với

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Trong chương này người nghiên cứu tiến hành làm rõ những vấn đề cơ bản của dạy
học sử dụng công nghệ thông tin nói chung và BGĐT nói riêng gồm các nội dung sau:
1. Một số vấn đề cơ bản về quá trình dạy học
2. Giáo dục và công nghệ.
3. Bài giảng điện tử trong mô hình dạy học với sự hỗ trợ của máy tính.
4. Tổ chức dạy học với các bài giảng điện tử và phần mềm dạy học.
5. Đổi mới phương pháp dạy học.

1. Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu
1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
Hiện nay ở các trường đại học tại những nước tiên tiến như Anh, Mỹ, Pháp,
Canada, Úc, Hàn Quốc, Singapore… việc sử dụng BGĐT là một hình thức dạy học
rất phổ biến. Nền giáo dục ở những quốc gia này quan tâm nhiều đến việc nâng cao
hiệu quả trong giờ học bằng việc sử dụng BGĐT nhằm tạo hứng thú và đạt chất
lượng học tập tốt cho sinh viên.
Nhiều kết quả nghiên cứu đã phân chia nhận thức của người học qua 6 mức độ:
Mức 1: Tiếp nhận kiến thức ; Mức 2: Hiểu được vấn đề ; Mức 3: Ứng dụng;
Mức 4: Phân tích ; Mức 5: Tổng hợp ; Mức 6: Đánh giá
Để giúp người học đạt các mức độ nhận thức cao nhất, nhiều mô hình đã được
đưa ra, trong đó có mô hình dạy học với sự hỗ trợ của máy tính. Robert Gagné[16],
một chuyên gia về lĩnh vực này đề nghị mô hình như sau :
Dẫn nhập

Ôn tập

Nội Dung

7

học tích cực hóa người học, giúp người học phát huy được tính sáng tạo và khả năng
giải quyết vấn đề hiệu quả hơn.
Tóm lại, có nhiều tác giả đề cập đến vai trò chủ động, tích cực của người học
trong việc lĩnh hội tri thức cũng như các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học

8


nhằm tích cực hóa người học như hình thức dạy học thông qua multimedia. Các tác
giả chưa đề cập nhiều đến thực trạng tổ chức hình thức dạy học BGĐT.
1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
Nhiều tác giả trong nước giới thiệu một số kỹ năng thiết kế và sử dụng BGĐT,
trong đó chủ yếu sử dụng máy tính và máy chiếu để thực hiện BGĐT nâng cao hiệu
quả dạy học:
Công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Nghiên cứu thiết kế bài giảng điện tử trên
Microsoft PowerPoint và Microsoft Frontpage” của tác giả PGS.TS Lê Công Triêm
(Chủ nhiệm đề tài) và Tập thể tác giả. Mã số B2004-09-05. Đại học Sư Phạm Huế [12].
Trong công trình nghiên cứu này, các tác giả chủ yếu tập trung nghiên cứu hai phần
mềm PowerPoint và Microsoft Frontpage để hỗ trợ thiết kế bài giảng điện tử và
nghiên cứu các lý thuyết về BGĐT và cũng theo PGS.TS Lê Công Triêm “BGĐT là
một hình thức tổ chức bài lên lớp mà ở đó toàn bộ hoạt động kế hoạch dạy học đều
được thực hiện qua môi trường mutimedia do máy tính tạo ra”, có cấu trúc chặt chẽ và
logic được quy định bởi cấu trúc của bài học. Nhóm tác giả cũng đã nghiên cứu những
thuận lợi và khó khăn của việc sử dụng BGĐT trong dạy học. Từ đó, các tác giả đề
xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học.
Công trình nghiên cứu khoa học cấp Cơ sở : “Thiết kế bài giảng điện tử chuyên đề
ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học môn Toán” của tác giả
TS. Nguyễn Danh Nam (2010), trường Đại học Sư Phạm – Đại học Thái Nguyên [10].
Nội dung đề tài này, tác giả chủ yếu tìm hiểu các phần mềm xây dựng BGĐT theo
chuẩn E-Learning như: E-Learning XHTML Editor,

năng khái quát hóa và độ bền kiến thức của học sinh, đảm bảo nâng cao chất lượng
dạy học và có tính khả thi cao.
Những công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài và Việt Nam trong việc
ứng dụng CNTT vào quá trình dạy học đã đạt được những thành tựu to lớn. Định
hướng ứng dụng CNTT hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) nhằm nâng
cao chất lượng và hiệu quả dạy học của Bộ Giáo dục và Đào tạo (BGDĐT) đang
được triển khai và phát huy hiệu quả quan trọng ở tất cả các cơ sở giáo dục trong hệ

10