MỤC LỤC
Trang số


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngày 19-5-1989, đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh ký Quyết
định số 89-QĐ/TW của Ban Bí thư khóa VI về việc quản lý tập trung toàn bộ
tài liệu lưu trữ về thân thế, sự nghiệp và hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ban Bí thư nhấn mạnh: “Không một cá nhân, tổ chức nào được giữ lại để
dùng riêng những tài liệu lưu trữ về thân thế, sự nghiệp, hoạt động của Chủ
tịch Hồ Chí Minh và bản sao những tài liệu mật của Người và liên quan đến
Người chưa được phép công bố; ở các bảo tàng, chỉ trưng bày bản sao, bản
phục chế những tài liệu, tư liệu về thân thế, sự nghiệp và hoạt động của Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã được phép công bố”. Đồng thời, Ban Bí thư giao cho
Cục Lưu trữ Trung ương Đảng có trách nhiệm tiếp nhận, tập hợp các tài liệu,
tư liệu lưu trữ nói trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ngay sau đó, ngày 10-10-1989, Ban Bí thư đã ban hành Quyết định số
94-QĐ/TW thành lập Phông lưu trữ Chủ tịch Hồ Chí Minh nhằm mục đích tập
trung thống nhất, bảo quản an toàn và sử dụng có hiệu quả các tài liệu của Người
phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Như vậy, tinh thần của hai quyết định trên là tập trung thống nhất toàn
bộ tài liệu lưu trữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh hình thành trong suốt quá trình
hoạt động của Người về Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, nay là Cục Lưu trữ
Văn phòng Trung ương Đảng. Tuy nhiên, hơn 25 năm đã trôi qua song nhiều
tài liệu lưu trữ của Hồ Chí Minh vẫn chưa được giao nộp đầy đủ về Cục Lưu
trữ Văn phòng Trung ương. Nhiều tài liệu, văn kiện trong số đó đã trở thành
bảo vật quốc gia, trong số đó có tác phẩm Ngục trung nhật ký (tức Nhật ký
trong tù) hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Điều đó ảnh hưởng
đến nguyên tắc quản lý tập trung thống nhất do Ban Bí thư đề ra, đồng thời
ảnh hưởng đến việc phát huy giá trị tài liệu Phông lưu trữ Chủ tịch Hồ Chí

học của mình.

3


2. Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài có những mục tiêu cơ bản như sau:
- Giới thiệu về đặc điểm, nội dung, ý nghĩa, quá trình công nhận bảo
vật quốc gia của Nhật ký trong tù.
- Công tác quản lý và phát huy giá trị tài liệu của Nhật ký trong tù.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý và
phát huy giá trị cuốn Nhật ký trong tù dưới góc độ lưu trữ học.
3. Đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu: Tác phẩm Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ
Chí Minh.
* Nhiệm vụ nghiên cứu: Khóa luận nghiên cứu công tác quản lý và phát
huy giá trị tác phẩm Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
4. Lịch sử nghiên cứu
Nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là vấn đề quan tâm của xã
hội, của mọi đối tượng, đặc biệt là các nhà nghiên cứu. Đến nay có những
công trình chuyên sâu về thân thế, sự nghiệp của Hồ Chí Minh như luận án
tiến sĩ “Hồ Chí Minh với việc xây dựng nền văn hóa mới Việt Nam trước
1954” của Bùi Đình Phong, luận án tiến sĩ “Góp phần tìm hiểu tư tưởng Hồ
Chí Minh” của Lê Sĩ Thắng…); về sự nghiệp cách mạng (luận án tiến sĩ “Chủ
tịch Hồ Chí Minh với vấn đề dân tộc và giai cấp trong cách mạng Việt Nam”
của Trần Văn Hải)…
Riêng về tác phẩm Nhật ký trong tù của Người, đã có một số nghiên
cứu trên phương diện văn chương như luận án tiến sĩ “Khảo sát văn bản
“Ngục trung nhật ký” và nghiên cứu nội dung hình thức nghệ thuật tập thơ từ
góc độ nhật ký” của Vũ Thị Kim Xuyến; luận văn thạc sĩ “So sánh nguyên tác

- Văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003.
- Giáo trình Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ của tập thể tác giả
Đào Xuân Chúc, Nguyễn Văn Hàm, Vương Đình Quyền, Nguyễn Văn Thâm.
- Các luận án và khóa luận tốt nghiệp.
- Một số bài viết trên các tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam, Tạp chí

5


Xưa và nay, Tạp chí Nghiên cứu lịch sử nói, viết về tập thơ Nhật ký trong tù
của Hồ Chí Minh.
6. Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành đề tài, tác giả sử dụng một số phương pháp nghiên cứu
cơ bản sau:
- Phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin: Phương pháp này
mang lại cho tác giả cái nhìn khách quan, biện chứng về nội dung, hình thức
của tác phẩm Nhật ký trong tù.
- Phương pháp sử liệu học: là người khai sinh ra Đảng Cộng sản Việt
Nam và là người lãnh đạo Nhà nước ta trong một thời gian dài; hoạt động của
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn gắn liền với những sự kiện, hoàn cảnh đặc biệt
quan trọng của Đảng và dân tộc. Sử dụng phương pháp này tác giả mong
muốn nhìn nhận đánh giá những quan điểm của Bác được thể hiện trên nội
dung của cuốn Nhật ký trong tù sao cho có sự tương quan với hoàn cảnh lịch
sử cũng như với con người và tính cách của bản thân Hồ Chí Minh.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: căn cứ vào những thông tin tìm
hiểu được để phân tích và đưa ra những nhận xét của cá nhân về vấn đề đang
nghiên cứu. Những nhận xét này có tiếp thu và chọn lọc dựa trên những bài
nói, bài viết, các văn bản có liên quan tới cuốn Nhật ký trong tù.
- Phương pháp hệ thống: Sử dụng phương pháp này giúp chúng tôi hệ
thống các văn kiện, tài liệu có liên quan tới cuốn Nhật ký trong tù của Chủ

Trịnh Thị Năm để giúp em hoàn thành khóa luận nghiên cứu này.
Trong quá trình thực hiện đề tài, do kinh nghiệm và kiến thức của bản
thân còn hạn chế nên còn những sai sót không tránh khỏi. Do đó, chúng tôi rất
mong nhận được sự đóng góp và phê bình của các thầy cô giáo để tác giả có
thể hoàn thiện khóa luận hơn nữa.
Hà Nội, ngày 20 tháng 4 năm 2016
Sinh viên
Nguyễn Thị Thư

7


Chương 1
KHÁI QUÁT VỀ PHÔNG LƯU TRỮ
CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VÀ TÁC PHẨM “NHẬT KÝ TRONG TÙ”
CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
1.1. Tiểu sử Chủ tịch Hồ Chí Minh
Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh ngày 19-5-1890 trong một gia đình nhà
nho, nguồn gốc nông dân, ở làng Hoàng Trù, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn,
tỉnh Nghệ An, nơi có truyền thống đấu tranh kiên cường chống ách thống trị
của thực dân phong kiến. Hoàn cảnh xã hội và sự giáo dục của gia đình đã
ảnh hưởng sâu sắc đến Người ngay từ thời niên thiếu.
Với tinh thần yêu nước nồng nàn, thương dân sâu sắc, sự nhạy bén về
chính trị, Người đã bắt đầu suy nghĩ về những nguyên nhân thành bại của các
phong trào yêu nước lúc bấy giờ và quyết tâm ra đi tìm con đường để cứu
dân, cứu nước.
Ngày 5-6-1911, Người ra đi tìm đường cứu nước. Người đã đi đến
nước Pháp và nhiều nước châu Âu, châu Á, châu Phi, châu Mỹ. Người hòa
mình với những phong trào của công nhân và nhân dân các dân tộc thuộc địa,
vừa lao động kiếm sống, vừa học tập, hoạt động cách mạng và nghiên cứu các

lượng vũ trang, đẩy mạnh phong trào đấu tranh cách mạng quần chúng, chuẩn
bị tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.
Tháng 8-1942, Nguyễn Ái Quốc lấy tên là Hồ Chí Minh sang Trung
Quốc để gặp Tưởng Giới Thạch nhằm phát triển mối quan hệ giữa Việt Nam
và Trung Quốc. Tuy nhiên, ngày 28-8-1942 Người bị bọn hương cảnh Quốc
Dân Đảng bắt ở phố Túc Vinh thuộc huyện Thiên Bảo, tỉnh Quảng Tây. Trong
thời gian bị Quốc dân đảng bắt, Người bị giải qua gần 30 nhà lao của 13
huyện thuộc tỉnh Quảng Tây. Nhật ký trong tù bằng chữ Hán đã ra đời trong

9


hoàn cảnh này. Nhật ký trong tù không những là một văn kiện lịch sử tố cáo
tội ác của Quốc dân đảng mà còn là một kiệt tác văn học của nước nhà.
Ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập
khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Người tuyên bố trước nhân dân
cả nước và nhân dân thế giới quyền độc lập của dân tộc Việt Nam.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, với tư cách là
Chủ tịch Chính phủ Liên hiệp kháng chiến, Người tiếp tục cùng Trung ương
Đảng lãnh đạo toàn dân kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Tháng
7-1954, với thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ, Hiệp định Géneva được
ký kết. Miền Bắc được giải phóng. Miền Nam bị đế quốc Mỹ xâm lược biến
thành thuộc địa kiểu mới của chúng. Tháng 9-1960, tại Đại hội Đại biểu toàn
quốc lần thứ ba của Đảng Lao động Việt Nam, Hồ Chí Minh được bầu làm
Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Dưới sự lãnh đạo của Người,
nhân dân ta vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa tiến hành cuộc
kháng chiến chống Mỹ, bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất
nước nhà, đưa cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Ngày 2-9-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, hưởng thọ 79 tuổi.
Cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh là một cuộc đời trong sáng cao đẹp của

1919-1969.
- Tài liệu về hoạt động ở các cơ quan Đảng và Nhà nước: Nhóm này
bao gồm tài liệu, văn kiện của Đảng và Nhà nước gửi đến có bút tích Người
(1945-1968); bản thảo dự án, kế hoạch v.v… của các cơ quan, đơn vị được
Người sửa chữa, phê duyệt, góp ý kiến (1945-1969).
Ngoài ra, còn có tài liệu về các hội nghị do Người chủ trì hoặc tham
dự; các văn kiện do Người duyệt, ký tên.
- Tài liệu về hoạt động đối ngoại (1945-1965): gồm tài liệu về các cuộc

11


thăm và làm việc của Người với các đảng, các nước, các tổ chức quốc tế, các
cá nhân người nước ngoài; bản tin đối ngoại, biên bản hội đàm, hiệp ước, hiệp
định, tuyên bố, thông cáo về quan hệ và hợp tác với các đảng, các nước do
Người ký.
- Các bài nói, bài viết (do người viết tay hoặc đánh máy), các tài liệu có
bút tích của Người.
- Thư, điện (1923-1969): gồm thư các đơn vị, tổ chức, gia đình, bè bạn
và cá nhân gửi đến Bác; thư của Bác gửi các đơn vị, cá nhân có thành tích
trong học tập, lao động, chiến đấu, trong phong trào “Người tốt, việc tốt”…
- Những tài liệu khác (1945-1969) như sách ảnh, sách báo trong và
ngoài nước gửi cho Bác.
- Tài liệu liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh sau khi Người qua đời
(1969-1989).
Tài liệu nghe nhìn: gồm phim, ảnh, băng, đĩa ghi âm (1959, 1962, 1966).
* Về nội dung tài liệu:
Tài liệu thuộc Phông lưu trữ Chủ tịch Hồ Chí Minh phản ánh đời sống
của nhân dân lao động trong những năm tháng đô hộ của thực dân, phong
kiến; về lịch sử Đảng, lịch sử dân tộc trong những năm tháng kháng chiến,

Quảng Tây thì bị tuần canh của Quốc Dân Đảng bắt giữ, với lý do các giấy tờ
được cấp sử dụng đã quá hạn.
Từ cuối tháng 8-1942 đến giữa tháng 9-1943, bọn Quốc Dân Đảng nghi
Bác là gián điệp, nên áp giải Người đến nhà giam huyện Thiên Bảo. Sau đó
lại nghi Bác là chính trị phạm nên giao cho Cục chính trị Đệ tứ chiến khu tra
xét. Chúng giam cầm hơn 1 năm và giải Bác qua nhiều nhà lao như Đồng
Chính, Quế Lâm - Nam Ninh, Liễu Châu - Vũ Minh, thuộc tỉnh Quảng Tây.
Tuy trong cảnh ngày mang gông, đêm cùm chân, lúc đi đường gian nan, ăn
uống khổ sở, đầy thử thách, nhưng Bác đều thể hiện bản lĩnh, khí tiết của một
chiến sĩ cách mạng kiên cường, lạc quan, tin tưởng ngày thắng lợi. Trong thời
gian 13 tháng tù bị giam (từ ngày 29 tháng 8 năm 1942 đến ngày 10 tháng 9
năm 1943), Hồ Chí Minh đã viết tập thơ “Ngục trung nhật ký” (Nhật ký

13


trong tù) với 133 bài thơ chữ Hán. Đọc từng bài thơ chỉ như những ghi chép
nhỏ về sinh hoạt đời thường, những tình cảm nhất thời, buồn, vui, nhưng càng
đọc, càng ngẫm… mỗi bài thơ trong đó đã mang lại những cảm xúc, những
bài học sâu sắc cho mỗi người đọc, mỗi lứa tuổi, đồng thời nhắn gửi trong
mỗi câu thơ là tư tưởng, tinh thần yêu nước, ý chí vươn lên không mệt mỏi
của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ngày 01-10-2012, Thủ tướng Chính phủ đã ra quyết định công nhận là
“Bảo vật quốc gia” cho tác phẩm “Ngục trung nhật ký”.
* Hành trình của tác phẩm sau khi ra đời
Từ năm 1960, “Nhật ký trong tù” của Bác đã được dịch ra nhiều thứ
tiếng: tiếng Nga, tiếng Pháp (Luật sư Phan Nhuận, Việt kiều tại Pháp), tiếng
Séc, tiếng Triều Tiên, tiếng Anh (Aileen Palmer dịch), tiếng Tây Ban Nha
(Felix Pita Rodriguez dịch), tiếng Romania (Constantin Lupeanu)... Cho đến
nay bạn bè quốc tế đã có thể tìm đọc “Nhật ký trong tù” của Chủ tịch Hồ Chí

ung dung và thanh thản trước quan quân của Tưởng Giới Thạch.
1.2.2.3. Đặc điểm của tác phẩm
a) Về hình thức
Hồ Chí Minh đã viết 133 bài thơ chữ Hán, có 126 bài thời theo thể tứ
tuyệt đời Đường. Tập thơ là một quyển sổ tay nhỏ có kích thước 9,5 cm x
12,5cm, bìa xanh đã bạc màu, gồm 82 tờ không kể bìa, trong đó có 62 tờ được
viết và 18 tờ chưa viết đến. Tập thơ được đóng quyển, bìa đã ngả màu, kèm
theo bốn câu thơ và một hình vẽ hai nắm tay bị xích:

15


Bốn câu thơ ấy là:
“Thân thể tại ngục trung
Tinh thần tại ngục ngoại
Dục thành đại sự nghiệp
Tinh thần cánh yếu đại”
Dịch là:
Thân thể ở trong lao,
Tinh thần ở ngoài lao;
Muốn lên sự nghiệp lớn,
Tinh thần càng phải cao.
Nam Trân dịch

16


Hồ Chí Minh bắt đầu đánh số từ bài thơ thứ 1 là bài “Khai quyển” cho
đến bài cuối cùng là bài “Kết luận”, dưới cuối tác phẩm Người có ghi chữ
“Hoàn” ngày 29/8/1942-10/9/1943.

Lời nói người xưa đâu có sai
Sống khác loài người vừa bốn tháng
Tiều tụy còn hơn mười năm trời.
c) Thể thơ và ngôn từ trong thơ
Đặc điểm nổi bật thứ nhất của thơ Nhật kí trong tù là thơ luật, thơ tứ
tuyệt, thơ ngũ ngôn, một ít bài thơ thất ngôn bát cú, giống như thể loại trong
tập Thiên gia thi mà Người có nhắc đến trong bài Khán Thiên gia thi hữu
cảm: “Cổ thi thiên ái thiên nhiên mỹ, Sơn thủy yên hoa tuyết nguyệt
phong; Hiện đại thi trung ưng hữu thiết, Thi gia dã yếu hội xung phong”. Đó
là điều không phải chứng minh nữa, nhiều học giả đã nghiên cứu, phân tích
rồi. Điều cần nói thêm là thơ luật ở đây chủ yếu chỉ tuân thủ quy định về số
câu, số chữ, bằng trắc, còn các yêu cầu khác như niêm, điển cố… đều không
đòi hỏi chặt chẽ.
Điểm thứ hai là tuy thơ làm theo khuôn khổ thơ luật, song ngôn ngữ
phần nhiều lại là bạch thoại. Đây cũng là điểm khác với thơ bạch thoại của
người Trung Quốc hiện đại, bởi thơ bạch thoại của họ chủ yếu là thơ tự do,
không hạn chữ, hạn vần, không làm theo luật, hoặc nếu có thì theo “luật mới”.
Chính loại thơ này thích hợp với thể nhật kí của tập thơ, phù hợp với việc ghi
lại nhiều tình huống, nhiều hình ảnh của đời sống trong tù ngục, đầy bi hài,
chua chát, u mua, hóm hỉnh. Đó là phong cách thơ nôm na, bình dị rất đặc
trưng cho văn phong của Hồ Chí Minh. Điều này chứng tỏ Người rất thành
thạo bạch thoại, hiểu các sắc thái từ ngữ khẩu ngữ, tiếng lóng, đưa được hết
vào thơ, tạo thành một phong cách mới chưa từng có.
1.2.2.4. Nội dung của tác phẩm

18


Nhật ký trong tù là một tập nhật ký nhưng là nhật ký bằng thơ rất độc
đáo, có một không hai được viết trong tù ngục. Người đã ghi chép rất tỷ mỷ,

1.2.2.5. Giá trị của tác phẩm Nhật ký trong tù
Giá trị nội dung
Trước hết, về nội dung, ai cũng phải thừa nhận Nhật ký trong tù là một
tác phẩm lớn, vì nó chứa đựng trong đó những nội dung tư tưởng vô cùng lớn
lao. Đó là sự hòa quyện giữa giá trị hiện thực và nhân đạo, giữa chất thép và
tình cảm. Có cái đau thương, cực nhọc nhưng lại xen lẫn ở trong đó tiếng cười
trào phúng; có sự đau khổ buồn bã nhưng trên hết lại là niềm tin, khát vọng,
sự lạc quan chưa bao giờ dập tắt trong Nhật ký trong tù.
Giá trị hiện thực – chất thép trong thơ Hồ Chí Minh thể hiện ở việc Bác
đã vẽ lại bức tranh tù ngục một cách chân thực sống động, sâu sắc. Chính giá
trị hiện thực đã làm nên chất nhật ký đậm sắc trong tập thơ Nhật ký trong tù.
Những vần thơ được viết trong tù ngục, những cảm nhận được hàng
ngày trong nhà lao, trên đường đi đày từ nhà lao này sang nhà lao khác, phản
ánh hiện thực về chế độ hà khắc của nhà tù Quốc dân Đảng Tưởng Giới
Thạch nhưng vẫn mang đến cho người đọc một cảm giác khoan khoái bởi một
tâm hồn nghệ sĩ, một con người yêu thiên nhiên, yêu con người. Những phác
họa về thiên thiên dưới cái nhìn của một người mất tự do nhưng vẫn đầy lạc
quan, tuy sơ sài mà chân thật, thắm tình non nước. Những câu thơ như lời tự
sự, trữ tình, thể hiện tinh thần của Chủ tịch Hồ Chí Minh: đó là một tấm
gương nghị lực phi thường, một bản lĩnh thép vĩ đại không có gì lung lạc
được. Vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, những phút suy tư của Người là lời
phản kháng mãnh liệt đối với chế độ hủ bại và tàn bạo của Tưởng Giới Thạch
trong nhà lao cũng như ngoài xã hội, phản ánh tất cả nỗi gian nguy, hiểm trở
trong cuộc sống lao tù. Tác phẩm thể hiện sự ung dung như một khanh tướng
của tác giả, nhưng cũng đanh thép như một tiếng hô xung phong của người
chiến sĩ ngoài mặt trận.

20




thích và phù hợp nhất: thơ chữ Hán, thể thơ tứ tuyệt cổ điển”.
Vẻ đẹp hiện đại của bài thơ: Bài thơ sáng ngời tinh thần thời đại, thể
hiện ở những điểm sau đây:
- Lòng yêu nước thiết tha và tâm hồn sáng trong của nhà thơ: Người ta
thường nói đến lòng yêu nước trong tâm hồn Hồ Chí Minh. Dù trong hoàn
cảnh tù ngục đày đọa cả thể xác và tâm hồn… nhưng vẫn “không nao núng
tinh thần” của một con người hết lòng vì Tổ quốc và nhân dân. Đấy là hình
ảnh tinh thần của Hồ Chí Minh, con người tinh thần vượt hẳn lên trên mọi đau
đớn thể chất.
- Tinh thần thép của nhà thơ: Chất “thép” thể hiện đặc biệt rõ ở sự kiên
định vững vàng, sẵn sàng chiến thắng mọi gian lao thử thách khắc nghiệt. Đối
với Bác, mọi gian lao đều được coi như là những sự thử thách để rèn giũa con
người thêm vững vàng kiên định. Người tù Hồ Chí Minh vừa là một chiến sĩ
cách mạng, vừa là một nhà thơ. Vì thế, bên cạnh vẻ đẹp của một tinh thần
“thép”, Người còn có vẻ đẹp của một tâm hồn thi sĩ “mềm mại, tinh tế, hết
sức nhạy cảm với mọi biến thái của thiên nhiên và của lòng người”.
Sau 70 năm tác phẩm Nhật ký trong tù ra đời, thông qua những nhìn
nhận, đánh giá của các nhà khoa học, những nhà nghiên cứu, phê bình văn
học trong nước và quốc tế về tác phẩm Nhật ký trong tù... Ánh sáng trí tuệ và
những phẩm cách cao quý của Chủ tịch Hồ Chí Minh tỏa sáng từ Nhật ký
trong tù càng làm cho các thế hệ người Việt Nam xúc động và tự hào về
Người.
1.3. Bảo vật quốc gia và việc công nhận Nhật ký trong tù là bảo vật
quốc gia
1.3.1. Bảo vật quốc gia
1.3.1.1. Khái niệm
Theo Luật Di sản văn hóa số 28/2001/QH10 và sửa đổi bổ sung năm

22

23


bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa.
Theo như điều 41a Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản
văn hóa năm 2009, để được công nhận là bảo vật quốc gia thì các hiện vật cần
phải đáp ứng đầy đủ các yếu tố sau:
“1. Bảo vật quốc gia phải có các tiêu chí sau đây:
a) Là hiện vật gốc độc bản;
b) Là hiện vật có hình thức độc đáo;
c) Là hiện vật có giá trị đặc biệt liên quan đến một sự kiện trọng đại của
đất nước hoặc liên quan đến sự nghiệp của anh hùng dân tộc, danh nhân tiêu
biểu; hoặc là tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng về giá trị tư tưởng, nhân văn, giá
trị thẩm mỹ tiêu biểu cho một khuynh hướng, một phong cách, một thời đại;
hoặc là sản phẩm được phát minh, sáng chế tiêu biểu, có giá trị thực tiễn cao,
có tác dụng thúc đẩy xã hội phát triển ở một giai đoạn lịch sử nhất định; hoặc
là mẫu vật tự nhiên chứng minh cho các giai đoạn hình thành và phát triển của
lịch sử trái đất, lịch sử tự nhiên.
2. Bảo vật quốc gia phải được đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm
quyền về văn hóa, thể thao và du lịch. Tổ chức, cá nhân sở hữu bảo vật quốc
gia đã đăng ký có các quyền quy định tại khoản 3 Điều 42 của Luật này. Khi
chuyển quyền sở hữu bảo vật quốc gia, tổ chức, cá nhân sở hữu bảo vật quốc
gia phải thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hóa, thể thao
và du lịch về chủ sở hữu mới trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày chuyển
quyền sở hữu.
3. Bảo vật quốc gia được bảo vệ và bảo quản theo chế độ đặc biệt.
4. Nhà nước dành ngân sách thích đáng để mua bảo vật quốc gia”...
Điều đó có nghĩa, những tài liệu, hiện vật muốn trở thành bảo vật quốc
gia cần phải:
Thứ nhất, tài liệu hoặc hiện vật phải là hiện vật gốc độc bản. Điều này

Quy trình xét công nhận là bảo vật quốc gia đã được Bộ Văn hóa Thể

25