BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KH&CN CẤP TRƯỜNG

NÂNG CAO Ý THỨC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
S

K

C

0

0

3

9

5

9

MÃ SỐ: T2011 - 110

S KC 0 0 3 6 4 9


MÃ SỐ: T2011 - 110

S K C 0 0 3 6 4 9

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, 2011


BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO
TRƯỜNG ðẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ðỀ TÀI KH&CN CẤP TRƯỜNG

NÂNG CAO Ý THỨC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN
TRƯỜNG ðẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
Mã số: T2011-110

Chủ nhiệm ñề tài: CN. NGUYỄN THỊ TUYẾT NGA

TP. HCM, THÁNG 12 NĂM 2011


TRƯỜNG ðẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÁO CÁO TỔNG KẾT


pháp luật ñể ñảm bảo quyền và lợi ích của mình.
Trường ðại học sư phạm kỹ thuật là một trường có quy mô lớn của cả nước
với gần 30.000 sinh viên ñến từ các tỉnh thành, vùng miền khác nhau của cả
nước. Trước sự thay ñổi lớn lao về kinh tế xã hội của ñất nước nói chung và
sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế, văn hóa xã hội của thành phố Hồ Chí Minh
ñòi hỏi các bạn sinh viên phải trang bị cho mình những kiến thức pháp lý
vững chắc ñể chủ ñộng tham gia vào các quan hệ pháp luật, tránh các hành vi
vi phạm pháp luật.
Do ñó, việc nghiên cứu ñề tài “nâng cao ý thức pháp luật cho sinh viên
trường ðHSPKT” mang tính cấp thiết không những về mặt lý luận mà còn
là một ñòi hỏi thực tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu

1


Việc nâng cao ý thức pháp luật cho người dân là việc làm rất cần thiết trong
việc xây dựng Nhà Nước pháp quyền của chúng ta hiện nay. ðã có rất nhiều
công trình nghiên cứu về vấn ñề này như:
- TSKH ðào Trí Úc, Xây dựng ý thức và lối sống theo pháp luật", , Hà
Nội, 1995;
- Bộ tư pháp, Viện nghiên cứu khoa học pháp lý"Một số vấn ñề lý luận
và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong công cuộc ñổi mới, Hà Nội,
1995
- Vụ Phổ biến giáo dục pháp luật, Bộ Tư pháp, Một số vấn ñề về giáo
dục pháp luật trong giai ñoạn hiện nay, Nxb Thanh niên, 1997;
- Ths. Phan Hồng Dương, Giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên:
thực trạng và giải pháp, Giáo dục và thời ñại, 2009
- Ths. Nguyễn Hữu Thế Trạch, giáo dục ý thức pháp luật trong nhà
trường, Báo Giáo dục thành phố Hồ Chí Minh, số ra ngày 19/10/2009

- Nhiệm vụ của ñề tài:
+ Phân tích và làm rõ những vấn ñề lý luận có liên quan ñến ý thức pháp luật
và vai trò của việc nâng cao ý thức pháp luật cho sinh viên hiện nay.
+ Phân tích thực trạng về việc nâng cao ý thức pháp luật của sinh viên tại
trường ðHSPKT hiện nay.
+ ðề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao ý thức pháp luật của sinh
viên trường
4. ðối tượng và phạm vi nghiên cứu
- ðối tượng nghiên cứu của ñề tài là những vấn ñề lý luận và thực tiễn có liên
quan ñến việc nâng cao ý thức pháp luật của sinh viên trường ðHSPKT
- Phạm vi nghiên cứu của ñề tài: chủ yếu nhằm vào thực trạng nâng cao ý
thức pháp luật cho sinh viên trường ðHSPKT
5.Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- ðề tài dựa trên những quan ñiểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh và ñường lối của ðảng Cộng Sản Việt Nam về các vấn ñề có
liên quan trong ñề tài.
- Trên cơ sở phương pháp biện chứng duy vật và các phương pháp khác như:
phân tích, tổng hợp, ñiều tra, thống kê, khảo sát.
6. ðóng góp của ñề tài
- Về mặt lý luận: ðề tài góp phần làm rõ về vai trò của ý thức pháp luật và vai
trò của việc nâng cao ý thức pháp luật cho sinh viên trong giai ñoạn hiện nay.
- Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của ðề tài là tài liệu dùng ñể phục vụ
cho công tác giảng dạy môn pháp luật ñại cương trong nhà trường, là tài liệu
ñể tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên.
3


7. Kết cấu ñề tài: Ngoài phần mở ñầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo.
Nội dung ðề tàigồm 3 chương:
Chương I: Cơ sở lý luận về việc nâng cao ý thức pháp luật cho sinh viên

dân về pháp luật, trong ñó có cả cán bộ, nhân viên nhà nước, của các cơ quan
có chức năng trực tiếp thi hành và áp dụng pháp luật; ý thức pháp luật còn là
trình ñộ ñối với pháp luật, ý thức tôn trọng hay coi thường pháp luật, thái ñộ
ñối với hành vi vi phạm pháp luật”. Hai quan niệm về ý thức pháp luật nêu
trên ñã xác ñịnh ñược các yếu tố cơ bản, ñặc trưng nhất của ý thức pháp luật
tuy nhiên phạm vi xác ñịnh khá hẹp chưa ñề cập ñến mối liên hệ phổ biến, tất
yếu của ý thức pháp luật và ñời sống xã hội.
1

ðại học Luật Hà Nội, (2009), giáo trình Nhà Nước và pháp luật, NXb Tư pháp, Tr. 52

5


Trên cơ sở tổng hợp các quan niệm pháp luật trên, có thể rút ra cách hiểu ñầy
ñủ và bao quát về ý thức pháp luật như sau2:
Ý thức pháp luật là một hình thái ý thức xã hội phản ánh một cách trực
tiếp ñời sống pháp luật, bao gồm tổng thể những học thuyết, tư tưởng,
tình cảm của con người ñối với pháp luật, thể hiện sự hiểu biết, thái ñộ
của họ ñối với pháp luật hiện hành, pháp luật trong qúa khứ và pháp
luật cần có trong tương lai, về quyền và nghĩa vụ của chủ thể pháp luật,
về tính hợp pháp hay không hợp pháp trong hành vi của các cá nhân, cơ
quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội.
Trong khái niệm này ñã nêu lên ñược những nội dung cơ bản của ý thức pháp
luật, ñó là:
- Ý thức pháp luật là một trong những hình thái kinh tế, nó có ñặc tính,
ñặc ñiểm riêng ñồng thời cung có những ñặc tính, ñặc ñiểm cơ bản của ý
thức xã hội, có sự tương tác giữa các bộ phận khác trong ý thức xã hội
- Ý thức pháp luật là sự phản ánh sáng tạo ñời sống pháp luật của con
người, con người nhận thức, ñánh giá và thể hiện thái ñộ của mình trước các

ñịnh của tồn tại xã hội và ñược hình thành từ những ñiều kiện kinh tế xã hội
nhất ñịnh, ñó là những quan hệ kinh tế xã hội của xã hội XHCN. Tuy nhiên ý
thức pháp luật lại có tính ñộc lập tương ñối. Cụ thể, ý thức pháp luật thường
lạc hậu hơn tồn tại xã hội. Thực tế cho thấy tồn tại xã hội cũ mất ñi nhưng ý
thức nói chung trong ñó có ý thức pháp luật vẫn tồn tại dai dẳng trong một
thời gian dài. Những tàn dư của quá khứ ñược giữ lại, nhất là trong lĩnh vực
tâm lý pháp luật, nơi các thói quen và truyền thống còn ñóng vai trò to lớn. Ví
dụ những biểu hiện của tâm lý pháp luật phong kiến như sự thờ ơ, phủ nhận
ñối với pháp luật hiện vẫn còn tồn tại trong xã hội nước ta hiện nay. Tuy
nhiên tư tưởng pháp luật, ñặc biệt là tư tưởng pháp luật khoa học có thể vượt
lên trên sự phát triển của tồn tại xã hội. Nếu là tư tưởng của giai cấp cầm
quyền tiến bộ thì nó sẽ có cơ hội thuận lợi ñể thể hiện thành pháp luật và tạo
ra những biến ñổi nhanh hơn trong ñời sống. Ý thức pháp luật phản ánh tồn
tại xã hội của một thời ñại nào ñó, song nó cũng kế thừa những yếu tố nhất
ñịnh thuộc ý thức pháp luật của thời ñại trước ñó. Và tất nhiên những yếu tố
kế thừa cóthể là tiến bộ hoặc không tiến bộ. Không những thế, ý thức pháp
luật còn tác ñộng trở lại ñối với tồn tại xã hội, với ý thức chính trị, ñạo ñức và
các yếu tố thuộc thượng tầng kiến trúc pháp lý như nhà nước và pháp luật.
Tùy thuộc vào ý thức tiến bộ hay lạc hậu mà sự tác ñộng của nó có thể là thúc
ñẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của các hiện tượng trên. Một trong những
nhiệm vụ quan trọng của công tác giáo dục pháp luật là phải biết phát huy mặt
tích cực trong những biểu hiện của tính ñộc lập tương ñối của ý thức pháp luật
và hạn chế ñến mức thấp nhất mặt tiêu cực của những biểu hiện ñó.
7


Thứ hai, ý thức pháp luật mang tính giai cấp
Ý thức pháp luật là hiện tượng mang tính giai cấp. Nghĩa là nó thể hiện quan
ñiểm, nhận thức, thái ñộ của giai cấp thống trị. Thế giới quan pháp lý của giai
cấp nhất ñịnh ñược qui ñịnh bởi vị trí của giai cấp ñó trong xã hội. Mỗi quốc

- Ý thức pháp luật thông thường: là ý thức pháp luật ở mức ñộ phổ biến,
nó thể hiện mức ñộ phản ánh trực tiếp, giản ñơn các hiện tượng pháp
luật trong xã hội. Ý thức pháp luật thông thường có ñược nhờ thường
ngày con người tiếp cận với các sự kiện pháp lý, tham gia vào nhiều
quan hệ pháp luật. Những hiểu biết pháp luật thông thường giúp cho
con người xử lý nhanh kịp thời với những quy ñịnh của pháp luật ở
mức chung nhất.
b. Căn cứ vào ñặc ñiểm tính chất: ý thức pháp luật gồm có hai bộ phận:
hệ tư tưởng pháp luật và tâm lý pháp luật.
Hệ tư tưởng pháp luật là toàn bộ tư tưởng, quan ñiểm, học thuyết pháp luật,
nó mang tính tự giác, có hệ thống và khoa học. Hệ tư tưởng pháp luật phản
ánh tư tưởng của giai cấp thống trị. Khi giai cấp thống trị là lực lượng tiến bộ
của xã hội, có lợi ích phù hợp với lợi ích cơ bản cua các lực lượng ñông ñảo
khác trong xã hội thì tính dân chủ, tính xã hội của hệ tư tưởng pháp luật sẽ thể
hiện nổi trội, rõ nét. Hệ tư tưởng pháp luật không phải là sản phẩm phản ánh
trực tiếp ñời sống pháp luật xã hội ở mức cảm giác, trực giác của con người
mà nó là kết quả của sự phản ánh tự giác, có mục ñích rõ ràng có tính tổ chức
cao của hoạt ñộng tư duy lý luận. ðó là hệ tống thống nhất các tư tưởng quan
ñiểm ñã ñược giai cấp thống trị và xã hội thừa nhận và phổ biến, truyền bá
rộng rãi công khai thông qua các hoạt ñộng của toàn bộ hệ thống chính trị và
các ấn phẩm ñược phép ban hành. Hệ tư tưởng pháp luật luôn có xu hướng
chuyển hóa mạnh mẽ ý thức pháp luật ñầy ñủ của toàn xã hội. Tư tưởng pháp
luật có vai trò to lớn trong công tác xây dựng pháp luật cũng như tuyên truyền
giáo dục nâng cao ý thức pháp luật của xã hội. “Những tư tưởng khoa học
pháp lý “vượt trước” chính là những phác thảo mô hình tương lai, trực tiếp
góp phần vào việc xác ñịnh các mục tiêu, phương hướng trong chiến lược
phát triển kinh tế, xã hội của ñất nước”3.
Tâm lý pháp luật là trình ñộ nhận thức trực giác, cảm tính dưới sự tác ñộng
mạnh mẽ của các yếu tố nhu cầu, lợi ích của nhóm người , hay cộng ñộng xã
hội. Tâm lý pháp luật ñược hình thành một cách tự phát, thiếu tính tự giác và

sao mình vậy”, thấy ai làm gì, nói gì phù hợp với hoàn cảnh, với lợi ích của
chính mình thì làm theo. Hình thức làm theo bắt chước hoặc nghe theo lời
khuyên thường xảy ra những vùng núi, nông thôn hay nội bộ tập thể.
Như vậy, tư tưởng pháp luật và tâm lý pháp luật có tác ñộng qua lại với nhau,
trong ñó tâm lý pháp luật là tiền ñề cho sự hình thành, phát triển của tư tưởng
pháp luật, còn hệ tư tưởng pháp luật thì bảo ñảm cho tâm lý pháp luật ñịnh
hướng ñúng ñắn về những vấn ñề cơ bản của pháp luật.
c. Căn cứ vào chủ thể: ý thức pháp luật ñược chia thành ba loại: ý thức
pháp luật xã hội, ý thức pháp luật nhóm, ý thức pháp luật cá nhân.

10


- Ý thức pháp luật xã hội là tổng thể quan niệm, quan ñiểm, tư tưởng thái
ñộ ñánh giá của xã hội ñó về pháp luật cũng như các hiện tượng pháp lý
khác. ðiều này hoàn toàn không có nghĩa rằng ý thức pháp luật của xã hội
chỉ là phép cộng ñơn giản các quan niệm, quan ñiểm, ý kiến ñánh giá khác
nhau về pháp luật về ñời sống pháp luật mà ý thức pháp luật phải ñược hiểu
là những quan niệm, ý kiến ñánh giá khác có tính chất chung nhau của toàn
xã hội. Trong mỗi thời kỳ khác nhau, ý thức con người cũng khác nhau. Bởi
vậy ý thức pháp luật cũng như các hình thái kinh tế xã hội khác luôn ñược
xem xét ñánh giá trong từng chế ñộ xã hội khác nhau. Thông thường ý thức
pháp luật xã hội là ý thức của một bộ phận tiên tiến nhất ñại diện cho xã hội,
nó chứa ñựng tư tưởng, quan ñiểm xã hội về những vấn ñề cơ bản nhất của
pháp luật. Ý thức pháp luật xã hội phong phú và toàn diện hơn rất nhiều so
với ý thức pháp luật nhóm và ý thức pháp luật cá nhân. Nó sâu sắc toàn diện
bao hàm những mối liên hệ chung nhất, bản chất nhất về nội dung ý thức
pháp luật của nhóm hoặc cá nhân trong xã hội.
- Ý thức pháp luật nhóm chỉ phản ánh những quan ñiểm, tư tưởng, tình
cảm của một nhóm xã hội nhất ñịnh về pháp luật, ñược hình thành giữa

Hiểu biết pháp luật càng ñầy ñủ càng chính xác sâu sắc càng có ñiều kiện thực
hiện chúng một cách nghiêm chính, càng nhận thức về pháp luật một cách
tường tận càng có cơ sở ñể thực hiện một cách triệt ñể chính xác. Ngược lại
nếu không hiểu biết pháp luật, hiểu biết không ñầy ñủ không ñúng ñắn sẽ dẫn
ñến vi phạm pháp luật. Chẳng hạn muốn thực hiện quy ñịnh của pháp luật,
chủ thể phải nắm ñược nội dung của quy phạm pháp luật. Chủ thể phải xác
ñịnh mình có thuộc các ñiều kiện hoàn cảnh mà pháp luật ñang tác ñộng hay
không? Nếu có thì cần xác ñịnh mình phải làm gì, không ñược làm gì, làm
như thế nào và làm bằng cách nào… Bên cạnh ñó nếu chủ thể nắm vững ñược
cơ sở lý luận và thực tiễn của việc ban hành thì chủ thể sẽ một cách chủ ñộng
và tích cực. Có nhiều trường hợp trên thực tế người dân thực hiện các quy
ñịnh của pháp luật vì sợ chế tài Nhà Nước chứ không phải vì lợi ích của bản
thân mình hoặc của người khác. Trên thực tế cũng có nhiều trường hợp người
dân không thực hiện hoặc thực hiện không nghiêm chỉnh quyền và nghĩa vụ
pháp lý của mình do không nắm ñược các quy ñịnh của pháp luật, chưa ý thức
ñược vai trò, ñịa vị pháp lý của mình, chẳng hạn như việc bầu cử rất nhiều
người cho rằng ñây là nghĩa vụ mà không phải quyền, nhiều người lại cố gắng
tìm cách thoái thác nhờ người bầu thay. Do sự thiếu hiểu biết nên người dân
chưa sử dụng ñược quyền pháp lý của mình một cách triệt ñể. Bên cạnh việc ý
thức ñược quyền và nghĩa vụ của mình thì các chủ thể khi tham gia vào quan
12


hệ pháp luật cũng cần phải biết quyền và nghĩa vụ pháp lý của chủ thể khác
ñể yêu cầu bên kia thực hiện ñúng nghĩa vụ của họ ñối với mình một cách hợp
pháp ñồng thời mình phải thực hiện một số nghĩa vụ nhất ñịnh ñể không ảnh
hưởng ñến quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Khi có một kiến thức pháp lý
nhất ñịnh, người dân sẽ chủ ñộng tham gia vào các quan hệ pháp luật một
cách nghiêm chỉnh, nhiệt tình.
Bên cạnh sự hiểu biết pháp luật thì thái ñộ tôn trọng pháp luật cũng là yếu tố

pháp luật của cá nhân nào ñó thì một số cá nhân khác lại ủng hộ, bênh vực,
giúp ñỡ kẻ vi phạm, tạo ñiều kiện cho kẻ vi phạm trốn tránh khỏi sự trừng
phạt của pháp luật. Những kẻ ủng hộ này thường là ñồng bọn của kẻ vi phạm
hoặc là những kẻ xưa nay vẫn vi phạm pháp luật nhưng không bị phát hiện
hoặc không bị xử lý. Một số người dân tuy không ủng hộ việc làm sai trái ñó
nhưng lại thờ ơ, không ủng hộ việc làm ñúng của cảnh sát, không ủng hộ cái
ñúng và như vậy, vô hình trung họ ñã tạo ñiều kiện ñể cái sai, cái xấu vẫn tồn
tại và hoành hành trong xã hội. Nhưng khi cái xấu có liên quan ñến họ thì họ
lại ra sức trách móc, trông chờ sự giúp ñỡ người khác ñặc biệt là của cảnh sát
hoặc chính quyền. Việc tác ñộng ñể hình thành những tình cảm, xúc ñộng
ñúng ñắn ñối với pháp luật, ñối với hành vi của những người thừa hành pháp
luật có ý nghĩa rất lớn trong phòng ngừa những hành vi không phù hợp, trái
với chuẩn mực xã hội, chuẩn mực pháp luật trong xã hội”5.
Tóm lại, ý thức pháp luật là yếu tố rất quan trọng của việc thực hiện
pháp luật. ðể pháp luật có thể ñi vào cuộc sống thì việc nâng cao ý thức
pháp luật của người dân gồm cả các yếu tố về hiểu biết pháp luật, thái ñộ
ñối với pháp luật và tâm lý pháp luật rất cần ñược chú trọng.
1.3 ðặc ñiểm ý thức pháp luật của sinh viên:
Học sinh, sinh viên nhìn chung là tầng lớp xã hội tiến bộ, ñược trang bị hệ
thống kiến thức tương ñối toàn diện, họ là những người rất năng ñộng, có khả
năng sáng tạo, tích cực, nhạy bén trong học tập nghiên cứu cũng như trong
các quan hệ xã hội. Tuy vậy, học sinh, sinh viên còn có những hạn chế, nhược
ñiểm là nhân cách chưa hoàn chỉnh, nông nổi, bồng bột, dễ bị kích ñộng, khó
kiềm chế, ñôi khi tự cao, tự mãn, thích tự do phóng khoáng, hay ñua ñòi. Các
em sinh viên thuộc lứa tuổi ñang trong giai ñoạn phát triển, có nhiều biến
ñộng về thể chất lẫn tâm hồn, ñiều này có tác ñộng lớn ñến tâm sinh lý và
nhận thức của các em. 6

5


hội.
Ở lứa tuổi này nhân cách ñang trong giai ñoạn hình thành và chưa ổn
ñịnh, các em rất dễ sa ngã, dễ bị rủ rê, lôi kéo vào các hành vi phạm tội do ñặc
tính hiếu ñộng, tò mò của tuổi trẻ, nhưng cũng dễ uốn nắn, dễ tiếp thu các
ñiều hay, ñiều tốt khi ñược ñịnh hướng, ñược giáo dục ngay từ giai ñoạn này.
Vì thế cần phải ñưa phổ biến, giáo dục pháp luật vào nhà trường, vào
chương trình học tập, sinh hoạt, vui chơi, giáo dục ý thức pháp luật cho học
sinh, sinh viên ngay từ giai ñoạn này sẽ có tác ñộng lớn trong việc ñịnh
hướng, phát triển hình thành tư cách công dân, góp phần ñiều chỉnh hành vi,
nâng cao nhận thức, xây dựng nhân cách, xây dựng tính hướng thiện, ñảm bảo
tính liên tục trong nhận thức, hình thành trong các em hành vi, thói quen tự
giác xử sự ñúng pháp luật, và có ý thức tuân thủ pháp luật.
15


1.4 Sự cần thiết của việc nâng cao ý thức pháp luật cho sinh viên ở các
trường ðại học cao ñẳng nói chung và ðHSPKT nói riêng hiện nay.
1.4.1 Cơ sở thực tiễn:
Trong thời gian gần ñây, một số lượng không nhỏ các vụ vi phạm pháp luật
do sinh viên gây ra. Hành vi vi phạm tập trung nhiều nhất vào các nhóm tội;
xâm phạm sở hữu; xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự con
người; gây rối an ninh trật tự, an ninh xã hội; ma tuý, mại dâm... Nhiều vụ án
nổi cộm ñược dư luận chú ý trong thời gian gần ñây cho thấy, mức ñộ nghiêm
trọng của hành vi vi phạm pháp luật của sinh viên ngày càng cao; thậm chí có
sinh viên ñã vi phạm pháp luật bằng chính kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ
ñược ñào tạo. “ Chẳng hạn như vụ vụ phát tán chuyện riêng tư của nữ diễn
viên Hoàng Thuỳ Linh lên mạng Internet. Trong số 14 người liên quan ñến vụ
việc này có tới 11 người là sinh viên, trong số ñó có sinh viên biết tới 4 ngoại
ngữ, có người rất thành thạo việc ứng dụng công nghệ thông tin. Hay nhiều
vụ ñánh cắp tài khoản của người nước ngoài nhằm thực hiện các giao dịch

ñịnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng là nhiệm vụ thường xuyên của
ngành giáo dục ñặt dưới sự lãnh ñạo của cấp ủy ðảng, sự chỉ ñạo trực tiếp của
lãnh ñạo cơ quan quản lý giáo dục và cơ sở giáo dục các cấp.
- Quyết ñịnh số 37/2008/Qð-TTg ngày 12 tháng 3 năm 2008 của Thủ
tướng Chính phủ Phê duyệt Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm
2008 ñến năm 2012.
- Quyết ñịnh số 06/2010/Qð-TTg ngày 25 tháng 01 năm 2010 của
Thủ tướng Chính phủ về xây dựng, quản lý, khai thác tủ sách pháp luật trong
ñó chỉ ñạo việc xây dựng tủ sách pháp luật trong trường học.
- Quyết ñịnh số 1928/Qð-TTg ngày 20 tháng 11 năm 2009 Thủ tướng
Chính phủ Phê duyệt ðề án nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật trong nhà trường.
- Quyết ñịnh số 2160/Qð-TTg ngày 26 tháng 11 năm 2010 của Thủ
tướng Chính phủ phê duyệt ðề án tăng cường công tác Phổ biến, giáo dục
pháp luật nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên giai ñoạn 2011
- 2015.
- Thông tư liên tịch số 02/2006/TTLT-BTP-BCA-BQP-BGD&ðTBLðTBXH-TLðLðVN ngày 07/6/2006, giữa Bộ Tư pháp và Bộ Giáo dục ðào tạo và một số bộ, ngành hướng dẫn việc xây dựng, quản lý và khai thác
tủ sách pháp luật ở cơ quan, ñơn vị, doanh nghiệp, trường học, tạo ñiều kiện
cho giáo viên, học sinh có nguồn tài liệu phục vụ công tác giảng dạy, học tập
và tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong nhà trường.
- Về phía Bộ Tư pháp, với chức năng là cơ quan giúp Chính phủ quản lý
nhà nước về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, khi xây dựng
chương trình, kế hoạch công tác PBGDPL từng giai ñoạn ñều xác ñịnh
17


phổ biến, giáo dục pháp luật trong trường học là một phần quan trọng,
không thể thiếu. ðặc biệt trong Chương trình Phổ biến giáo dục pháp
luật giai ñoạn 2008 - 2012, Bộ Tư pháp ñã kiến nghị với Thủ tướng
giao cho Bộ Giáo dục - ðào tạo xây dựng một ðề án về công tác


dân ñều sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” trở thành kim chỉ nam
cho mọi hành ñộng của con người.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1:
Ý thức pháp luật là một bộ phận của ý thức xã hội, chịu sự quy ñịnh
của tồn tại xã hội trong ñó có ñời sống pháp luật. Như mọi hình thái ý thức xã
hội khác, ý thức pháp luật có sự tác ñộng trở lại ñối với tồn tại xã hội và có
vai trò to lớn ñối với ñời sống pháp luật của xã hội. Ý thức pháp luật ảnh
hưởng rất lớn ñến việc thực hiện pháp luật. Ý thức pháp luật của chủ thể càng
cao thì sự tuân thủ pháp luật, sử dụng pháp luật, chấp hành pháp luật của các
chủ thể ngày càng ñúng ñắn và sâu sắc. Chính vì ý nghĩa này mà việc giáo
dục nâng cao ý thức pháp luật cho người dân là việc làm rất cần thiết. ðối với
sinh viên – những người thuộc lứa tuổi ñang trong giai ñoạn phát triển, có
nhiều biến ñộng về thể chất lẫn tâm hồn, thì việc giáo dục nâng cao ý thức
pháp luật càng có ý nghĩa lớn lao hơn cả. Việc nâng cao ý thức pháp luật sẽ
giúp các em có sự ñịnh hướng, phát triển hình thành tư cách công dân, góp
phần ñiều chỉnh hành vi, nâng cao nhận thức, xây dựng nhân cách, xây dựng
tính hướng thiện, ñảm bảo tính liên tục trong nhận thức, hình thành trong các
em hành vi, thói quen tự giác xử sự ñúng pháp luật, và có ý thức tuân thủ
pháp luật. Việc nâng cao ý thức pháp luật cho sinh viên ñã nhận ñược sự quan
tâm của rất nhiều ðảng và Nhà Nước. Trên thực tế thì ðảng, Chính phủ, Bộ
giáo dục và các cơ quan hữu quan khác ñã ban hành các văn bản chỉ ñạo
hướng dẫn thực hiện việc phổ biến giáo dục pháp luật cho sinh viên. ðây là
cơ sở pháp lý quan trọng ñể việc nâng cao ý thức pháp luật ñược tiến hành
một cách nghiêm túc, sâu sắc và có hiệu quả.

19


CHƯƠNG II

luật của Viện nghiên cứu Khoa học pháp lý của Bộ tư pháp thì câu trả lời
20


thu ñược là có ñến 30% lựa chọn phương án "pháp luật là công cụ ñể Nhà
Nước trừng trị những ai ñi ngược với lợi ích của Nhà Nước và xã hội”
ðiều này chứng tỏ sinh viên của trường nhận thức rõ về bản chất của pháp
luật. ðây là tín hiệu rất ñáng mừng khi nắm rõ bản chất của pháp luật thì
thái ñộ của các bạn sinh viên ñối với pháp luật sẽ tích cực hơn, không
phải cảnh giác trước các quy ñịnh và sẽ dễ dàng tiếp thu kiến thức pháp
luật cũng như thực hiện pháp luật một cách chủ ñộng hơn.
Thứ hai, ñể xác ñịnh tâm lý của sinh viên ñối với việc thực hiện các quy
ñịnh của pháp luật thế nào, chúng tôi ñặt câu hỏi “Bạn chấp hành các quy
ñịnh của pháp luật về giao thông ñường bộ vì lý do gì” với hai phương án:
Vì những quy ñịnh ñó mang lại lợi ích cho chính bản thân mình và xã hội; Vì
nếu không chấp hành sẽ bị xử phạt nặng. ðây là câu hỏi mang tính cụ thể
nhằm ñánh giá thái ñộ của sinh viên khi thực hiện một hoạt ñộng mang
tính chất phổ biến như tham gia giao thông ñường bộ. Kết quả khảo sát
cho thấy có ñến 80 % lựa chọn phương án chấp hành quy ñịnh của pháp
luật về giao thông vì sợ bị xử phạt nặng. Cũng liên quan ñến việc xác
ñịnh thái ñộ của sinh viên ñối với pháp luật, chúng tôi ñã thực hiện việc
phỏng vấn một số sinh viên năm 3 của khoa cơ khí chế tạo máy về việc
chấp hành các quy ñịnh của pháp luật về giao thông ñường bộ. ða số các
bạn ñược phỏng vấn ñều trả lời họ chỉ chấp hành các quy ñịnh khi có sự
hiện diện của cảnh sát giao thông, còn ñối với những người chấp hành tốt
các quy ñịnh thì lại bị cho là “không bình thường”. Như vậy, sự chấp
hành pháp luật của sinh viên trong lĩnh vực giao thông thiếu sự tự nguyện.
ðây là yếu tố rất quan trọng ñể ñánh giá một người có thái ñộ tích cực ñối
với pháp luật.
Thứ ba, ñể xác ñịnh tâm lý của sinh viên ñối với các hành vi vi phạm