ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
KHOA ĐỊA CHẤT
------------

Nguyễn Thế Hậu

ĐẶC ĐIỂM THÀNH PHẦN VẬT CHẤT VÀ ĐẶC TÍNH CÔNG NGHỆ
DOLOMIT KHU VỰC TỈNH HÀ NAM VÀ KHẢ NĂNG SỬ DỤNG
TRONG SẢN XUẤT GẠCH KHÔNG NUNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà nội - 2014

i


ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
KHOA ĐỊA CHẤT
------------

Nguyễn Thế Hậu
ĐẶC ĐIỂM THÀNH PHẦN VẬT CHẤT VÀ ĐẶC TÍNH CÔNG NGHỆ DOLOMIT KHU
VỰC TỈNH HÀ NAM VÀ KHẢ NĂNG SỬ DỤNG TRONG SẢN XUẤT GẠCH
KHÔNG NUNG

Nam và Ninh Bình trong sản xuất vật liệu không nung ”. Đã giúp đỡ học viên thực
hiện nghiên cứu cũng như cung cấp tài liệu và số liệu để học viên hoàn thành luận
văn của mình.
Nhân dịp này, tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn gia đình, bạn bè đã động
viên, khuyến khích và tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể học tập, làm việc và
đặc biệt là thực hiện luận văn này.
Trong quá trình thực hiện luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, học
viên rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các thầy cô và các bạn để học viên có
thể hoàn thiện luận văn của mình tốt hơn.
Một lần nữa, học viên xin chân thành cảm ơn!

Học viên

Nguyễn Thế hậu

iii


ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

MỤC LỤC
DANH MỤC HÌNH .....................................................................................................
DANH MỤC BẢNG ....................................................................................................
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
Chƣơng 1 - KHÁI QUÁT VỀ KHU VỰC NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not
defined.
1.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN KHU VỰC NGHIÊN CỨU ........ Error!
Bookmark not defined.
1.1.1. Vị trí địa lý .................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Đặc điểm địa hình ...................................... Error! Bookmark not defined.

Chƣơng 4. KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM SẢN XUẤT GẠCH KHÔNG NUNG
TỪ DOLOMIT KHU VỰC TỈNH HÀ NAM ....... Error! Bookmark not defined.
4.1. NGUYÊN LIỆU VÀ PHỤ GIA ................... Error! Bookmark not defined.
4.1.1. Nguyên liệu ................................................. Error! Bookmark not defined.
4.1.2. Các loại phụ gia ......................................... Error! Bookmark not defined.
4.2. THỦ NGHIỆM XÁC ĐỊNH TỶ LỆ PHỐI LIỆU TỐI ƢU ............. Error!
Bookmark not defined.
4.3. THỬ NGHIỆM XÁC ĐỊNH LỰC NÉN VÀ ĐỘ ẨM TẠO HÌNH SẢN
PHẨM GẠCH ...................................................... Error! Bookmark not defined.
4.3.1. Thử nghiệm lựa chọn độ ẩm phối liệu và tạo hình sản phẩm ......... Error!
Bookmark not defined.
4.3.2. Thử nghiệm lựa chọn lực nén tạo hình..... Error! Bookmark not defined.
4.4. BẢO DƢỠNG SẢN PHẨM ......................... Error! Bookmark not defined.

v


ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

4.5. ĐẶC TÍNH KỸ THUẬT CỦA GẠCH KHÔNG NUNG TỪ DOLOMIT
KHU VỰC NGHIÊN CỨU ................................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................ Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................3

vi


ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

DANH MỤC HÌNH


24

Hình 3.6 Đặc điểm thạch học của mẫu dolomit khu vực Tượng Lĩnh( Mẫu
TL1)

24

Hình 3.7.Đặc điểm thạch học của mẫu dolomit khu vực Thung Hoàng
Khiêm (mẫu HN6/2)

25

Hình 3.8a. Giản đồ phân tích nhiễu xạ rơnghen mẫu dolomite khu vực
Thành Bồng (mẫu HN9 )

26

Hình 3.8b. Giản đồ phân tích nhiệt vi sai mẫu dolomit Thanh Bồng

26

Hình 4.1. Đồ thị so sánh độ hút nước của các sản phẩm thử nghiệm với các
kiểu tỷ lệ phối trộn khác nhau

34

Hình 4.2. Đồ thị so sánh độ cường độ kháng nén của các sản phẩm thử

vii

Hình 4.8. Mẫu gạch không nung từ dolomit khu vực tỉnh Hà Nam

41

Hình 4.9. Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất gạch không nung từ dolomit
khu vực Hà Nam

44

viii


ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

DANH MỤC BẢNG
Bảng 1. Đặc điểm thành phần khoáng vật các mẫu dolomit khu vực tỉnh Hà
Nam…………………………………………………………………………......

24

Bảng 2. Kết quả thành phần hóa học và độ hoạt tính dolomit khu vực Hà Nam.. 26
Bảng 3.Kết quả phân tích độ hút vôi mẫu dolomit khu vực Hà Nam .................. 27
Bảng 4. Thành phần hoá học của vôi nung Kiện Khê…………………………..

29

Bảng 5. Đặc điểm kỹ thuật chết kết dính kiểu dolomit + vôi…………………...

30


Theo quy hoạch tổng thể phát triển vật liệu xây dựng tại Việt Nam đến năm
2020, nhu cầu sử dụng vật liệu xây tương ứng khoảng 42 tỷ viên gạch quy chuẩn.
Nếu đáp ứng nhu cầu này bằng gạch đất sét nung sẽ tiêu tốn khoảng 57 đến 60 triệu
m³ đất sét, tương đương với 2.800 đến 3.000 ha đất nông nghiệp; tiêu tốn từ 5,3 đến
5,6 triệu tấn than, thải ra khoảng 17 triệu tấn khí CO2 gây hiệu ứng nhà kính. Điều
này ảnh hưởng đến an ninh lương thực, an ninh năng lượng, mất cân bằng sinh thái,
và hơn nữa nó còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trong, ảnh hưởng đến sức khỏe
con người.
Đánh giá đúng được xu thế phát triển tất yếu của ngành công nghiệp sản xuất
vật liệu xây dựng, ngày 28/4/2010, Thủ tướng chính phủ ra quyết định số 567/QĐTT về việc phê duyệt chương trình phát triển vật liệu xây dựng không nung 2010.
Và trong quy ho ạch tổng thể phát triển ngành công nghiệp vật liệu xây dựng Việt
Nam đến năm 2020 và chương trình phát triển vật liệu xây không nung đến năm
2020 đã đặt ra mục tiêu đưa tỷ lệ sử dụng vật liệu không nung lên 20- 25% vào năm
2015 và 30- 40% vào năm 2020, tiến tới xóa bỏ hoàn toàn cơ sở sản xuất gạch đất
nung bằng lò thủ công.
Hiện nay, công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng không nung đã mang lại nhiều
kết quả tích cực như: tận dụng được nhiều nguồn nguyên liệu rẻ tiền hiện có tại các
vùng miền, tạo ra được nhiều loại vật liệu xây dựng (VLXD) có giá thành thấp...
Kết quả đề tài “ Đánh giá tiềm năng một số khoáng sản phi kim loại (phụ gia xi
măng, nguyên liệu để sản xuất vật liệu xây dựng không nung, sericit) trên địa bàn
tỉnh Yên Bái và đề xuất công nghệ khai thác chế biến” Nguyễn Ánh Dương, Kiều

1


ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

Quý Nam và nnk trong năm 2012-2013 cho thấy dolomit có những đặc tính kỹ thuật
và có thể sử dụng trong sản xuất vật liệu xây dựng không nung.
Xuất phát từ thực trạng đó, việc nghiên cứu, đánh giá các đặc tính kỹ thuật của

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1- Anja Diekamp, Jürgen Konzett, and Peter W. Mirwald. 2011: Dolomitic lime
mortar - burning, slaking and setting. Geophysical Research Abstracts. Vol. 13,
EGU2011-13379-2. EGU General Assembly 2011
2- Badrul., L.L. Chiou. M. J., Azlina Z., Juliana.Z., 2007: Dolomite as an
alternative weighting agent in drilling fluids. Journal of Engineering Science and
Technology. Vol. 2, No. 2 , pp.164- 176
3- Deelman, J.C. (1999): "Low-temperature nucleation of magnesite and
dolomite", Neues Jahrbuch für Mineralogie, Monatshefte, pp. 289–302.
4- Deelman. J.C., 2011: Low-temperature formation of dolomit and magnesite.
E- Book 2011. version 2.3. J.C.Deelman@ demonl.nl
5- Dolomite - British Geological Survey. 2006. www.bgs.ac.uk
6- Lê Tiến Dũng và nnk. 1996: Các thành tạo dolomit nguồn gốc trầm tích
trong các địa tầng đá carbonat lấy ví dụ vùng Kim Bảng (Hà Nam) và Tân Lâm
(Quảng Trị). Tuyển tập báo cáo khoa học hội nghị khoa học lần thứ 12 Đại học MỏĐịa chất.
7- Nguyễn Văn Dũng. 2008: Nghiên cứu sản xuất frit và men frit tráng lên tấm
ốp lát ceramic. Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Đà Nẵng - số 3(26), pp.2531.

3


ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

8- Nguyễn Ánh Dương và nnk. 2010 : Báo cáo tổng kết đề tài “Nghiên cứu
đánh giá tiềm năng, khả năng sử dụng của puzolan từ các thành tạo phun trào axit
khu vực Mù Căng Chải- Yên Bái”. Viện Địa chất, Hà Nội.
9- Nguyễn Ánh Dương, 2011: Nguyên liệu khoáng hoạt tính từ một số thành
tạo đá phun trào axít và trung tính ở Việt Nam và ý nghĩa thực tiễn của chúng. Tạp
chí Các Khoa học về Trái đất, Số 3ĐB, tr 559-605.
10- Nguyễn Ánh Dương và nnk. 2011: Báo cáo tổng kết đề tài “Nghiên cứu đặc

20- Mineral Commodity Report 21 - Limestone, marble and dolomite dolomite
uses industries
21- Kiều Quý Nam, Đậu Hiển, Trấn Thị Sáu, 2000: Một số kết quả nghiên cứu
về chất lượng, tiềm năng và khả năng sử dụng của puzơlan các thành tạo bazan
vùng Pleiku. Tạp chí Đại chất, Loạt A (259/7-8), tr.27-32.
22- Kiều Quý Nam, 2001: Puzơlan Việt Nam - Tiềm năng và khả năng sử dụng.
Tạp chí Địa chất, Loạt A (267/11-12), tr.106-110.
23- Kiều Quý Nam, 2002: Mối tương quan giữa thành phần hoá học, cấu trúc đá
với hoạt tính puzơlan trong bazan Kainozoi tại Lâm Đồng. Tạp chí Các Khoa học
về Trái đất (4), tr.341-347.
24- Kiều Quý Nam, 2006: Nghiên cứu sử dụng puzơlan trong sản xuất vật liệu
xây dựng không nung. Tạp chí Địa chất, Loạt A (293/3-4), tr.16-24.
25- Kiều Quý Nam, Nguyễn Ánh Dương, 2010: Nguyên liệu và công nghệ sản
xuất vật liệu xây dựng không nung - một vài kết quả thử nghiệm. Tạp chí Địa chất,
loạt A số 322/ 12/ 2010, tr.54-65.
26- Phan Viết Nhân, Đỗ Đình Toát, Phan Viết Sơn, Phạm Ngọc Minh. 2002: Đặc
điểm phân bố thành phần hoá học của dolomit Kon Tum. Tuyển tập Báo cáo Hội
nghị khoa học lần thứ 15 - Đại học Mỏ - Địa chất, Hà Nội,

5


ĐH KHTN- ĐH QGHN 2014

27- Trần Ngọc Thái và nnk, 2007. Báo cáo tổng kết đề tài “Quy hoạch khoanh
vùng loại khoáng sản chủ yếu tỉnh Ninh Bình đến năm 2010 và định hướng đến năm
2020”. Viện Địa chất và Khoáng sản, Hà nội.
28- Nguyễn Trọng Toàn. 2012: Đặc điểm chất lượng và tiềm năng đolomit tỉnh
Ninh Bình. Tuyển tập báo cáo Hội nghị Khoa học Trường Đại học Mỏ - Địa chất
lần thứ 19, Hà Nội.