Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

ĐẶT VẤN ĐỀ
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 Khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo xác định mục tiêu tổng quát của đổi mới là: Giáo dục con người Việt Nam
phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ
quốc, hết lòng phục vụ nhân dân và đất nước; có hiểu biết và kỹ năng cơ bản, khả năng
sáng tạo để làm chủ bản thân, sống tốt và làm việc hiệu quả. Xây dựng nền giáo dục mở,
thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức hợp lý, gắn
với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; hệ thống giáo
dục được chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hoá, xã hội hóa, và hội nhập quốc tế; giữ
vững định hướng xã hội chủ nghĩa và mang đậm bản sắc dân tộc…Hướng tới mục tiêu
đó, cần phải đổi mới đồng bộ về mục tiêu giáo dục, chương trình giáo dục, phương pháp
giáo dục, cách thức kiểm tra, đánh giá và công tác quản lý giáo dục.
Trong những năm qua, phần lớn giáo viên đã được tiếp cận với các phương pháp
và kĩ thuật dạy học tích cực. Các thuật ngữ như phương pháp dạy học tích cực, dạy học
trên dự án, dạy học giải quyết vấn đề, phương pháp “bàn tay nặn bột”…, các kĩ thuật dạy
học tích cực như động não, khăn trải bàn, bản đồ tư duy,… không còn xa lạ với đông đảo
giáo viên hiện nay. Tuy nhiên, việc nắm vững và vận dụng chúng còn hết sức hạn chế, có
khi còn máy móc, lạm dụng. Đa số giáo viên chưa tìm được “chỗ đứng” của mỗi kĩ thuật
dạy học trong cả tiến trình tổ chức hoạt động dạy học. Cũng chính vì thế nên giáo viên
vẫn chủ yếu lệ thuộc vào tiến trình bài học được trình bày trong sách giáo khoa, chưa
dám chủ động trong việc thiết kế tiến trình xây dựng kiến thức phù hợp với các phương
pháp và kĩ thuật dạy học tích cực. Khả năng khai thác sử dụng thiết bị dạy học trên lớp
và tự học ở nhà của học sinh còn hạn chế, kém hiệu quả. Phần lớn giáo viên, những
người mong muốn sử dụng phương pháp dạy học mới đều lúng túng và lo sợ rằng sẽ bị
“cháy giáo án” do học sinh không hoàn thành các hoạt động được giao trong giờ học.
Chính vì vậy, mặc dù có cố gắng nhưng việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực
hiện nay chưa thực sự tổ chức được hoạt động nhận thức tích cực, sáng tạo và bồi dưỡng

nội dung dạy học phù hợp với các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực. Thay cho
việc dạy học đang thực hiện theo từng bài/tiết trong sách giáo khoa hiện nay, nên chúng
tôi mạnh dạn chọn đề tài “xây dựng chuyên đề dạy học hiđrocacbon no – ankan”.

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 2 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

PHẦN I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG
I. CƠ SỞ XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC
1. Nhiệm vụ trọng tâm từ năm học 2014-2015
Tích cực triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW
đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT.
Tiếp tục đổi mới công tác quản lý theo hướng tăng cường phân cấp, tăng quyền
chủ động của nhà trường.
Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ
động, sáng tạo của học sinh.
Tiếp tục đổi mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra – đánh giá kết quả học tập
và rèn luyện của học sinh.
Tập trung phát triển đội ngủ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục về năng lực
chuyên môn, kỹ năng xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục theo định hướng phát
triển năng lực học sinh; năng lực đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra – đánh giá, tổ
chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
2. Về thực hiện chương trình giáo dục THPT
Tăng cường giao quyền chủ động cho các cơ sở giáo dục trung học xây dựng và

công nghệ thông tin như: dạy học trực tuyến, trường học kết nối;...
Ngoài việc tổ chức cho học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập ở trên lớp, cần
coi trọng giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh học tập ở nhà, ở ngoài nhà trường.
4. Đổi mới kiểm tra và đánh giá
Đổi mới kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển
năng lực học sinh thực hiện chuyển từ chú trọng kiểm tra kết quả ghi nhớ kiến thức cuối
kỳ, cuối năm sang coi trọng kết hợp kết quả đánh giá phong cách học và năng lực vận
dụng kiến thức trong quá trình giáo dục và tổng kết cuối kỳ, cuối năm học để hướng tới
phát triển năng lực của học sinh. Chú trọng đánh giá quá trình; coi trọng đánh giá để giúp
đỡ học sinh về phương pháp học tập, động viên sự cố gắng, hứng thú học tập của các em
trong quá trình dạy học.
Đánh giá quá trình học tập của học sinh: Trong quá trình dạy học, căn cứ vào đặc
điểm và mục tiêu của bài học, của mỗi hoạt động trong bài học, giáo viên tiến hành một
số việc như sau: Theo dõi, kiểm tra quá trình và từng kết quả thực hiện nhiệm vụ; ghi
nhận xét về những kết quả đã làm được hoặc chưa làm được; đánh giá sự hình thành và
phát triển năng lực phẩm chất của học sinh; khuyến khích, hướng dẫn học sinh tự đánh
giá và tham gia nhận xét, góp ý bạn, nhóm bạn.
Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh: Định hướng chung trong đánh
giá kết quả học tập của học sinh là phải xây dựng đề thi, kiểm tra theo ma trận. Đánh giá
kết quả học tập, rèn luyện của học sinh trong dạy học được thực hiện qua các bài kiểm
tra bao gồm các loại câu hỏi, bài tập theo bốn mức độ yêu cầu: Nhận biết, thông hiểu,
vận dụng và vận dụng cao. Tăng cường ra câu hỏi, bài tập kiểm tra theo định hướng phát
triển năng lực.
II. XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC
1. Định hướng chung
* Bản chất của quá trình dạy học
Dạy học là dạy hoạt động. Trong quá trình dạy học, học sinh là chủ thể nhận thức,
giáo viên có vai trò tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạt động học tập của học sinh sao cho
học sinh tự chủ chiếm lĩnh, xây dựng tri thức.
Quá trình dạy học các tri thức thuộc một môn khoa học cụ thể được hiểu là quá

Báo cáo kết quả và thảo luận: khuyến khích cho học sinh trao đổi, thảo luận với
nhau về nội dung học tập.
Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập: nhận xét về quá trình thực hiện
nhiệm vụ học tập của học sinh.
* Tiêu chí hoạt động của giáo viên
Mức độ sinh động, hấp dẫn học sinh của phương pháp và hình thức chuyển giao
nhiệm vụ học tập.
Khả năng theo dõi, quan sát, phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh.
Mức độ phù hợp, hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ và khuyến khích học sinh hợp
tác, giúp đỡ nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập.
Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 5 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

Mức độ hiệu quả hoạt động của giáo viên trong việc tổng hợp, phân tích, đánh giá
kết quả hoạt động và quá trình thảo luận của học sinh.
* Tiêu chí hoạt động của học sinh
Khả năng tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của tất cả học sinh
trong lớp.
Mức độ tích cực, chủ động, sáng tạo, hợp tác của học sinh trong việc thực hiện
các nhiệm vụ học tập.
Mức độ tham gia tích cực của học sinh trong trình bày, trao đổi, thảo luận về kết
quả thực hiện nhiệm vụ học tập.
Mức độ đúng đắn, chính xác, phù hợp của các kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
của học sinh.

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 6 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

Một số phẩm chất: Nhân ái, khoan dung; Làm chủ bản thân; Thực hiện nghĩa vụ
học sinh.
d. Mô tả 4 mức độ yêu cầu và biên soạn câu hỏi/bài tập kiểm tra, đánh giá
Xác định và mô tả 4 mức độ yêu cầu (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng
cao) của mỗi loại câu hỏi/bài tập có thể sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm
chất của học sinh trong dạy học.
Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả để sử dụng
trong quá trình tổ chức các hoạt động dạy học và kiểm tra, đánh giá, luyện tập theo
chuyên đề đã xây dựng.
e. Thiết kế tiến trình dạy học
Thiết kế tiến trình dạy học chuyên đề thành các hoạt động học được tổ chức cho
học sinh có thể thực hiện ở trên lớp và ở nhà, mỗi tiết học trên lớp có thể chỉ thực hiện
một số hoạt động trong tiến trình sư phạm của phương pháp và kĩ thuật dạy học được sử
dụng. Trong chuỗi hoạt động học, đặc biệt quan tâm xây dựng tình huống xuất phát. Các
hoạt động tiếp theo trong tiến trình dạy học thể hiện tiến trình sư phạm của phương pháp
dạy học được lựa chọn.
3. Cấu trúc trình bày chuyên đề dạy học
Mỗi chuyên đề dạy học cần đạt những nội dung sau:
Vấn đề dạy học của chuyên đề.
Nội dung của chuyên đề và thời lượng thực hiện.
Chuẩn kiến thức – kỹ năng, thái độ và những phẩm chất, năng lực của học sinh có

Kiến thức cũ có liên quan
Kiến thức mới trong bài cần hình thành
- Định nghĩa hiđrocacbon, hiđrocacbon no ,
đồng đẳng, đồng phân
- Các loại liên kết trong phân tử
Hidrocacbon
- Cách xác định công thức phân tử, viết
công thức cấu tạo

- Công thức tổng quát của ankan và đặc điểm cấu
tạo của chúng
- Dãy đồng đẳng của ankan, đồng phân
- Cách gọi tên ankan
- Tính chất vật lí chung ankan.
- Phương pháp điều chế ankan
-Ứng dụng của ankan

2. Nội dung 2
Tính chất hoá học (phản ứng thế, phản ứng cháy, phản ứng tách hiđro, phản ứng
crăckinh).
Thời lượng 1 tiết.
Kiến thức cũ có liên quan
Kiến thức mới trong bài cần hình thành
σ
- Tính chất hoá học của ankan
- Đặc điểm liên kết
- Cách lập CTPT, viết CTCT
III. CHUẨN KIẾN THỨC – KỸ NĂNG VÀ MỘT SỐ NĂNG LỰC CÓ THỂ PHÁT
TRIỂN ĐƯỢC
Chương trình giáo dục phổ thông hoá học (do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành)

nhiệt lượng của phản ứng cháy.
Về hình thành và phát triển năng lực: Tổ chức cho học sinh hoạt động giải quyết
vấn đề sẽ có thể hình thành và phát triển một số năng lực sau:
Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, sáng
tạo; năng lực giao tiếp và hợp tác; sử dụng công nghệ thông tin.
Năng lực riêng: Năng lực sử dụng ngôn ngữ hoá học, năng lực thực hành hoá
học, năng lực tính toán hóa học, năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hoá học, năng
lực vận dụng kiến thức hoá học vào cuộc sống.
IV. TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ
* Nội dung 1:
- Định nghĩa hiđrocacbon, hiđrocacbon no và đặc điểm cấu tạo phân tử của chúng.
- Công thức chung, đồng phân mạch cacbon, đặc điểm cấu tạo phân tử và danh pháp.
- Tính chất vật lí chung
1. Mục tiêu
a. Kiến thức
HS nêu được :
− Định nghĩa hiđrocacbon, hiđrocacbon no và đặc điểm cấu tạo phân tử của chúng.
− Công thức chung, đồng phân mạch cacbon, đặc điểm cấu tạo phân tử và danh
pháp.
− Tính chất vật lí chung (quy luật biến đổi về trạng thái, nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ
sôi, khối lượng riêng, tính tan).
HS viết được: Các đồng phân mạch cacbon
Phương pháp điều chế metan trong phòng thí nghiệm và khai thác các ankan trong
công nghiệp. Ứng dụng của ankan.
b. Kĩ năng
- Quan sát mô hình phân tử rút ra được nhận xét về cấu trúc phân tử.
- Viết được công thức cấu tạo, gọi tên một số ankan đồng phân mạch thẳng, mạch
nhánh.
- Xác định công thức phân tử, viết công thức cấu tạo và gọi tên.
- Ứng dụng của ankan.

- Phương pháp sử dụng câu hỏi bài tập.
3. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
* Chuẩn bị của giáo viên:
- Bảng hướng dẫn hoạt động học tập ở mỗi góc.
- Giáo án powerpoint về đáp án của các nhiệm vụ.
- Máy tính, máy chiếu, giấy A0, bút lông, phiếu học tập, Mô hình phân tử C4H10
* Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa Hóa học 11 cơ bản, Chuẩn bị bài mới.
4. Các hoạt động dạy học
Hoạt động 1: Chuẩn bị cho việc học tập theo góc. Chuẩn bị nghiên cứu hoạt động ở
các góc.
Thời
gian
8’

Hoạt động

Hoạt động

của giáo viên

của học sinh

- Ổn định tổ chức.

- Ngồi theo nhóm.

- Giới thiệu các góc và - Quan sát và lắng
nhiệm vụ cụ thể ở mỗi góc nghe.
(3 góc).
- Nghiên cứu các

học tập. Sử dụng kỹ - Các hướng dẫn nhiệm vụ ở
các góc.
thuật “ tia chớp”.

Trang - 10 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

sang góc khác.

-Trưng bày sản phẩm - Bút dạ, băng dính, giấy A0.
của nhóm tại góc học
- Hướng dẫn các tổ thực tập.
hiện nhiệm vụ và trưng
bày sản phẩm.

Hoạt động 3. Báo cáo kết quả việc thực hiện nhiệm vụ ở các góc.
Thời
gian
15’

Hoạt động

Hoạt động
Đồ dùng, TBDH

của giáo viên

- Công bố đáp án trên
màn chiếu và kết luận - Lắng nghe và ghi
chung về kết quả thực nhớ kết luận mà giáo
hiện nhiệm vụ ở các góc. viên chốt lại.
- Yêu cầu các tổ quan sát - Học sinh ghi vở
đáp án của nhiệm vụ này những nội dung đã
được giáo viên kết
trên màn chiếu.
luận và chốt lại.

Hoạt động 4. Ghi tóm tắt nội dung.
Thời
gian

Hoạt động

Hoạt động

của giáo viên

của học sinh

Đồ dùng, TBDH

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 11 -


Chuyên đề khoa học

Giáo viên chiếu 5 câu Tích cực tham gia.
hỏi theo thứ tự . HS trả
lời đúng được cộng
điểm.

Máy tính, máy chiếu projector.

Giáo viên có thể phân chia lớp học thành 3 góc: góc quan sát, góc phân tích, góc
trải nghiệm, (mỗi góc có 12 học sinh)
Khởi động tất cả 4 góc đều thực hiện ( 5 phút)
- Phương pháp: Giáo viên có thể sử dụng phương pháp đàm thoại phát hiện, thảo luận
nhóm giúp HS hình thành khái niệm
- Nội dung: Bắt đầu giờ học GV đặt vấn đề: Hiđrocacbon là gì? Thế nào là
hiđrocacbon no? Hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu về hiđrocacbon no đó là ankan
GV có thể cho HS thảo luận và ghi ý kiến của HS lên giấy A0 sau đó nộp lại cho giáo
viên cuối tiết giáo viên phát chéo cho các nhóm học sinh chấm chéo.
Phiếu học tập 1
Nội dung câu hỏi

Trả lời của nhóm

Nhận xét, bổ sung nếu có

Hiđrocacbon là gì?
Cho 5 hợp chất
Hiđrocacbon cụ thể?
Thế nào là hiđrocacbon
no?

Góc quan sát:

Giáo viên cho góc học
sinh này quan sát mô
hình phân tử C4H10,
- Cho biết loại liên kết
trong phân tử ankan và
góc liên kết trong phân
tử bằng bao nhiêu ?
Các nguyên tử C trong
phân tử ankan có nằm
trên 1 đường thẳng
không?.
- Hãy viết CTCT của
CH4, C2H6, C3H8.
- Các chất này có 1 hay
nhiều CTCT?
Góc này học sinh có thể sử dụng thêm kỷ thuật tia chớp
- Viết các CTCT của
C4H10, C5H12 ?
Học sinh: Thảo luận
cặp đôi, 2 học sinh lên
bảng trình bày sau đó
góc tổng hợp, kết luận
về đồng phân mạch
cacbon của Ankan

Góc trải nghiệm:
Mục tiêu: Biết cách gọi tên của ankan và bậc cacbon .

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín


nguyên tử C liên kết trực tiếp với mỗi
nguyên tử C rồi góc trải nghiệm rút ra định
nghĩa bậc Cacbon.
Cho ví dụ minh họa: bậc C (trong ankan) =
số ngtử C liên kết với ngtử C đó.

Góc phân tích:
Mục tiêu: Nắm được tích chất vật lý, ứng dụng và điều chế.
Nhiệm vụ : HS đọc tài liệu SGK và tài liệu tham khảo để trả lời câu hỏi và rút ra
kiến thức mới cần lĩnh hội. Vì vậy, GV cần đưa ra những câu hỏi có định hướng cụ thể,
rõ ràng để HS lĩnh hội được các kiến thức trọng tâm. Góc này dành cho những HS có
phong cách học theo kiểu đọc, viết tức là tiếp nhận thông tin dưới dạng chữ viết, văn
bản.
PHIẾU HỌC TẬP 4: GÓC “PHÂN TÍCH”
HIDROCACBON NO – ANKAN
Nghiên cứu SGK và thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi sau (trình bày theo bảng ở dưới):
Nội dung câu hỏi

Trả lời của nhóm

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Nhận xét, bổ sung nếu có

Trang - 14 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

Tách 1 phân tử H2
b)
Crăckinh
c)
Bài tập 2: Gọi tên các chất sau:
a) CH3-C(CH3)2-CH2-CH3
b) CH3-CHBr-(CH2)2-CH(C2H5)-CH2-CH3
Bài tập 3: Viết CTCT và đọc lại tên đúng nếu có:
a) 3-metyl butan
b) 3,3-điclo-2-etyl propan
c) 1,4-đimetyl butan
Bài tập 4: Viết các đồng phân cấu tạo có thể có của C6H12 và gọi tên?
Bài tập 5: Viết phương trình điều chế C2H6 từ CH3COOH
- Đại diện các nhóm lên bảng trình bày từng câu nhỏ, học sinh khác nhận xét, đánh giá.
- Giáo viên: kết luận
* Nội dung 2: Tính chất hóa học của ankan
1. Mục tiêu
a. Kiến thức
HS nêu được :

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 15 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

Tính chất hoá học, viết được các phản ứng (phản ứng thế, phản ứng cháy, phản ứng

* Chuẩn bị của HS: Sách giáo khoa Hóa học 11 cơ bản, Chuẩn bị bài mới.
4. Các hoạt động dạy học
Hoạt động 1: Chuẩn bị cho việc học tập theo góc. Chuẩn bị nghiên cứu hoạt động ở
các góc.
Thời
gian
8’

Hoạt động

Hoạt động

Đồ dùng,

của giáo viên

của học sinh

TBDH

- Ổn định tổ chức.

- Ngồi theo nhóm.

- Giới thiệu các góc và - Quan sát và lắng nghe.

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

- Máy chiếu hoặc giấy A0
(thể hiện các nhiệm vụ ở mỗi

của học sinh

TBDH

- Yêu cầu các tổ thực
hiện các nhiệm vụ ở
các góc, mỗi góc
trong thời gian 8’ rồi
luân chuyển sang góc
khác.

- Thực hiện nhiệm vụ theo - SGK hoá học 11 cơ bản.
nhóm tại các góc học tập. Sử
- Các hướng dẫn nhiệm vụ ở
dụng kỹ thuật “ tia chớp”.
các góc.
-Trưng bày sản phẩm của
- Bút dạ, băng dính, giấy A0.
nhóm tại góc học tập.

- Hướng dẫn các tổ
thực hiện nhiệm vụ và
trưng bày sản phẩm.

Hoạt động 3. Báo cáo kết quả việc thực hiện nhiệm vụ ở các góc.
Thời
gian
15’

Hoạt động


Trang - 17 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

- Gọi đại diện tổ 2 trả lời của bạn.
trình bày kết quả ở góc
Trải nghiệm. Yêu cầu - Lắng nghe và ghi nhớ kết
tổ 1,2,4 nhận xét, phản luận mà giáo viên chốt lại.
hồi.
- Học sinh ghi vở những nội
- Gọi đại diện tổ 2 dung đã được giáo viên kết
trình bày kết quả ở góc luận và chốt lại.
Trải nghiệm. Yêu cầu
tổ 1,2,3 nhận xét, phản
hồi.
- Công bố đáp án trên
màn chiếu và kết luận
chung về kết quả thực
hiện nhiệm vụ ở các
góc.
- Yêu cầu các tổ quan
sát đáp án của nhiệm
vụ này trên màn chiếu.

Hoạt động 4:. Ghi tóm tắt nội dung.
Thời


Đồ dùng,

của giáo viên

của học sinh

TBDH

Giáo viên chiếu 6 Tích cực tham gia.
câu hỏi theo thứ tự .
HS trả lời đúng được
cộng điểm.

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Máy tính,
projector.

máy

chiếu

Trang - 18 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015


Nhiệm vụ : Nghiên cứu SGK sau đó hoàn thành các nội dung trên phiếu học tập.
PHIẾU HỌC TẬP 2: GÓC “QUAN SÁT” HIDROCACBON NO - ANKAN
Xem mô hình, nghiên cứu SGK và thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi sau?
Nội dung câu hỏi

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trả lời của nhóm

Nhận xét, bổ sung
nếu có

Trang - 19 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

- Cho biết phản ứng thế là gì ?
- Viết phản ứng thế của CH4 với Cl2. (Lưu ý tỉ lệ
mol CH4 và Cl2 mà sản phẩm sinh ra khác nhau),
đọc tên các sản phẩm.
- Trình chiếu cơ chế phản ứng thế
- Viết phương trình phản ứng xãy ra khi cho CH 3 –
CH2 – CH3 tác dụng với Cl2 có tỉ lệ mol 1:3 .
- Rút ra nhận xét: Hướng thế chính.

Góc trải nghiệm:
Mục tiêu: Phản ứng tách của ankan.

học vận động hoặc kiểu đọc/viết.
PHIẾU HỖ TRỢ
3.Phản ứng oxi hóa:
CnH2n+2 +

3n + 2
O2 → nCO2 + (n+1)H2O
2

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 20 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

∗nH 2O > nCO2
∗1

thành nhiệm vụ tại một số góc chưa được di chuyển sang góc mới, gây mất trật tự. GV
nên thiết kế một góc “dành cho HS tốc độ nhanh”. Tại góc này, GV có thể thiết kế các
hoạt động giải trí như trò chơi ô chữ, ghép tranh, đố vui hay giải các bài toán có liên
quan đến nội dung kiến thức bài học. GV nên có những hình thức khuyến khích HS tham
gia như cộng điểm thi đua, điểm miệng để tạo hứng thú cho HS.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
CỦNG CỐ NỘI DUNG 2
Câu 1: Khi đốt cháy ankan thu đợc H2O và CO2 với tỷ lệ tương ứng biến đổi như sau:
A. tăng từ 2 đến + ∞ .
B. giảm từ 2 đến 1.
C. tăng từ 1 đến 2.
D. giảm từ 1 đến 0.
Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 21 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

Câu 2: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 2 hiđrocacbon thu đợc số mol CO2 nhỏ hơn số mol
H2O. Hỗn hợp đó
A. gồm 2 ankan.
B. gồm 2 anken.
C. chứa ít nhất một anken.
D. chứa ít nhất một ankan.
Câu 3: Khi clo hóa C5H12 với tỷ lệ mol 1:1 thu đợc một sản phẩm thế monoclo duy nhất.
Danh pháp IUPAC của ankan đó là
A. 2,2-đimetylpropan.

Nội
dung
kiến
thức

Loại câu hỏi
và bài tập

Nhận biết

Mức độ nhật thức
Thông hiểu
Vận dụng

Câu hỏi/bài - Nêu được - Giải thích
tập định tính khái
niệm được
tính
Ankan, bậc chất hóa học
cacbon
của ankan

ANKAN

- Viết được
được công
thức cấu tạo
1 số ankan
có số C < 4.
- Đọc tên

ankan có số
cacbon nhỏ hơn
5.
- Đọc tên được
các dẫn xuất
halogen
- Viết được các
sản phẩm, xác
định được sản
phẩm chính của
phản ứng thế và
gọi tên.

Vận dụng
cao
- Tìm hiểu
một số ankan
có nhiều ứng
dụng
trong
thực tiễn như:
metan,
propan,
butan
,
octan.....

Trang - 22 -



theo
công
thức, phương
trình
hóa
học, theo các
định luật

- Giải được bài
tập liên quan đến
các ankan như
phản ứng đốt
cháy, phản ứng
tách...
− Tính thành
phần phần trăm
về thể tích và
khối lượng ankan
trong hỗn hợp
khí, tính nhiệt
lượng của phản
ứng cháy
bài tập thực - Mô tả được - Giải thích - Giải thích được
hành/TN/gắn các h.tượng được
các một
số hiện
liền với thực TN
của hiện tượng tượng liên quan
tiễn
ankan

chủ yếu là khí hóa lỏng của
A. hỗn hợp propan và butan
B. hỗn hợp propan và pentan
C. propan
D. butan
Câu 3: Khí gas sinh ra trong các hầm lên men (khí biogas) chứa ankan chủ yếu là
A. hỗn hợp propan và butan
B. hỗn hợp propan và pentan
C. propan
D. metan
Câu 4: CTPT chung của ankan là
A. CnH2n + 2 , n ≥ 1
B. CnH2n , n ≥ 0
C. CnH2n + 1, n ≥ 1
D. CnH2n - 2, n ≥ 1
b. Mức độ thông hiểu

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 23 -


Chuyên đề khoa học

Năm học: 2014 - 2015

Câu 5. Thực hiện phản ứng clo hóa hiđrocacbon no A có công thức phân tử C 5H12 theo
tỉ lệ số mol là 1:1 ta chỉ thu được một dẫn xuất monoclo duy nhất. Công thức cấu tạo nào
sau đây của A là đúng?
A. CH3CH2CH2CH2CH3

B. 2-clo,2-metylbutan
C. 3-clo,3-metylbutan
D. 3-clo,2-metylbutan
LOẠI CÂU HỎI BÀI TẬP ĐỊNH LƯỢNG
* Mức độ thông hiểu
Câu 11: Đốt cháy hoàn toàn 2,24 lít (đktc) một ankan A thì thu được 6,72 lít khí CO 2
(đktc) CTCT của A là
A. CH3CH3
B. CH3CH2CH3
C. CH4
D. CH3CH2CH2CH3
* Mức độ vận dụng
Câu 12: Khi đốt cháy hoàn toàn 3,36 lít (đktc) hỗn hợp hai ankan A, B là đồng đẳng kế
tiếp thì thu được 8,96 lít khí CO2 (đktc) CTPT của A, B là
A. C2H6 và C3H8
B. CH4 và C2H6
C. C3H8 và C4H10
D. C4H10 và C5H12
* Mức độ vận dụng cao
Câu 13: Khi cháy các ankan tỏa ra lượng nhiệt lớn và vì vậy chúng là nguồn nhiên liệu
phổ biến hiên nay. Cho rằng lượng nhiệt tỏa ra khi đốt cháy hoàn toàn một mol một số
ankan như sau
Ankan
Metan
Etan
Propan
Butan
Lượng nhiệt tỏa ra (KJ)
783
1570

A.. C3H8 và C4H10

B. CH4

C. C5H12 và C6H14

D. C2H6 và C6H114

* Mức độ thông hiểu
Câu 16: Trộn cây sáp nến với CuO rồi nung hỗn hợp ở nhiệt độ cao, dẫn sản phẩm lần lượt qua
bình 1 đựng CuSO4 khan rồi qua bình 2 đựng dung dịch Ca(OH)2 dư thì
A.ở bình 1thì CuSO4 khan từ màu xanh chuyển sang màu trắng, bình 2 có kết tủa
B. cả 2 bình đều không có hiện tượng xẩy ra
C. bình 1 không có hiện tượng, còn bình 2 có kết tủa trắng
D.ở bình 1thì CuSO4 khan từ màu trắng chuyển sang màu xanh, bình 2 có kết tủa

* Mức độ vận dụng
Câu 17: Cho nhiệt độ sôi của một số ankan như sau(tại áp suất nhất định)
Ankan
Pentan
Hexan
Heptan
Octan
Nhiệt độ sôi 36
69
98
126
o
( C)


D. Nước trong bình (a) và bình (b) dâng cao bằng nhau.

Giáo viên thực hiện: Võ Chí Tín

Trang - 25 -