y
o
c u -tr a c k
.c
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------
LƢƠNG BÁ MINH
XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU
THỦY SẢN HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
Hà Nội – 2015
.d o
m
o
w
w
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
O
W
F-
w
m
h a n g e Vi
e
THỦY SẢN HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN
XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ
CHẤM LUẬN VĂN
TS. Trần Đức Hiệp
PGS.TS Phạm Văn Dũng
Hà Nội – 2015
.d o
m
o
w
w
w
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
O
W
F-
w
m
h a n g e Vi
e
w
1.1.4. Chức năng của văn hóa doanh nghiệp ............................................ 18
1.1.5. Tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp .................................... 19
1.2. Kết cấu của văn hóa doanh nghiệp ......................................................... 21
1.2.1. Lớp vỏ .............................................................................................. 22
1.2.2. Lớp giữa ........................................................................................... 25
1.2.3. Lớp lõi .............................................................................................. 26
1.3. Nội dung xây dựng văn hóa doanh nghiệp ............................................. 28
1.3.1. Xây dựng định hướng và tầm nhìn chiến lược ................................ 29
1.3.2. Xây dựng triết lý kinh doanh cho doanh nghiệp.............................. 29
1.3.3. Xây dựng cơ cấu tổ chức cho doanh nghiệp ................................... 30
1.3.4. Xây dựng hệ thống văn bản quản lý cho doanh nghiệp .................. 31
1.3.5. Xây dựng cơ chế khen thưởng, kỷ luật............................................. 33
1.3.6. Xây dựng tiêu chuẩn về kiến thức, kỹ năng, tinh thần, thái độ đối với
các nhân viên trong doanh nghiệp ............................................................ 33
1.3.7. Xây dựng biểu tượng: logo, khẩu hiệu, đồng phục ......................... 34
1.3.8. Xây dựng môi trường làm việc thân thiện, cởi mở và cơ chế hài hòa
lợi ích giữa cá nhân và doanh nghiệp ....................................................... 35
.d o
m
o
w
w
w
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
O
W
F-
w
m
h a n g e Vi
e
w
PD
khẩu thủy sản Hà Nội..................................................................................... 55
2.2.1. Xây dựng định hướng và tầm nhìn chiến lược ................................ 55
2.2.2. Xây dựng triết lý kinh doanh ........................................................... 57
2.2.3. Xây dựng cơ cấu tổ chức ................................................................. 58
2.2.4. Xây dựng hệ thống văn bản quản lý ................................................ 58
2.2.5. Xây dựng cơ chế khen thưởng kỷ luật.............................................. 59
2.2.6. Xây dựng tiêu chuẩn về kiến thức, kỹ năng, tinh thần, thái độ đối với
các nhân viên ............................................................................................. 61
2.2.7. Xây dựng biểu tượng, khẩu hiệu, màu sắc chủ đạo, đồng phục ...... 62
2.2.8. Xây dựng môi trường làm việc, cơ chế hài hòa lợi ích giữa cá nhân
và doanh nghiệp ......................................................................................... 63
2.2.9. Xây dựng mô hình văn hóa của Công ty .......................................... 67
2.3. Đánh giá chung ....................................................................................... 71
2.3.1. Đánh giá khái quát về những kết quả xây dựng văn hóa doanh
.d o
m
w
o
o
c u -tr a c k
w
w
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
O
W
F-
w
m
h a n g e Vi
e
w
3.2.2. Thực sự chú trọng, phát huy tối đa yếu tố con người trong xây dựng
văn hoá doanh nghiệp ở Công ty ............................................................... 88
3.2.3. Xây dựng bầu không khí làm việc cởi mở từ vai trò quan trọng của
người Lãnh đạo Công ty ............................................................................ 93
3.2.4. Thiết kế khẩu hiệu thương mại (Slogan) và đồng phục riêng cho
nhân viên trong Công ty ............................................................................ 96
3.2.5. Hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý của Công ty ......................... 99
3.2.6. Xây dựng mô hình văn hóa phù hợp .............................................. 101
3.2.7. Xác lập từng bước xây dựng văn hoá doanh nghiệp ở công ty cổ
phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội .................................................... 104
3.2.8. Xây dựng Bộ Tài liệu Văn hóa và Bộ Quy tắc ứng xử Văn hóa của
Công ty (SEAPRODEXHANOI) .............................................................. 107
KẾT LUẬN ................................................................................................... 112
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................... 114
.d o
m
w
o
o
c u -tr a c k
w
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
O
W
F-
w
m
h a n g e Vi
e
w
Nội dung
Cơ cấu lao động năm 2012, 2013 và 2014
Trang
54
Điểm đánh giá mô hình văn hóa doanh nghiệp
2
Bảng 2.2
của cán bộ công nhân viên trong công ty cổ
phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội
i
69
.d o
m
o
w
w
w
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
O
W
F-
w
m
h a n g e Vi
e
w
Hình 1.1
2
Hình 2.1
3
Hình 2.2
Khảo sát mô hình văn hóa doanh ngiệp
68
4
Hình 2.3
Kết quả khảo sát mô hình văn hóa doanh nghiệp
68
Biểu đồ các mô hình văn hóa
Sơ đồ tổ chức công ty cổ phần xuất nhập khẩu
thủy sản Hà Nội
ii
Trang
41
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
O
.c
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Trong công cuộc đổi mới xây dựng đất nƣớc, Đảng ta luôn coi trọng
yếu tố văn hoá. Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sự kết tinh những
giá trị tốt đẹp nhất trong quan hệ giữa ngƣời với ngƣời, với xã hội và với thiên
nhiên. Văn hoá vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và cũng là
mục tiêu của tất cả chúng ta. Trong quá trình phát triển đất nƣớc, văn hoá
ngày càng đóng góp vai trò điều tiết tinh thần, góp phần đắc lực vào việc khai
thác những nhân tố tích cực hạn chế những nhân tố tiêu cực của mối quan hệ
trong xã hội, văn hoá góp phần hình thành con đƣờng phát triển phù hợp với
đặc điểm của dân tộc và xu hƣớng phát triển chung của thế giới.
Những năm gần đây thế giới quan tâm nhiều đến các cụm từ nhƣ: Văn
hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp,… Tuy không phải là một vấn đề quá
mới mẻ song chúng ta cũng không dễ dàng nhận thức đƣợc đầy đủ vai trò
quan trọng của chúng.
Văn hóa doanh nghiệp là nền tảng cho việc tạo ra những giá trị, là
những tài sản vô hình của mỗi doanh nghiệp. Một nền văn hóa tích cực sẽ
giúp thu hút và gìn giữ nhân tài, gắn kết các thành viên trong doanh nghiệp,
khơi dậy niềm tin, niềm tự hào về doanh nghiệp, tạo sự ổn định và giảm bớt
rủi ro trong kinh doanh,… Hòa cùng xu thế hội nhập, các doanh nghiệp của
Việt Nam cũng không ngừng lớn mạnh về mọi mặt. Những giá trị văn hóa kết
tinh trong phong cách ứng xử của mỗi cán bộ từ ngƣời lãnh đạo cao nhất đến
từng nhân viên đối với khách hàng, với môi trƣờng kinh doanh, với công việc
cần phải đƣợc chắt lọc bổ sung cập nhật, phát huy và nâng lên một tầm cao
mới. Do đó, để khẳng định chính mình, mỗi doanh nghiệp cần xây dựng cho
mình một nét văn hoá riêng biệt.
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
c u -tr a c k
.c
Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội (SEAPRODEXHANOI)
là đơn vị thành viên của Tổng công ty thủy sản Việt Nam, có bề dày truyền
thống gần 35 năm xây dựng và trƣởng thành. Mặc dù từ khi đổi tên mới,
thành lập và chuyển đổi thành công ty cổ phần chƣa lâu nhƣng Công ty lại
đƣợc thừa hƣởng những giá trị văn hóa từ khi chƣa đổi tên và đặc biệt hơn là
từ Tổng công ty thủy sản Việt Nam nên đã xây dựng và tích lũy đƣợc những
giá trị vật chất và tinh thần cho riêng mình trong một thời kỳ tƣơng đối dài.
Đây chính là điều kiện thuân lợi để công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản
Hà Nội xây dựng đƣợc một nền văn hóa doanh nghiệp riêng biệt, vừa kế thừa
những giá trị từ lịch sử hình thành của công ty và Tổng công ty lại vừa xây
dựng và tạo lập đƣợc những giá trị văn hóa mới phù hợp với chiến lƣợc và
mục tiêu hoạt động của Công ty. Với bề dày truyền thống văn hóa và những
định hƣớng phát triển đúng đắn, linh hoạt, Công ty cổ phần xuất nhập khẩu
thủy sản Hà Nội đã tạo lập đƣợc riêng cho mình một môi trƣờng văn hóa
doanh nghiệp hội tụ cả truyền thống lẫn hiện đại, từng bƣớc đạt đƣợc những
thành tựu nhất định.
Tuy nhiên, tiền thân lâu dài là doanh nghiệp Nhà nƣớc vẫn còn tồn tại
những tƣ tƣởng ngại thay đổi thói quen cũ của mình, văn hóa thứ bậc thƣờng
chiếm ƣu thế tạo ra không ít những điểm cản trở trong việc đổi mới, sự phân
quyền, tôn ti trật tự làm cho nhân viên khó có thể thoát ra khỏi khuôn khổ có
sẵn để đƣa ra ý kiến đóng góp hay sáng tạo… Quan sát bƣớc đầu cho thấy,
Công ty chƣa quan tâm đến Khẩu hiệu thƣơng mại, chƣa có đồng phục cho
nhân viên, cũng nhƣ chƣa có một bộ tài liệu văn hóa đầy đủ…
Từ những vấn đề nêu trên, vấn đề đặt ra là:
- Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội đã nhận thức đúng
đắn về tầm quan trọng của Văn hóa doanh nghiệp hay chƣa?
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
!
XC
er
c u -tr a c k
.c
gì?. Thực tế SEAPRODEXHANOI đã xây dựng, hoàn thiện đƣợc những nội
dung nào?, nội dung nào chƣa xây dựng, nội dung nào chƣa hoàn thiện?
- Cần làm gì để hoàn thiện việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp cho
SEAPRODEXHANOI?
Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại
công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội” làm luận văn tốt ng hiê ̣p
chƣơng trình cao ho ̣c.
2. Tình hình nghiên cứu:
Về vấ n đề văn hóa doanh nghiệp ở Viê ̣t Nam hiê ̣n nay , đã có nhiề u bài
viế t, nhiề u công trình nghiên cƣ́u của các tác giả trong và ngoài nƣớc đƣơ ̣c
đăng tải trên các báo , các tạp chí với các góc đô ̣ khác nhau , trong đó có mô ̣t
số công trin
̀ h liên quan nhƣ:
“Văn hóa kinh doanh - một yếu tố quan trọng để thành công”
(Nguyễn Hữu Tuấn , Thời báo Diễn đàn doanh nghiệp
, Viê ̣t Nam , 2011,
trang 25, 26) - nội dung chính của bài viết đề cập đến tầm quan trọng của
văn hóa trong doanh nghiệp và thực trạng của các doanh nghiệp Việt Nam
về vấn đề văn hóa và vai trò của nó, bài viết cũng nhận định rằng để xây
dựng một nền văn hóa cho doanh nghiệp là một việc làm hết sức cần thiết
nhƣng cũng không ít khó khăn, cần phải có cơ sở và những biện pháp cụ
thể để xây dựng văn hóa doanh nghiệp nhƣ xây dựng một hệ thống định
chế của doanh nghiệp bao gồm chính danh, tự kiểm soát, phân tích các
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
“Tác động của văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp” (Lê Thảo
Nguyên, Trang tin điện tử Tập đoàn điện lực Việt Nam, 2011) - bài viết chủ
yếu đề cập tới văn hoá ứng xử trong doanh nghiệp là một phần văn hoá doanh
nghiệp. Các mối quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp đƣợc xây dựng và duy trì,
phát triển bền vững sẽ tạo ra mối liên kết chặt chẽ trong toàn doanh nghiệp và
đây là nguồn nội lực to lớn của mỗi doanh nghiệp. Văn hóa ứng xử trong nội
bộ tác động không nhỏ đến ngƣời lao động nói riêng và doanh nghiệp nói
chung. Bài viết cũng chỉ ra một số tác động của yếu tố văn hóa ứng xử nhƣ:
tạo sự an tâm công tác là một nhân tố hàng đầu trong việc xây dựng thái độ
lao động của nhân viên. Thiếu an tâm công tác làm giảm hiệu năng lao động,
giảm sự gắn bó với doanh nghiệp, với tập thể. Chiến lƣợc sử dụng nguồn
nhân lực là luôn đề cao sự gắn bó lâu dài cả về lợi ích vật chất và lợi ích tinh
thần giữa ngƣời lao động với doanh nghiệp. Các quan hệ ứng xử trong doanh
nghiệp phải đảm bảo rằng mọi ngƣời không bị phân hóa bởi những nghi kỵ,
những bất đồng ý kiến, gièm pha.. và hơn nữa phải cho họ những quyền chính
đáng để thích nghi và đóng góp vào những quyết định chung của tập thể. Khi
điều kiện đƣợc thỏa mãn sẽ khiến ngƣời lao động cống hiến tích cực hơn cho
doanh nghiệp. Tạo hứng khởi làm việc và mang lại hiệu quả công việc cao,
tinh thần làm việc của nhân viên luôn quyết định sự thành công của mỗi công
ty. Để có đƣợc một đội ngũ nhân viên năng động, làm việc hết mình thì mỗi
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
quản lý cần gắn bó với nhau và cố gắng để trong đời sống thƣờng nhật, ranh
giới giữa ngƣời quản lý và nhân viên càng giảm bớt khoảng cách càng tốt. Để
làm đƣợc điều đó đòi hỏi phải có sự đồng cảm, quan tâm và biết cách giúp đỡ
lẫn nhau khi cần thiết: Quan tâm đến nhau nhân ngày sinh, ngày cƣới, ngày
khánh thành nhà mới…, mọi ngƣời cùng đến để thăm hỏi khi đồng nghiệp ốm
đau, sinh con… Từ đó, xây dựng đƣợc những nét văn hóa riêng trong doanh
nghiệp, làm cho các thành viên cảm nhận đƣợc tình cảm gắn bó lẫn nhau
trong một gia đình lớn là doanh nghiệp, thúc đẩy tinh thần làm việc mang lại
hiệu quả công việc cao;
“Phong cách văn hóa lấy khách hàng làm trọng tâm” (Nguyễn Thu
Thủy, Trang tin điện tử Tập đoàn Bƣu chính Viễn thông Việt Nam, 2012) bài viết nhận định rằng: sự thành công bền vững của một tổ chức phụ thuộc
vào khả năng tạo ra các giá trị cho những ngƣời mà tổ chức đó phục vụ - đó là
khách hàng. Thực tế đã chứng minh rằng các doanh nghiệp có chiến lƣợc và
kế hoạch đầu tƣ hiệu quả cho việc nâng cao giá trị khách hàng thƣờng là các
doanh nghiệp dành đƣợc thị phần lớn trên thƣơng trƣờng. Doanh nghiệp cần
phải biết lắng nghe và hiểu đƣợc nhu cầu của khách hàng để từ đó phục vụ
khách hàng tốt hơn; xây dựng một chiến lƣợc kinh doanh định hƣớng đến
khách hàng trên cơ sở tôn trọng khách hàng, coi khách hàng là bạn đồng hành
trong quá trình phát triển của doanh nghiệp, là ƣu tiên hàng đầu trong mọi
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
nghiệp, khách hàng có thể đánh giá đƣợc văn hóa của doanh nghiệp là mạnh
hay yếu. Chính vì vậy, cách thức xử sự trong giao tiếp với khách hàng cần
đƣợc coi trọng. Việc tích hợp các phƣơng pháp kinh doanh với trọng tâm
hƣớng vào khách hàng cần sự thay đổi văn hóa ở nhiều công ty. Văn hóa có
ảnh hƣởng rất lớn tới công ty và những dịch vụ mà công ty cung cấp. Các
công ty thành công nhất có một văn hóa dựa trên các giá trị nhƣ sự tin cậy,
chất lƣợng, sự tôn trọng, sự thống nhất và hợp tác. Các giá trị này gắn liền với
công ty và mọi ngƣời đều chú trọng đáp ứng những yêu cầu của khách hàng.
Bên cạnh đó, lãnh đạo phải thực sự mong muốn lắng nghe và quan tâm đến ý
kiến của khách hàng. Khi lãnh đạo trực tiếp tham gia giải quyết các vấn đề
của khách hàng sẽ tạo ra hứng khởi cho nhân viên, còn bản thân khách hàng
họ sẽ thấy mình thực sự đƣợc quan tâm;
“Doanh nghiệp với thực hành 5S” (Website Tổng cục tiêu chuẩn đo
lƣờng chất lƣợng Việt Nam, 2013) - bài viết tập trung chủ yếu đến tiêu chuẩn
5S của văn hóa doanh nghiệp bao gồm: sàng lọc, sắp xếp, sạch sẽ, săn sóc,
sẵn sàng. Theo đó, “sàng lọc” là loại bỏ những thứ không cần thiết ở nơi làm
việc. Sau đó, “sắp xếp” chúng lại theo thứ tự để dễ thấy, dễ lấy và dễ trả lại.
Giữ vệ sinh “sạch sẽ” nơi làm việc sao cho không có bụi bẩn, không có rác
trên sàn nhà, máy móc và thiết bị. Với quan niệm là bạn phải sạch sẽ trƣớc.
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
toàn, tinh thần hăng hái…; nơi làm việc sạch sẽ và ngăn nắp hơn; các hoạt
động trở nên dễ dàng và an toàn hơn. 5S giúp tạo dựng thói quen làm việc có
kỷ luật tập thể. Cán bộ công nhân viên tự hào về nơi làm việc sạch sẽ và an
toàn, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện các hoạt động cải tiến; xây dựng ý
thức cải tiến cho mọi ngƣời tại nơi làm việc; xây dựng tinh thần đồng đội;
phát triển vai trò lãnh đạo của cán bộ lãnh đạo và quản lý thông qua các hoạt
động thực tế. Nhƣng để thực hiện 5S thành công cần phải có sự cam kết và hỗ
trợ của lãnh đạo; đào tạo và huấn luyện thƣờng xuyên; huy động sự tự nguyện
tham gia của mọi ngƣời; lặp lại vòng 5S với tiêu chuẩn cao hơn;
“Văn hóa doanh nhân Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế Quốc
tế: Lý luận, thực tiễn và một số đánh giá ban đầu ở Việt Nam” (TS. Nguyễn
Viết Lộc, 2011, Tạp chí Quản lý Kinh tế, trang 56 - 60) – Bài viết tập trung
chủ yếu đƣa ra cách nhận diện mới về doanh nhân và văn hóa doanh nhân
Việt Nam trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu trƣớc và câ ̣p nhâ ̣p thực tiễn phát
triể n doanh nhân, văn hóa doanh nhân Viê ̣t Nam và thế giới với hai cách tiếp
cận, tiếp cận thực chứng quan sát các biểu hiện thể hiện tố chất, năng lực,
hành vi ứng xử của doanh nhân từ đó khái quát nên hệ giá trị nhận diện văn
hóa doanh nhân; và theo cách tiếp cận chuẩn tắc nêu ra những nét đặc trƣng
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
Bài viết đã xây dựng đƣợc hê ̣ giá trị văn hóa doanh nhân Viê ̣t Nam theo
cách tiế p câ ̣n bảng thang phân tầng giá trị văn hóa . Hê ̣ giá trị văn hóa doanh
nhân Việt Nam đƣợc xây dựng gồ m chín yế u tố có tính định hƣớng nghề
nghiệp; đặc trƣng và biể u hiê ̣n của chín yế u tố đƣợc phân tích qua sự tác đô ̣ng
của môi trƣờng kinh doanh Viê ̣t Nam ; các yế u tố có thể đo lƣờng , đƣợc mô
phỏng bằng sơ đồ mạng nhê ̣n giúp phát hiê ̣n điể m mạnh , điể m yế u của cô ̣ng
đồ ng doanh nhân Viê ̣t Nam trong bố i cảnh hội nhập quốc tế.….
Về vấ n đề văn hóa doanh nghiệp ở các công ty ngành Thủy sản , có một
vài bài viết, công trình nghiên cƣ́u của các tác giả đƣơ ̣c đăng tải trên các báo ,
các tạp chí với các góc độ khác nhau, chẳng hạn nhƣ:
“ Văn hóa doanh nghiệp tại Công ty cổ phần xuất nhập khẩu lâm thủy sản
Bến Tre” (Lƣu Thị Tuyết Nga, Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Việt Nam, 2011) - Đề tài
nghiên cứu trên cơ sở tiếp cận các khái niệm về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp,
thông qua các khái niệm của các học giả phƣơng Tây và các nhà nghiên
cứu Việt Nam để đúc kết khái niệm chung nhất về văn hóa doanh nghiệp. Đồng
thời đề cập đến các nội dung liên quan đến các đặc trƣng của văn hóa doanh
nghiệp. Phân tích ba yếu tố cấu thành văn hóa của một tổ chức với những thành tố
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
F-
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
Tóm lại, xét cả về lý luận lẫn thực tiễn, việc quản lý doanh nghiệp phải
đặt mục tiêu xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong định hƣớng phát triển
chung, cũng nhƣ coi đó là nền tảng của chiến lƣợc kinh doanh. Một doanh
nghiệp xây dựng thành công văn hóa doanh nghiệp riêng có cho mình tức là
đã sở hữu một tài sản đặc trƣng, điều làm nên sự khác biệt với các đối thủ
nhằm tạo lợi thế trong cạnh tranh và giúp cho doanh nghiệp đó trƣờng
tồn. Khi văn hóa doanh nghiệp là một tài sản, một nguồn lực thì nó rất cần
khả năng sử dụng để tạo ra giá trị cho doanh nghiệp, cũng nhƣ cho mỗi thành
viên trong doanh nghiệp đó. Đối với Công ty cổ phần xuất nhập khẩu lâm
thủy sản Bến Tre, một trong mƣời doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu mặt
hàng thủy sản lớn nhất của Việt Nam và là doanh nghiệp Nhà nƣớc
chuyển sang kinh doanh theo cơ chế thị trƣờng, quá trình chuyển đổi này
cần thiết phải nhanh chóng củng cố, hoàn thiện và thay đổi các giá trị văn hóa
hiện có, nhằm tạo cho mình một nền văn hóa doanh nghiệp vững mạnh và có
những đặc trƣng riêng là một việc làm tất yếu khách quan. Đây chính là biện
pháp để nâng cao sức cạnh tranh, là biện pháp quan trọng để biến những thách
lic
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
F-
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
nhân sự của công ty, tình hình sản xuất và kinh doanh của công ty trong thời
gian qua, nhất là những năm gần đây và phƣơng hƣớng phát triển của công ty
trong thời gian tới. Từ những khảo sát thực tế để có cơ sở xây dựng và hoàn
thiện văn hóa doanh nghiệp mới phù hợp hơn cho công ty trong tƣơng lai.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
Mục đích nghiên cứu: Từ những nghiên cứu thực trạng về lĩnh vực văn
hóa doanh nghiệp tại Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội, đề tài
đề xuất các giải pháp nhằm góp phần xây dựng văn hóa doanh nghiệp cho sự
phát triển bền vững của công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội.
Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu những vấn đề cơ bản của văn hóa
doanh nghiệp; Khảo sát và đánh giá thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại công
ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội, đồng thời đề xuất các giải pháp
xây dựng và hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp trong tƣơng lai
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là quá trình xây dựng văn hóa
lic
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
er
F-
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
Phạm vi thời gian nghiên cứu từ năm 2012 đến tháng 01 năm 2015.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phƣơng pháp thu thập thông tin:
Các phƣơng pháp chủ yếu đƣợc sử dụng là:
+ Nghiên cứu các báo cáo thƣờng niên của Công ty, báo cáo của Đảng và
Công đoàn Công ty về văn hóa doanh nghiệp hoặc có nội dung về văn hóa doanh
nghiệp và website của công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản Hà Nội.
+ Khảo sát (bằng phiếu câu hỏi) thực tế đối với cán bộ nhân viên Văn
phòng Công ty và chi nhánh Hà Nội).
- Phƣơng pháp xử lý thông tin: Trên cơ sở các thông tin thu thập đƣợc tác
giả sử dụng các phƣơng pháp: Phƣơng pháp hệ thống; phƣơng pháp phân tích,
tổng hợp; phƣơng pháp đối chiếu, so sánh; phƣơng pháp thống kê mô tả (bằng
phiếu câu hỏi cho điểm); phƣơng pháp mô hình hóa (bằng công cụ CHMA).
6. Kế t cấ u của luâ ̣n văn
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
PD
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
Chƣơng 1
LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂY DỰNG VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
1.1. Văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
1.1.1. Khái quát chung về văn hóa
Văn hóa là toàn bộ những giá trị do con ngƣời sáng tạo ra trong quá
trình lịch sử bằng lao động của mình trên cả hai lĩnh vực sản xuất vật chất và
sản xuất tinh thần. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Vì lẽ sinh tồn
cũng nhƣ mục đích của cuộc sống, loài ngƣời mới sáng tạo và phát minh ra
ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ
thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phƣơng
thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa" (Hồ
Chí Minh toàn tập, (1995), tâ ̣p 3, trang 431).
Văn hóa có vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển Quốc gia.
Đối với nƣớc ta, Văn hóa là một trong ba trụ cột phát triển đất nƣớc (kinh tế,
chính trị, văn hóa). Nghị quyết Hội nghị Trung ƣơng 9 (khóa XI) khẳng định:
“Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bề n
vƣ̃ng đất nƣớc” (Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 9 Ban
Chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa XI, 2014, trang 48).
Cho đến nay, trên thế giới đã có nhiều định nghĩa về văn hóa đƣợc phát
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
UNESCO (2009, trang 21) đã đƣa ra định nghĩa về văn hóa nhƣ sau:
“Văn hoá cần đƣợc xem nhƣ tập hợp những đặc trƣng về tinh thần, vật chất,
trí tuệ và tình cảm của một xã hội hoặc một nhóm ngƣời trong xã hội, bao
gồm nghệ thuật, văn học, lối sống, phƣơng thức sinh hoạt cộng đồng, những
uyền cơ bản của con ngƣời, hệ thống giá trị, truyền thồng tín ngƣỡng… Chính
văn hóa đém lại khả năng suy xét về bản thân, chính văn hóa làm cho con
ngƣời trở thành những sinh vật đặc biệt - nhân bản có lý tính, có óc phê phán
và dấn thân có đạo lý. Chính nhờ văn hóa mà con ngƣời tự thể hiện mình, tự ý
thức đƣợc bản thân, tự biết mìn là phƣơng án chƣa hoàn thiện đặt ra để xem
xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý nghĩ mới
mẻ và sáng tạo nên những công trình vƣợt trội lên bản thân mình”
Federico Mayor (1989, trang 5) “Văn hoá bao gồm tất cả những gì làm
cho dân tộc này khác với dân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi hiện đại
nhất cho đến tín ngƣỡng, phong tục, tập quán, lối sống và lao động”
Tóm lại, văn hóa là sản phẩm của loài ngƣời, văn hóa đƣợc tạo ra và
phát triển trong quan hệ qua lại giữa con ngƣời và xã hội. Và chính văn hóa
lại tham gia vào việc tạo nên con ngƣời, và duy trì sự bền vững và trật tự xã
hội. Văn hóa đƣợc truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
không đơn thuần là văn hoá giao tiếp hay văn hoá kinh doanh nhƣ ta thƣờng
nghĩ. Có một vài cách định nghĩa văn hóa doanh nghiệp nhƣ sau:
Theo PGS.TS. Dƣơng Thị Liễu (2006, trang 17): “Văn hóa doanh
nghiệp là toàn bộ những nhân tố văn hóa đƣợc doanh nghiệp chọn lọc, tạo ra,
sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh, tạo nên bản sắc kinh doanh
của doanh nghiệp đó”.
Theo Kotter, J.P. & Heskett, J.L (2011, trang 21): Văn hóa doanh nghiệp
thể hiện tổng hợp các giá trị và cách hành xử phụ thuộc lẫn nhau phổ biến trong
doanh nghiệp và có xu hƣớng tự lƣu truyền, thƣờng trong thời gian dài.
Theo Williams, A., Dobson, P. & Walters, M (1994, trang 39): “Văn
hóa doanh nghiệp là những niềm tin, thái độ và giá trị tồn tại phổ biến và
tƣơng đối ổn định trong doanh nghiệp”.
Tóm lại, văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa đƣợc
gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh
nghiệp, trở thành các giá trị, các quan niệm và tập quán, truyền thống ăn
sâu vào hoạt động của doanh nghiệp ấy và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ
và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuổi và
thực hiện các mục đích.
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
N
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
trong quá trình tƣơng tác với môi trƣờng bên ngoài và hội nhập bên trong tổ chức.
Trong quá trình đó, nó đã có hiệu lực và đƣợc coi là đúng đắn. do đó đƣợc chia sẻ
và phổ biến rộng rãi giữa các thế hệ thành viên nhƣ một phƣơng pháp chuẩn mực
để nhận thức, tƣ duy và cảm nhận trong mối quan hệ với các vấn đề mà họ phải
đối mặt. Cách tiếp cận này nhấn mạnh đến ba vấn đề quan trọng.
Thứ nhất là các giá trị văn hóa doanh nghiệp phải là một hệ thống có
quan hệ chặt chẽ với nhau, đƣợc chấp nhận và phổ biến rộng rãi giữa các
thành viên trong doanh nghiệp. Sự tƣơng tác giữa các giá trị văn hóa sẽ tạo ra
những đặc trƣng nhất định của mỗi nền văn hóa. Nhƣ vậy, khi xây dựng văn
hóa doanh nghiệp, doanh nghiệp phải hiểu rõ mục tiêu của mình là xây dựng
một nền văn hóa nhƣ thế nào và xác định các giá trị phù hợp với mục tiêu đó;
Thứ hai là hệ thống các giá trị văn hóa phải là kết quả của quá trình lựa
chọn hoặc sáng tạo của chính thành viên bên trong doanh nghiệp, trong đó
ngƣời sáng tạo và lãnh đạo đóng vai trò quyết định trong quá trình đó. Sự lựa
chọn nhƣ vậy sẽ tạo ra bản sắc văn hóa khác biệt giữa các tổ chức. Các giá trị
này phải đƣợc kiểm nghiệm qua thực tế và đã chứng tỏ đƣợc sự ảnh hƣởng
tích cực đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp;
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
F-
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
buộc nhƣng khi đƣợc chấp nhận rộng rãi thì chúng lại trở thành những giá trị,
những chuẩn mực và nguyên tắc bất thành văn chi phối hành vi của mọi thành
viên trong tổ chức. Khi đó, văn hóa doanh nghiệp sẽ đóng vai trò nhƣ một “hệ
điều hành” của doanh nghiệp, tức là nó có tác động điều chỉnh từ các hoạt
động thƣờng nhật, sự phối hợp giữa các cá nhân, các bộ phận cho đến việc
chọn lựa chiến lƣợc hoạt động, cơ cấu tổ chức, khả năng thích ứng hay sự ổn
định của một doanh nghiệp. Do đó, văn hóa doanh nghiệp có ảnh hƣởng
quyết định đến hiệu quả hoạt động, khả năng cạnh tranh và sự phát triển
bền vững của mỗi doanh nghiệp trong tƣơng lai.
1.1.3. Đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp
1.1.3.1. Tính tập thể
Tính tập thể của văn hóa doanh nghiệp đƣợc thể hiện ở những quy tắc,
chuẩn mực của doanh nghiệp, không chỉ do ngƣời lãnh đạo doanh nghiệp tạo
ra mà đó còn là thành quả, công sức của một tâp thể những ngƣời làm trong
doanh nghiệp cùng nhau xây dựng, tích lũy lâu dài. Văn hóa doanh nghiệp có
thể bồi dƣỡng cho nhân viên, hình thành tƣ tƣởng cộng đồng làm cho họ
lic
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
e
F-
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
phải bảo đảm tính thống nhất trong nội bộ từng doanh nghiệp, nhƣng giữa các
doanh nghiệp khác nhau cần phải tạo nên tính độc đáo của mình.
1.1.3.4. Tính thực tiễn
Văn hóa doanh nghiệp muốn phát huy đƣợc vai trò của nó đối với sự
thành công hay thất bại của doanh nghiệp thì phải đƣợc kiểm chứng thông qua
thực tiễn. Chỉ có nhƣ vậy doanh nghiệp mới biết đƣợc liệu các quy chế, nội
quy của mình có phù hợp hay không, có đƣợc các nhân viên đánh giá cao và
chấp hành hay không, để từ đó doanh nghiệp có những cải tiến, đổi mới, tiếp
tục hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp ở doanh nghiệp mình.
1.1.3.5. Tính nhân sinh
Văn hóa doanh nghiệp mang “tính nhân sinh”, tức là gắn với con ngƣời.
Tập hợp một nhóm ngƣời cùng làm việc với nhau trong tổ chức sẽ hình thành
nên những thói quen, đặc trƣng của đơn vị đó. Do đó, văn hoá doanh nghiệp có
thể hình thành một cách “tự phát” hay “tự giác”. Theo thời gian, những thói quen
này sẽ dần càng rõ ràng hơn và hình thành ra “cá tính” của đơn vị. Nên, một
lic
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
h a n g e Vi
er
F-
c u -tr a c k
.c
y
o
c u -tr a c k
.c
1.1.3.7. Tính ổn định
Cũng nhƣ cá tính của mỗi con ngƣời, văn hoá doanh nghiệp khi đã
đƣợc định hình thì “khó thay đổi”. Qua thời gian , các hoa ̣t đô ̣ng khác nhau
của các thành viên doanh nghiệp sẽ giúp các niềm tin, giá trị đƣơ ̣c tích lũy và
tạo thành văn hoá. Sƣ̣ tích lũy các giá trị tạo nên tính ổn định của văn hoá.
1.1.4. Chức năng của văn hóa doanh nghiệp
1.1.4.1. Chức năng chỉ đạo
Văn hóa doanh nghiệp đƣợc hình thành trong một quá trình, do chủ
doanh nghiệp chủ trì, nó trở thành hệ thống quy phạm và giá trị tiêu chuẩn mà
không cá nhân nào trong doanh nghiệp dám đi ngƣợc lại. Đến lƣợt nó, khi đã
hình thành, Văn hóa doanh nghiệp làm cho doanh nghiệp có hƣớng phát triển
phù hợp với mục tiêu đã định... Chức năng chỉ đạo của Văn hóa doanh nghiệp
đƣợc thể hiện ở chỗ, nó có tác dụng chỉ đạo đối với hành động và tƣ tƣởng
của từng cá nhân trong doanh nghiệp. Đồng thời, nó cũng có tác dụng chỉ đạo
C
lic
k
to
bu
y
bu
to
k
lic
C
w
w
w
N
O
W
!
er
F-
c u -tr a c k
.c
Copyright: Tài liệu đại học ©