ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-----------------

NGUYỄN KỲ THANH

NÂNG CAO NĂNG LỰC GIÁM SÁT VÀ QUYẾT ĐỊNH
NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐINH
HƢỚNG THỰC HÀNH
̣

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-----------------

NGUYỄN KỲ THANH

NÂNG CAO NĂNG LỰC GIÁM SÁT VÀ QUYẾT ĐỊNH
NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
TỈNH NGHỆ AN
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

1


MỤC LỤC
Trang
Danh mục các ký hiệu viết tắt

i

Danh sách hình

ii

MỞ ĐẦU

1

Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIÁM SÁT VÀ
QUYẾT ĐỊNH NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CỦA HĐND

5

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu

5

1.2. Những vấn đề lý luận cơ bản về năng lực giám sát và quyết định
ngân sách nhà nƣớc của HĐND cấp tỉnh

6


1.3. Kinh nghiệm giám sát và quyết định ngân sách nhà nƣớc của
HĐND một số tỉnh trong nƣớc và bài học cho HĐND tỉnh Nghệ An

21

1.3.1. Kinh nghiệm nâng cao năng lực giám sát và quyết định ngân
sách nhà nước của HĐND ở một số tỉnh.

21

1.3.2. Một số bài học, kinh nghiệm rút ra có thể áp dụng vào thực tiễn
HĐND tỉnh Nghệ An.
Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CƢ́U

28

2.1. Phƣơng pháp luận

29

2

29


2.2. Các phƣơng pháp cụ thể đƣợc sử dụng để thực hiện luận văn

30


tỉnh Nghệ An.

40

3.2.2. Thực trạng năng lực quyết định ngân sách nhà nước của HĐND
tỉnh Nghệ An.

43

3.2.3. Đánh giá thực trạng thực trạng giám sát và quyết định ngân
sách nhà nước của HĐND tỉnh Nghệ An

45

Chƣơng 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO
NĂNG LỰC GIÁM SÁT VÀ QUYẾT ĐỊNH NGÂN SÁCH NHÀ
NƢỚC CỦA HĐND TỈNH NGHỆ AN

54

4.1. Định hƣớng nâng cao năng lực giám sát và quyết định ngân sách
nhà nƣớc của HĐND tỉnh Nghệ An

54

4.2. Giải pháp nhằm nâng cao năng lực giám sát và quyết định ngân
sách nhà nƣớc của HĐND tỉnh Nghệ An

57


Thông qua phê duyệt quyết toán NSĐP, HĐND tỉnh đánh giá những
mặt làm được, chưa được và những bất hợp lý trong quá trình thực hiện
NSĐP, từ đó có các chủ trương, giải pháp phát huy ưu điểm, khắc phục nhược
điểm và điều chỉnh những bất hợp lý trong việc xây dựng dự toán ngân sách
năm sau. Tuy nhiên, có những khoản thu - chi ngân sách không nằm trong
danh mục dự toán ngân sách do HĐND tỉnh quyết định nhưng vẫn được đưa
vào nội dung quyết toán. Hầu hết vốn các chương trình mục tiêu quốc gia,
vốn Trái phiếu Chính phủ... Trung ương phân bổ có mục tiêu sau khi HĐND
tỉnh thông qua dự toán ngân sách năm và được UBND tỉnh quyết định việc
quản lý, sử dụng nguồn vốn này. Việc phân bổ, sử dụng các nguồn vốn này
không thông qua HĐND tỉnh, nhưng khi quyết toán lại thông qua HĐND tỉnh.

4


Nhìn chung, việc phê chuẩn quyết toán NSĐP của HĐND tỉnh thời gian
qua còn hình thức: cơ sở kiểm chứng số liệu hầu như không có; việc kiểm
toán ngân sách của Kiểm toán Nhà nước thường công bố kết quả sau khi
HĐND tỉnh phê chuẩn quyết toán và không thường xuyên. Rất ít đại biểu
tham gia góp ý hoặc chất vấn về các nội dung trong dự thảo Nghị quyết phê
chuẩn quyết toán. Ngoài ra, việc cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ giám sát,
khảo sát theo chuyên đề, xử lý các vấn đề phát sinh của UBND tỉnh và một số
cơ quan, đơn vị liên quan có khi chưa đầy đủ, kịp thời; quỹ thời gian quá eo
hẹp gây khó khăn trong việc bố trí, sắp xếp và tổ chức thực hiện chương trình
cũng ảnh hưởng đến chất lượng, kết quả hoạt động thẩm tra, giám sát, quyết
định các vấn đề liên qua đến ngân sách nhà nước.
Để góp phần luận giải vấn đề này từ góc nhìn về quản lý nhà nước lĩnh
vực ngân sách, luận văn đề cập đến “Nâng cao năng lực giám sát và quyết
định ngân sách nhà nước của HĐND tỉnh Nghệ An”. Với câu hỏi nghiên cứu:
Giải pháp nâng cao năng lực giám sát và quyết định ngân sách nhà nước của

nhân tố tác động đến chất lượng của những hoạt động này như: chất lượng
chuẩn bị báo cáo của UBND tỉnh; trình độ, năng lực của đại biểu HĐND, cơ
cấu, số lượng đại biểu chuyên trách; thời gian thẩm định; sự phối hợp giữa
HĐND và UBND tỉnh trong quá trình chuẩn bị tài liệu trình kỳ họp; chất
lượng triển khai thực hiện dự toán ngân sách đã được HĐND quyết định…).
3.2. Phạm vi nghiên cứu:
+ Địa điểm: trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
+ Thời gian: từ năm 2009 đến năm 2014.
+ Nội dung tiếp cận/vấ n đề nghi ên cứu : năng lực giám sát và quyết
định NSNN.
4. Cấu trúc luận văn: gồm 4 chương

6


Chương 1. Cơ sở lý lu ận và thực tiễn về năng lực giám sát và quyết
định ngân sách nhà nước của HĐND.
Chương 2. Phương pháp và thiế t kế nghiên cứu.
Chương 3. Thực trạng năng lực giám sát và quyết định ngân sách nhà
nước của HĐND tỉnh Nghệ An.
Chương 4. Định hướng và các giải pháp nâng cao năng lực giám sát và
quyết định ngân sách nhà nước của HĐND tỉnh Nghệ An.

7


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC GIÁM SÁT VÀ
QUYẾT ĐỊNH NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CỦA HĐND


Tài chính kế toán.
2. Dương Ngọc Ánh, 2004. Hoàn thiện quy trình và phân cấp quản lý
ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Quảng Nghĩa, Luận văn thạc sỹ kinh tế,
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
3. Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, 2003. Nghị định quy định chi
tiết và hướng dẫn thi hành Luật ngân sách nhà nước, số 60/2003/NĐ-CP
ngày 06/6/2003.
4. Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, 2003. Nghị định ban hành quy
chế xem xét quyết định dự toán và phân bổ NSĐP phê chuẩn quyết toán
NSĐP, số 73/2003/NĐ-CP ngày 23/06/2003.
5. HĐND tỉnh Nghệ An, 2009 – 2014. Kỷ yếu các kỳ họp HĐND tỉnh.
6. Trương Đắc Linh, 2003. Tổ chức và hoạt động của các ban của
HĐND. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 2.
7. Bùi Huyền Mai, 2004. Đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND và
UBND thành phố Hà Nội. Luận văn thạc sĩ Luật học, Viện Nhà nước và pháp
luật.
8. Tào Hữu Phùng và Nguyễn Công Nghiệp, 1992. Đổi mới ngân sách
nhà nước. Hà Nội: Nxb Thống kê.
9. Đinh Ngọc Quang, 2005. Về đổi mới tổ chức và hoạt động của
HĐND các cấp nhiệm kỳ 2004-2009. Tạp chí Quản lý nhà nước, số 2.
10. Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2003. Luật tổ chức HĐND và
UBND, số 11/2003/QH11 ngày 26/11/2003.

9


11. Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2015. Luật tổ chức chính
quyền địa phương, số 77/2015/QH13 ngày 19/6/2015.
12. Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2003. Luật ban hành văn bản
quy phạm pháp luật của HĐND và UBND, số 31/2004/QH11 ngày

nâng cao chất lượng thẩm tra, quyết định, giám sát trong hoạt động của Hội
đồng nhân dân cấp tỉnh. Kỷ yếu Hội nghị trao đổi kinh nghiệm hoạt động
HĐND 14 tỉnh trung du, miền núi phía Bắc lần thứ 2.
17. Nguyễn Quốc Tuấn, 2002. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt
động của HĐND và UBND các cấp. Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 6.

10