ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

BÙI THỊ DUYÊN

NHÂN VẬT NỮ TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA CÁC NHÀ VĂN NỮ
ĐƢƠNG ĐẠI VIỆT NAM (QUA SÁNG TÁC CỦA DẠ NGÂN, Y BAN,
NGUYỄN THỊ THU HUỆ, NGUYỄN NGỌC TƢ

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lý luận Văn học
Mã số: 60 22 01 20

Hà Nội-2014

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

BÙI THỊ DUYÊN

NHÂN VẬT NỮ TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA CÁC NHÀ VĂN NỮ
ĐƢƠNG ĐẠI VIỆT NAM (QUA SÁNG TÁC CỦA DẠ NGÂN, Y BAN,
NGUYỄN THỊ THU HUỆ, NGUYỄN NGỌC TƢ

Luận văn Thạc sĩ Văn học
Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Văn Nam



PHỤ LỤC
MỞ ĐẦU ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
1. Lí do chọn đề tài ................................................................ Error! Bookmark not defined.
2. Lịch sử vấn đề.................................................................... Error! Bookmark not defined.
3. Đối tượng, phạm vi, mục đích nghiên cứu ........................ Error! Bookmark not defined.
4. Phương pháp nghiên cứu ................................................... Error! Bookmark not defined.
5. Cấu trúc luận văn ............................................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1: NGƢỜI PHỤ NỮ TRONG VĂN CHƢƠNG VÀ TRUYỆN NGẮN
HIỆN ĐẠI VIẾT VỀ NGƢỜI PHỤ NỮ ............................ Error! Bookmark not defined.
1.1.

Nhân vật ngƣời phụ nữ trong văn chƣơng Việt Nam qua các thời đại ...... Error!
Bookmark not defined.

1.1.1. Người phụ nữ trong văn học trung đại ................ Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Người phụ nữ trong văn học đầu thế kỉ XX ......... Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Người phụ nữ trong văn học từ 1945 đến 1975 ... Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Người phụ nữ trong văn học đương đại ............... Error! Bookmark not defined.
1.2. Khái quát chung về truyện ngắn và xu phát triển của ý thức nữ quyền....... Error!
Bookmark not defined.
1.2.1. Khái quát chung về truyện ngắn nữ đương đại.... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Xu hướng phát triển của ý thức nữ quyền ............ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: HÌNH TƢỢNG NGƢỜI PHỤ NỮ HIỆN ĐẠI TRONG TRUYỆN
NGẮN NỮ ĐƢƠNG ĐẠI .................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. Nhân vật ngƣời phụ nữ trong truyện ngắn của các nhà văn nữ đƣơng đại Việt
Nam Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Khái niệm, vai trò và sự phân chia các loại hình nhân vật trong tác phẩm văn
học .................................................................................. Error! Bookmark not defined.
5

6


3.4.1. Ngôn ngữ .............................................................. Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Giọng điệu ............................................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUÂN .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................... Error! Bookmark not defined.

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Văn học VN nói chung, văn xuôi VN nói riêng từ thời kì đổi mới đến nay thực sự
có nhiều khởi sắc. Trong những yếu tố quan trọng tạo nên sự phong phú, đa dạng của văn
xuôi giai đoạn này phải kể đến những đóng góp của các cây bút nữ. Sự xuất hiện đông
đảo, rầm rộ của họ đã đem đến cho văn xuôi nói chung và truyện ngắn nói riêng “Một
sinh khí mới rất cần thiết để phản ánh bề rộng, bề sâu của cuộc sống con người hôm
nay”. Bên cạnh những tên tuổi một thời như Vũ Thị Thường, Nguyễn Thị Ngọc Tú … là
những tác giả trẻ trung, sôi nổi, bắt mạch thời sự nhanh hơn như: Dạ Ngân, Nguyễn Thị
Thu Huệ, Y Ban, Lý Lan, Phong Điệp, Kiều Bích Hậu, Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Quỳnh
Trang, Đỗ Hoàng Diệu … Có thể nói, văn học Việt Nam đương đại đang chứng kiến sự
bùng nổ về số lượng các nhà văn, nhà thơ nữ. Khó mà thống kê được con số chính xác,
nhưng lượng tác phẩm của họ nhiều không kém gì các đồng nghiệp nam. Có người đặt
câu hỏi : Tại sao thời điểm hiện nay lại xuất hiện nhiều cây bút nữ như vậy? Câu hỏi này
đã có nhiều người tìm cách lí giải, nhưng khó mà tìm ra câu trả lời thấu đáo. Đó cũng là
một trong những lí do khiến chúng tôi chọn nghiên cứu sáng tác của các nhà văn nữ.
Bằng nỗ lực của bản thân, các cây bút nữ hôm nay vừa biết kế thừa các thế hệ đi trước,
vừa học hỏi lẫn nhau để tự tìm cho mình những lối viết độc đáo. Có ý kiến cho rằng:
“Văn xuôi hôm nay mang gương mặt nữ”, “Truyện ngắn hôm nay đang khởi sắc bởi sự

7



viết truyện ngắn của Vương Trí Nhàn sưu tầm (biên soạn, xuất bản nhiều lần); Nghệ
thuật viết truyện ngắn và kí của Tạ Duy Anh, NXB Thanh niên, 2000; Những vấn đề thi
pháp của truyện của Nguyễn Thái Hoà, NXB Giáo dục, 2000; các nghiên cứu và sưu tầm
của Bùi Việt Thắng in trong 2 tập Bình luận truyện ngắn, NXB Văn học, 2000; và Truyện
ngắn – những vấn đề lí thuyết và thực tiễn thể loại, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội,
2002… Cũng có sách mở rộng tìm hiểu từ nguồn gốc văn học nước ngoài, chẳng hạn:
Truyện ngắn – ký luận tác giả và tác phẩm (tập I, II), Lê Huy Bắc biên soạn, NXB Giáo
dục, 2004. Có công trình mang tính tổng quan như: Thời gian nghệ thuật trong cấu trúc
văn bản tự sự của Lê Thị Tuyết Hạnh, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, 2002; Văn học
Việt Nam thời đại mới của Nguyễn Văn Long, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, 2003. Có
nghiên cứu trên đối tượng cụ thể chẳng hạn như: Ngôn ngữ nghệ thuật trong truyện ngắn
đương đại qua hai tác phẩm Vũ điệu thần gầy và truyện ngắn 8X, công trình dự thi giải
thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học toàn quốc 2009 … Không ít bài viết ghi nhận
thành tựu của truyện ngắn đương đại, có thể kể tới các bài viết như: Sức sống của một thể
loại của Lý Hoài Thu, Đọc bình luận truyện ngắn, truyện ngắn hôm nay của Bùi Việt
Thắng in trên báo Văn nghệ số 24, 2000; Một thoáng văn học 5 năm đầu thế kỉ của Trần
Thanh Đạm, in trên báo Văn nghệ số 45, ngày 6/11/2004; Trò chơi trốn tìm của Nguyễn
Vĩnh Nguyên của Trần Hoài Nam, in trên báo Văn nghệ, 2000; Sau một năm nhìn lại
truyện ngăn hay, in trên Tạp chí Nhà văn số 1, 2009; Đội ngũ nhà văn Việt Nam viết
truyện ngắn đương đại của Lê Dục Tú, in trên báo Văn nghệ quân đội, 2012… Các bài
viết đều đống ý là: “Trong nhịp độ của đời sống công nghiệp hiện đại, dưới sức ép của
các phương tiện nghe nhìn, truyện ngắn đã phát huy được ưu thế của mình một cách hiệu
quả”. Tác giả Sương Nguyệt Minh cho rằng “Truyện ngắn luôn luôn tồn tại và có triển
vọng (có triển vọng đồng nghĩa là có tương lai). Thời hiện đại – thời của tốc độ, thời của
chắt chiu từng giây từng phút thời gian và luôn luôn bị cuốn vào cơn lốc của văn minh
công nghiệp thì rõ ràng truyện ngắn có ưu thế hơn so với một số loại hình văn học khác
(ví dụ như tiểu thuyết), nếu mức độ hay dở ngang nhau. Truyện ngắn hay mời gọi, lôi
cuốn người mới viết, đồng thời quyến rũ người cầm bút đã thành danh vẫn dẫn dụ, mê
hoặc người đọc.”.

sẵn có – tốt, dịu dàng, rộng lượng thì không ai bằng, mà nhỏ nhen, chấp nhặt, dữ dằn
10


cũng không ai bằng, từng cây bút phụ nữ tìm ra mặt mạnh của mình khá sớm, định hình
khá sớm.” [30]. Cùng chung suy nghĩ này với Vương Trí Nhàn còn có Văn Tâm, khi ông
nhấn mạnh rằng “từ khi mới xuất phát, các cây bút nữ thường đã đạt đến độ chín”. Đặng
Anh Đào, một chuyên gia về văn học phương Tây, nhưng lại có nhiều bài viết phê bình
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lại Nguyên Ân. 150 thuật ngữ văn học. NXB Đại học QGHN, 2003
2. Lê Huy Bắc. Truyện ngắn: lí luận tác giả và tác phẩm. Nxb Giáo dục, 2004
3. Nguyễn Trọng Bình. Phong cách truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư nhìn từ phương
diện nghệ thuật con người. www.viet-studies,info/NNTu
4. Nguyễn Minh Châu. Trang giấy trước đèn. Tôn Phương Lan sưu tầm, tuyển
chọn và giới thiệu. NXB KHXH, tái bản lần thứ nhất, 2002
5. Xuân Cang. Y Ban và những thân phận đàn bà. Báo Văn nghệ số 27, 2003
6. Đông Dương. Hiện tượng sex trong tác phẩm văn học: ưu thế thuộc về các cây
bút nữ. Báo tiền phong, 2005
7. Hà Minh Đức (chủ biên). Lý luận văn học. NXB Giáo dục, 2007
8. Đào Đồng Điện. Phụ nữ là … đàn bà. Tuoitre.vn
9. Nguyễn Đăng Điệp. Vấn đề phái tính và âm hưởng nữ quyền trong văn học Việt
Nam đương đại. www.vienvan hoc.org.vn
10. Hoàng Thị Hồng Hà. Truyện ngắn nữ và xu hướng tự nghiệm. Tạp chí văn hóa
văn nghệ công an số 10, 2003
11. Võ Thị Xuân Hà. Tường thành. Nhà xuất bản Hội nhà văn Hà Nội, 2006
12. Lê Bá Hán - Trần Đình Sử - Nguyễn Khắc Phi (Đồng Chủ Biên). Từ điển thuật
ngữ văn học. Nxb Giáo dục, 2010 (ĐẦU 16)

11


27. Phương Lựu (chủ biên). Lý luận văn học. NXB Giáo dục, 2004
28. Phương Lựu. Suy nghĩ về đặc điểm của nữ văn sỹ. Tạp chí tác phẩm mới số 3,
1998
29. Đỗ Tuyết Mai. Qua cầu chợt nghĩ thương mình. Vnthuquan.net
30. Vương Trí Nhàn. Phụ nữ và sáng tác văn chương. Tạp chí Văn học số 6, 1996
31. Trần Bích Ngân. Nhân vật nữ trong sáng tác của Võ Thị Hảo. Luận văn Thạc
sĩ khoa ngữ văn, Thái Nguyên, 2009
32. Hồng Ngọc. Phá cách để nhận lại đắng cay. Ngoisao.net
33. Phạm Xuân Nguyên. Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp (sưu tầm và biên soạn). Nxb
Văn hóa thông tin, 2001
34. Nguyễn Đức Quang – Ngô Vĩnh Bình – Phạm Hoa. Chúng tôi phỏng vấn bốn
cây bút nữ. Tạp chí Văn nghệ Quân đội, số 3,1993
35. Trần Đình Sử (chủ biên). Từ điển thuật ngữ văn học. NXB Giáo dục, 2005
36. Trần Đình Sử (chủ biên). Tự sự học – một số vấn đề lí luận và lịch sử. Nxb Đại
học Sư phạm Hà Nội, 2007
37. T.T. Một góc nhìn về văn xuôi nữ. Tonvinhvanhoadoc.vn
38. Băng Thanh. Ngôn ngữ tiểu thuyết. Tạp chí văn học số 9/ 1996
39. Bùi Việt Thắng – Bình luận truyện ngắn (Phê bình và Tiểu luận). Nxb Văn
học, 1999
40. Bùi Việt Thắng. Những vấn đề lý thuyết và thực tiễn thể loại. NXB Đại học

13


quốc gia Hà nội, 2000
41. Bùi Việt Thắng (tuyển chọn và giới thiệu). Truyện ngắn bốn cây bút nữ. NXB
Văn học, 2002
42. Bùi Việt Thắng. Lời giới thiệu truyện ngắn 4 cây bút nữ. NXB Văn học 2002
43. Bùi Việt Thắng. Truyện ngắn hôm nay. Tạp chí Nghiên cứu Văn học số 4,
2004

58. Nhiều tác giả. Nhà văn Việt Nam hiện đại. NXB Hội nhà văn, 1997

15