I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN TH HNG NHUNG

PHáP LUậT Về PHá SảN DOANH NGHIệP
Có YếU Tố NƯớC NGOàI: KINH NGHIệM NƯớC NGOàI
Và NHữNG GợI ý ĐốI VớI VIệT NAM

LUT VN THC S LUT HC

H NI - 2015


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN TH HNG NHUNG

PHáP LUậT Về PHá SảN DOANH NGHIệP
Có YếU Tố NƯớC NGOàI: KINH NGHIệM NƯớC NGOàI
Và NHữNG GợI ý ĐốI VớI VIệT NAM
Chuyờn ngnh: Lut Quc t
Mó s: 60 38 01 08

LUT VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: TS. BI XUN NH

H NI - 2015


1.3.2. Pháp luật phá sản doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài bảo vệ lợi
ích của các doanh nghiệp con nợ, tạo cơ hội để những doanh
nghiệp này rút khỏi thương trường một cách trật tựError! Bookmark not define
1.3.3. Pháp luật về phá sản doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài góp
phần làm lành mạnh hóa nền kinh tế, thúc đẩy hoạt động sản xuất
kinh doanh hiệu quả ........................... Error! Bookmark not defined.
1.3.

1


Chương 2: PHÁP LUẬT VỀ PHÁ SẢN DOANH NGHIỆP CÓ YẾU TỐ
NƯỚC NGOÀI – THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ PHÁ SẢN
DOANH NGHIỆP CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI (DNCYTNN)
CỦA VIỆT NAM VÀ KINH NGHIỆM NƯỚC NGOÀIError! Bookmark not d
2.1.
Quy định về việc mở thủ tục phá sản doanh nghiệp có yếu tố
nước ngoài ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Quy định về việc mở thủ tục phá sản doanh nghiệp có yếu tố
nước ngoài tại Việt Nam .................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Quy định về việc mở thủ tục phá sản doanh nghiệp có yếu tố
nước ngoài tại một số quốc gia khác .. Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Tập quán và nguyên tắc áp dụng tập quán về việc mở thủ tục phá
sản doanh nghiệp có yếu tố nước ngoàiError! Bookmark not defined.

Trình tự thủ tục tiến hành phá sản doanh nghiệp có yếu tố
nước ngoài ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Luật áp dụng đối với thủ tục phá sản doanh nghiệp có yếu tố
nước ngoài .......................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Phối hợp các thủ tục phá sản mở tại nhiều nước khác nhauError! Bookmark no

các văn bản pháp luật có liên quan Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Hoàn thiện quy định về đăng ký quyền sở hữu, đăng ký quyền sử
dụng, đăng ký giao dịch bảo đảm đối với doanh nghiệp có yếu tố
nước ngoài........................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Hướng dẫn về xử lý tài sản được cầm cố, thế chấp của doanh
nghiệp có yếu tố nước ngoài .............. Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Hướng dẫn về xử lý quyền sử dụng đất của doanh nghiệp có yếu
tố nước ngoài lâm vào tình trạng phá sảnError! Bookmark not defined.
3.2.

3.3.
Một số kiến nghị khác ...................... Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Tăng cường vai trò, trách nhiệm của cơ quan quản lý tài sản của
doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài lâm vào tình trạng phá sảnError! Bookmark
3.3.2. Tăng cường kỷ luật tài chính kế toán đối với doanh nghiệp có yếu
tố nước ngoài lâm vào tình trạng phá sảnError! Bookmark not defined.
3.3.3. Giải tỏa yếu tố tâm lý của chủ doanh nghiệp/người quản lý doanh
nghiệp có yếu tố nước ngoài lâm vào tình trạng phá sảnError! Bookmark not d
KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................. 9

3


MỞ ĐẦU
Trong xu thế phát triển hiện nay, việc giao thoa kinh tế, văn hóa xã hội là
một xu thế tất yếu. Trong nội bộ nền kinh tế nước ta có một bộ phận doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có mối liên hệ xuyên quốc gia về mặt tài sản.
Các doanh nghiệp Việt Nam cũng đầu tư ra nước ngoài không ít, do đó tồn tại
tài sản của doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam ở nước ngoài, quan hệ kinh tế,


5


Chương 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁ SẢN DOANH NGHIỆP
CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI
1.1. Nhận thức chung về phá sản doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài
1.1.1. Khái niệm chung về phá sản doanh nghiệp
1.1.1.1. Phá sản doanh nghiệp
Danh từ phá sản được bắt nguồn từ tiếng Latinh "RUIN" có nghĩa là là
"sự khánh tận" khái niệm này dùng để chỉ tình trạng mất cân đối giữa thu và chi
của một chủ doanh nghiệp mà biểu hiện trực tiếp và rõ nhất của sự mất cân đối
giữa thu và chi là tình trạng mất khả năng thanh toán nợ đến hạn phải trả.
Hiện tượng phá sản trong nền kinh tế thị trường của các doanh nghiệp
là hiện tượng bình thường và là tất yếu của quy luật cạnh tranh trong sản xuất
kinh doanh.
Quy luật này diễn ra ở bất cứ quốc gia nào bất cứ doanh nghiệp nào có
cơ chế quản lý không phù hợp và không theo kịp nền kinh tế thị trường.
Hiện tượng phá sản chính là quy luật tất yếu của sự cạnh tranh nhằm
tạo ra các doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả, thúc đẩy sự phát triển kinh tế
của toàn xã hội, tạo thêm không khí mới trong sản xuất kinh doanh.
Pháp luật của nhà nước trên thế giới có nhiều chế định khác nhau về
pháp luật phá sản đối với các loại hình doanh nghiệp. Thậm chí có nhiều quan
điểm khác nhau về định lượng và định tính trong việc xác định một doanh
nghiệp lâm vào tình trạng phá sản doanh nghiệp hay mất khả năng thanh toán
nợ đến hạn như luật phá sản của Malayxia, Hunggari, Trung Quốc... Song cho
dù có các chế định khác nhau như vậy nhưng pháp luật các nước đều có khái
niệm thống nhất là một doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản khi doanh
nghiệp đó không còn khả năng thanh toán nợ đến hạn.

nước ngoài.

7


Theo quy định tại Luật Phá Sản năm 2014 có hiệu lực từ 01/01/2015,
chỉ có 02 điều nói về thủ tục phá sản có yếu tố nước ngoài (điều 116 và điều
117). Như vậy là chưa thể đủ để giải quyết những trường hợp phát sinh vô
cùng phức tạp trong thực tế về phá sản doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài.
Trong hội nhập kinh tế, kèm theo cơ hội giao thương với nước ngoài là những
vấn đề tranh chấp có yếu tố nước ngoài. Từ thực tế giải quyết các vụ phá sản
cho thấy, có 3 đặc điểm về phá sản doanh nghiệp có yếu tố liên quan nước
ngoài bao gồm:
- Chủ đầu tư là tổ chức, cá nhân nước ngoài.
- Đại diện theo pháp luật của DN là người nước ngoài.
- Chủ nợ/con nợ là tổ chức, cá nhân nước ngoài.
Thứ nhất, đối với chủ đầu tư là tổ chức, cá nhân nước ngoài: có trường
hợp chủ đầu tư nước ngoài đã bị phá sản, khi đó, liên doanh Việt Nam rơi vào
cảnh bơ vơ, không rõ ai là ông chủ, ai sẽ đại diện cho phần vốn nước ngoài tại
liên doanh để tham gia vào quá trình giải quyết phá sản.
Thứ hai, đối với DN liên doanh tự đề nghị Tòa án tuyên bố phá sản DN
của mình, người đại diện theo pháp luật là người nước ngoài, khi thấy thủ tục
giải quyết phá sản quá phức tạp thì đã về nước mà không báo cho ai. Lý do họ
đưa ra là khi Tòa tuyên bố mở thủ tục phá sản thì họ không được trả lương,
không có lương thì họ về nước. Cho đến nay, chưa có cơ chế cấm xuất cảnh
nào đối với những người này. Phía Việt Nam trong liên doanh cũng không có
quyền yêu cầu họ ở lại. Hiện các Tòa án không biết phải giải quyết trường
hợp này thế nào. Liệu có thể áp dụng thủ tục tố tụng dân sự để đình chỉ giải
quyết việc phá sản khi triệu tập hai lần mà người yêu cầu tuyên bố phá sản đối
với chính DN của họ không đến Tòa án để giải quyết?


5.

Chính phủ (2009), Nghị định số 10/2009/NĐ-CP ngày 06/02/2009 của Chính
phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong quá trình tiến hành thủ tục
phá sản, Hà Nội.

6.

Chính phủ (2010), Nghị định số 05/2010/NĐ-CP ngày 18/01/2010 của Chính
phủ quy định việc áp dụng Luật Phá sản đối với các tổ chức tín dụng, Hà Nội.

7.

Thu Hà, Hoài Văn (2012), “Gần 10 năm thực hiện Luật Phá sản - nhiều vướng
mắc, bất cập”, www.baomoi.com.

8.

Hoa Kỳ (1978), Luật phá sản doanh nghiệp.

9.

Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2005), Nghị quyết số
03/2005/NQ-TANDTC ngày 28/4/2005 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân
dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Phá sản, Hà Nội.

10. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2005), Quyết định số
01/2005/QĐ-TANDTC ngày 27/4/2005 của Chánh án TANDTC về Quy chế
làm việc của Thẩm phán phụ trách tiến hành thủ tục phá sản, Hà Nội.

28. Atherman, (26 May 2015), “ Debt and Insolvency Services Stakeholder Forum
- Terms Of Reference”.

29. Sealty &Milman (2012), “Annotated Guide to the insolvency legislation”.

10