MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ THỰC TRẠNG GIẢNG DẠY,
HỌC TẬP MƠN NHỮNG NGUN LÝ CƠ BẢN
CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN TRONG CÁC TRƯỜNG
ĐẠI HỌC VÀ CAO ĐẲNG HIỆN NAY
Phạm Thị Lý*

1. Đặt vấn đề:
Việc giảng dạy mơn Những ngun lý cơ bản của Chủ nghĩa
Mác – Lênin ở các trường Đại học – Cao đẳng có vị trí rất quan
trọng trong mục tiêu giáo dục, đào tạo tồn diện sinh viên với chức
năng trang bị những kiến thức cơ bản, làm cơ sở phương pháp luận
để tiếp thu các mơn khoa học chun ngành, đồng thời có nhiệm vụ
giúp người học hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan
cách mạng, rèn luyện bản lĩnh chính trị cho sinh viên. Để mơn học
thực hiện được sứ mệnh của mình trong bối cảnh hiện nay, cần phải
nhìn nhận một cách tồn diện và khách quan thực tế chất lượng
giảng dạy và học tập mơn học này trong các trường đại học và cao
đẳng ở nước ta, qua đó tìm ra những giải pháp hiệu quả nhằm nâng
cao chất lượng giảng dạy và học tập. Với vai trò là người trực tiếp
giảng dạy, tơi xin đưa ra vài suy nghĩ của mình về thực trạng và giải
pháp nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập mơn Những ngun lý
cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin trong các trường đại học – cao
đẳng trong giai đoạn hiện nay.
2. Thực trạng giảng dạy, học tập mơn Những ngun lý
cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin
*

Giảng viên khoa Lý Luận Chính Trị, Trường Đại học Kinh tế Tp.HCM
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

429

gắn liền với những vấn đề người học quan tâm, trong khi các trường
khơng được viết giáo trình riêng mà chỉ dựa trên nội dung ‘’cứng”’
của giáo trình của Bộ để soạn đề cương bài giảng.
Một số nội dung chưa mang tính cập nhật với những thay đổi
trong q trình hội nhập quốc tế của đất nước. Giáo trình của Bộ
chưa mạnh dạn “giảm tải” những nội dung khơng còn phù hợp,
những nội dung thiếu tính thực tiễn, mang tính lý thuyết sng, do
đó, tính khoa học, tính thực tiễn còn nhiều bất cập.
-

Về đội ngũ giảng viên

Đội ngũ giảng viên giảng dạy mơn học Những ngun lý cơ
bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin hiện nay đa phần nếu khơng muốn

430

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


nói là tất cả được đào tạo chun về triết học hoặc Kinh tế Chính trị
hoặc CNXHKH, nhưng bây giờ phải đảm nhận giảng dạy cả ba
phần khiến giảng viên gặp rất nhiều khó khăn mặc dù Bộ Giáo dục
và Đào tạo đã tổ chức tập huấn cho đội ngũ giảng viên, song như
vậy chưa thể nói là đã đáp ứng được u cầu đặt ra.
Việc xây dựng đội ngũ giảng viên kế thừa cũng là một điều
đáng phải quan tâm. Hiện nay độ tuổi trung bình của đội ngũ giảng
viên giảng dạy mơn học này trong các trường Đại học, Cao đẳng

Nên tách riêng ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác –
Lênin thành ba mơn học để vừa đảm bảo tính khoa học vừa đảm bảo
chất lượng của đội ngũ giảng viên. Nếu vẫn tiếp tục theo hướng tích
hợp mơn học thì cần chắt lọc lại nội dung, tránh dàn trải. Giáo trình
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

431


“Những ngun lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” phải là một
giáo trình chuẩn về nội dung kiến thức, đích thực là những ngun
lý khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, được trình bày một cách có
hệ thống, rõ ràng và dễ hiểu. Mặt khác, nên có sự chọn lọc những
nội dung khoa học phù hợp với thực tiễn hiện nay, thường xun
nghiên cứu bổ sung, điều chỉnh nội dung lý luận dựa trên những
điều kiện thực tế hiện nay. Thời đại ngày nay có nhiều điều thời C.
Mác chưa có, ngay thời Bác Hồ cũng có những điều chưa có. Hai
mươi lăm năm sau khi Tun ngơn của Đảng Cộng sản ra đời, C.
Mác đã nói, bây giờ tình hình có nhiều điểm khác trước, nếu ngày
nay mà viết lại thì những biện pháp cách mạng nêu ra trong cuối
chương II của Tun ngơn có nhiều điểm phải viết khác đi. Từ năm
1924 Nguyễn Ái Quốc đã nói: Chủ nghĩa Mác xây dựng lý thuyết
của mình trên triết lý của lịch sử châu Âu. Dù sao cũng khơng thể
cấm bổ sung "cơ sở lịch sử" chủ nghĩa Mác bằng cách đưa thêm vào
đó những tư liệu mà C. Mác ở thời mình khơng thể có được. Vì vậy,
việc nghiên cứu lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin và bổ sung phát
triển trong điều kiện mới hiện nay là u cầu bức thiết để lý luận
thực sự dẫn đường cho thực tiễn.
-


ngành Kinh tế Chính trị ở Trường Đại học Kinh tế TP.HCM tơi
nhận thấy, lý do quan trọng nhất mà sinh viên khơng chọn ngành
học này là do lo lắng về cơ hội nghề nghiệp. Vì vậy, thiết nghĩ cần
đảm bảo đầu ra cho sinh viên học những chun ngành này để các
em n tâm theo học. Bộ giáo dục và Đào tạo nên dự báo nhu cầu
sử dụng nhân lực tốt nghiệp ngành Lý luận chính trị trong giai đoạn
5 năm, 10 năm tới từ đó đưa ra kế hoạch tuyển sinh và đào tạo. Tất
nhiên phải có những tiêu chí và điều kiện cụ thể đối với sinh viên
theo học ngành này như phải đảm bảo kết quả học tập, phải cam kết
sau khi tốt nghiệp làm đúng chun ngành…
-

Về phương pháp giảng dạy:

Trong bối cảnh hiện nay, phương pháp giảng dạy theo kiểu
thuyết giảng một chiều khơng còn phù hợp nữa đòi hỏi giảng viên
phải kết hợp các phương pháp giảng dạy tích cực. Phương pháp
dạy học tích cực là một thuật ngữ rút gọn, được dùng ở nhiều nước
để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Giảng viên là
người giữ vai trò hướng dẫn, gợi ý, tổ chức, giúp cho người học tự
tìm kiếm, khám phá những tri thức mới theo kiểu tranh luận, hội
thảo theo nhóm. Người thầy có vai trò là trọng tài, cố vấn điều
khiển tiến trình giờ dạy. Phương pháp dạy học này rất đáng chú ý
đến đối tượng sinh viên, coi trọng việc nâng cao quyền năng cho
người học. Giảng viên là người nêu tình huống, kích thích hứng
thú, suy nghĩ và phân xử các ý kiến đối lập của sinh viên; từ đó hệ
thống hố các vấn đề, tổng kết bài giảng, khắc sâu những tri thức
cần nắm vững. Ưu điểm của phương pháp dạy học tích cực rất chú
trọng kỹ năng thực hành, vận dụng giải quyết các vấn đề thực tiễn,

giúp sinh viên tăng cường tính tích cực, chủ động như nêu và giải
quyết vấn đề, thảo luận nhóm, cho sinh viên thuyết trình,… Bên
cạnh đó, nên phối hợp các phương tiện dạy học khác nhau trong
một buổi giảng. Theo tơi phương tiện giảng dạy hiện đại khơng
phải ln mang đến hiệu quả tốt và cũng khơng phải cứ sử dụng
máy vi tính trong giảng dạy là đã đổi mới phương pháp giảng dạy
theo hướng tích cực. Sử dụng máy tính để dạy học là một trong
những hướng thay đổi phương pháp giảng dạy trong nhà trường,
tuy nhiên sử dụng máy tính như thế nào để đem lại hiệu quả thực
sự là điều đáng phải bàn. Nếu sử dụng máy tính chỉ đơn thuần để
chiếu lên những nội dung giống như trong giáo trình sau đó người
học nhìn vào đó để chép thay vì đọc – chép thì khơng những khơng
có sự đổi mới mà đó còn là một bước thụt lùi vì khơng những
khơng phát huy được tính tích cực của sinh viên mà còn hạn chế cả
tính chủ động của người Thầy. Việc sử dụng máy vi tính để soạn
giáo án điện tử đòi hỏi phải tn thủ theo những quy tắc nhất định
về số lượng chữ trong một trang, về hiệu ứng, về màu sắc, kết hợp
giữa “kênh chữ" và "kênh hình" để khai thác được tính ưu việt của
cơng nghệ trong dạy học,... Mặt khác, tính chủ động của người học
là phẩm chất quan trọng tạo nên thành cơng của việc đổi mới

434

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực. Đa phần sinh viên
chúng ta đã quen với cách học thụ động từ phổ thơng do đó rất e