VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CAO VĂN TÂM

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THANH TRA
HUYỆN TỪ THỰC TIỄN HUYỆN HOÀI ĐỨC,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 60.38.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS Nguyễn Minh Phương

HÀ NỘI, 2016
HÀ NỘI, 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu
ghi trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa
từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

CAO VĂN TÂM


MỤC LỤC

3.4

01
08
08
17
22
27
27
28
35
58

Nhu cầu hoàn thiện tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt
động của thanh tra huyện
Quan điểm hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Thanh
tra huyện
Các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động
của Thanh tra huyện
Các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức,
hoạt động của Thanh tra huyện Hoài Đức, Thành phố Hà
Nội

58

Kết luận
Danh mục tài liệu tham khảo

79
81


Ban Thường vụ

5.

CTQG

Chính trị quốc gia

6.

HĐND

Hội đồng nhân dân

7.

KNTC

Khiếu nại, tố cáo

8.

MTTQ

Mặt trận Tổ quốc

9.

NQ/TU


Sự thật

15.

THCS

Trung học cơ sở

16.

UBKT

Ủy ban kiểm tra

17.

UBND

Uỷ ban nhân dân

18.

GPMB

Giải phóng mặt bằng

19.

BHXH

khiếm khuyết về cơ chế, chính sách trong các lĩnh vực quản lý nhà nước…qua
đó góp phần quan trọng ổn định tình hình chính trị, giữ vững kỷ cương, luật
pháp, đảm bảo an ninh trật tự xã hội để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của ngành thanh tra nói
chung và cấp huyện nói riêng vẫn còn những bất cập, hạn chế trong tổ chức và
hoạt động, chưa đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi của xã hội và nhân dân, cụ thể:
Hệ thống văn bản về tổ chức, hoạt động của ngành thanh tra còn chưa đồng bộ,
thiếu tính kịp thời; cơ cấu, tổ chức chưa hợp lý dẫn đến hoạt động hiệu quả
chưa cao; công tác thanh tra trách nhiệm, giải quyết đơn thư có lúc chưa kịp
thời, chất lượng thấp; việc thực hiện các quyết định, kết luận có hiệu lực pháp
luật còn nhiều hạn chế; công tác PCTN chưa đem lại hiệu quả thiết thực.
Đối với Thanh tra huyện Hoài Đức, là huyện nằm ở phía tây của Thủ đô
Hà Nội, có dân số đông, đang có sự chuyển biến mạnh mẽ trong quá trình
CNH, ĐTH, thu hồi đất, GPMB nhiều dự án, bối cảnh đó đã tác động không
1


nhỏ đến tổ chức, hoạt động của công tác thanh tra. Bên cạnh những kết quả tích
cực, công tác Thanh tra của huyện Hoài Đức vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế
như: Biên chế, cơ cấu tổ chức của cơ quan thanh tra thường xuyên biến động;
chưa phát huy hết vị trí, vai trò theo quy định; đội ngũ cán bộ năng lực còn hạn
chế, kinh nghiệm thực tiễn chưa nhiều; trong tổ chức, hoạt động vẫn chưa phát
huy được tính độc lập; sự phối hợp giữa các ngành trong hoạt động thanh tra
còn thiếu chặt chẽ; kết quả các cuộc thanh tra trách nhiệm hiệu quả chưa cao;
việc thực hiện các quyết định, kết luận có hiệu lực pháp luật chưa dứt điểm;
thanh tra huyện không có biên chế cho cán bộ chuyên trách PCTN nên công tác
này còn gặp nhiều khó khăn; công tác giải quyết đơn thư phụ thuộc vào nhiều
yếu tố nên kết quả giải quyết chưa thực sự đi tới gốc của vấn đề cần xử lý.
Từ thực tế trên đã đặt ra những yêu cầu cho quản lý nhà nước về công tác
thanh tra nói chung và ở huyện Hoài Đức nói riêng một thiết chế thanh tra hoàn

động của thanh tra phù hợp với yêu cầu của cải cách nền hành chính trong
giai đoạn hiện nay. Tác giả đã đưa ra một số giải pháp về mặt khoa học cho
quá trình hoàn thiện cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát, đóng góp thiết thực
vào việc nghiên cứu đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra.
- Đề tài khoa học cấp Bộ
+“Đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra theo hướng đáp ứng yêu cầu
cải cách hành chính”, Trần Đức Lượng - Vụ trưởng Vụ thanh tra kinh tế II,
Thanh tra nhà nước làm chủ nhiệm đề tài (năm 1996);
+ “Nâng cao hiệu lực, hiệu quả thanh tra trách nhiệm của các cơ quan
hành chính nhà nước trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo”, Bùi Nguyên Súy
(chủ nhiệm đề tài), Thanh tra Chính Phủ, 2007. Đề tài đã phân tích, làm rõ một
số các khái niệm về thanh tra, kiểm tra trách nhiệm giải quyết KNTC; làm rõ
vai trò, vị trí và nội dung thanh tra trách nhiệm của các cơ quan hành chính
nhà nước về giải quyết KNTC; đánh giá những kết quả đạt được và những
hạn chế trong công tác thanh tra trách nhiệm về giải quyết KNTC và rút ra
những nguyên nhân của hạn chế; đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm nâng
3


cao chất lượng, hiệu quả của các cuộc thanh tra trách nhiệm giải quyết KNTC
nói chung của toàn ngành Thanh tra.
+ “Đổi mới tổ chức và hoạt động của ngành thanh tra trong cơ chế thị
trường định hướng Xã hội chủ nghĩa - Luận cứ khoa học phục vụ sửa đổi Luật
thanh tra và hoàn thiện pháp luật về thanh tra”, Trần Văn Truyền-Tổng Thanh tra
Chính phủ (chủ nhiệm đề tài), Thanh tra Chính phủ 2009. Đề tài đã nghiên cứu
một cách sâu rộng về tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra, làm sáng tỏ
nhiều vấn đề lý luận, thực tiễn, đưa ra những nhóm giải pháp đổi mới tổ chức
và hoạt động thanh tra, qua đó xác lập những luận cứ khoa học cho việc sửa
đổi Luật Thanh tra và hoàn thiện pháp luật về thanh tra.
+“Tăng cường mối quan hệ chỉ đạo, phối hợp trong hệ thống các tổ chức

nghiên cứu cụ thể đối với hoạt động và tổ chức của thanh tra cấp huyện trên địa
bàn Thành phố Hà Nội chưa có công trình nào đề cập tới. Do vậy việc nghiên
cứu đề tài “Tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện từ thực tiễn huyện
Hoài Đức, thành phố Hà Nội” tiếp tục góp phần bổ sung và làm sâu sắc hơn
cơ sở lý luận cũng như thực tiễn về tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích
Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức, hoạt động
của thanh tra và đánh giá thực trạng tổ chức, hoạt động của Thanh tra huyện
Hoài Đức, luận văn đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy
và nâng cao hiệu quả hoạt động của thanh tra cấp huyện ở nước ta hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ
Luận văn có nhiệm vụ nghiên cứu các nội dung chính sau đây:
- Làm sáng tỏ những vấn đề cơ sở lý luận về tổ chức, hoạt động thanh tra
cấp huyện.
- Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện
Hoài Đức, thành phố Hà Nội; chỉ ra những kết quả, hạn chế, vướng mắc và
nguyên nhân.
5


- Đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện tổ chức và nâng cao hiệu
quả hoạt động của thanh tra cấp huyện.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ và phương thức
hoạt động của thanh tra huyện ở Hoài Đức, thành phố Hà Nội.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Cơ quan Thanh tra của Việt Nam gồm cơ quan Thanh tra hành chính và
Thanh tra chuyên ngành, luận văn tập trung khảo sát, đánh giá thực trạng tổ

Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện
Chương 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện Hoài
Đức, Thành phố Hà Nội
Chương 3: Quan điểm, giải pháp hoàn thiện tổ chức và nâng cao hiệu
quả hoạt động của thanh tra huyện

7


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG
CỦA THANH TRA HUYỆN
1.1. Vị trí, vai trò của Thanh tra huyện
1.1.1. Khái niệm về thanh tra
Thuật ngữ “thanh tra”: Trong tiếng Anh là Inspect được xuất phát từ gốc
Latinh là Inspetare có nghĩa là “nhìn vào bên trong”, chỉ một sự kiểm tra, xem
xét từ bên ngoài vào hoạt động của một số đối tượng nhất định.
Theo Từ điển pháp luật Anh - Việt, thuật ngữ thanh tra là sự kiểm soát,
kiểm kê đối với đối tượng bị thanh tra [54, tr.203]. Cụ thể hơn, Từ điển Tiếng
Việt định nghĩa thanh tra là kiểm tra, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương,
cơ quan xí nghiệp [63,tr.882]. Theo Từ điển giải thích thuật ngữ luật học của
Trường Đại học Luật Hà Nội, thanh tra được hiểu là hoạt động kiểm tra, giám
sát việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch nhà nước của cơ
quan, tổ chức cá nhân và giám sát việc giải quyết KNTC của cơ quan, người có
thẩm quyền [53, tr.106].
Tuy nhiên thực tế trong hoạt động quản lý nhà nước, nhiều người vẫn
đồng nhất và hiểu đơn thuần kiểm tra cũng là thanh tra do gắn liền với hoạt
động quản lý. Để tránh nhầm lẫn, chúng ta cần phân biệt rõ hai khái niệm này.
Khái niệm Thanh tra như đã nêu ở phần trên, còn kiểm tra là “xem xét
tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét” [63,tr.504]. Thực chất nếu hiểu theo

cho Chính phủ.
Theo Pháp lệnh Thanh tra năm 1990; Thanh tra được coi là một chức năng
thiết yếu của quản lý Nhà nước; là phương thức bảo đảm pháp chế, tăng cường
kỷ luật trong quản lý Nhà nước, thực hiện quyền dân chủ XHCN.
Trên cơ sở kế thừa và phát triển Luật Thanh tra năm 2004, Luật Thanh tra
năm 2010 đã phân biệt Thanh tra nhà nước và Thanh tra nhân dân. Tuy nhiên
lại không quy định nhiệm vụ, quyền hạn chung của các cơ quan thanh tra nhà
nước mà quy định cụ thể cho từng cơ quan thanh tra nhà nước, nhưng có thể
khái quát nhiệm vụ, quyền hạn chung của các cơ quan thanh tra nhà nước là:
quản lý nhà nước về công tác thanh tra; thanh tra việc thực hiện chính sách,
pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý của thủ
trưởng cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp; thực hiện nhiệm vụ giải quyết
9


KNTC; PCTN theo quy định của pháp luật và theo dõi, đôn đốc việc thực hiện
các quyết định, kết luận có hiệu lực pháp luật.
Theo khoản 1 Điều 26 Luật thanh tra năm 2010, Thanh tra huyện được
hiểu: là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, có trách nhiệm giúp
UBND cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết KNTC và
PCTN; tiến hành thanh tra, giải quyết KNTC và PCTN theo quy định của pháp
luật.
1.1.2. Vị trí của thanh tra huyện
Luật Thanh tra năm 2010 đã không chia thành hai phân hệ như Luật
Thanh tra năm 2004 mà hệ thống cơ quan thanh tra được tổ chức thống nhất
theo chiều dọc từ trên xuống dưới theo cấp bậc. Việc quy định lại tổ chức hoạt
động của bộ máy thanh tra nhà nước thống nhất từ trên xuống dưới đã tạo cho
cơ quan thanh tra nói chung và cơ quan thanh tra các cấp nói riêng có sự nhất
quán trong hoạt động, có sự chỉ đạo chung thống nhất và tạo độc lập tương đối
cho cơ quan thanh tra khi thực hiện nhiệm vụ.

chức phải có quan hệ về mặt tổ chức với cơ quan quản lý. Còn đối tượng của
hoạt động thanh tra chuyên ngành là tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực
hiện hoạt động thuộc thẩm quyền quản lý ngành, lĩnh vực, chuyên môn.
- Về phạm vi thanh tra: Đối với hoạt động thanh tra hành chính phạm vi
thanh tra mang tính toàn diện, mọi mặt của đối tượng hoặc thanh tra, đánh giá
một mặt của đối tượng. Còn hoạt động thanh tra chuyên ngành là hoạt động
thanh tra trong phạm vi ngành, lĩnh vực, hoạt động chuyên môn.
- Về trình tự, thủ tục, cách thức tiến hành thanh tra: Hoạt động thanh tra
hành chính được tiến hành bởi các Đoàn thanh tra. Khi cơ quan có thẩm
quyền ra quyết định thanh tra hành chính sẽ thành lập Đoàn thanh tra để tiến
hành hoạt động thanh tra theo trình tự, thủ tục thời hạn theo quy định. Còn
hoạt động thanh tra chuyên ngành do các Thanh tra viên, người được giao
thực hiện hoạt động thanh tra chuyên ngành thực hiện trong phạm vi, nhiệm
vụ, thời hạn được giao.
Trong hệ thống các cơ quan thanh tra, Thanh tra cấp huyện có vị trí vừa là
cơ quan thanh tra được giao nhiệm vụ thực hiện hoạt động thanh tra hành chính
đối với các đối tượng thuộc quyền quản lý trực tiếp của UBND cấp huyện,
11


đồng thời vừa là bộ phận tham mưu, giúp việc cho UBND cấp huyện về công
tác thanh tra, giải quyết KNTC và PCTN. Cơ quan Thanh tra cấp huyện cũng là
đơn vị thấp nhất trong hệ thống các cơ quan Thanh tra hành chính.
Quan hệ của cơ quan Thanh tra huyện với Chủ tịch UBND huyện: Trong
quan hệ công tác giữa thanh tra cấp huyện với Chủ tịch UBND cấp huyện thì
thanh tra huyện chịu sự chỉ đạo trực tiếp và toàn diện của Chủ tịch UBND cấp
huyện. Thanh tra huyện là cơ quan tham mưu giúp Chủ tịch UBND huyện
trong quản lý nhà nước về công tác Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và
phòng, chống tham nhũng. Trực tiếp tham mưu giải quyết KNTC và kiến nghị
xử lý tố cáo giúp Chủ tịch UBND cấp huyện.

tắc pháp chế hiện hữu ở việc chấp hành pháp luật cả từ phía các cơ quan nhà
nước và từ phía các cá nhân, tổ chức là đối tượng chịu sự quản lý của nhà nước.
Tầm quan trọng của hoạt động thanh tra được Thủ tướng Phạm Văn
Đồng nhấn mạnh: “Vị trí, tầm quan trọng của công tác thanh tra là ở chỗ nó
phát hiện cho mình những cái mà mình cần, nó thường xuyên là tai mắt của
mình, nó biết nhìn, biết thấy, biết phát hiện và biết chỉ cho mình thấy những cái
mà mình cần biết” [55, tr.93].
Tại Điều 1 Pháp lệnh Thanh tra năm 1990 đã khẳng định: “Thanh tra là
một chức năng thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước”. Phát triển hơn đến
Luật Thanh tra 2004 và đặc biệt đến Luật Thanh tra năm 2010, cơ quan thanh
tra thực hiện chức năng quản lý nhà nước được thể hiện cụ thể hóa trong quy
định của từng cấp thanh tra. Thanh tra cấp huyện: “có trách nhiệm giúp UBND
cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra…”
Hoạt động thanh tra cấp huyện không chỉ tìm ra những sơ hở, yếu kém
trong công tác quản lý, phát hiện những nội dung trong chủ trương, chính sách
chưa phù hợp với yêu cầu thực tế khách quan mà còn phải phát huy những
nhân tố tích cực, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền lợi ích hợp pháp của cơ
quan, tổ chức và cá nhân trên phạm vi thuộc quản lý của UBND cấp huyện. Có
như vậy, hiệu quả công tác thanh tra mới đáp ứng được yêu cầu phát triển trong
hoàn cảnh thực tiễn của địa phương, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước
mới được nâng lên.
13


Sự vi phạm pháp luật đã, đang và sẽ còn là một thực tế với nhiều lý do
khác nhau. Để giải quyết vấn đề này, chủ thể quản lý có thể áp dụng nhiều biện
pháp từ giáo dục, thuyết phục đến cưỡng chế. Các biện pháp đó đều có thể
được thực hiện thông qua công tác thanh tra, qua thanh tra có thể đánh giá được
một cơ quan, tổ chức, cá nhân nào đó chấp hành pháp luật ra sao, có vi phạm
pháp luật hay không, vi phạm ở mức độ nào... Từ đó đề ra những biện pháp xử

hiện và xử lý mà quan trọng hơn, thanh tra đóng vai trò như một biện pháp
phòng ngừa hữu hiệu các hành vi vi phạm pháp luật.
Đối với cấp huyện, thông qua hoạt động thanh tra cấp huyện, những sai
sót trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật trong phạm vi
huyện được phát hiện và khắc phục kịp thời; những lỗ hổng, sự vướng mắc
trong các chính sách, pháp luật được kiến nghị điều chỉnh hợp lý. Bên cạnh
đó, thông qua hoạt động thanh tra, các chủ thể quản lý thu thập nhiều thông
tin góp phần phát hiện sự thay đổi và dự báo những vấn đề sẽ phát sinh để có
biện pháp phòng ngừa thích hợp. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng
trong quá trình đất nước đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập kinh
tế quốc tế hiện nay.
c. Thanh tra giúp bảo đảm việc thực hiện các quyền tự do của công dân
Nhà nước XHCN Việt Nam mang bản chất nhân dân, tất cả quyền lực
nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân là cội nguồn, là chủ thể của quyền lực
nhà nước. Tại Điều 2 Hiến pháp năm 2013 đã ghi nhận: “1. Nhà nước Cộng
hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa của
Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”.
Với quy định trên đã đặt ra yêu cầu là hoạt động của bộ máy nhà nước
phải luôn hướng tới lợi ích của nhân dân. Hoạt động toàn ngành thanh tra nói
chung trong đó có Thanh tra cấp huyện đã góp phần bảo đảm quyền làm chủ
của nhân dân thông qua hoạt động giải quyết KNTC và thanh tra. Nhờ có phạm
vi hoạt động rộng khắp trong tất cả các lĩnh vực nên thanh tra đã góp phần đấu
tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật, bảo đảm, bảo vệ các quyền
tự do cơ bản của công dân, lợi ích của Nhà nước và cộng đồng. Đúng
là“Chúng ta có chính sách đúng, có pháp luật phù hợp với thực tiễn nhưng nếu
15


không thanh tra, kiểm tra việc thực hiện thì các chủ trương, pháp luật đó sẽ
không đi vào đời sống và nạn tham nhũng, sách nhiễu, phiền hà dân vẫn sẽ xảy

1.2. Đặc điểm về tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện
1.2.1. Thanh tra huyện được tổ chức theo nguyên tắc “song trùng trực
thuộc”
Theo quy định của Luật Thanh tra năm 2010 thì Thanh tra huyện là cơ
quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, có trách nhiệm giúp UBND
cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết KNTC và
PCTN; tiến hành thanh tra, giải quyết KNTC và PCTN theo quy định của
pháp luật. Trong quá trình tổ chức bộ máy và hoạt động, Thanh tra huyện
chịu sự chỉ đạo, điều hành của Chủ tịch UBND huyện, đồng thời phải chịu sự
chỉ đạo về công tác, hướng dẫn về nghiệp vụ thanh tra của Thanh tra cấp tỉnh.
Với quy định trên đã thể hiện Thanh tra huyện là cơ quan được tổ chức
chức theo nguyên tắc “Song trùng trực thuộc”, tức là về mặt tổ chức, bộ máy,
con người, ngân sách, cơ sở vật chất sẽ do UBND cấp huyện đảm bảo và chỉ
đạo. Thanh tra huyện có nhiệm vụ tham mưu giúp UBND huyện trong quản
lý nhà nước về thanh tra thuộc phạm vi quản lý của UBND cấp huyện; giúp
UBND cấp huyện quản lý nhà nước về công tác giải quyết KNTC; thực hiện
nhiệm vụ giải quyết KNTC; giúp UBND huyện quản lý về công tác PCTN;
thực hiện nhiệm vụ PCTN theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh là cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện thì Thanh tra
huyện còn là cấp dưới của Thanh tra cấp tỉnh theo quan hệ ngành dọc, vì vậy
thanh tra huyện còn phải chịu sự chỉ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ của
Thanh tra tỉnh trong các lĩnh vực thanh tra; giải quyết KNTC; PCTN và đôn
đốc, thực hiện các quyết định, kết luận có hiệu lực pháp luật.
Từ việc tổ chức như trên nên về công chức, thanh tra viên của Thanh tra
huyện cũng có những đặc thù, theo quy định thì Chánh Thanh tra huyện do
Chủ tịch UBND cấp huyện bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, tuy nhiên việc
bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức chánh thanh tra của UBND huyện phải có
thống nhất với Chánh Thanh tra tỉnh. Mặc dù con người, biên chế thuộc
UBND huyện nhưng đội ngũ Thanh tra viên của Thanh tra huyện lại do Chủ


với tính quyền uy - phục tùng của quản lý nhà nước. Là một chức năng của
quản lý nhà nước, thanh tra phải thể hiện như một tác động tích cực nhằm thực
hiện quyền lực của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý. Nói về quyền lực
18


nhà nước trong quá trình thanh tra cũng có nghĩa là xác định về mặt pháp lý
tính chất nhà nước của tổ chức thanh tra. Vì vậy, thanh tra phải được Nhà nước
sử dụng như một công cụ có hiệu quả trong quá trình quản lý.
Có thể nói, thanh tra là một hoạt động luôn mang tính quyền lực nhà
nước. Chủ thể tiến hành thanh tra phải là cơ quan nhà nước, áp dụng quyền
năng của Nhà nước trong quá trình hoạt động của mình và nhân danh Nhà nước
khi áp dụng quyền năng đó. Thanh tra chỉ xuất hiện từ khi Nhà nước ra đời
trong lịch sử và nó cũng sẽ tiêu vong cùng với sự tiêu vong của Nhà nước.
Như vậy, chủ thể duy nhất tiến hành thanh tra là Nhà nước, thanh tra xuất
hiện, tồn tại và tiêu vong cùng với Nhà nước. Ở các nước trên thế giới, dù mô
hình tổ chức hoạt động thanh tra có khác nhau nhưng đều có chung đặc điểm
này. Luật Thanh tra năm 2010 đã quy định: cơ quan thanh tra nhà nước trong
phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện và giúp cơ quan nhà nước có
thẩm quyền thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết KNTC
và PCTN; tiến hành thanh tra, giải quyết KNTC và PCTN theo quy định.
Đối với thanh tra huyện, tính quyền lực nhà nước của hoạt động thanh tra
thể hiện ở chỗ, thanh tra huyện có quyền hạn được xác định và khả năng thực
hiện những quyền hạn đó, cụ thể: Quyết định tổ chức các cuộc thanh tra theo
chương trình, kế hoạch được phê duyệt; trình Chủ tịch UBND huyện phê duyệt
hoặc quyết định thanh tra đột xuất khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật;
yêu cầu đối tượng thanh tra, các cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin,
tài liệu có liên quan; niêm phong tài liệu, kiểm kê tài sản, trưng cầu giám định;
yêu cầu cấp có thẩm quyền giải quyết đề nghị của thanh tra, yêu cầu truy cứu
trách nhiệm đối với những người có lỗi gây ra những vi phạm được phát hiện,

Thanh tra huyện là một khâu trong chu trình quản lý, bị rằng buộc, chế
ước bởi quản lý của chủ thể quản lý nhà nước cấp huyện. Trong quá trình đó,
thanh tra phản ánh và bảo vệ mục đích của quản lý. Vì thế, có thể nói: “Một
chủ thể hành chính và cơ chế quản lý nhà nước sẽ không đầy đủ nếu thiếu
thanh tra. Trong một tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, hoạt động có
tính hiệu quả của thanh tra sẽ ngăn chặn được nguy cơ biến dạng, tùy tiện,
thiếu kỉ cương trong hoạt động quản lý nhà nước” [28, tr.20].
20


1.2.5. Hoạt động của Thanh tra huyện có tính khách quan và độc lập tương
đối
Khác với hoạt động kiểm tra thường do bản thân các cơ quan, tổ chức tự
thực hiện, hoạt động thanh tra thường được tiến hành bởi một cơ quan chuyên
trách. Cơ quan thanh tra huyện có nhiệm vụ chủ yếu là xem xét, đánh giá một
cách khách quan việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của các cơ
quan, tổ chức và cá nhân thuộc phạm vi UBND huyện quản lý.
Tính khách quan thể hiện trong quá trình thanh tra của thanh tra cấp huyện
phải căn cứ vào pháp luật và chính sách hiện hành, đồng thời phải xuất phát từ
thực tế cuộc sống, đặt sự vật, hiện tượng, việc làm đang xem xét trong sự phát
triển biện chứng với quan điểm khoa học, hoàn cảnh của từng vấn đề cụ thể từ
đó mới đánh giá được đâu là đúng, đâu là sai, nguyên nhân của tình trạng đó để
ra kết luận một cách chính xác. Đồng thời nó thể hiện ở việc quyết định của cơ
quan thanh tra cấp huyện không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người ra
quyết định và không bị phụ thuộc vào bất cứ nhân tố nào có thể dùng ảnh hưởng
hay quyền lực để tác động đến kết quả thanh tra.
Tính độc lập của cơ quan thanh tra nói chung trong đó có cơ quan thanh
tra cấp huyện là một thuộc tính bản chất của hoạt động thanh tra, cần phải hiểu
đây là quan niệm mang tính tương đối, không nên cho rằng tính độc lập của
hoạt động thanh tra hoàn toàn biệt lập, tách rời quản lý nhà nước. Khi nói đến