ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THÙY DƢƠNG

TUYỂN CHỌN VÀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC 12
PHẦN KIM LOẠI NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC TẬP CỦA
HỌC SINH YẾU KÉM

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM HÓA HỌC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THÙY DƢƠNG

TUYỂN CHỌN VÀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC 12
PHẦN KIM LOẠI NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC TẬP CỦA
HỌC SINH YẾU KÉM

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM HÓA HỌC
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ
MÔN HÓA HỌC
Mã số : 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Trung Ninh

HÀ NỘI – 2015

1.5.4. Tiến trình điều tra...........................................................................................21
1.5.5. Kết quả điều tra ..............................................................................................21
Tóm tắt chƣơng 1 ...................................................................................................30
i


Chƣơng 2: XÂY DỰNG HỆ THỐNG LÝ THUYẾT VÀ BÀI TẬP CHƢƠNG
“KIM LOẠI KIỀM - KIM LOẠI KIỀM THỔ - NHÔM” LỚP 12 CƠ BẢN
DÙNG CHO HỌC SINH TRUNG BÌNH - YẾU .................................................31
2.1. Nội dung chƣơng “Kim loại kiềm - Kim loại kiềm thổ - Nhôm” .................31
2.2. Phƣơng pháp dạy học chƣơng “Kim loại kiềm - Kim loại kiềm thổ - Nhôm”
..................................................................................................................................31
2.2.1. Những định hướng khi dạy học ......................................................................31
2.2.2. Các phương pháp dạy học được sử dụng chủ yếu trong chương...................32
2.3. Một số chú ý để nâng cao chất lƣợng dạy học cho từng dạng bài .................34
2.3.1. Dạng bài truyền thụ kiến thức mới.................................................................34
2.3.2. Dạng bài ôn tập, luyện tập nhằm củng cố và hoàn thiện kiến thức ................35
2.3.3. Dạng bài thực hành hóa học ...........................................................................35
2.3.4. Dạng bài kiểm tra đánh giá kiến thức .............................................................36
2.4. Xây dựng hệ thống lý thuyết chƣơng “Kim loại kiềm - Kim loại kiềm thổ Nhôm” dùng cho học sinh trung bình - yếu .........................................................38
2.4.1. Nguyên tắc xây dựng ......................................................................................38
2.4.2. Quy trình xây dựng hệ thống lý thuyết ...........................................................39
2.4.1. Giới thiệu tổng quan về hệ thống lý thuyết chương “Kim loại kiềm - Kim loại
kiềm thổ - Nhôm” ....................................................................................................40
2.4.3. Hệ thống lý thuyết chương “Kim loại kiềm - Kim loại kiềm thổ - Nhôm”
.........................................................................................................................41
2.5. Xây dựng hệ thống bài tập chƣơng “Kim loại kiềm – Kim loại kiềm thổ Nhôm" dùng cho HS trung bình - yếu ......................................................................47
2.5.1. Nguyên tắc xây dựng ......................................................................................47
2.5.2. Quy trình xây dựng hệ thống bài tập..............................................................48
2.5.3. Giới thiệu tổng quan về hệ thống bài tập chương “Kim loại kiềm - Kim loại

3.6. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm ..........................................................157
Tóm tắt chƣơng 3 .................................................................................................158
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..............................................................................160
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................163
PHỤ LỤC

iii


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Luật Giáo dục 2005 Điều 28 mục 2 đã ghi rõ: “Phương pháp giáo dục phổ
thông phải phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh; phù hợp
với đặc điểm của từng lớp học, từng môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả
năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho từng học sinh".
Trước những yêu cầu đổi mới về phương pháp dạy học, người giáo viên
luôn phải sáng tạo trong cách triển khai và xây dựng hoạt động học tập của học
sinh, vận dụng một cách linh hoạt các phương pháp dạy học sao cho phù hợp với
từng kiểu bài, từng đối tượng học sinh.
Thực tế giáo dục trong nhiều năm cho thấy Hóa học cũng như các môn học
khác đang góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng toàn diện của trường
phổ thông. Tuy nhiên, thực tế chất lượng nắm vững kiến thức của học sinh vẫn
chưa cao.Hiệu quả dạy và học chưa đáp ứng được yêu cầu của giáo dục.Đặc biệt
việc phát huy tính tích cực,tự lực của HS,việc rèn luyện và bồi dưỡng năng lực
nhận thức,năng lực giải quyết vấn đề,năng lực tư duy và khả năng tự học của HS
chưa được chú ý đúng mức.Do đó tình trạng HS yếu- kém vẫn còn tồn tại trong
từng lớp học,cấp học.Làm thế nào để khắc phục được tình trạng HS yếu kém.Đó
luôn là vấn đề quan tâm của toàn nghành GD,là điều trăn trở của mỗi GV,đặc biệt
là trong giai đoạn đổi mới GD hiện nay nhằm nâng cao chất lượng dạy và học

động trong học tập,việc dạy và hoc sẽ thực sự mang lại hiệu quả,góp phần nâng cao
chất lượng dạy học.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
Sử dụng phối hợp các PP:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập tài liệu,phân tích đánh giá từng
nội dung nghiên cứu cụ thể.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Điều tra- khảo sát thực trạng HS yếu kém hiện nay ở các trường THPT
+ Dự giờ,phỏng vấn,trò chuyện,trao đổi kinh nghiệm vơi GV môn hóa ở các
trường THPT
+ TNSP
- Phương pháp thống kê toán học, ứng dụng khoa học sư phạm
8. Dự kiến đóng góp mới của đề tài

2


- Khảo sát thực trạng,tìm ra nguyên nhân HS học yếu môn hóa ở trường
THPT,đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học hóa học ở trường
THPT
- Xây dựng, lựa chọn hệ thống bài tập HH vô cơ bám sát chuẩn chương trình
tài liệu giáo khoa môn HH lớp 12, tăng cường tính thực tiễn nhằm nâng cao hứng
thú học tập cho HS yếu kém.
- Hướng dẫn sử dụng hệ thống bài tập để góp phần làm giảm tỷ lệ HS yếu kém
trong học tập môn HH ở các THPT.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn được
trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài.
Chương 2: Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập hóa học 12 phần kim loại

cứu về vấn đề này còn hạn chế.
1.2. Bản chất của dạy học
1.2.1. Khái niệm dạy học
DH là một quá trình phức tạp, rộng lớn và bao gồm nhiều thành tố có quan hệ
chặt chẽ với nhau. Các nhà lí luận DH đã đưa ra định nghĩa về DH như sau:
“DH là một hệ thống cân bằng động gồm ba thành tố cơ bản: tri thức, việc
dạy và việc học tương tác qua lại với nhau,thâm nhập vào nhau, qui định lẫn nhau
4


để cùng thực hiện nhiệm vụ của DH,nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân
cách người học”
Như vậy,DH là con đường quan trọng nhất góp phần thực hiện mục đích và
nhiệm vụ GD-ĐT của nhà trường. DH còn là một con đường cơ bản nhằm phát
triển trí tuệ nói riêng, hình thành và phát triển nhân cách cho thế hệ trẻ nói chung.
Hơn nữa, DH là loại hình hoạt động đặc trưng chủ yếu nhất trong các loại hình
trường, là con đường cơ bản phục vụ mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và
bồi dưỡng nhân tài.
1.2.2. DH là một quá trình
1.2.2.1. Tính quá trình của DH
DH được xem xét như là một quá trình bởi DH diễn biến theo thời gian với sự
xác định rõ ràng điểm bắt đầu,diễn biến và kết thúc của hiện tượng. Mặt khác, DH
bao gồm một loạt các hành động liên tiếp của thầy và trò thâm nhập vào nhau.
Chính vì vậy xét về mặt logic vận động, có thể thấy quá trình DH vận động theo
nhiều chu trình và một chu trình hoàn chỉnh bao gồm các giai đoạn ( khâu ) sau:
- Đề xuất và hình thành nhu cầu, tâm thế hoạt động học tập, tạo ý thức về
nhiệm vụ học tập, kích thích động cơ học tập ở người học.
- Tổ chức, hướng dẫn người học tự khám phá, tự phát hiện, tự lĩnh hội tri thức
mới
- Tổ chức, hướng dẫn người học luyện tập, hình thành kỹ năng, kỹ xảo.

Hóa học, NXB Giáo dục.
8. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007), Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục
trung học phổ thông môn hóa học, NXB Giáo dục.
9. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007), Tài liệu hội thảo về đào tạo giáo viên và
phương pháp dạy học hiện đại, Viện Nghiên cứu Giáo dục Hà Nội.
10. Hoàng Chúng (1983), Phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo
dục, NXB Giáo dục.
11. Nguyễn Cương (1990), Phương pháp dạy học và thí nghiệm hóa học, NXB
Giáo dục.
12. Nguyễn Cương - Nguyễn Ngọc Quang - Dương Xuân Trinh (1995), Lý
luận dạy học hóa học tập 1, NXB Giáo dục.
13. Nguyễn Cương (2007), Phương pháp dạy học hóa học ở trường phổ thông
và đại học. Một số vấn đề cơ bản, NXB Giáo dục.
14. Nguyễn Cương, Nguyễn Mạnh Dung (1999), Phương pháp dạy học hóa
6


học, tập 1, NXB Đại học sư phạm.
15. GS.TSKH Nguyễn Cương (chủ biên), TS Nguyễn Mạnh Dung, Phương pháp
dạy học hóa học tập I, NXB Đại học Sư phạm.
16. Nguyễn Thị Hồng Gấm (2007), “Rèn năng lực sáng tạo cho HS trong dạy
môn hóa học ở trường phổ thông”, Tạp chí Hóa học và ứng dụng, số 8/2007.
17. Cao Cự Giác (2008), Bài tập trắc nghiệm chọn lọc hóa học 12, NXB ĐH
Quốc gia TP. HCM.
18. Cao Cự Giác (2000), Hướng dẫn giải nhanh bài tập hóa học, tập 2, NXB ĐH
Quốc gia Hà Nội
19. Cao Cự Giác (2001), Tuyển tập các bài giảng hóa học vô cơ, NXB ĐH
Quốc gia Hà Nội.
20. Đoàn Thị Thu Hiền (2005), Xây dựng hệ thống bài toán hóa học có thể giải
nhanh dùng làm câu trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn, Luận văn thạc

35. http://www.moet.edu.vn
36. http://www.giaovien.net
37. http://www.thuvien-ebook.com
38. http://www.hoahocvietnam.com

8