ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------

Quách Thị Vân Anh

NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁ TAI BIẾN BỒI TỤ - XÓI LỞ
KHU VỰC CỬA TAM QUAN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------

Quách Thị Vân Anh

NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁ TAI BIẾN BỒI TỤ - XÓI LỞ
KHU VỰC CỬA TAM QUAN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG
Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
Mã số: 60850101

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

Học viên

Quách Thị Vân Anh


MỤC LỤC
DANH MỤC HÌNH ..................................................................................................... i
DANH MỤC BẢNG ................................................................................................. iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ..................................................................................... iv
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
Chương 1 – TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU ............................................................................................................ 4
1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ........................................................ 4
1.1.1. Đới ven biển và tai biến bồi tụ - xói lở....................................................... 4
1.1.2. Lịch sử nghiên cứu về bồi tụ - xói lở ......................................................... 6
1.1.3. Tổng quan về biến đổi khí hậu ................................................................. 18
1.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................................................ 24
1.2.1. Phương pháp pháp thu thập, tổng hợp số liệu, tài liệu ............................... 24
1.2.2. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa ..................................................... 25
1.2.3. Phương pháp mô hình toán ......................................................................... 26
1.2.4. Phương pháp phân tích tài liệu bản đồ và hệ thống thông tin GIS ............. 28
Chương 2 – CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUÁ TRÌNH BỒI TỤ - XÓI LỞ
KHU VỰC CỬA TAM QUAN ................................................................................ 29
2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN ............................................................................... 29
2.1.1. Vị trí địa lý ............................................................................................... 29
2.1.2. Địa hình, địa mạo ..................................................................................... 31
2.1.3. Địa chất..................................................................................................... 34
2.1.4. Khí hậu ..................................................................................................... 39
2.1.5. Các yếu tố hải văn .................................................................................... 39
2.1.6. Hệ thống sông suối ................................................................................... 42


DANH MỤC HÌNH
Hình 1. 1. Cấu trúc chung của đới ven biển ................................................................4
Hình 1. 2. Sơ đồ các tác động của dâng cao mực nước biển ....................................21
Hình 1. 3. Khảo sát thực địa tại cửa Tam Quan, tỉnh Bình Định ..............................26
Hình 1. 4. Phạm vi áp dụng các mô hình phân tích biến động đường bờ ................. 27
Hình 2. 1. Khu vực nghiên cứu cửa Tam Quan, tỉnh Bình Định ..............................30
Hình 2. 2. Hoạt động và neo đậu tàu thuyền trong cửa Tam Quan...........................30
Hình 2. 3. Mặt cắt địa hình đáy biển phía Bắc cửa Tam Quan .................................32
Hình 2. 4. Mặt cắt địa hình đáy biển mũi Kim Bông ................................................33
Hình 2. 5. Mặt cắt địa hình đáy biển phía Nam kè Tam Quan .................................34
Hình 2. 6. Mặt cắt địa hình đáy biển phía Nam cửa Tam Quan ...............................34
Hình 2. 7. Bờ phía Bắc cửa Tam Quan .....................................................................35
Hình 2. 8. Bờ phía Nam cửa Tam Quan....................................................................36
Hình 2. 9. Đất canh tác nông nghiệp .........................................................................37
Hình 2. 10. Sơ đồ địa chất khu vực nghiên cứu thu nhỏ từ 1:10.000 .......................38
Hình 2. 11. Sóng cửa khu vực cửa Tam Quan ..........................................................41
Hình 2. 12. Sinh kế trong vùng .................................................................................43
Hình 2. 13. Bãi khai thác ilimenite tự phát phía Nam bờ Tam Quan .......................43
Hình 2. 14. Rác thải sinh hoạt cửa Tam Quan .......................................................... 44
Hình 3. 1. Quy trình xử lý thông tin hình và bản đồ .................................................46
Hình 3. 2. Bản đồ biến động đường bờ Tam Quan ...................................................51
Hình 3. 3. Tốc độ bồi tụ - xói lở của bờ Bắc và Nam cửa Tam Quan giai đoạn 2010 - 2012...54
Hình 3. 4. Phân tích hàm chẵn lẻ giai đoạn từ năm 2012 đến 2014..........................56
Hình 3. 5. Mặt cắt và hình của hố khoan 1 ...............................................................61
Hình 3. 6. Mặt cắt và hình của hố khoan 2 ...............................................................62
Hình 3. 7. Bản đồ phân bố trầm tích tầng mặt khu vực cửa Tam Quan ...................64

i


Bảng 4. 1. Bảng tổng hợp kích thước luồng thiết kế ................................................89
Bảng 4. 2. Tổng hợp khối lượng nạo vét...................................................................90

iii


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
1.ĐVB: Đới ven biển
2.BĐKH: Biến đổi khí hậu
3.NBD: Nước biển dâng
4.IPCC: Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu
5.MNBTB: Mực nước biển trung bình

iv


MỞ ĐẦU
Tính cấp thiết của đề tài
Lợi thế của một quốc gia biển với dải bờ biển dài với nhiều vũng, vịnh, cửa
sông, cửa biển, đã tạo ra cho Việt Nam tiềm năng phát triển kinh tế xã hội. Đặc biệt,
các vùng cửa sông, cửa biển là nơi neo trú của tàu thuyền đi biển, có triển vọng phát
triển thành các khu cảng biển thuận lợi cho thông thương. Tuy nhiên, hiện nay việc
nghiên cứu cửa sông, cửa biển vẫn còn một số vấn đề được quan tâm nghiên cứu
làm sáng tỏ.
Theo các kết quả nghiên cứu, nhìn chung các cửa sông ở khu vực miền
Trung được thành tạo trong bão, hoặc lũ và dịch chuyển theo hướng vận chuyển của
dòng bùn cát ven bờ. Do đặc điểm tạo thành, nên các cửa sông miền Trung đa phần
nhỏ hẹp thường xuyên bị bồi lấp và không ổn định. Cửa sông thường xuyên bị bồi
lấp, về mùa lũ cửa sông được mở rộng hơn. Tuy nhiên, sự mở rộng bởi dòng lũ là
không đáng kể nên bồi lấp vẫn là thuộc tính cơ bản.

trong bối cảnh BĐKH
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Thu thập, tổng hợp và phân tích các tài liệu, số liệu liên quan tới việc
nghiên cứu; đánh giá hiện trạng và nguyên nhân tai biến bồi tụ xói lở khu vực cửa
Tam Quan và phụ cận; phân tích ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng
tới quá trình bồi tụ, xói lở khu vực nghiên cứu.
- Đề xuất các giải pháp thích ứng cho khu vực nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu
1.Phương pháp thu thập, kế thừa và tổng hợp đánh giá: các kết quả tính toán,
nghiên cứu, thiết kế đã được thực hiện liên quan tới khu vực nghiên cứu.
2.Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa: tiến hành đi thực địa để trực tiếp
điều tra, khảo sát.
3.Phương pháp viễn thám GIS: So sánh, đánh giá sự biến động đường bờ biển
khu vực nghiên cứu theo thời gian và không gian, trực quan hình ảnh khu vực
nghiên cứu.

2


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1.Trịnh Việt An (2012), Một vài nét về ảnh hưởng bồi lấp cửa sông đến sự
ra/vào của thuyền vào cảng cá các khu neo đậu trú bão và hướng giải quyết.
2.Trịnh Việt An, Đặng Hoàng Thanh, Nguyễn Thị Thu Huyền (2011), “Hiện
trạng thoát lũ vùng cửa sông Lại Giang”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ
Thủy lợi, (số 3).
3.Nguyễn Biểu và nnk (2008), Đặc điểm địa chất biển Miền Trung Việt Nam
(Bản thuyết minh phần bản đồ địa chất Pliocen-Đệ tứ (N2-Q) biển Miền Trung
Việt Nam tỷ lệ 1:500 000).
4.

12.Lê Mạnh Hùng (2009), “Tác động của biến đổi khí hậu đến thiên tai và giải
pháp ứng phó cho khu vực thành phố Hồ Chí Minh”, Tạp chí Khoa học và
Công nghệ Thủy lợi (số 21, - 04/2009).
13.Nguyễn Mạnh Hùng (2010), “Biến động bờ biển & cửa sông Việt Nam”. Nhà
xuất bản Khoa học Tự nhiên và Công Nghệ.
14.TS. Michael DiGregorio, Viện chuyển đổi Môi Trường và xã hội Việt Nam,
Văn phòng Điều phối về Biến đổi khí hậu tỉnh Bình Định (2013), Bài học từ
cơn bão Mirirae: Biến đổi khí hậu và đô thị hóa tại thành phố Quy Nhơn, Việt
Nam.
15.Mai Trọng Nhuận và nnk (2001), Nghiên cứu và lập bản đồ địa chất môi
trường đới biển nông ven bờ Việt Nam (0-30m nước), tỷ lệ 1:500.000.
16.Mai Trọng Nhuận, Nguyễn Thị Hồng Huế, Nguyễn Hải Hà, Đỗ Minh Đức,
Trần Đăng Quy (2004), “Phân tích tác động của tai biến xói lở đến đới ven
biển Phan Rí - Phan Thiết”, Tạp chí Các khoa học về Trái đất (số 26 (3),
9/2004).
17.Đào Mạnh Tiến và nnk, (2006), Báo cáo Điều tra địa chất, khoáng sản, địa
chất môi trường và tai biến địa chất vùng biển Nam Trung bộ từ 0-30m nước ở
tỷ lệ 1:100.000 và một số vùng trọng điểm ở tỷ lệ 1:50.000. Trung tâm Địa chất
và Khoáng sản biển, Tổng cục Biển và Hải đảo.

101


18.Bộ Tài nguyên Môi trường (2012), “Kich bản biến đổi khí hậu, nước biển
dâng cho Việt Nam”, Nhà xuất bản Tài nguyên Môi trường và bản đồ Việt
Nam.
19.Nguyễn Huy Tuyển (2002), Nghiên cứu, đánh giá và dự báo hiện tượng bồi
lắng và xói lở vịnh Quy Nhơn dựa trên mô hình toán bằng việc sử dụng phần
mềm Mike21 và kiến nghị lựa chọn phương án công trình hợp lý, Luận văn
Thạc sỹ kỹ thuật, Trường đại học Mỏ - Địa chất, Hà Nội.

31. Tran Thi Van, Tran Thi Binh (2009), Application of remote sensing for
shoreline changes detection in Cuu Long estuaries, VNU Journal of Science,
Earth Sciences 25 (2009) 217-222.
32. Tran Thuc (2010), Impacts of climate change on water resources in the
Huong River basin and adaptation measures, VNU Journal of Science, Earth
Sciences 26 (2010) 210-217.
33. U.S. Army Corps of Engineers (2002), Manual of Coastal Engineering.

103