Chế định trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án
trên cơ sở thực tiễn của Tòa án thành phố Hà Nội
Nguyễn Thị Ngọc Lan
Khoa Luật
Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự; Mã số: 60 38 01 04
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Tất Viễn
Năm bảo vệ: 2014
Abstract. Nghiên cứu vai trò, ý nghĩa của Tòa án trong hệ thống cơ quan tư pháp hình sự và
quyền trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án. Đánh giá thực trạng trả hồ sơ để điều tra bổ sung của
Tòa án trên địa bàn thành phố Hà Nội, các lý do chủ yếu dẫn đến trả hồ sơ điều tra bổ sung, nguyên
nhân trả hồ sơ điều tra bổ sung. Trên cơ sở đó đưa ra được cái giải pháp nhằm hoàn thiện hơn chế
định trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án.
Keywords. Chế định trả hồ sơ; Điều tra bổ sung; Tòa án; Pháp luật Việt Nam
Content
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quá trình giải quyết một vụ án hình sự trải qua nhiều giai đoạn khác nhau trong đó xét xử vụ
án hình sự đóng một vai trò quan trọng. Tại phiên tòa, tất cả những thông tin, tài liệu, đồ vật thu thập
được trong giai đoạn điều tra, truy tố đều được đưa ra xét xử công khai thông qua việc xét hỏi và
tranh luận. Trên cơ sở đó, Tòa án ra những phán quyết khách quan phù hợp với quy định của pháp
luật. Việc xét xử công bằng, nghiêm minh sẽ góp phần bảo vệ chế độ, pháp chế xã hội chủ nghĩa;
bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tập thể; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, góp phần
đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm. Thông qua việc xét xử, đặc biệt là các phiên tòa công khai
sẽ góp phần giáo dục công dân chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, tôn trọng các quy tắc của cuộc
sống, nâng cao ý thức đấu tranh phòng chống tội phạm cũng như các vi phạm pháp luật khác.
Tuy nhiên không phải trường hợp nào Tòa án cũng có thể xét xử phù hợp với quy định của
pháp luật nếu chỉ thông qua những tài liệu, chứng cứ mà Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát thu thập
được, qua thẩm vấn công khai tại phiên tòa mà có rất nhiều trường hợp không thu thập được đầy
đủ tài liệu chứng cứ để kết luận về tội phạm, người phạm tội hoặc quá trình điều tra, truy tố còn vi
phạm quy định của pháp luật tố tụng hình sự hoặc có căn cứ để khởi tố bị can về một tội phạm
khác, có người đồng phạm khác. Do vậy, Tòa án với tư cách là cơ quan xét xử phải trả hồ sơ để
điều tra bổ sung nhằm khắc phục những tồn tại, thiếu sót trong giai đoạn điều tra, truy tố để giải

điều tra bổ sung”; Tác giả Nguyễn Ngọc Kiện, “Một số vấn đề về việc Tòa án trả lại hồ sơ để điều
tra bổ sung”, Tạp chí Tòa án nhân dân số 4/2008; Tạp chí kiểm sát, số 6/2008, “Chuyên đề về việc
trả hồ sơ để điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự”; Tác giả Nguyễn Hải
Ninh, “Sửa đổi, bổ sung quy định của pháp luật về điều tra bổ sung”, Tạp chí Luật học, số 7/2008;
Tác giả Nguyễn Hữu Hậu, “Thẩm quyền của Viện kiểm sát và của Kiểm sát viên trong việc đề ra các
yêu cầu điều tra và điều tra bổ sung”, Tạp chí kiểm sát số 16/2009; Tác giả Lê Ngọc Huấn, “Một số
giải pháp nhằm hạn chế việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng”, Tạp
chí kiểm sát số 10/2009; Tác giả Nguyễn Đình Huề, “Một số vấn đề về trả hồ sơ vụ án hình sự để
điều tra bổ sung”, Tạp chí Tòa án số 4/2009; Tác giả Trần Vi Dân, “Một số giải pháp khắc phục
việc trả hồ sơ điều tra bổ sung, điều tra lại”, Tạp chí kiểm sát số 2/2010; Tác giả Nguyễn Ngọc
Kiện, “Hoàn thiện chế định Tòa án trả hồ sơ điều tra bổ sung trong Bộ luật tố tụng hình sự năm
2003”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật số 7/2012; Tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo, “Một số vấn đề
về hoạt động điều tra bổ sung của Viện kiểm sát ở giai đoạn xét xử phúc thẩm”, Tạp chí kiểm sát số
6/2012; Tác giả Vũ Gia Lâm, “Hoàn thiện quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về việc Tòa án cấp
sơ thẩm trả hồ sơ để điều tra bổ sung”, Tạp chí Tòa án số 8/2013; Tác giả Nguyễn Quang Lộc,
“Bàn về chế định trả hồ sơ để điều tra bổ sung”, Tạp chí Tòa án số 8/2013; Tác giả Thái Chí Bình,
“Hoàn thiện các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2013 về yêu cầu điều tra bổ sung”, Tạp
chí Nhà nước và pháp luật số 11/2013; Tác giả Lê Ngọc Duy, “Một số giải pháp nhằm hạn chế việc
trả hồ sơ điều tra bổ sung đối với Viện kiểm sát nhân dân quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội”, Tạp
chí kiểm sát số 6/2013; Tác giả Lê Tấn Cường, “Giải pháp để hạn chế việc trả hồ sơ điều tra bổ
sung trong giai đoạn truy tố”, Tạp chí kiểm sát số 10/2014; Tác giả Đào Anh Tới, “Hoàn thiện chế
định trả hồ sơ điều tra bổ sung”, Tạp chí kiểm sát số 13/2014…
Các công trình trên, vấn đề trả điều tra bổ sung được đề cập đến ở các mức độ khác nhau. Có
những công trình đề cập đến ý nghĩa, nội dung của chế định này trong Bộ luật TTHS. Nhưng cũng
có những công trình mà tác giả không đồng tình với việc quy định việc tòa án trả hồ sơ để điều tra
bổ sung. Với những lập luận của các tác giả này thì xu hướng thiên về giữ nguyên chế định trả hồ sơ
để điều tra bổ sung, có hạn chế một số điều kiện. Nhìn chung các công trình nêu trên còn tản mạn,
chưa có công trình nào tập trung phân tích được một cách cơ bản vai trò, ý nghĩa, hậu quả pháp lý
của trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án, chưa giải đáp tổng thể về thực tiễn cũng như những giải


- Phương pháp khảo sát thực tế;
- Phương pháp lịch sử…
5. Những điểm mới đóng góp của luận văn
- Luận văn nêu được một số điểm về cơ sở lý luận về trả hồ sơ điều tra bổ sung trong cơ chế
mô hình tố tụng hình sự thẩm vấn và Tòa án được xác định là cơ quan xét xử thực hiện quyền tư
pháp.
- Nêu được những bất cập của chế định trả hồ sơ điều tra bổ sung qua thực tiễn xét xử ở Hà
Nội.
- Kiến nghị xung quanh chế định trả hồ sơ điều tra bổ sung
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3
chương:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về chế định trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án
Chương 2: Thực trạng trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội
Chương 3: Những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện chế định trả hồ sơ điều tra bổ sung

References
1.
Lê Cảm (2004), “Một số vấn đề lý luận chung về các giai đoạn tố tụng hình sự”, Tạp chí kiểm
sát, (02).


2.
3.
4.
5.

6.

7.

&item_id=13269221&article_details=1.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 25/04/2005 của Bộ Chính trị về
chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010 định hướng đến
năm 2002, Hà Nội.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị về
Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội.
Nguyễn Minh Đức (2006), “Một số ý kiến về việc áp dụng quy định trả hồ sơ để điều tra bổ sung
trong BLTTHS 2003”, Tạp chí Tòa án nhân dân, (6).
Nguyễn Đức Hạnh (2009), Trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong tố tụng hình sự Việt Nam, Luận
văn thạc sĩ Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2004), Nghị quyết số 04/2004/NQ-HĐTP ngày
05/11/2004 hướng dẫn thi hành một số quy định trong phần thứ ba “Xét xử sơ thẩm” của
BLTTHS 2003, Hà Nội.
Nguyễn Đình Huề (2009), “Một số vấn đề về trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung”, Tạp
chí Tòa án nhân dân, (4).
Lê Dân Khiết (2008), “Những kinh nghiệm của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang nhằm
hạn chế việc trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung giữ các cơ quan tiến hành tố tụng”, Tạp chí Kiểm
sát, (6), tr. 26-28.
Nguyễn Ngọc Kiện (2012), “Hoàn thiện chế định tòa án trả hồ sơ điều tra bổ sung trong Bộ
luật tố tụng hình sự 2003”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, (7), tr. 37-43.
Nguyễn Ngọc Kiện (2012), “Mối quan hệ giữa Tòa án và Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự,
Dân chủ và pháp luật, (10), tr. 50-53.
Nguyễn Triệu Luật (2013), Chế định điều tra bổ sung trong hoạt động tố tụng hình sự của
ngành Tòa án nhân dân, baomoi.com, (ngày 27/9).
Nguyễn Triệu Luật (2014), Quy chế phối hợp trong việc điều tra bổ sung các vụ án hình sự,
http://www.tand.hochiminhcity.gov.vn/web/guest/118, (ngày 25/9).
Mai Văn Lư (2006), Bàn về quy định: “Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung”, Tạp chí kiểm sát,
(11).
Mai Văn Lư (2008), “Cần xem xét lại quy định Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong quan
hệ với việc tăng cường tính khách quan, sự độc lập của hoạt động xét xử”, Tạp chí Kiểm sát,


37.

38.

39.

40.

41.

Đinh Văn Quế (2011), Một số vấn đề về đồng phạm quy định tại Điều 20 Bộ luật hình sự,
http://toaan.gov.vn/portal/page/portal/tandtc/Baiviet?p_page_id=1754190&p_cateid=1751909
&article_details=1&item_id=10931636
Đinh Văn Quế (2012), Thế nào là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, Báo pháp luật TP Hồ
Chí Minh (2).
Nguyễn Thảo (2013), Mô hình tố tụng hình sự của một số nước trên thế giới và một số gợi mở cho
Việt Nam trong quá trình sửa đổi Bộ luật tố tụng hình sự, http://noichinh.vn/nghien-cuu-traodoi/201311/mo-hinh-to-tung-hinh-su-cua-mot-so-nuoc-tren-the-gioi-va-mot-so-goi-mo-cho-vietnam-trong-qua-trinh-sua-doi-bo-luat-to-tung-hinh-su-292909/ (ngày 6/11).
Lê Hữu Thể (2010), Hoàn thiện mô hình tố tụng hình sự Việt Nam theo yêu cầu cải cách tư
pháp, http://luatminhkhue.vn/hinh-su/hoan-thien-mo-hinh-to-tung-hinh-su-viet-nam-theo-yeucau-cai-cach-tu-phap.aspx(9/2010).
Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (2009, 2010, 2011, 2012, 2013), Báo cáo tổng kết, Hà Nội.
Tòa án nhân dân quận Cầu Giấy (2012), Báo cáo rút kinh nghiệm án hình sự sơ thẩm bị cấp
phúc thẩm hủy, sửa và trả hồ sơ điều tra bổ sung (số liệu tính từ 01/10/2010 đến 30/9/2012),
Hà Nội.
Lê Minh Tuấn, Nguyễn Xuân Hà (2008), “Các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về việc trả
hồ sơ để điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự”, Tạp chí Kiểm sát, (6).
Trường Đại học Luật Hà Nội (2009), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Công an
nhân dân, Hà Nội.
Nguyễn Văn Việt (2009), “Cần sớm sửa đổi khoản 2 Điều 121 Bộ luật tố tụng hình sự về trả hồ
sơ để điều tra bổ sung”, Tạp chí Kiểm sát, (19).