ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ VIỆT ANH

PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG GIÚP VIỆC GIA ĐÌNH
VÀ
THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI THÀNH PHỐ HÀ
NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ VIỆT ANH

PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG GIÚP VIỆC GIA ĐÌNH
VÀ
THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI THÀNH PHỐ HÀ
NỘI
Chuyên ngành: Luật kinh tế
Mã số: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ THỊ HOÀI THU



Quan niệm về lao động giúp việc gia đìnhError! Bookmark not defined.

1.1.1.

Định nghĩa về lao động giúp việc gia đìnhError! Bookmark not defined.

1.1.2.

Đặc điểm của lao động giúp việc gia đìnhError! Bookmark not defined.

1.1.3.

Phân loại lao động giúp việc gia đìnhError! Bookmark not defined.

1.2.

Sự điều chỉnh của pháp luật đối với lao động giúp việc gia đìnhError! Bookm

1.2.1.

Khái niệm và vai trò của pháp luật về lao động giúp việc gia đìnhError! Bookmar

1.2.2.

Nguyên tắc điều chỉnh pháp luật đối với lao động giúp việc gia đìnhError! Bookma

1.2.3.

Nội dung pháp luật đối với lao động giúp việc gia đìnhError! Bookmark not d

việc gia đình tại thành phố Hà NộiError! Bookmark not defined.

2.2.1.

Tình hình lao động giúp việc gia đình tại thành phố Hà NộiError! Bookmark

2.2.2.

Một số nhận xét về thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về
lao động giúp việc gia đình.............. Error! Bookmark not defined.

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG
CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG
GIÚP VIỆC GIA ĐÌNH TỪ THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI
THÀNH PHỐ HÀ NỘI .................. Error! Bookmark not defined.
3.1.

Một số giải pháp về tổ chức thực hiện nhằm nâng cao hiệu

quả thực thi pháp luật về lao động giúp việc gia đìnhError! Bookmark not
3.2.

Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp
luật về lao động giúp việc gia đình Error! Bookmark not defined.

3.2.1.

Kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luậtError! Bookmark not defined.

3.2.2.


Viện nghiên cứu gia đình và giới

ILO:

Tổ chức lao động quốc tế

LĐGVGĐ: Lao động Giúp việc gia đình
NGV:

Người giúp việc

NLĐ:

Người lao động

NSDLĐ:

Người sử dụng lao động


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sau gần ba thập kỉ đổi mới, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị
trường, trật tự xã hội được thiết lập ổn định, chất lượng cuộc sống cả về vật
chất và tinh thần của người dân Việt Nam đều đã được nâng lên rõ rệt. Số
lượng các gia đình có mức thu nhập ổn định và khá giả ngày càng gia tăng.
Đặc biệt ở khu vực thủ đô Hà Nội - trung tâm phát triển kinh tế, văn hóa, xã
hội của đất nước, với tốc độ phát triển nhanh chóng cùng với quan niệm về sự
bình quyền trong các mối quan hệ, phụ nữ cũng như nam giới cũng phải đảm

Nghị định 27/2014/NĐ-CP. (Sau đây viết là Nghị định 27/NĐ-CP; Thông tư
19/TT-BLĐTBXH). Đây là một bước tiến tích cực trong việc xây dựng khung
pháp lý về GVGĐ cũng như từng bước đưa GVGĐ trở thành một nghề trong
thị trường lao động. Việc luật hóa vấn đề lao động GVGĐ đã cải thiện điều
kiện và chế độ làm việc, đảm bảo sự bình đẳng giới và bảo vệ những đối
tượng lao động dễ bị tổn thương này.
LĐGVGĐ mang đậm nét đặc trưng về giới với 98,7% lực lượng lao
động là phụ nữ, xuất thân chủ yếu từ nông thôn, gia cảnh khó khăn, nghề
nghiệp không ổn định, một số lớn tuổi không có chồng, bị góa hoặc ly hôn.,
thuộc những đối tượng có trình độ thấp, ít hiểu biết xã hội và hầu như chưa
qua đào tạo nghề. Bên cạnh đó, môi trường làm việc của người GVGĐ
thường khép kín trong không gian nhà của người sử dụng lao động (gia chủ)
và quan niệm xã hội ít nhiều còn thiếu sự tôn trọng đối với NGV. Chính vì
những đặc thù này, LĐGVGĐ dễ phải đối mặt các nguy cơ như bị mắng chửi,
đánh đập, đe dọa, bị lạm dụng sức lao động, lạm dụng tình dục... nguy cơ
không được gia chủ thực hiện đúng thỏa thuận ban đầu về công việc, thời
gian, tiền lương... hoặc các quyền lợi của họ không được đảm bảo, ví dụ như
quyền được chi trả một phần bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm xã hội

2


(BHXH).Thực tế tại thành phố Hà nội đã chỉ ra loại hình lao động này đang
nảy sinh nhiều vấn đề xã hội phức tạp làm ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã
hội cũng như lợi ích của các bên liên quan trong mối quan hệ này. Tình trạng
NSDLĐ GVGĐ và NLĐ không ký hợp đồng lao động, chủ yếu thỏa thuận
miệng, không đóng bảo hiểm xã hội, vi phạm về thời gian làm việc, thời gian
nghỉ ngơi về an toàn vệ sinh lao động, sự vi phạm về việc đăng ký tạm trú cho
NGV, nhiều trường hợp NGV bị đối xử thậm tệ hay nhiều gia đình bị NGV
lấy trộm tài sản, tự ý bỏ việc làm đảo lộn cuộc sống của gia đình NSDLĐ xảy

những phát hiện chính của các nghiên cứu và tham khảo báo cáo rà soát pháp
luật trong nước và quốc tế, GFCD xây dựng “Báo cáo tổng quan về tình hình
LĐGVGĐ tại Việt Nam từ năm 2007 đến nay”. Báo cáo là bức tranh tổng thể
về thực trạng, những bất cập và xu hướng phát triển của một loại hình lao
động vốn đã tồn tại từ lâu trong xã hội Việt Nam- LĐGVGĐ.
- “Việc làm bền vững đối với lao động GVGĐ” của tác giả Hà Thị
Minh Khương trên tạp chí nghiên cứu gia đình và giới- Viện gia đình và giới
số 05/2012.
- “Thực trạng lao động là người LĐGVGĐ ở Việt Nam và một số kiến
nghị” của tác giả Nguyễn Thị Lam;
- “Một số vấn đề xã hội của lao động GVGĐ ở đô thi hiện nay” của tác
giả Trần Thị Hồng trên tạp chí nghiên cứu gia đình và giới- Viện gia đình và
giới số 02/2011.
- “Trẻ em là thuê giúp việc gia đình ở Hà Nội” của nhóm tác giả do
Nguyễn Thị Vân Anh và Lê Khanh (chủ biên), NXB Chính trị Quốc Gia, Hà
Nội, 2000: Các tác giả tập trung nghiên cứu, làm rõ một số vấn đề chung liên
quan đến trẻ em, trong đó quyền trẻ em được coi là cơ sở, nền tảng pháp lý
cho việc nghiên cứu về lao động trẻ em, đồng thời trình bày phương pháp tiếp
cận nghiên cứu lao động trẻ em làm thuê giúp việc tại các gia đình ở Hà Nội.
Nhóm nghiên cứu đã mô tả các đặc điểm về gia đình, lứa tuổi trình độ học
vấn và chỉ ra một số đặc điểm về phẩm chất tâm lý của trẻ em giúp việc. Từ
đó, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra được những khía cạnh về chăm sóc và bảo vệ

4


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. Tài liệu Tiếng Việt
1. Ngô Thị Ngọc Anh, (Chủ nhiệm), Hà Việt Hùng, Trần Thị Minh Ngọc,

phát triển cộng đồng, tr. 6-21.
11. Việt Hòa (2006), “Hội thảo công bố kết quả nghiên cứu về trẻ em giúp
việc gia đình ở Hà Nội”, Tạp chí Khoa học phụ nữ, (2), tr. 53- 55.
12. Thu Hồng – Quý Hiền (2013), Môi giới “ô sin” để thu phí”
http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc.
13. Trần Thị Hồng (2011), “Một số vấn đề xã hội của lao động giúp việc gia
đình ở đô thị hiện nay”, Tạp chí nghiên cứu gia đình và giới, Viện Gia
đình và giới. (2), tr. 73-85.
14. Phạm Thị Huệ, Lê Việt Nga (2008), “Trẻ em làm thuê giúp việc gia đình và
thái đội của cộng đồng”, Tạp chí Nghiên cứu gia đình và giới, (6), tr. 79-90.
15. Chu Mạnh Hùng (2015), “Vấn đề trẻ em gái giúp việc tại các thành phố
lớn”, Tạp chí Luật học, (5), tr. 17-20.
16. Hà Thị Minh Khương (2012), “Việc làm bền vững đối với lao động giúp
việc gia đình”, Tạp chí Nghiên cứu gia đình và giới, (5), tr. 88-95.
17. Nguyễn Hữu Long (2014), Lao động là người giúp việc gia đình theo Bộ
luật Lao động 2012, Luận văn thạc sĩ.
18. Trần Quý Long (2008), “Lao động nội trợ của phụ nữ nông thôn và các
yếu tố tác động”, Tạp chí nghiên cứu gia đình và giới, (6), tr. 53- 66.
19. MOLISA và ILO (2012), Việc làm bền vững đối với lao động giúp việc
gia đình ở Việt Nam, tr. 25-93, NXB Lao động – Xã hội, Hà Nội.
20. Lê Việt Nga (2006), “Tác động của dịch vụ giúp việc tới gia đình”, Tạp
chí Nghiên cứu gia đình và giới, (1), tr. 61-71.
21. Phạm Thị Thúy Nga (2006), “Lao động phục vụ gia đình”, Tạp chí Nhà
nước và Pháp luật, (2), tr. 50-57.
22. Trương Hoàng Phúc (2010), “Vai trò của người phụ nữ trong gia đình”,
Tạp chí Nghiên cứu gia đình và giới, (4), tr. 39-49.

6




II. Tài liệu Tiếng Anh
34. British Columbia State (Canada) (2011), Employment Standards Act.
35. Hong Kong (1968), Employment Ordinance.
36. ILO (2010), Decent work for domistic worker. Internationnal Labour
Conference, 99th Session, Fourth item on the agenda – Geneva, pg. 10
37. Malaysia (1955), Employment Act.
38. May Wong (2008), Domestic Work and Rights in China.
39. Philippine (1998), Labour Code.

8