NGHIÊN CỨU KHOA HỌC - XU HƯỚNG TẤT YẾU
TRONG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY
CÁC MƠN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ CAO ĐẲNG HIỆN NAY
Trần Thanh Lâm*

1. Đặt vấn đề:
Để đáp ứng u cầu đổi mới nâng cao chất lượng giáo dục
và đào tạo trong thời kì đẩy mạnh cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa và
hội nhập quốc tế, con đường cơ bản để nâng cao chất lượng đào tạo
ở trường đại học và cao đẳng là đổi mới nội dung, phương pháp
dạy học, trong đó lấy nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu
khoa học làm cơ bản. Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu khoa học ở
nước ta hiện nay nói chung, nhất là nghiên cứu khoa học các mơn lí
luận chính trị nói riêng đang còn nhiều hạn chế, bởi việc hình thành
kỹ năng xã hội và việc giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên trong
giáo dục hội nhập chưa được định hình một cách cụ thể. Bài viết
này sẽ xác định nhu cầu tất yếu tăng cường khả năng nghiên cứu
khoa học trong giảng dạy và học tậpcác mơn lí luận chính trị ở các
trường đại học, cao đẳng hiện nay, trên cơ sở phân tích thực trạng,
đề xuất các biện pháp nhằm tháo gỡ và thúc đẩy hoạt động này hiệu
quả hơn.
2. Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học các mơn lí
luận chính trị ở các trường đại học và cao đẳng hiện nay
Giảng dạy các mơn lí luận chính trị tại các trường đại học và
cao đẳng hiện nay có vai trò quan trọng trong phần giáo dục kiến
thức đại cương, trang bị thế giới quan, nhân sinh quan và phương
*

Thượng úy, Giảng viên trường Sĩ quan lục qn II.


mạch lạc phong phú thì trước hết phải có kiến thức chun mơn thật
vững, phơng kiến thức nền thật rộng. Nhưng kiến thức được đào tạo
ở trường đại học hoặc qua cao học mới chỉ là một phần rất nhỏ
trong bể kiến thức vơ cùng rộng lớn. Do đó, để giảng dạy tốt, giảng
viên phải tự bồi dưỡng kiến thức cho mình thơng qua hoạt động
NCKH. Với hoạt động này, buộc giảng viên phải đọc, phải suy
ngẫm, phải tìm tòi cái mới, phải giải thích, phân tích, chứng minh
vấn đề đặt ra. Những hoạt động tư duy đó làm cho trình độ nhận
thức của giảng viên ngày càng được nâng cao, đáp ứng tốt hơn nhu
cầu ngày càng cao của người học, góp phần khơng nhỏ vào nâng
cao chất lượng giảng dạy các mơn lí luận chính trị hiện nay.

402

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


Với sự phát triển nhanh chóng của khoa học và cơng nghệ
hiện nay, kiến thức rất nhanh bị lạc hậu. Đặc biệt, mặt trái nền kinh
tế thị trường tác động làm cho cuộc đấu tranh trên mặt trận tư
tưởng, lí luận càng trở nên nóng bỏng. Nếu giảng viên khơng tham
gia NCKH thì sẽ khó có thể cập nhật những kiến thức mới, bài
giảng sẽ thiếu tính thực tiễn. Chỉ thơng qua thực hiện đề tài NCKH
buộc giảng viên phải tìm tòi tài liệu, phải đọc rất nhiều để tìm ra
những tri thức mới, đấu tranh có hiệu quả với các quan điểm sai trái
thù địch trên mặt trận tư tưởng, lí luận hiện nay.
Hoạt động NCKH sẽ góp phần quan trọng đáp ứng u cầu
ngày càng cao của xã hội, qua đó để khẳng định uy tín của nhà


Trong thời gian qua, hoạt động NCKH các mơn lí luận chính
trị của các trường đại học và cao đẳng đạt hiệu quả còn thấp.Theo
Tác giả, có một số ngun nhân cơ bản sau: hoạt động NCKH đối
với các mơn lí luận chính trị chưa thực sự được chú trọng; một số
cán bộ, giảng viên, sinh viên vẫn chưa hiểu đúng tính chất nhiệm vụ
NCKH; các viện - phòng khoa học và hợp tác quốc tế tuy có nhiều
cố gắng nhưng vẫn cần tham mưu cho lãnh đạo nhà trường áp dụng
những biện pháp để tổ chức và khuyến khích giảng viên, sinh viên
tham gia NCKH; chế độ của nhà trường chưa khuyến khích được
giảng viên, sinh viên, chưa tạo được phong trào tham gia NCKH;
xếp loại thi đua hàng năm việc hồn thành nhiệm vụ NCKH chưa
phải là một tiêu chuẩn cứng để xếp loại cá nhân và tập thể dù hiện
nay các trường có chú trọng hơn về vấn đề này, có khen thưởng tập
thể và cá nhân tham gia NCKH nhưng vẫn chưa phải là chú trọng
tiêu chuẩn cứng; đề tài cấp trường chưa được chú trọng về quy đổi
định mức và kinh phí...
3. Kết quả nghiên cứu và bình luận kiến nghị:
Để đẩy mạnh hoạt động NCKH các mơn lí luận chính trị góp
phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập ở các trường đại học
và cao đẳng, cần thực hiện tốt một số nội dung, giải pháp sau.
3.1. Xây dựng mơi trường nghiên cứu khoa học, khuyến
khích, tạo động lực để giảng viên, sinh viên nghiên cứu khoa học
các mơn lí luận chính trị.
Một mơi trường nghiên cứu tạo điều kiện cho họ đóng góp
những kinh nghiệm, kỹ năng và tri thức của mình vào việc thực hiện
nhiệm vụ NCKH, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học
tập các mơn lí luận chính trị hiện nay. Để tiến hành biện pháp này
cần thực hiện các cơng việc sau:
Một là, nâng cao nhận thức của giảng viên, sinh viên và cán

năng động. Có cơ chế khuyến khích giảng viên, sinh viên tham gia
NCKH thơng qua việc khen thưởng về vật chất và tinh thần để tơn
vinh những cá nhân có thành tích xuất sắc trong hoạt động NCKH,
có kết quả nghiên cứu nổi bật hay cơng bố bài báo khoa học xuất
sắc... Cơ chế khen thưởng cần rõ ràng, theo định mức để tạo ra tính
hấp dẫn cho hoạt động này góp phần tạo hứng thú, say mê NCKH
của giảng viên, sinh viên. Đồng thời, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh
thúc đẩy hoạt động NCKH trong nhà trường; khuyến khích hoạt
động hội nghị, hội thảo, xemina, sinh hoạt chun mơn tại các khoa,
bộ mơn để tổ chức các hoạt động học thuật sơi nổi thơng qua việc
dành một phần kinh phí KHCN hàng năm hợp lý cho các đơn vị tổ
chức hội nghị, hội thảo.
Ban hành quy định u cầu bắt buộc về số bài báo, số đề tài
NCKH hàng năm đối với cán bộ giảng dạy theo học hàm, học vị; tất
cả các cán bộ khoa học, giảng viên có nhiệm vụ bắt buộc tham gia
hoạt động NCKH dưới nhiều hình thức với những chế tài cụ thể,
hợp lí.Tạo điều kiện để các chủ nhiệm đề tài cơng bố kết quả nghiên
cứu, từ đó góp phần khơi dậy đam mê NCKH của giảng viên.
3.2. Tăng cường các điều kiện phục vụ hoạt động nghiên
cứu khoa học của giảng viên, sinh viên và cán bộ quản lý.

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

405


Sử dụng hợp lý các nguồn kinh phí từ ngân sách sự nghiệp;
đa dạng hóa các nguồn đầu tư cho khoa học cơng nghệ và bỏ hình
thức phân bổ bình qn kinh phí nghiên cứu đề tài khoa học, mà
phân theo nội dung và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể của mỗi đề tài.

sắc xuất để quảng bá kết quả đề tài.Xuất bản các ấn phẩm tóm tắt
các cơng trình cơng bố (bài báo trong nước và quốc tế) của các cá
nhân các nhà khoa học. Lập kế hoạch làm việc với các trung tâm

406

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


chuyển giao cơng nghệ của các doanh nghiệp và địa phương về kết
quả nghiên cứu đề tài có tính ứng dụng cao, cần tiến đến xây dựng
trung tâm nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao cơng nghệ mũi
nhọn.
Nâng cao nhận thức về hoạt động sở hữu trí tuệ cho cán bộ
quản lý,giảng viên và sinh viên của các trường. Tun truyền phổ
biến các văn bản quy phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ của Việt Nam
và các điều ước quốc tế về sở hữu trí tuệ mà Việt Nam tham gia.
Các trường cần lập kế hoạch về hoạt động sở hữu trí tuệ hàng năm;
hướng dẫn các đơn vị, giảng viên, sinh viên đăng ký và hỗ trợ kinh
phí bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và quảng bá thương hiệu. Phối hợp
với Cục Sở hữu trí tuệ triển khai cơng tác đăng ký bản quyền sở hữu
trí tuệ. Xây dựng các biện pháp thúc đẩy q trình thương mại hóa
kết quả nghiên cứu và chuyển giao cơng nghệ nhằm tăng nguồn thu
từ các hoạt động này.
Nâng cao chất lượng Tạp chí khoa học, hình thành các số
chun san bằng tiếng Anh và xuất bản định kỳ, chuẩn hóa quy
trình quản lý và xuất bản tạp chí theo tiêu chuẩn quốc tế và ứng
dụng cơng nghệ thơng tin trong các quy trình này. Thành lập các

4. Kết luận:
Tóm lại, nghiên cứu khoa học và đẩy mạnh hoạt động NCKH
là xu hướng tất yếu để nâng cao chất lượng dạy và học các mơn lí
luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng. Bằng nhiều hình thức
khác nhau, NCKH sẽ tạo ra những bước đi ban đầu để học viên tiếp
cận với những vấn đề của thực tế cuộc sống cần phải được lý giải,
qua đó, rèn luyện khả năng tư duy sáng tạo, từng bước trau dồi
phương pháp luận NCKH, biết sử dụng hệ thống lý thuyết, phương
pháp nghiên cứu thích hợp để xem xét và giải quyết vấn đề có căn
cứ khoa học. Vì vậy, để học viên tự tin, chủ động, nhiệt tình tham
gia NCKH, việc nâng cao nhận thức, tăng cường bồi dưỡng năng
lực và định hình cơ chế NCKH nói chung, đối với các mơn lý luận
chính trị nói riêng là u cầu có tính chất khách quan trong đổi mới,
nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo đại học, cao đẳng hiện nay.
Trên đây là một số ý kiến của tác giả với mong muốn hoạt
động NCKH của các nhà trường sẽ ngày càng nở hoa kết trái và
chất lượng giảng dạy và học tập các mơn lí luận chính trị nói riêng,
các mơn khoa khác nói chung.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2010),
Chỉ thị 296/CT-TTg ngày 27 tháng 02 năm 2010 về đổi mới quản lý giáo
dục đại học giai đoạn 2010 – 2020
2.
Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban
chấp hành TW khóa VIII.
3.
Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thơng tư số 22/2011/TT-BGDĐT ngày
30 tháng 5 năm 2011 về việc ban hành Quy định về hoạt động khoa học
và cơng nghệ trong các cơ sở giáo dục đại học.