VAI TRỊ CỦA GIẢNG VIÊN ĐỐI VỚI NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY, HỌC TẬP
CÁC MƠN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ CAO ĐẲNG
Lưu Thị Kim Hoa*

Chúng ta đang giảng dạy lý luận của chủ nghĩa Mác –
Lênin ở thế kỷ 21
Thế kỷ của cách mạng khoa học – cơng nghệ phát triển ngày
càng nhanh, kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong q
trình phát triển lực lượng sản xuất, hội nhập kinh tế quốc tế trở
thành vấn đề sống còn của mọi quốc gia. Trong bối cảnh đó, giáo
dục đã trở thành nhân tố quyết định đối với sự phát triển kinh tế - xã
hội. Các nước trên thế giới, kể cả những nước đang phát triển, đều
coi giáo dục là nhân tố hàng đầu quyết định sự phát triển nhanh và
bền vững của mỗi quốc gia.
Vai trò quan trọng nhất của giáo dục – đào tạo là phát hiện,
bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trên một bình
diện xã hội rộng lớn và đáp ứng nhu cầu học tập khơng ngừng của
con người. Rất nhiều các ngun thủ quốc gia đã khẳng định: thắng
trong cuộc đua về giáo dục sẽ thắng trong cuộc đua về kinh tế. Đặc
biệt, trong thời đại ngày nay, khi nền kinh tế tri thức đang hình
thành, các quốc gia đã chuyển đổi từ chiến lược coi trọng phát triển
giáo dục phổ thơng sang chiến lược coi trọng phát triển giáo dục đại
*

Tiến sĩ, Giảng viên Khoa Lý luận chính trị, Trường ĐH Kinh tế TP. Hồ Chí Minh

272

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

đẩy tới thành những chân lý tuyệt đối và nghiên cứu lý luận, hoạt
động lý luận đã khơng diễn ra với tư cách là nghiên cứu khoa học,
khơng gắn với thực tiễn. Vì vậy, khơng những phải phục hồi tính
chân thực, mà còn phải nghiên cứu, bổ sung, phát triển lý luận Mác
- Lênin trên trình độ hiện đại. Khắc phục tình trạng chính trị hóa lý
luận cũng đồng thời là từng bước thực hiện lý luận hóa, khoa học
hóa chính trị, làm cho chính trị trở thành khoa học và chính trị học
thực sự là một khoa học khơng thể thiếu vắng trong phát triển kinh
tế xã hội. Mọi hoạt động lý luận chính trị phải được thực hiện trên
cơ sở nền tảng khoa học mới bền vững.
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

273


Như vậy, về nội dung vừa phải đảm bảo giá trị trung thực
vừa phải gắn với thực tiễn phát triển của đất nước và thế giới, cần
liên hệ thực tiễn, bổ sung, phát triển lý luận bằng những nêu vấn đề
và xây dựng tình huống trong học tập, nghiên cứu.
Q trình giảng dạy cần phải giảm tải cho sinh viên, khơng nên
học nhồi nhét, học rất nhiều nhưng khơng hiểu gì cả. Hiện nay mơn
Ngun lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin số tiết lên lớp ít,
nhưng nội dung so với số tiết lại q nhiều, giảng viên lên lớp chỉ
giới thiệu hết các dàn ý và khái niệm cơ bản là hết thời gian. Đặc
thù của mơn khoa học này là tính lý luận, tính logic, tính trừu tượng
rất cao, khơng phải dễ hiểu, nếu chúng ta nói qua loa, đại khái, để
mặc sinh viên tự hiểu, sinh viên khơng biết hiểu theo hướng nào, họ
sẽ hiểu qua loa, đại khái và chán học. Hơn nữa, do cuộc sống, sinh
viên thường chú ý học chun mơn trước, coi nhẹ các mơn lý luận
chính trị. Vậy, nên sắp xếp chương trình cho gọn lại so với số tiết để

điểm dạy học được đa số các nước có nền giáo dục tiên tiến quan
tâm. Thực hiện tốt phương pháp này sẽ tạo ra một cuộc cách mạng
về giáo dục. Vai trò của người giảng là cố vấn, hỗ trợ và động viên
người học, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học.
Trách nhiệm của người giảng là giúp người học xác định được mục
tiêu của việc học, hướng dẫn họ lập kế hoạch học tập, theo dõi việc
thực hiện kế hoạch và tự đánh giá kết quả đạt được của việc học, từ
đó giúp người học điều chỉnh thái độ học tập sao cho hiệu quả hơn.
- Hai là, đổi mới theo phương pháp dạy học tích cực. Phương
pháp này có đặc trưng cơ bản là: người học tập trung cao độ trong
học tập, chủ động tìm tòi khám phá nội dung học tập, chủ động giải
quyết các vấn đề phù hợp với khả năng hiểu biết của mình, đề xuất
các ý tưởng sáng tạo. Người dạy linh hoạt, mềm dẻo, ln tạo cơ hội
để người học tham gia và làm chủ hoạt động nhận thức, lấy tự học
là chính. Giảng viên xây dựng được những mơi trường có khả năng
thúc đẩy người học tự điều khiển hoạt động học tập, cung cấp
những nhiệm vụ học tập có mức độ phù hợp với từng sinh viên, tạo
điều kiện cho từng sinh viên được phép lựa chọn, tự lập kế hoạch, tự
đưa ra mục đích hoạt động, tự mình hoặc hợp tác để thực hiện
nhiệm vụ học tập, cuối cùng tự nhận xét đánh giá kết quả học tập
của bản thân. Người dạy chỉ là người tổ chức và hướng dẫn q
trình nhận thức.
Có rất nhiều phương pháp để phát huy vai trò trung tâm và tính
tích cực của sinh viên trong học tập:
- Dạy học nêu vấn đề: là phương pháp giảng dạy dễ áp dụng
nhất trong việc giảng dạy các mơn lý luận chính trị hiện nay. Đây là
hoạt động có chủ đích của giảng viên bằng cách đặt vấn đề học tập
và tạo ra các tình huống có vấn đề, hướng dẫn sinh viên học tập
nhằm giải quyết các vấn đề học tập, tạo điều kiện cho việc lĩnh hội
tri thức mới và hành động mới, hình thành năng lực sáng tạo cho

cho giáo dục - đào tạo, đổi mới cần mang tính tập thể và thường
xun. Mọi phương pháp dù hiện đại đến đâu cũng khơng thể tự
thân vận động được, phương pháp chỉ mang lại hiệu quả khi người
giảng viên biết lựa chọn và sử dụng phù hợp, được gắn kết với nội
dung nhuần nhuyễn.
Lời kết
Đây là mơn học khó. Muốn có một bài giảng sinh động, chất
lượng, giảng viên cần đầu tư nhiều. Hơn nữa, hoạt động giảng dạy
là hoạt động sáng tạo, có cảm hứng, khơng thể gò ép, máy móc. Đã
là giảng viên, ai cũng muốn cho sinh viên hiểu bài, hứng thú với

276

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


mơn học. Để khơng ngừng nâng cao chất lượng dạy và học các mơn
lý luận chính trị, thiết nghĩ, người giảng viên cần:
- Thứ nhất, u nghề, u q sinh viên, ln vì sự nghiệp giáo
dục - đào tạo, đến lớp giảng có hưng phấn nghề nghiệp, có sức khỏe
tốt.
- Thứ hai, nắm vững chun mơn, tích cực trau dồi nghề nghiệp,
nâng cao trình độ kiến thức chun ngành và liên ngành.
- Thứ ba, trong giảng dạy, ln lấy người học là trung tâm.
Ln tìm hiểu người học muốn gì, cần gì để giảng dạy.
- Thứ tư, đổi mới phương pháp giảng dạy là việc làm thường
xun, nhưng vận dụng phương pháp phải phù hợp với từng đối
tượng giảng dạy, hãy hỏi ngay chính người học - họ mong muốn

2.
Học viện CT – HCQGHCM(2009), Q trình đổi mới tư duy lý
luận của Đảng từ năm 1986 đến nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Lê Tấn Huỳnh cẩm Giang, Những rào cản của đổi mới phương
3.
pháp dạy học ở đại học, www.ier.edu.vn.
4.
Trần Văn Hiếu, Một số suy nghĩ về việc đổi mới phương pháp
giảng dạy các mơn lý luận chính trị ở các trường đại học và cao đẳng.
5.
Lê Nho minh, Mấy vấn đề đổi mới phương pháp dạy - học Bộ
mơn những ngun lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin.
6.
Lê Thị Kim Huệ, Đổi mới phương pháp giảng dạy đối với mơn
chính trị trong giai đoạn hiện nay.

278

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO