Sáng kiến kinh nghiệm 2008-2009 Gv: Nguyễn Thị Thành
MỘT VÀI KINH NGHIỆM VÀ THỦ THUẬT GIÚP HỌC SINH
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LÀM BÀI TẬP VÀ BÀI THI
TRẮC NGHIỆM ĐẠT HIỆU QUẢ CAO
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ
Trắc nghiệm là một hình thức thi đã và đang được áp dụng vào các kỳ
thi quan trọng của Việt Nam. Việc sử dụng bài tập trắc nghiệm trong dạy
học và thi cử được thực hiện có hiệu quả vài năm trở lại đây. Nhất là từ khi
Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến nghị các trường Đại học sử dụng bài tập
trắc nghiệm trong việc ra đề thi tuyển sinh Đại học – Cao đẳng. Các câu hỏi
trắc nghiệm hoặc bài tập trắc nghiệm có lẽ không phải là điều quá mới mẻ
đối với những người học Tiếng Anh. Nhưng làm thế nào để giúp học sinh
phân biệt khi làm bài tập trắc nghiệm và thi trắc nghiệm là hoàn toàn khác
nhau, vì khi làm bài thi áp lực thời gian rất cao.
Mặc khác, qua một cuộc khảo sát trên mạng gần đây cho thấy đa số
học sinh lớp 12 vẫn chưa có được kỹ năng làm bài trắc nghiệm theo đúng
hướng. Các em cho rằng làm bài thi trắc nghiệm là quá khó, học sinh thường
bị chi phối thời gian do lượng kiến thức quá nhiều và bao quát. Các em băn
khoăn không biết cần phải làm thế nào để phát huy được hết năng lực của
mình, đạt kết quả như ý muốn trong các kỳ thi sắp tới. Nhưng, một số em lại
cho rằng được làm bài trắc nghiệm thì các em cảm thấy an tâm hơn và đạt
điểm cao hơn vì các em không cần phải học từng câu từng chữ những gì mà
giáo viên cho ghi chép, ngược lại các em chỉ xây dựng những biểu đồ và học
những ý chính là các em đã thành công. Song, dù gì đi nữa thì hình thức thi
trắc nghiệm cũng không thể loại bỏ mà ngược lại Bộ GD-ĐT còn khuyến
khích ra đề thi ở tất cả các môn ngay ở cấp THCS bởi tính ưu việt của nó.
Vậy làm thế nào để giúp học sinh ngoài những kiến thức đã tích lũy
được, đặc biệt là hs THCS khi đang bắt đầu tiếp cận và làm quen với dạng
bài tập cũng như hình thức bài thi này đạt trình độ tốt về kỹ năng kỹ xảo để
làm trắc nghiệm? Làm thế nào để giúp các em không còn ngỡ ngàng khi
phải tiếp xúc với các dạng bài thi từ những học kỳ đơn giản đến quan trọng

khoa và thêm một số bài tập nâng cao là không kịp chương trình. Vậy thời
gian đâu mà rèn luyện kỹ năng làm bài tập hay bài thi trắc nghiệm cho các
em? Nếu có, chẳng qua là những khái niệm sơ sài không áp dụng nhiều
thành kỹ năng kỹ xảo được.
Thêm nữa việc tự học và rèn luyện của học sinh để làm thêm những
cuốn bài tập trắc nghiệm ở nhà là rất ít. Đa số chỉ có một bộ phận nhỏ học
sinh khá giỏi mà thôi. Hầu hết học sinh còn lại chỉ làm bài tập giáo viên cho
về nhà là đủ rồi vì các em cho rằng mình có rất nhiều môn và bài tập để làm
và soạn cho ngày kế tiếp. Nếu có bài thi đôi khi các em chỉ đọc lướt và “bói”
hay copy bạn là được. Nếu có dạng bài mới mà các em chưa gặp thì các em
chỉ chờ vào “cái thăm may mắn”. Muốn giúp các em có tính tự giác và có
thể làm những dạng bài tập đơn giản dù các em không được khá cho lắm thì
giáo viên cần có nhiều cố gắng và công sức mới rèn luyện cho học sinh qua
từng tiết học đạt hiệu quả được.
Tóm lại với tất cả lý do trên ta thấy học sinh không có nhiều cơ hội để
rèn luyện bài tập và bài thi trắc nghiệm thành kỹ năng kỹ xảo được. Các em
chỉ làm bài thi với cảm tính, với sự đoán mò và suy diễn nhiều khi thiếu
logic do thiếu kinh nghiệm.
Vậy để giúp các em làm quen và thành thạo kỹ năng làm bài trắc
nghiệm như thế nào? Trước hết chúng ta cần xác định trắc nghiệm là gì, từ
đó giáo viên mới có thể định hướng và giúp học sinh rèn luyện kỹ năng đạt
hiệu quả cao.
2/ Khái niệm
Trên thực tế có khá nhiều khái niệm về thuật ngữ “trắc nghiệm”. Dưới
góc độ dạy học tại trường THCS, tôi chỉ xin đưa ra một cách khái quát “trắc
nghiệm” là gì?
“Trắc nghiệm” là việc nêu lên, gợi mở một số hiểu biết chưa đầy đủ,
những hiểu biết chưa đúng với thực tế, không hoặc có thứ tự nhất định…để
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
3

theo câu hỏi là 4 câu trả lời. HS sẽ phải dựa vào nội dung bài đọc để chọn
câu trả lời đúng. Trong bài đọc, ngôn ngữ phong phú và cũng thường xuất
hiện nhiều từ mới. Trong khi đó, HS thường chưa quen với kỹ năng đọc. Các
em có thói quen dịch nghĩa của từng từ (word by word), gặp từ mới là HS lại
muốn làm rõ ngọn ngành nghĩa của từng từ, từng câu. Rất mất thời gian và
không cần thiết. Nếu các em biết cách nắm bắt ý chính của cả đoạn và bài,
không nên đi sâu vào nghĩa đơn lẻ của từ, cụm từ thì các em có thể làm được
một cách tốt nhất. Một khó khăn khác của dạng bài này là có những câu hỏi
mang tính khái quát. Các câu trả lời đưa ra cho HS lựa chọn đúng đôi khi 3/4
câu trả lời đều có các yếu tố xuất hiện trong bài. Nếu HS không cẩn thận, cứ
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
4
Sáng kiến kinh nghiệm 2008-2009 Gv: Nguyễn Thị Thành
nhìn thấy có một cụm từ hoặc một ý gì đó trùng nhau (xuất hiện trong bài)
thì lập tức các em khoanh vào đáp án ấy (chọn nhầm đáp án). Thay vào đó,
HS cần đọc để nắm ý của câu, của đoạn và của cả bài khóa. Ví dụ, có những
câu hỏi về ý chính của bài mà 4 câu trả lời đưa ra thì có tới 3 câu liên quan
tới ý của bài. Vì vậy, cần rất thận trọng chọn câu trả lời chính xác mang ý
chính bao trùm và xuyên suốt cả đoạn hoặc cả bài.
Trên đây là những dạng bài quen thuộc mà giáo viên thường ra đề thi
ở các cấp độ khác nhau. Đề thi hoặc kiểm tra có thể thay đổi dạng đi một
chút nhưng cơ bản nó vẫn là hình thức thi này. Do vậy để giúp học sinh vừa
có kiến thức vừa có kỹ năng kỹ xảo làm bài thì đòi hỏi người giáo viên phải
không ngừng sáng tạo trong giảng dạy mà còn biết cách định hướng và rèn
luyện kỹ năng giúp các em hạn chế tối đa những sai lầm đáng tiếc trên.
4. Rèn kỹ năng làm các dạng bài cụ thể
Để làm được điều này, giáo viên cần lồng ghép ngay các dạng bài tập
khi kiểm tra lại những gì vừa mới dạy xong hay kiểm tra bài cũ. Thay đổi
hình thức kiểm tra cũng là một điều mới mẻ mà tôi nghĩ rằng giáo viên có
thể áp dụng để giúp các em rèn luyện dạng bài tập trắc nghiệm từng giờ,