----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Con người sống giữa thiên nhiên “đầy ắp” ngôn ngữ tạo hình, đường nét, hình
khối,màu sắc của cỏ cây, hoa lá, mây trời, muôn thú tất cả đều lung linh, đẹp đẽ.
Chúng không chỉ cho ta vật chất để sống mà từ cái đẹp đó đã đem lại cho con người
những xúc cảm, tình cảm yêu đời, yêu người.
Cuộc sống ngày càng phát triển thì nhu cầu thưởng thức cái đẹp sẽ không ngừng
được nâng cao, cái đẹp đã thực sự trở thành một động lực phát triển của xã hội, góp
phần tăng trưởng nền kinh tế quốc dân. Cảm thụ cái đẹp để sống đẹp là mục tiêu của
giáo dục, lấy những cái đẹp để giáo dục con người, như vậy “Cái đẹp là cái đức”
Với nhiều lợi thế, môn mĩ thuật sẽ tạo điều kiện cho học sinh học có hiệu quả hơn
các môn học khác, thể hiện ở khả năng quan sát, nhận xét, cách suy nghĩ, tìm tòi,
sáng tạo, tư duy hình tượng và phương pháp làm việc khoa học sẽ góp phần hình
thành phẩm chất giữa con người lao động trong thời kì CNH, HĐH đất nước.
Khi đứng trước một công trình kiến trúc cổ hay một tác phẩm hội hoạ đẹp chúng
ta không thể không thắc mắc tác phẩm nghệ thuật này có ý nghĩa gì, được xây dựng
từ thời nào, ai đã sáng tạo nó,…nhất là đối với học sinh, những câu hỏi đó luôn xuất
hiện trong đầu các em chính vì vậy tôi thấy rằng phân môn thường thức mĩ thuật là
một phân môn hay nhằm trang bị, cung cấp cho các em một số hiểu biết về nghệ thuật
tạo hình thông qua một số kiến thức sơ lược lịch sử mĩ thuật Việt Nam và thế giới.
Qua đó góp phần hình thành ở học sinh khả năng cảm thụ cái đẹp trong nghệ thuật
tạo hình được thể hiện qua đường nét, hình mảng, hình khối, đậm nhạt, không gian
ánh sáng, màu sắc, bố cục. Các em được làm quen với một số tác giả tác phẩm nổi
tiếng từ đó thấy được giá trị nghệ thuật trong các tác phẩm và khả năng sáng tạo của
tác giả.
Bên cạnh hiểu biết về tạo hình truyền thống học sinh còn được mở rộng tầm nhìn
ra thế giới, các em được làm quen với các tác phẩm kiệt tác của các danh hoạ thế giới
qua các thời kì lịch sử. Đối với học sinh khối 4,5 các em đã được làm quen với phân
môn này từ lớp 2,3 nên phần nào cũng dễ dàng tiếp thu hơn, các em có thể tìm hiểu,

chuyên sâu về môn học có tính chất năng khiếu này quả là điều không dễ dàng gì.
Đặc biệt là với phân môn Thường thức Mĩ thuật. Với các băn khoăn của bản thân và
nhiều giáo viên cùng cấp học đã thôi thúc tôi đặt ra nhiều câu hỏi. Phải làm thế nào
để các giờ học sôi động hơn, học sinh hứng thú học tập hơn, phải làm thế nào để giúp
2


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------các em cảm nhận dược vẻ đẹp của các bức tranh, ý tưởng mà người vẽ nuốn gửi gắm
vào tranh, trong từng tác phẩm Mĩ thuật: Tượng , phù điêu… Khác với các môn học
có công thức, quy định rõ ràng, đòi hỏi vận dụng đúng, chính xác. Môn Mĩ thuật cũng
có những vấn đề chung, có những công thức, quy ước nhưng vận dụng thì tùy thuộc
vào đề tài, vào ý đồ của người vẽ. Vậy nên dạy Mĩ thuật phải có phương pháp mang
tính đặc thù riêng của từng phân môn từng đối tượng học sinh. Vì phương pháp dạy
học phải xuất phát từ nội dung, từ đối tượng. Đó là quan hệ hữu cơ giữa nội dung và
phương pháp.
Để làm được điều này đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp dạy học và phối hợp
với học sinh một cách nhịp nhàng trong khi lên lớp nhằm giúp học sinh từng bước
nâng cao nhận thức làm cho tâm hồn các em trở nên phong phú, phát triển toàn diện
nhân cách. Từ đó, bản thân tôi đã chọn nghiên cứu đề tài này.
2. Mục đích nghiên cứu.
- Giúp cho bản thân tôi hiểu rõ thêm và đưa ra một số phương pháp góp phần
nâng cao chất lượng dạy học.
- Vận dụng các phương pháp giúp học sinh phát triển khả năng vẽ tranh.
- Làm tài liệu cần thiết cho các giáo viên trường bạn tham khảo để dạy tốt phân
môn Thường thức Mĩ thuật ở trường tiểu học.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Để giúp cho giáo viên dạy tốt hơn nữa các giờ học Thường thức Mĩ thuật thì
nhiệm vụ của giáo viên đầu tiên là phải tìm hiểu thực trạng tại trường, dự một số giờ
để rút ra cho mình một số kinh nghiệm bổ ích qua tìm hiểu một số tài liệu trên sách
báo, tranh ảnh, các tài liệu về chuyên đề dạy Mĩ thuật nói chung và các bài Thường

thuật ở cấp tiểu học. Từ đề tài này giáo viên có thể liên hệ những kiến thức này vào
cuộc sống học tập và vui chơi của các em từ đó so sánh làm sáng tỏ vấn đề.
Giúp cho học sinh tự phát hiện và vận dụng vào bài sẽ dễ nhớ, dễ thuộc hơn, qua
đó cảm thấy thích thú các môn học, biết cách thưởng thức các bức tranh tạo điều kiện
cho các em tham gia vào hoạt động học tập theo tinh thần cơ bản của dạy học hiện
đại.

4


----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

B. NI DUNG.
CHNG 1: THC TRNG VN .
1.1 THC TRNG

Qua quan sỏt v iu tra c bn cỏc trng thuc a bn huyn ......, c th l
trng Tiu hc ......, cho thy:
1.1.1. V phớa nh trng:
- Trang thit b, dựng dy hc mụn m thut núi chung v phõn mụn thng
thc m thut núi riờng cũn thiu nhiu, a phn u in li t SGK, tranh nh m thut
dự cú nhng hn ch, tranh nh ho s Vit Nam v m thut hin i Phng Tõy hu
nh khụng cú cỏc em quan sỏt. Nhất là những bài tìm hiểu về tợng.
- Cỏc ti liu liờn quan n m thut Việt Nam cng nh m thut th gii th
vin khụng cú vỡ vy phn no hn ch nhng hiu bit ca cỏc em.
- Mỏy vi tớnh nhiu trng kt ni Internet nhng học sinh cha có điều kiện tìm
hiểu trên mạng do ú nhng thụng tin bờn ngoi cỏc em vn cha cp nht c.
1.1.2. V phớa hc sinh:
Qua kho sỏt tụi thy:
- a s hc sinh cú y SGK, dng c hc tp nh giy, bỳt chỡ, mu v

6


----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Và thu được kết quả như sau:
Lớp
1A

Tổng số HS

Hoàn thành
tốt

Hoàn thành

Chưa
hoàn thành

24 em

4 em

15 em

5 em

7



5B

37 em

6 em

21 em

10 em

1.2. NHNG NGUYấN NHN DN N KT QU TRấN

- Trong chng trỡnh m thut Tiu hc, Thng thc M thut l mt phõn mụn
cú thi lng ớt hn cỏc phõn mụn khỏc nhng nú nhm cung cp nhng hiu bit,
nhn thc sơ lợc v Mĩ thuật nói riêng làm quen với tranh vẽ của hoạ sĩ và thiếu nhi,
tìm hiểu sơ qua một vài Nghệ thuật dân tộc (Nh tranh Dân gian, tợng, phù điêu) t ú
giỏo dc hc sinh lũng t ho dõn tc, bit duy trỡ v phỏt trin nhng thnh tu ngh
thut ca cha ụng li cng nh bit yờu thớch v m rng tm hiu bit ca cỏc em
ra th gii thụng qua cỏc bi M thut. Tuy nhiờn, do thúi quen khụng chm chỳ nghe
ging thờm vo ú dựng dy hc hn ch khin cỏc em thiu tp trung, t duy, nu
cú thỡ ch c li t sỏch giỏo khoa khụng chu tỡm tũi, suy ngh. Chớnh vỡ vy hiu
qu bi hc cha cao.
Trờn õy l nhng vn tn ti trong thc t ging dy, vỡ vy tụi ó tỡm ra
mt s phng hng nhm giỳp hc sinh cm th thm m qua phõn mụnThng
thc M thut cho hc sinh cỏc khi 1, 2, 3, 4, 5.
CHNG 2: GII PHP THC HIN:
2.1. PHNG PHP HNG DN HC SINH

2.1.1. Gii thiu bi mi:
Khi vo bi giỏo viờn khụng nờn c th l vo ngay m cú nhiu cỏch vo

Nguyễn Phan Chánh
Bố cục tranh cân đối và chặt chẽ, các nhân vật được thể hiện tự nhiên trong các tư
thế khác nhau, người đang ăn, người đang gắp thức ăn, người đang chăm sóc con, các
9


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------mảng phụ phía sau làm cho bức tranh thêm phần vững chắc. Màu sắc và bố cục, hình
dáng các nhân vật cùng các chi tiết như nổi cơm trắng và đầy, mâm cơm có nhiều
món ăn, mọi người ngồi ăn trong tư thế thư thái, đống rơm lớn, gam màu nâu ấm áp.
Ngoài các yếu tố về bố cục, màu sắc, hình dáng… giáo viên phải cho học sinh tìm
hiểu và làm quen với chất liệu bởi chất liệu sẽ góp phần tạo nên sự thành công của tác
phẩm. Tất cả những yếu tố đó toát lên nội dung chủ đề của tác phẩm “Bữa cơm ngày
mùa thắng lợi”. Từ đó học sinh khái quát được, cảm nhận được không khí gia đình
thật đầm ấm, no đủ, hạnh phúc và thấy được giá trị nghệ thuật của tác phẩm là tính
chân thực, tính dân tộc sâu sắc. Qua phân tích tác phẩm các em có thể học tập cách
sắp xếp bố cục, cách sử dụng đường nét, đậm nhạt, màu sắc trong bài vẽ của mình.
- Ngoài kĩ năng phân tích, đánh giá và áp dụng, cần hình thành và phát triển ở
học sinh kĩ năng tự học, tự nghiên cứu SGK, sưu tầm tư liệu, tranh ảnh…
* Để phát triển kĩ năng này cần phải yêu cầu học sinh đọc SGK, sưu tầm tư
liệu liên quan đến nội dung của bài trên báo, tạp chí,…có thể đưa ra yêu cầu cụ thể
bằng câu hỏi hoặc phiếu giao việc. Ví dụ:
+ Em hãy đọc, ghi tóm tắc nội dung giới thiệu về tác giả Trần Văn Cẩn, Bùi
Xuân Phái,…
+ Em hãy xem và cho biết ý kiến nhận xét của mình về nội dung, hình thức, giá
trị nghệ thuật của các tác phẩm, những bức tranh về phố cổ Hà Nội, …Em có thể học
tập được gì trong những tác phẩm đó?

Phố cổ Hà Nội

10

Qua đồ dùng dạy học học sinh sẽ cảm nhận được vẻ đẹp một cách cụ thể. Giúp
các em dễ nhứ và vận dụng, liên hệ thực tế vào bài học một cách dễ dàng. Bởi vì đặc
điểm tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học là ham hiểu biết, tò mò và khám phá.
Vì vậy đối với các bài Thường thức Mĩ thuật thì việc sử dụng đồ dùng dạy học lại
càng cần thiết hơn, xem như thành công một nửa nếu như giáo viên chuẩn bị tốt đồ
dùng dạy học. Chính vì thế mà khi dạy các bài này giáo viên cần phải chuẩn bị đầy
đủ đồ dùng dạy học, giáo viên không chỉ dùng các tranh mẫu trong SGK, tranh sẵn có
trong bộ đồ dùng mà còn phải sưu tầm, chuẩn bị nhiều tranh khác. Các tranh này sẽ
có tác dụng bổ sung và làm rõ thêm hơn về yêu cầu kiến thức mà giáo viên cần
truyền thụ, đối với mỗi bài Thường thức Mĩ thuật giáo viên cần chuẩn bị ít nhất là 4
tranh.
- 4 tranh cùng một nội dung chủ đề nhưng khác nhau về cách vẽ cách xắp xếp bố
cục, cách tô màu để cho học sinh quan sát và là phương tiện hỗ trợ cho giáo viên
trong lúc giảng bài. Nguồn tranh này có thể sưu tầm hoặc vận dụng các bài vẽ của
học sinh.

12


----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ví dụ2: Bài 32: Tìm hiểu về tượng.( Lớp 2)
Bài 21: Tìm hiểu về tượng.( Lớp 3)
* Giáo viên cần chuẩn bị:
- Một vài pho tượng thạch cao loại nhỏ.
- Ảnh các tác phẩm điêu khắc cổ của Việt Nam và thế giới.
- Các bài tập nặn của học sinh năm trước.
* Học sinh cần chuẩn bị.
- Một vài bức tượng nhỏ.
- Vở tập vẽ.


Tranh tĩnh vật.

Thiếu nữ bên hoa huệ.

Hoạt động nhóm theo các nội dung câu hỏi:
- Ai vẽ bức tranh?
- Tên bức tranh là gì?
- Tranh vẽ về chủ đề gì?
- Em hãy miêu tả hình ảnh nào là chính, hình ảnh nào là phụ trên bức tranh?
- Em có thích bức tranh đó không? Vì sao em thích? Hoặc tại sao em lại không
thích?
- Em có nhận xét gì về màu sắc, cách tô màu, cách phối hợp màu trên bức tranh?
Sau khi nhóm đã hoạt động với phiếu bài tập, với các câu hỏi. Giáo viên gọi đại
diện từng nhóm trả lời, giáo viên yêu cầu các nhóm nhận xét, bổ sung câu hỏi đúng
nhất để cả lớp học tập.
Ví dụ 3: Xem tranh thiếu nhi.
Sau khi treo tranh để học sinh quan sát, giáo viên phát phiếu đã chuẩn bị các câu
hỏi để học sinh thảo luận nhóm;
- Tranh vẽ hoạt động gì?
- Trong tranh đó những hình ảnh nào là chính, hình ảnh nào là phụ?
- Hình dáng, động tác của các hình ảnh chính như thế nào? Ở đâu?

15


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Với câu hỏi này đối với học sinh lớp 1, 2 còn hơi trừu tượng nên giáo viên có thể
thay bằng câu hỏi khác, bằng câu hỏi cụ thể hơn:
- Các nhân vật trong tranh đang làm gì?
- Những màu sắc nào có nhiều ở trong tranh?

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Quan tâm hơn nữa các em chậm, ít năng khiếu để các em tích cực tham gia
trong giờ học. Tạo cơ hội cho các em trao đổi kinh nghiệm với bạn bè, giáo viên, từ
đó các em có nhiều hứng thú hơn trong giờ học Mĩ thuật.
2.2.2. Phát huy trao đổi kinh nghiệm giảng dạy với đồng nghiệp để nâng cao
chất lượng dạy học.
- Người giáo viên cần trau dồi cho mình vốn hiểu biết chung về nghiệp vụ
sư phạm, kĩ năng vẽ tranh, khả năng tổng hợp, tổ chức uy tín của người giáo viên đối
với học sinh.
- Bản thân trước khi lên lớp phải soạn bài, xem bài kĩ, nắm vững nội dung bài
dạy, phân bố thời gian hợp lí.
- Câu hỏi thảo luận đưa ra cho học sinh phải bám sát vào nội dung của bức
tranh, phù hợp với đối tượng học sinh và chủ yếu là câu hỏi gợi mở để học sinh thảo
luận nhóm theo SGK có hiệu quả.
- Áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại: Dạy học trên máy vi tính, khai thác
các thông tin về nội dung bài học hoặc gợi ý để học sinh khai thác.
- Có thể kết hợp nhiều phương pháp dạy học trong bài học.
- Phải có lòng yêu thương học sinh, tận tụy, yêu nghề khi đó người giáo viên mới
thực sự truyền thụ cho học sinh những bài giảng hay trên lớp.
3.2. KẾT QUẢ:
Sau khi thực hiện những phương pháp trên, chất lượng học sinh có nhiều
chuyển biến. Các em có ý thích tìm tòi, phân tích các bức tranh của hoạ sĩ Việt Nam
cũng như những tranh vÏ thiÕu nhi trªn t¹p chÝ, s¸ch b¸o...
Dưới đây là kết quả sau khi tôi áp dụng phương pháp mới vào việc dạy học
môn Thường thức Mĩ thuật với việc cho các em thêng thøc một số tác phẩm của hoạ
sĩ Viêt Nam vµ cña ThiÕu nhi:
Kết quả ban đầu
Lớp
1A

Hoàn thành

3A

22 em

4 em

11 em

7 em

4C

28 em

6 em

14 em

8 em

5B

37 em

6 em

21 em

10 em


0 em

3A

22 em

4 em

18 em

0 em

4C

28 em

6 em

22 em

0 em

5B

37 em

8 em

29 em


hi giỏo viờn phi nhit tỡnh, yờu ngh chu khú v say mờ tn tu vi cụng vic
ging dy.
- Tham kho gúp ý rỳt kinh nghim v tham kho cỏc ti liu liờn quan n
chuyờn mụn.
- Hc sinh cú ý thc trong hc tp, bit trao i vi nhau cựng tin b, hc sinh
phi cú y dng c hc tp nht l giy v mu v.
- Phi hp vi nh trng, hi ph huynh quan tõm to iu kin v c s vt
cht, dng c dy hc phc v thit thc cho b mụn ny.
Trờn õy l mt s phng phỏp ca tụi trong cụng tỏc ging dy b mụn M
thut núi chung v phõn mụn thờng thức Mĩ thuật núi riờng, vi kinh nghim nh
nhoi ny tụi hi vng l s phn no thỳc y quỏ trỡnh hc tp ca hc sinh ngy cng
tt hn. Rt mong s gúp ý ca các đồng chí, đồng nghiệp ti c hon chnh
hơn.
2. Khuyn ngh.
- T chc gi gi thm lp thng xuyờn, hc hi kinh nghim t ng nghip.

- H tr v c s vt cht, thit b dy hc, dựng dy hc cho giỏo viờn v hc
sinh.
* i vi chuyờn mụn nh trng.

19


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Cần tham mưu với cấp ủy chính quyền địa phương tác động đến gia đình học
sinh để họ nhận thức đúng đắn và sâu sắc hơn về việc học tập của con cái.
- Gia đình và nhà trường cần tạo điều kiện để học sinh có đầy đủ đồ dùng học tập,
cần tạo điều kiện cho giáo viên luôn được học tập, nâng cao trình độ và rèn luyện tay
nghề.
- Cần tổ chức sinh hoạt chuyên môn trao đổi, dự giờ và thường xuyên bồi dưỡng
cho giáo viên về các môn học có tính chất năng khiếu như Âm nhạc, Mĩ thuật.

2.1.1.Giới thiệu bài mới……………………………………………………9
2.1.2. Hình thành và phát triển cho học sinh kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp,
đánh giá, áp dụng………………………………………...9
2.1.3. Chuẩn bị đồ dùng………………………………………………….12
2.1.4. Kích thích tính chủ động, tích cực của học sinh…………………..15
2.1.5. Mở rộng hiểu biết………………………………………………….17
2.2. NHỮNG NĂNG LỰC PHẨM CHẤT………………………………15
2.2.1. Khuyến khích động viên các em trong giờ học……………………17
2.2.2. Phát huy trao đổi kinh nghiệm giảng dạy với đồng nghiệp để nâng cao chất
lượng dạy học………………………………………………………17
2.3. KẾT QUẢ……………………………………………………………18
C. KẾT LUẬN:…………………………………………………………..20
1. Kết luận………………………………………………………………..20
2. Khuyến nghị…………………………………………………………...20
MỤC LỤC……………………………………………………………….22
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………….....24
21


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------LỜI CAM ĐOAN………………………………………………………..24

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Để hoàn thành đề tài này tác giả tham khảo một số tài liệu liên quan như sau:
1. Giáo trình phương pháp giảng dạy môn Mĩ thuật tiểu học – Phạm Hồng Ngọc.
2. Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học – Bộ Giáo dục & Đào tạo.
3. Luật Giáo dục.
4. Sách Nghệ thuật 1 – NXB Giáo dục.
5. Sách Nghệ thuật 2 – NXB Giáo dục.
6. Sách Nghệ thuật 3 – NXB Giáo dục.
7. Sách Mĩ thuật lớp 4 – NXB Giáo dục.