ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
--------------

TRẦN ĐĂNG TUẤN

NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH OXALAT TRONG MẪU THỰC PHẨM BẰNG
PHƢƠNG PHÁP ĐIỆN DI MAO QUẢN SỬ DỤNG DETECTOR ĐO ĐỘ
DẪN KHÔNG TIẾP XÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
--------------

TRẦN ĐĂNG TUẤN

NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH OXALAT TRONG MẪU THỰC PHẨM BẰNG
PHƢƠNG PHÁP ĐIỆN DI MAO QUẢN SỬ DỤNG DETECTOR ĐO ĐỘ
DẪN KHÔNG TIẾP XÚC

Chuyên ngành: Hóa phân tích
Mã số: 60440118
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC


1.5. Các phƣơng pháp xác định oxalate, tartrate và citrate ..... Error! Bookmark
not defined.
1.5.1. Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) .......Error! Bookmark not
defined.
1.5.2. Phương pháp Phương pháp sắc ký khí khối phổ (GC-MS) ................. Error!
Bookmark not defined.
1.5.3. Phương pháp sắc ký ion ................................. Error! Bookmark not defined.
1.5.4. Các phương pháp điện di mao quản.............. Error! Bookmark not defined.
1.6. Phƣơng pháp điện di mao quản ...................... Error! Bookmark not defined.
3


1.6.1. Mao quản ......................................................... Error! Bookmark not defined.
1.6.2. Dung dịch đệm pH và pha động trong phương pháp điện di mao quản . Error!
Bookmark not defined.
1.6.3. Nguồn điện thế cao .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.6.4. Kỹ thuật bơm mẫu trong phương pháp điện di mao quản ... Error! Bookmark
not defined.
1.7. Phƣơng pháp điện di mao quản sử dụng detector đo độ dẫn không tiếp xúc
........................................................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: THỰC NGHIỆM ................................ Error! Bookmark not defined.
2.1.

Mục tiêu và nội dung nghiên cứu ................ Error! Bookmark not defined.

2.1.1. Mục tiêu nghiên cứu ..................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Nội dung nghiên cứu..................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.

Phƣơng pháp xử lý mẫu ............................... Error! Bookmark not defined.

Bookmark not defined.
3.1.3. Khảo sát ảnh hưởng của thế tách ................. Error! Bookmark not defined.
3.1.4. Khảo sát các chất ảnh hưởng ....................... Error! Bookmark not defined.
3.2.

Đánh giá phƣơng pháp phân tích ............... Error! Bookmark not defined.

3.2.1. Lập đường chuẩn .......................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Giới hạn LOD, LOQ của phương pháp........ Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Đánh giá độ chụm (độ lặp lại) độ đúng (độ thu hồi) ..Error! Bookmark not
defined.
3.3.

Phân tích mẫu thực tế .................................. Error! Bookmark not defined.

3.3.1. Phân tích mẫu bia ......................................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Phân tích mẫu mì gói .................................... Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Phân tích mẫu trà túi lọc lipton (trà trái cây, vị dâu) .Error! Bookmark not
defined.
3.3.4. Phân tích mẫu nước trà khô vỉa hè .............. Error! Bookmark not defined.
3.3.5. Phân tích đối chứng phƣơng pháp CE-C4D với phƣơng pháp HPLC
Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................. 11

5


MỞ ĐẦU

Hiện nay, tình hình an toàn vệ sinh thực phẩm ở nƣớc ta đang rất đƣợc quan

1.1.1. Giới thiệu chung về phụ gia thực phẩm
Chất phụ gia thực phẩm là những chất không đƣợc coi là thực phẩm hoặc
một thành phần của thực phẩm; Ít hoặc không có giá trị dinh dƣỡng; Bổ sung vì mục
đích công nghệ trong quá trình sản xuất, chế biến… [3].
Nhƣ vậy, PGTP không phải là thực phẩm mà nó đƣợc thêm vào nhằm đáp
ứng yêu cầu nhất định của sản phẩm. Việc sử dụng PGTP phải tuân theo quy định
hiện hành của các cơ quan chức năng, ở Việt Nam là Bộ Y tế.
1.1.2. Phân loại phụ gia thực phẩm
Tùy vào từng cơ sở mà có nhiều cách phân loại phụ gia thực phẩm khác nhau
nhƣ:
1.1.2.1. Phân loại theonguồn gốc
 Dạng tự nhiên: có nguồn gốc động vật và thực vật
 Dạng tổng hợp: Do con ngƣời tạo ra
1.1.2.2. Phân loại theo tác dụng
 Tác dụng trực tiếp: Bao gồm các chất có tác dụng bảo quản (nhƣ chống lại
quá trình oxy hóa, chống tác hại của vi sinh vật, côn trùng, ký sinh gây hại…)
và tác dụng cảm quan (nhƣ tạo màu, tạo mùi, tăng thêm hƣơng vị tăng thêm
vị ngọt, vị mặn, làm giảm bớt vị đắng, tạo vị chua…)


Tác dụng gián tiếp: Bao gồm các loại axit, kiềm, dung môi chiết xuất, các
chất làm trong, làm lắng cặn, chất chống đông đặc, các chất trao đổi ion, chất
men sinh học, các chất chống tạo bọt... [2]
Ngoài ra còn nhiều cách phân loại khác nhƣ phân loại theo sức khỏe ngƣời sử

dụng, phân loại theo chức năng, phân loại theo nhóm chất…
1.1.3. Lợi ích và tác hại của phụ gia thực phẩm
7



Axit citric

Axit etanedioic

Axit 2,3-

Axit 2-

dihidroxibutandioic

hydroxypropan-

(IUPAC)
8


1,2,3-tricacboxylic
Công thức
phân tử

C2H2O4 (khan)

C4H6O6

C6H8O7

150,087

192,123


(g/ml ở20°C)
Nhiệt độ

(L hoặc D-tartaric)
157 (thăng hoa)

171-174 (L hoặc D-

153

tartaric, tinh khiết)

nóng chảy (oC)

1.3. Ứng dụng và tác hại của các oxalate, tartrate và citrate
1.3.1. Oxalate
 Ứng dụng
 Là chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, phụ gia thực phẩm
 Axit oxalic đƣợc sử dụng trong một số sản phẩm hóa chất dùng trong gia
đình, chẳng hạn một số chất tẩy rửa hay trong việc đánh gỉ sét
 Dung dịch axit oxalic đƣợc dùng để phục chế đồ gỗ

9


 Axit oxalic là một chất đƣợc sử dụng trong quá trình nhuộm vải, phân
bón.....
 Tác hại
 Ở liều cao, axit oxalic (muối oxalate) có khả năng gây ra ngô ̣ đ ộc cấ p
tính, có thể dẫn đến tử vong với hàm lƣợng 4-5g. Liề u ng ộ độc (LD50)

1. Nguyễn Thị Ánh Hƣờng (2010), Nghiên cứu xác định các dạng asen vô cơ trong
nước ngầm bằng phương pháp điện di mao quản sử dụng detector độ dẫn
không tiếp xúc, Luận án Tiến sĩ Hóa học, Trƣờng Đại học Khoa học Tự
nhiên - ĐHQGHN.
2. Đào Mỹ Thanh (2012), Phụ gia thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng, Trung
tâm Y tế Dự phòng TP.HCM.
3. Tạ Thị Thảo (2010), Bài giảng chuyên đề thống kê trong hóa phân tích, ĐH
Quốc gia Hà Nội.
4. Nguyễn Duy Thịnh(2004), Các chất phụ gia sử dụng trong thực phẩm, bài giảng
cho học viên cao học chuyên ngành công nghiệp thực phẩm, ĐH Bách khoa
Hà Nội.
5. Viện kiểm nghiệm ATVSTP Quốc Gia (2010), Thẩm định phương pháp trong
phân tích hóa học và vi sinh vật, Nhà xuất bản khoa học kỹ thuật Hà Nội.

Tiếng Anh
6. Ali A. Ensafi, S. Abbasi, B. Rezaei (2001) ―Kinetic spectrophotometric method
for the determination of oxalic acid by its catalytic effect on the oxidation of
safranine by dichromate‖, Spectrochimica Acta Part A, (57), 1833 – 1838.
7. B.G. Wolthers, W. Koolstra, M. Hayer, H. Elzinga (1987), ―Development of a
reference method for determining urinary oxalate by means of isotope
dilution—mass spectrometry (ID-MS) and its usefulness in testing existing
assays for urinary oxalate‖, Clinica Chimica Acta, 170:227-235.

11


8. Corinne Rivasseau , Anne-Marie Boisson, Ga¨ elle Mong´ elard, Georgy
Couram, Olivier Bastien, Richard Bligny (2006) ―Rapid analysis of organic
acid in plant extracts by capillary electrophoresis with indirect UV detection
Directed


―Simultaneous determination of oxalate, citrate and sulfate in children's
plasma with ion chromatography‖, Kidney Int, 53(5):1348-52.
11. Marián Masár et. al. (2003), Determination of oxalate in beer by zone
electrophoresis on a chip with conductivity detection, Journal of seperation
science, 26, 647-652.
12. Michael Trevaskis, V. Craige Trenerry (1996) ―An investigation into the
determination of oxalic acid in vegetables by capillary electrophoresis‖, Food
Chemisfry, (57), 323-330.
13. Muhammad Iqbal Bhanger, M. Hassan Khaskhali, F D Khand (1996),
―Simultaneous Determination of Oxalic acid and Citric acid in Urine by Higherformance

Liquid

Chromatogrphy‖,

Journal

of

chromatography.B,

Biomedical applications, 675(1), 147-51.
14. M. Hassan Khaskhali, M. Iqbal Bhanger, F.D. Khand (1996) ―Simultaneous
determination of oxalic and citric acid in urine by high-performance
liquid chromatography‖, Journal of Chromatography B, (675), 147-151.
15. Nguyen Thi Anh Huong et. al. (2014), ―Simple semi-automated portable capillary
electrophoresis instrument with contactless conductivity detection for the
determination of β-agonists in pharmaceutical and pig-feed samples‖, Journal
of Chromatography A, Vol. 1360, pp. 305-311.

chromatography-electrospray ionization time-of-flight mass spectrometry
method for the determination of low molecular mass organic acid in plant
tissue extracts‖, J.Agric. Food Chem, 59, 6864-6870.
20. United States Department of Agriculture (1984), Informationsdienst Human
Nutrition, Landwirtschaftliches Handbuch Nr 8-11.
21. Verónica Galli, Coral Barbas∗ (2004), ―Capillary electrophoresis for the analysis
of short-chain organic acid in coffee‖, Journal of Chromatography A, 1032:
299–304.
22. Xiumei Geng , Sufang Zhang , Qian Wang , Zongbao (Kent) Zhao (2008),
―Determination of organic acid in the presence of inorganic anions by ion
chromatography with suppresse d conductivity detection‖, Journal of
Chromatography A, 1192 : 187–190.
23. Fengwu Wu, Zhike He, Qingyao Luo, Yun'e Zeng (1999), ―HPLC determination
of

oxalic

acid

using

tris(1,10-phenanthroline)
13

ruthenium

(II)


chemiluminescence application to the analysis of spinach‖, Food Chemistry,


14