HANOI UNIVERSITY

Vai trò của Tầng lớp tri thức
------------ oOo------------


BÀI THẢO LUẬN TRIẾT HỌC
Vấn đề: Vai trò của đội ngũ tri thức trong quá trình xây dựng xã hội chủ nghĩa và liên hệ
thực tiễn ở Việt Nam.

BÀI LUẬN
A. Giới thiệu:
Trong quá trình xây dựng và phát triển xã hội trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói
riêng, tầng lớp tri thức là vai trò thiết yếu không thể thiếu. Ta có thể nhận thấy rõ điều đó trong
những khẳng định của các nhà triết học cũng như trong thực tế lịch sử của các dân tộc trên thế
giới. Đó là tầng lớp chính hướng ánh sáng chỉ đường cho nhân dân.

B.Thảo luận:
I.

Tầng lớp tri thức trong xây dựng xã hội chủ nghĩa
1) Tầng lớp tri thức là gì?

Theo chủ nghĩa Mác – Lênin, Trí thức là một “tầng lớp xã hội đặc biệt”. Tầng lớp đó
không chỉ bao hàm các nhà trước tác, những người có học vấn và nói chung là những người lao
động trí óc phức tạp và sáng tạo, có trình độ học vấn đủ để am hiểu và hoạt động chuyên sâu
trong lĩnh vực lao động của mình.
Tri thức có phương thức lao động đặc thù, chủ yếu là lao động trí tuệ cá nhân, trực tiếp
hoạt động chủ yếu các lĩnh vực nghiên cứu, giảng dạy, ứng dụng các khoa học, lãnh đạo quản
lý… tầng lớp trí thức được hình thành cùng với quá trình phát triển của lực lượng sản xuất, của
phân công lao động xã hội; thành phần xuất thân của họ từ nhiều giai tầng khác nhau trong xã

này phải trên lập trường chính trị - tư tưởng của giai cấp công nhân thì mới thực hiện đồng thời
cả nhu cầu, lợi ích của ba giai tầng.
Nguyên tắc về chính trị của liên minh là do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo. Trong
thời kỳ quá độ, liên minh công, nông, trí thức là nền tảng chính trị - xã hội và kinh tế của Nhà
nước XHCN, là nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc đẩ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN.
 Kinh tế:
Đây là nội dung cơ bản, quyết định nhất, là cơ sở vật chất – kỹ thuật vững chắc của liên
minh trong thời kỳ quá độ. Thời kỳ này nhiệm vụ cách mạng chuyển trọng tâm sang lĩnh vực
kinh tế. Việc thực hiện kết hợp các lợi ích kinh tế được xác định bởi các nhu cấu kinh tế của các
chủ thể lợi ích và các điều kiện thực hiện nó.
Từng bước hình thành quan hệ sản xuất XHCN trong quá trình thực hiện liên minh. Theo
V.I. Lênin, chế độ hợp tác xã là con đường dễ tiếp thu nhất đối với nông dân, khi thấy có lợi cho
họ, họ sẽ mau chóng tham gia hợp tác xã nhưng phải do chế độ hợp tác xã hưởng một số đặc
quyền kinh tế, tài chính, ngân hàng. Trong quá trình hình thành quan hệ sản xuất phải trên cơ sở
công hữu hóa những tư liệu sản xuất chủ yếu, kinh tế nhà nước vươn lên giữ vai trò chủ đạo,
cùng kinh tế tập thể làm nên tảng cho nền kinh tế cả nước, theo định hướng XHCN.
Từng bước hình thành quan hệ sản xuất còn thể hiện vai trò của nhà nước.Ở nông nghiệp
vai trò Nhà nước có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện liên minh.Thể hiện qua chính
3


sách khuyến nông, qua bộ máy nhà nước, các tổ chức khuyến nông, các cơ sở kinh tế.Nông
nghiệp không chỉ là ngành kinh tế, một khu vực kinh tế mà còn là khu vực mang ý nghĩa sinh
thái xã hội.
Đối với trí thức, Nhà nước cần phải đổi mới, hoàn chỉnh các luật, chính sách có liên quan
trực tiếp đến sở hữu trí tuệ như chính sách phát triển khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo,
văn học nghệ thuật,…Hướng các hoạt động trí thức vào việc phục vụ công, nông, gắn với cơ sở
sản xuất và đời sống của toàn xã hội. Xây dựng hệ thống các cơ quan hoạt động khoa học – công
nghệ, phát huy tiềm năng đội ngũ cán bộ khoa học, tăng cường hợp tác khoa học trong nước và
quốc tế.

đầu tàu” thúc đẩy xã hội luôn tiến về phía trước. Lênin cũng từng nhấn mạnh: Nếu không có trí
4


thức thì không có CNTB hiện đại. Vì vậy CNXH cần đội ngũ trí thức nhiều hơn, không có họ thì
CNXH cũng sẽ khó mà thành công.

 Nói tóm lại :
- Liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp tri thức mang tính tất yếu.
Đó là cơ sở xây dựng mục tiêu cuối cùng của cuộc cách mạng xã hội- tiến lên xây dựng một xã
hội không còn giai cấp, không còn nhà nước.
- Liên minh công- nông- trí thức có cơ sở khách quan là:
+ Thứ nhất, các giai cấp này đều là những người lao động, đều bị áp bức bóc lột.
+ Thứ hai, công nghiệp và nông nghiệp là hai ngành sản xuất chính trong xã hội, việc áp dụng
công nghệ tạo ra sản phẩm phục vụ cho nông nghiệp, nông nghiệp tạo ra lương thực, thực phẩm
đáp ứng nhu cầu toàn xã hội.
+Thứ ba, đó là lực lượng chính trị to lớn trong xây dựng, bảo vệ chính quyền nhà nước và
khối đoàn kết dân tộc.
- Nội dung của Liên minh thể hiện ở 3 vấn đề sau:
+Chính trị: Nguyên tắc về chính trị của liên minh là do Đảng của giai cấp công nhân lãnh
đạo. Trong thời kỳ quá độ, liên minh công, nông, trí thức là nền tảng chính trị - xã hội và kinh tế
của Nhà nước XHCN
+Kinh tế: Đây là nội dung cơ bản, quyết định nhất, là cơ sở vật chất – kỹ thuật vững chắc của
liên minh trong thời kỳ quá độ.
+Văn hóa, xã hội: Đóng vai trò quan trọng trong tư tưởng nhân văn, nhân đạo, hiện đại và
mang tính quần chúng.
Trong liên minh công- nông- trí thức, đội ngũ trí thức trong những mỗi thời đại có những
khác nhau về học vấn, nghề nghiệp, tư tưởng chính trị. Nhưng họ đều có điểm chung là đại diện
cho trí tuệ đương thời, cho trình độ lao động trí óc và là một trong những động lực quan trọng
thúc đẩy sự tiến bộ xã hội, họ là những người tìm tòi, khám phá, sáng tạo hướng tới, chân, thiện,

Trong lĩnh vực ngoại giao, đội ngũ tri thức của Việt Nam cũng hoàn thành tốt nhiệm vụ
quảng bá Việt Nam với thế giới, xây dựng , giữ vững nền hòa bình và độc lập dân tộc, khẳng
định quyền độc lập dân tộc và quyết tâm phản kháng những hành động khiêu khích của các thế
lực thù địch. Ví dụ như Việt Nam đã khôn khéo trong việc giải quyết vấn đề biển Đông nhờ vào
sự ủng hộ của quốc tế, khôn khéo không để xảy ra chiến tranh, giữ vững hòa bình và độc lập
trong đất nước.
Tuy nhiên nước ta vẫn còn là một nước chậm phát triển, kinh tế chủ yếu vẫn là nông
nghiệp, khoa học kĩ thuật vẫn còn lạc hậu, đời sống xã hội vẫn còn nhiều mặt tiêu cực. Do đó trí
thức là một thành phần quan trọng không thể thiếu với sự phát triển của đất nước, trong môi
trường chuẩn bị cho nền kinh tế mở của cùng với nhiều cơ hội mới trong môi trường cạnh tranh.
Với tầm quan trọng của trí thức, chúng ta thấy việc đào tạo những con người trong liên
minh công nông trí để có trí thức từ đó xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa của đất nước là

6


cực kì quan trọng. Tuy nhiên ở Việt Nam, việc đào tạo ra các trí thức thực sự chưa được quan
tâm đúng đắn cũng bởi một số vấn đề tiêu cực trong công việc giảng dạy, đào tạo những con
người tương lai là những trí thức như mua điểm, tiêu cực trong thi cử, cơ sở vật chất trong công
việc giảng dạy còn thấp... Mặc khác việc chất lượng của tri thức sau khi đào tạo thấp cũng một
phần do học sinh, sinh viên chưa có nhận thức đúng đắn trong việc học và tích lũy kiến thức.
Điều này đã dẫn đến tình trạng thất nghiệp ngày càng ra tăng. Trong quý I và II năm 2014, số
lượng sinh viên đại học ra trường thất nghiệp lên đến 162.000 người (Bộ Lao động, Thương binh
và Xã hội). Số liệu trên cho thấy việc định hướng cho tầng lớp trí thức tương lai chưa có định
hướng đúng đắn dẫn đến tăng số lượng nhưng chất lượng giảm mạnh và rõ rệt, là nguyên nhân
nền kinh tế của việt nam chậm phát triển.

C. Kết luận
Tóm lại, ta có thể thấy rằng tầng lớp tri thức đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình
xây dựng xã hội chủ nghĩa trên thế giới.Ở Việt Nam, tầng lớp tri thức mang ý nghĩa thiết yếu và