ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
*********

Kiều Hải Liên

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG VÀ LƯỢNG GIÁ THIỆT HẠI
CỦA THIÊN TAI DO BÃO LŨ ĐẾN SINH KẾ CỦA CƯ DÂN
CÁC XÃ VEN BIỂN HUYỆN KỲ ANH,
TỈNH HÀ TĨNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
*********

Kiều Hải Liên

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG VÀ LƯỢNG GIÁ THIỆT HẠI
CỦA THIÊN TAI DO BÃO LŨ ĐẾN SINH KẾ CỦA CƯ DÂN
CÁC XÃ VEN BIỂN HUYỆN KỲ ANH,
TỈNH HÀ TĨNH

Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trƣờng
Mã số: 60850101

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC


MỤC LỤC
MỤC LỤC ................................................................................................................... i
DANH MỤC BẢNG BIỂU ...................................................................................... iv
DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ ............................................................................ vi
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN .......................... vii
MỞ ĐẦU ...................................................................Error! Bookmark not defined.
1. Tính cấp thiết của đề tài .................................... Error! Bookmark not defined.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ và nội dung nghiên cứu ..... Error! Bookmark not defined.
3. Phạm vi nghiên cứu ........................................... Error! Bookmark not defined.
4. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn............................... Error! Bookmark not defined.
5. Cơ sở tài liệu để thực hiện luận văn .................. Error! Bookmark not defined.
6. Cấu trúc luận văn ............................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐÁNH
GIÁ, LƢỢNG GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA THIÊN TAI DO BÃO LŨ TỚI SINH KẾ
CƢ DÂN KHU VỰC VEN BIỂN ............................Error! Bookmark not defined.
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu ............ Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Các công trình nghiên cứu trên thế giới ...... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam ..... Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Các công trình liên quan tới khu vực nghiên cứuError!

Bookmark

not

defined.
1.2. Cơ sở lý luận nghiên cứu sinh kế/ khung sinh kế bền vững và lƣợng giá các
tác động của thiên tai tới sinh kế ........................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Cơ sở lý luận nghiên cứu sinh kế và khung sinh kế bền vững ............ Error!
Bookmark not defined.

huyện Kỳ Anh........................................................ Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên ................ Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Điều kiện tự nhiên đặc trƣng của các xã ven biển huyện Kỳ Anh ...... Error!
Bookmark not defined.
2.1.3. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội huyện Kỳ AnhError! Bookmark not
defined.
2.2. Thực trạng các nguồn vốn sinh kế và sự thay đổi sinh kế cƣ dân địa phƣơng.
............................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Thực trạng các nguồn vốn sinh kế............... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Sự thay đổi sinh kế cƣ dân địa phƣơng ....... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG, LƢỢNG GIÁ THIỆT HẠI CỦA THIÊN
TAI DO BÃO LŨ VÀ ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN SINH KẾ BỀN VỮNG TẠI
CÁC XÃ VEN BIỂN HUYỆN KỲ ANH .................Error! Bookmark not defined.
ii


3.1. Phân tích tác động của thiên tai tới sinh kế .... Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Tác động của thiên tai đến nghề nghiệp hộ gia đìnhError! Bookmark not
defined.
3.1.2. Tác động của thiên tai đến tài sản của hộ .... Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Tác động của thiên tai đến thu nhập của ngƣời dânError! Bookmark not
defined.
3.1.4. Các hỗ trợ sau thiên tai ............................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Đánh giá tác động của thiên tai tới sinh kế ven biểnError! Bookmark not
defined.
3.3. Lƣợng giá thiệt hại và phân tích chi phí - lợi íchError!

Bookmark

not

...................................................................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3: Thống kê tác động của thiên tai tới ngƣ nghiệp từng xãError! Bookmark
not defined.
Bảng 3.4: Đánh giá tác động thiên tai đến thu nhập hộ gia đìnhError!

Bookmark

not defined.
Bảng 3.5: Hỗ trợ sau thiên tai tại các xã dự án .........Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6: Tác động của thiên tai do bão lũ đến sinh kế ven biển huyện Kỳ Anh
...................................................................................Error! Bookmark not defined.
iv


Bảng 3.7: Tác động cụ thể của thiên tai do bão lũ đến sinh kế tại các xã ven biển
...................................................................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.9: Thống kê số lƣợng bão, lũ xảy ra trên địa bàn huyện Kỳ Anh 2008-2013
...................................................................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.10: Bảng thống kê thiệt hại do bão lũ ảnh hƣởng tới 07 xã ven biển huyện
Kỳ Anh (2008 – 2013) (đơn vị: triệu đồng) ..............Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.11: Bảng thống kê thiệt hại do bão lũ ảnh hƣởng tới xã Kỳ Xuân (2008 –
2013) (đơn vị: triệu đồng) .........................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.12: Bảng thống kê thiệt hại do bão lũ ảnh hƣởng tới xã Kỳ Phú (2008 –
2013) (đơn vị: triệu đồng) .........................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.13: Bảng thống kê thiệt hại do bão lũ ảnh hƣởng tới xã Kỳ Khang (2008 –
2013) (đơn vị: triệu đồng) .........................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.14: Bảng thống kê thiệt hại do bão lũ ảnh hƣởng tới xã Kỳ Ninh (2008 –
2013) (đơn vị: triệu đồng) .........................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.15: Bảng thống kê thiệt hại do bão lũ ảnh hƣởng tới xã Kỳ Lợi (2008 –
2013) (đơn vị: triệu đồng) .........................................Error! Bookmark not defined.

tới sản xuất nông nghiệp tại 7 xã ven biển…………………………………………58
Hình 3.2. Biểu đồ cơ cấu đánh giá tác động của thiên tai đến thu nhập hộ gia đình61
Hình 3.3. Bản đồ mức độ thiệt hai do thiên tai tới sinh kế năm 2008……………..77
Hình 3.4. Bản đồ mức độ thiệt hai do thiên tai tới sinh kế năm 2009……………..78
Hình 3.5. Bản đồ mức độ thiệt hai do thiên tai tới sinh kế năm 2010……………..79
Hình 3.6. Bản đồ mức độ thiệt hai do thiên tai tới sinh kế năm 2011……………..80
Hình 3.7. Bản đồ mức độ thiệt hai do thiên tai tới sinh kế năm 2012……………..81
Hình 3.8. Bản đồ mức độ thiệt hai do thiên tai tới sinh kế năm 2013……………..82
Hình 3.9. So sánh các nguồn vốn sinh kế của 7 xã năm 2013……....……………..84
Hình 3.10. Biểu đồ giá trị hiện ròng (NPV) tích dồn theo các năm của thiệt hại sinh
kế do bão lũ tại 7 xã ven biển huyện Kỳ Anh……………………………………...87
Hình 3.11. Khung sinh kế bền vững vùng ven biển của IMM (2004)……………..89
Hình 3.12. Khung sinh kế bền vững đề xuất cho 7 xã ven biển huyện Kỳ Anh…...92
Hình 3.13. Bản đồ định hƣớng phát triển sinh kế bền vững vùng ven biển huyện Kỳ
Anh…………………………………………………………………………………97
vii


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN

BĐKH

Biến đổi khí hậu

CCVI

Chỉ số tổn thƣơng do thiên tai

CM


Chi phí du lịch theo cá nhân

MARD

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
(Ministry of Agriculture and Rural Development)

MPM

Phƣơng pháp giá trị thị trƣờng

NOAA

Cơ quan khí quyển và hải dƣơng học quốc gia Mỹ

SLF

Khung sinh kế bền vững (Sustainable Livelihood Framework)

TCM

Phƣơng pháp chi phí du hành (Travel Cost Method)

UNCED

Hội nghị Quốc tế về Môi trƣờng và Phát triển

WCED

Ủy ban Môi trƣờng và Phát triển Thế giới

án Đói nghèo và Môi trƣờng.
4) Nguyễn Mậu Dũng (2010), “Biến đổi khí hậu và sản xuất nông nghiệp vùng
Đồng bằng sông Hồng: thực trạng và Giải pháp”, Tạp chí Kinh tế và Phát triển, số
159, tháng 9/2010.
5) Cao Đăng Dƣ (chủ nhiệm) (2001), Điều tra nghiên cứu và cảnh báo lũ lụt phục
vụ phòng tránh thiên tai ở các lưu vực sông miền Trung, Đề tài độc lập cấp Nhà
nƣớc.
6) Trần Thọ Đạt và Vũ Thị Hoài Thu (2012), Biến đổi khí hậu và sinh kế ven biển.
Diễn đàn phát triển Việt Nam (VDF), Nhà xuất bản Giao thông Vận tải.
7) Nguyễn Xuân Mai, Nguyễn Duy Thắng (2011), “Sinh kế của cộng đồng ngƣ
dân ven biển: Thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Xã hội học, số 4 (116), trang 54-66.
8) Lƣu Bích Ngọc và cộng sự (2012), Tác động của biến đổi khí hậu đến biến đổi
sử dụng đất và thay đổi sinh kế cộng đồng ở đồng bằng sông Hồng, Báo cáo nghiên
cứu của Dự án ClimLandLive-Delta - Hợp phần xã hội học.
9) Oxfam (2008), Việt Nam: Biến đổi khí hậu, sự thích ứng và người nghèo, Báo
cáo của Oxfam.

9


10) Nguyễn Thanh Sơn, Cấn Chu Văn (2012), Các phương pháp đánh giá tính dễ bị
tổn thương – Lý luận và thực tiễn. Phần 1. Khản năng ứng dụng trong đánh giá tính
dễ bì tổn thương lũ lụt ở Miền trung Việt Nam, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN,
KHTN và Công nghệ 28, số 3S, 115-122.
11) Nguyễn An Thịnh, Nguyễn Viết Thành, Kiều Hải Liên, Nguyễn Thị Nhạn
(2015), “Lƣợng giá thiệt hại của thiên tai do bão lũ đến cộng đồng cƣ dân các xã
ven biển huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh”, Tạp chí Địa lý Nhân văn, số tháng 3/2015.
12) Vũ Thị Hoài Thu và Trần Thọ Đạt (2011), Đánh giá nhu cầu hỗ trợ sinh kế bền
vững của các cộng đồng ven biển đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh biến đổi khí
hậu, Đề tài nghiên cứu khoa học của Dự án Giáo dục Đại học - Ngân hàng thế giới

đánh giá tác động của BĐKH và xác định các giải pháp thích ứng, NXB Tài
nguyên – Môi trƣờng và Bản đồ Việt Nam, Hà Nội.

Tiếng Anh
24) Ashley C., Carney D. (1999), Sustainable Livelihoods: Lessons from early
experience, Department for International Development - DFID. (26)
25) Bureau of Transport Economic (BTE), Economic Costs of Natural Disasters in
Australia, Report.
26) Carney D. (2002), Sustainable Livelihoods Approaches: Progress and
Possibilities for Change, Department for International Development - DFID.
27) Chambers R., Conway G.R. (1992), Sustainable Rural Livelihoods: Practical
Concepts for the 21st Century, Discussion Paper 296, Brighton, UK: Institute of
Development Studies.
28) Dedeurwaerdere A. (1998), Cost-benifit Analysis for Natural Disaster
Management, Center for Research on the Epidemiology of Disaster, Universite
Cotholique de Louvain, Belgium, Working Paper 143.
29) DFID (1999), Susstainable Livelihoods Guidance Sheets, DFID Report.
11


30) Gentle P., Tek Narayan Maraseni (2012), “Climate change, poverty and
livelihoods: adaptation practices by rural mountain communities in Nepal”,
Environmental Science & Policy, Volume 21, August 2012, Pages 24-34.
31) IUCN, IMM (2008), Sustainable Livelihoods Enhancement and Diversiication,
A Manual for Practitioners.
32) IUCN, SEI, and IISD (2003), Livelihoods and Climate Change - Combining
Disaster Risk Reduction, Natural Resource Management and Climate Change
Adaptation in a New Approach to the Reduction of Vulnerability and Poverty, A
Conceptual Framework Paper Prepared by Task Force on Climate Change,
Vulnerable Communities and Adaptation.