ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

ĐOÀN QUANG HUY

BẢO VỆ TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ BẰNG
PHÁP LUẬT HÌNH SỰ (TRÊN CƠ SỞ SỐ LIỆU,
THỰC TIỄN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

ĐOÀN QUANG HUY

BẢO VỆ TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ BẰNG
PHÁP LUẬT HÌNH SỰ (TRÊN CƠ SỞ SỐ LIỆU,
THỰC TIỄN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG)
Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số

: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trịnh Quốc Toản



3


cứu, hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự để bảo vệ trật tự quản lý
của Nhà nước về kinh tế.
Dự báo tình hình tội phạm xâm phạm trật tự quản lý của Nhà nước về
kinh tế còn diễn biến phức tạp trong thời gian tới, đặt ra vấn đề cấp thiết cần
phải hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự để tạo hành lang pháp lý quan
trọng nhằm bảo vệ trật tự quản lý của Nhà nước về kinh tế. Xuất phát từ
những lý do trên, tác giả chọn vấn đề: “Bảo vệ trật tự quản lý kinh tế bằng
pháp luật hình sự (trên cơ sở số liệu, thực tiễn địa bàn thành phố Đà
Nẵng).” làm luận văn Thạc sĩ.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Vấn đề bảo vệ trật tự quản lý của Nhà nước về kinh tế bằng pháp luật
hình sự, theo tìm hiểu của cá nhân đã được một số tác giả nghiên cứu dưới
nhiều góc độ khác nhau nhưng chủ yếu là dưới góc độ tội phạm học hoặc
Luật Hình sự, chưa có công trình hoặc Luận văn, Luận án nào nghiên cứu
dưới góc độ của chuyên ngành Luật Kinh tế, đây cũng chính là những khó
khăn và thuận lợi của tác giả khi chọn đề tài này làm Luận văn Thạc sĩ.
Về tình hình nghiên cứu liên quan đến Luận văn được sắp xếp như sau:
- Hệ thống sách, Giáo trình quản lý của Nhà nước về kinh tế; Giáo
trình, Bình luận khoa học Luật Hình sự như: “Giáo trình quản lý Nhà nước về
kinh tế” của trường Đại học Kinh tế quốc dân do GS.TS Đỗ Hoàng Toàn và
PGS.TS Mai Văn Bưu chủ biên; Sách “Lịch sử Luật Hình sự Việt Nam” do
Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản năm 2002; “Giáo trình Luật Hình
sự Việt Nam” của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội; Sách “Bình luận
khoa học BLHS Việt Nam năm 1999” của Viện Nghiên cứu Khoa học Pháp
lý, Bộ Tư pháp; “Bình luận khoa học BLHS, phần các tội phạm”, tập VI, các
tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, của tác giả Đinh Văn Quế. Đề

phạm trật tự quản lý kinh tế qua các thời kỳ lịch sử; thực tiễn đấu tranh, xử lý
tội phạm về xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

5


Từ đó, Luận văn làm rõ những tồn tại, hạn chế và đề xuất, kiến nghị một số
giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự bảo vệ trật tự quản lý
của Nhà nước ta về kinh tế.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tƣợng nghiên cứu:
Luận văn nghiên cứu về trật tự quản lý Nhà nước về kinh tế, chính sách
hình sự về tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế qua các thời kỳ lịch sử
lập pháp và thực trạng đấu tranh, xử lý tội phạm xâm phạm trật tự quản lý
kinh tế trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu các hành vi xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trên địa bàn
thành phố Đà Nẵng trong 05 năm trở lại đây (từ năm 2009 đến 2014).
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của
chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp luật,
những quan điểm của Đảng và Nhà nước ta thể hiện trong Chính sách hình sự
về đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung, tội phạm xâm phạm trật tự
quản lý kinh tế nói riêng; sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:
phân tích, tổng hợp, lịch sử, thống kê, so sánh, …
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
gồm 3 chương:
Chương 1: Một số vấn đề chung về bảo vệ trật tự quản lý kinh tế bằng
pháp luật hình sự.

pháp và tư pháp của Nhà nước. Theo nghĩa hẹp, quản lý Nhà nước về kinh tế
được hiểu như hoạt động quản lý kinh tế có tính chất nhà nước nhằm điều
hành nền kinh tế, được điều hành bởi cơ quan hành hành pháp là Chính phủ
[18, tr.51].
Từ các khái niệm nêu trên, thấy rằng Nhà nước quản lý về kinh tế để
đảm bảo nền kinh tế, các quan hệ kinh tế phát triển ổn định theo đúng định
hướng và theo trật tự do Nhà nước đặt ra. Bản chất của quản lý Nhà nước về
kinh tế là đặc trưng thể chế chính trị của đất nước, sự đặc trưng này thể hiện
rõ tính giai cấp của Nhà nước. Mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị, đây là
mối quan hệ có tính biện chứng V.I. Lê-nin đã rút ra nguyên lý về mối quan
hệ giữa kinh tế và chính trị: "Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế.

8


Chính trị không thể không chiếm địa vị hàng đầu so với kinh tế" [31, tr 311 –
312]. Từ đó cho thấy, đường lối, chính sách phải phản ánh được nhu cầu và
quy luật kinh tế; chỉ trong điều kiện đó, chính trị mới lãnh đạo, quản lý kinh
tế có hiệu quả, mới giữ được vai trò chính trị.
“Nhà nước quản lý điều hành nền kinh tế bằng pháp luật, quy hoạch, kế
hoạch và các công cụ điều tiết trên cơ sở tôn trọng các quy luật thị trường.
Tăng cường công tác giám sát, nhất là giám sát thị trường tài chính, chủ động
điều tiết, giảm các tác động tiêu cực của thị trường, không phó mặc cho thị
trường hoặc can thiệp làm sai lệch các quan hệ thị trường” [10]. Như vậy,
Nhà nước chỉ quản lý về kinh tế trên tầm vĩ mô, giải quyết những quan hệ vĩ
mô liên quan đến toàn bộ nền kinh tế, mà không can thiệp vào công việc nội
bộ của doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh.
Tóm lại, sự quản lý của Nhà nước về kinh tế đóng vai trò quan trọng,
quyết định sự tồn tại và phát triển của một quốc gia. Trong mỗi giai đoạn lịch
sử nhất định thì Nhà nước luôn có sự điều chỉnh, thay đổi về chính sách,

nào mà, về mặt khách quan, những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa
được, thì Nhà nước xuất hiện. Và ngược lại: sự tồn tại của Nhà nước chứng tỏ
rằng những mâu thuẫn giai cấp là không thể điều hòa được” [29, tr 9]. Giai
cấp được phân hoá và hình thành trong lĩnh vực kinh tế, trong lĩnh vực này thì
mâu thuẫn luôn gay gắt vì đây là mối quan hệ có tính lợi ích và bóc lột, khi
mâu thuẫn này đến đỉnh điểm thì sẽ xảy ra sự đấu tranh bằng bạo lực, gây mất
ổn định kinh tế, xã hội và đất nước.
Nhà nước về bản chất “chỉ là một tổ chức thống trị của một giai cấp”
[30, tr 303 ] và “bất cứ Nhà nước nào cũng là một bộ máy để một giai cấp này
trấn áp giai cấp khác” [31, tr 122]. Nhưng Nhà nước ta, với bản chất là Nhà
nước của dân, do dân và vì dân, vì vậy bảo vệ tính giai cấp của Nhà nước chính là bảo vệ quyền và lợi ích của nhân dân lao động, xóa bỏ sự áp bức, bóc

10


DANH MC TI LIU THAM KHO
1.

Ban Ch o tp hun chuyờn sõu B lut Hỡnh s (6/2012), ti liu
Hi ngh tp hun chuyờn sõu B lut Hỡnh s nm 1999, H Ni.

2.

Bộ T- pháp (1957), Tập luật lệ về t- pháp, Hà Nội,

3.

B Chớnh tr (2002), Ngh quyt s: 08/NQ-TW ngy 02/01/2002 V
mt s nhim v trng tõm ca cụng tỏc ci cỏch t phỏp trong thi
gian ti.


t

thnh

ph



Nng,

http://www.danang.gov.vn/portal/page/portal/danang/chinhquyen/chie
n_luoc_phat_trien/tinh_hinh_kinh_te_xa_hoi
9.

ng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập; Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội, 2002

10.

ng Cng sn Vit Nam, Vn kin i hi i biu ton quc ln th
XI, Chin lc phỏt trin kinh t- xó hi 2011-2020

11.

ng Cng sn Vit Nam, Vn kin i hi i biu ton quc ln th
X, Chin lc phỏt trin kinh t- xó hi 2011-2020

12.



18.

Nguyễn Khắc Linh (2014), “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
quản lý nhà nước về kinh tế trong giai đoạn hiện nay”, Tạp chí quản lý
nhà nước, số 224 (9/2014),

19.

Nguyễn Lân (2003), “Từ điển từ và ngữ Hán - Việt”, tr.16, 704, NXB
Văn học, Hà Nội

20.

Nguyễn Ngọc Trí - Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hoàn thiện
các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trước yêu cầu cải cách tư
pháp, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Kinh tế - Luật 24 (2008) 76-83.

21.

PGS.TS Vũ Đình Tích, Những vấn đề cơ bản của quản lý Nhà nước về
kinh tế, Bài giảng tại Lớp bồi dưỡng cán bộ tiền công chức, Bộ Kế
hoạch và Đầu tư, 21-8-2010,

22.

Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổ i ) nhằ m
đáp ứng yêu cầ u đấ u tranh phòng, chố ng tội phạm trong tình hình mới,

23. Thiếu tá, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Minh - Học viện Cảnh sát nhân dân,


29.

V.I. Lênin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mát-xcơ-va, 1976, t 33, tr 9

30.

V.I. Lê-nin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mát-xcơ-va, 1981, t 32, tr 303

31.

V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M, 1977, t 42, t 37, tr 122, 311 –
312.

32.

Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội, 2006, tr 78

33.

Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc
gia, H.2011, tr.102

34.

Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng, Báo cáo Tổng kết công
tác kiểm sát các năm 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 và 2014;

35.