BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRẦN VĂN ĐƯỢC

CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐÀO TẠO NGÀNH ĐIỆNTỬ CÔNG NGHIỆP HỆ
CÔNG NHÂN KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG
KINH TẾ - KỸ THUẬT - NGHIỆP VỤ
NGUYỄN TẤT THÀNH

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S KC 0 0 0 3 1 7

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 09 năm 2005


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
------------------

LUẬN VĂN THẠC SĨ

CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯNG
ĐÀO TẠO NGÀNH ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP HỆ
CÔNG NHÂN KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG
KINH TẾ - KỸ THUẬT - NGHIỆP VỤ


Trần Văn Được



TÓM TẮT
Cách mạng khoa học -kỹ thuật-công nghệ cùng với sự ra đời của nền kinh tế
tri thức, xu thế toàn cầu hóa và hội nhập đã dẫn đến sự cạnh tranh mãnh liệt giữa
các quốc gia trên Thế giới. Để chiếm ưu thế trên bất kỳ phương diện nào, một đất
nước không thể không có sự đóng góp tích cực của lực lượng tri thức nói chung và
đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề nói riêng.

Nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng đã thúc đẩy giáo dục đào tạo nghề
phát triển nhanh chóng về quy mô lẫn loại hình đào tạo. Để có nguồn nhân lực
chất lượng thì phải có nền giáo dục đào tạo chất lượng. Tuy nhiên, chất lượng
giáo dục nói chung và chất lượng đào tạo nghề nói riêng tại Việt Nam hiện nay là
vấn đề vô cùng bức xúc không chỉ thu hút mối quan tâm những người trong ngành
giáo dục mà còn là tiêu điểm chú ý của toàn xã hội. Chính vì vậy, việc tìm ra giải
pháp để nâng cao chất lượng đào tạo là một nhu cầu cấp bách cho từng cơ sở dạy
nghề cũng như từng ngành nghề nhất đònh.

Nội dung của đề tài được triển khai trên 3 chương chính :
Trong chương 1, người nghiên cứu trình bày về vai trò của giáo dục đào tạo
nghề ở nước ta trong giai đoạn xây dựng CNH-HĐH, các luận cứ cho sự phát
triển tất yếu của giáo dục đào tạo nghề, nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực nói
chung và lực lượng CNKT có chất lượng nói riêng. Để có cơ sở khoa học cho việc
khảo sát thực trạng và đánh giá chất lượng đào tạo ngành ĐTCN tại trường KT KT-NV Nguyễn Tất Thành, người nghiên cứu đã đưa ra một số quan niệm về
chất lượng và đánh giá chất lượng đào tạo, điểm qua tình hình đánh giá chất

i

Cuối cùng là kết luận và kiến nghò.
Trong phần kết luận, người nghiên cứu điểm lại một số nét cơ bản và
trọng tâm của quá trình đào tạo ngành ĐTCN, những mặt mạnh cầ n phát huy
và mặt yếu cần khắc phục, khẳng đònh nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo
nói chung , chất lượng đào tạo nghề nói riêng là tất yếu, và muốn thực hiện
hiệu quả thì phải căn cứ theo một quy trình đánh giá chấ t lượng có cơ sở thực
tiễn. Phần kiến nghò có 6 vấn đề được người nghiên cứu đề xuất nhằm tạo
một sự chuyển biến tích cực trong hoạt động đào tạo nghề, thúc đẩy nhanh
tiến trình nâng cao chất lượng cho giáo dục đào tạo nghề nói chung và ngành
ĐTCN nói riêng.

iii


ABSTRACT
Nowadays, we are living in scientific technical revolution with the appearance
of the knowledge economy which leads to strong competitions between nations all
over the world holding the upper hand of any respects, in general, a country
positively contributes both knowledge and good workers of team in the other way.
The largest requirements of quality human resources have promoted the
training education to develop the standards and forms rapidly. To get the quality
human resources, we will have the quality of education. In Vietnam, however, the
education and the training are problems which should be solved. It is also
interested in training educators and the focus in the wh ole society. So the goal of
content is to find the solution for improving quality of the training as professional
branches.
The thesis consists of three chapters :
The chapter I describes the soles concerning with the training education in the
construction of industrialism and modernization in Vietnam. It is necessary to
provide quality human resources and the team of workers. That is basis of

training and others.
Finally, the thesis draws out some conclusions and suggestions.
In this part, the researchers consider to basic and important aspects of training
process of Industrial Electronic branch, the strong aspects must be developed and
the weak others must be overcome. Besides, results of the quality are based on
evaluation process.
In suggestion there are six problems the researchers draw out some problems
to use special educational activities and promote the processing development of
quality education and Industrial Electronic branch which are similar.

v


CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ADB : Ngân hàng phát triển Châu Á –Asia Development Bank
CLĐT : Chất lượng đào tạo
CNH : Công nghiệp hoá
CNKT : Công nhân kỹ thuật
ĐTCN : Điện tử Công nghiệp
GD & ĐT : Giáo dục và Đào tạo
GV : Giáo viên
HĐH : Hiện đại hóa
ILO : Tổ chức Lao động Thế giới -International Labor Organic
JUSE : Union of Japaness Scientis and Engineers
KH-CN : Khoa học - công nghệ
KH-KT : Khoa học -kỹ thuật
KT-KT-NV : Kinh tế -Kỹ thuật-Nghiệp vụ
KT-XH : Kinh tế -Xã hội
NXB : Nhà xuất bản
Bộ LĐ-TB-XH :Bộ Lao động-Thương binh-Xã hội

2. Mục đích nghiên cứu ………………………………………………………………….………………………………….………..…3
3. Đối tượng nghiên cứu ………………………………………………………………………………………………….…………..…3
4. Khách thể nghiên cứu …………………………………………………………………………………………………………….….3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ……………………………………………………………………………………………….…………..……4
6. Phương pháp nghiên cứu …………………………………………………………………………………………..………………4
7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài …………………………………………………………………………….5
B - PHẦN NỘI DUNG……………………………………………………………………………………………………………..6
Chương 1:

CƠ SỞ LÍ LUẬN …………………………………………………………………………………………..6

1.1. Vai trò đào tạo CNKT trong sự nghiệp CNH – HĐH ở Việt Nam.…………………..…6
1.1.1. Một số cơ sở khoa học để ưu tiên phát triển đào tạo nghề trong
giai đoạn hiện nay……………………….……………………………………….………………………………………..…6
1.1.2. Vai trò đào tạo CNKT ………………………………………………………………………………………..………...9
1.2. Mục tiêu đào tạo nghề nói chung và đào tạo công nhân kỹ
thuật nói riêng…………………………………………………………………..………………………………….…..………..….10
1.3. Vai trò và mục tiêu đào tạo CNKT ngành ĐTCN ………………………………………….…………12
1.4. Quan điểm củ a Đảng và nhà nước về phát triển nguồn nhân lực …………….….…13

viii


1.5. Chất lượng đào tạo đối với phát triển nguồn nhân lực ………………………………………..…13
1.5.1. Khái niệm nguồn nhân lực ……………………………………..…………………………………………………13
1.5.2. Chất lượng nguồn nhân lực …………………………………………………………………………………………14
1.5.3. Khái niệm về nhân lực khoa học -kỹ thuật……………………………………………….……...…14
1.5.4. Phát triển nguồn nhân lực …………………………………………………………………………………..……14
1.6. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu ……………………………………………………………………..…………..15
1.6.1. Các quan niệm về chất lượng và chất lượng đào tạo …………………………..………….15

2.3.5. Kết quả học tập của học sinh ……………………………………………………………………………………30
2.3.6. Giáo trình tài liệu giảng dạy …………………………………………………………………………………….33
2.3.7. Cơ sở hạ tầng.. ……………………………………………………………………………………………………………….34
2.3.8. Trang thiết bò và phương tiện giảng dạy …………………………………………….……………….5
2.3.9. Vật tư thực hành ………………………………………………………………………………………….……………….36
2.4. Đánh giá chất lượng đào tạo ngành ĐTCN ……………………………………………….….…………..37
2.4.1. Lựa chọn mô hình đánh giá chất lựơng đào tạo ……………………………….…………….…37
2.4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo …………………………………..…………….38
2.4.2.1. Nội dung chương trình đào tạo ……………………………………………………….…………..…..38
2.4.2.2. Mục đích và mục tiêu đào tạo …………………………………………………….…….……………..39
2.4.2.3. Năng lực giáo viên …………………………………………………………………………….….……………..39
2.4.2.4. Phương pháp giảng dạy ………………………………………………………………………….…………….39
2.4.2.5. Giáo trình, tài liệu giảng dạy ………………………………………………………………………….…39
2.4.2.6. Đầu vào học sinh ……………………………………………………………………………………………..….40
2.4.2.7. Kiểm tra, đánh giá ……………………………………………………………………………………………..…40
2.4.2.8. Cơ sở vật chất, trang thiết bò …………………………………………………………….…………..…40
2.4.3. Các tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo ……………………………………….……………………41
2.4.4. Lý do chọn mẫu và chọn mẫu điều tra ………………………………………………………………...44
2.4.4.1. Chọn mẫu điều tra………………………………………………………………………………………… ……….44
2.4.4.2. Nội dung các mẫu điều tra …………………………………………………………………….…………..45
2.4.5. Kết quả điều tra …………………………………………………………………………………………………………….46
2.4.5.1. Thống kê thành phần mẫu điều tra …………………………………………………………….…46

x


2.4.5.2. Thống kê ý kiến đánh giá của các thành phần điều tra …….………..………..48
2.4.5.3. Thống kê ý kiến đánh giá của các đối tượng điều tra về một
số yếu tố liên quan khác ………………………………………………………………..………………...50
2.4.6. Phân tích, đánh giá chất lượng đào tạo ……………………………………………………………..…53

2. Phần kiến nghò…………………………………………………………………………………………………………………………….88
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................………………………………………………………………………………..90
PHẦN PHỤ LỤC ……………………………………………………………………………………………………………………………..I
Phụ lục 1……………………………………………………. …………………………………..……………………………………….………..II
Phụ lục 2 ………………………………………………………………………………………………………………………..……………XXII

xii


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂ U
trang
Bảng 1.2 : Bảng các chuẩn đánh giá các điều kiện bảo đảm chất lượng
trường dạy nghề ……………………………………………………………………………………..……………..…24
Bảng 2.1 : Bảng phân phối của các phần học …………………………………………………………..…………29
Bảng 2.2 : Bảng thống kê đội ngũ giáo viên ……………………………………………………………………...30
Bảng

2.3

:

Kết

quả

học

tập

của

Kết

quả

TĐ2………………………………………………..…….31
Bảng

2.5:

Kết

quả

học

tập

của

học

sinh

lớp

03-

tập

của

học

TĐ1………………………………………..……………..32
Bảng

2.7:

Kết

quả

học

TĐ2………………………………………………………..32
Bảng

2.8:

Kết

quả

học

tập

của

học


Bảng 2.10: Bảng thống kê giáo trình, tài liệu giảng dạy ………………………………………………..33
Bảng 2.11: Bảng thống kê cơ sở vật chất phục vụ đào tạo ……………………………………...……34
Bảng

2.12:

Bảng

thống

kê

trang

thiết

bò

giảng

dạy…………………………………………………………..36
Bảng 2.23 : Bảng đánh giá điểm trung bình về kiến thức

xiii


và

kỹ


tổ

chức

quản lý

bồi

dưỡng

giáo viên

……………………………………..79

xiv


A- PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Vào những thập niên cuối của thiên niên kỷ vừa qua, xã hội loài người đã có
những biến đổi vô cùng nhanh chóng trong mọi lónh vực của đời sống. Đặc biệt sự
phát triển của khoa học công nghệ đã làm một cuộc cách mạng tác động mạnh
mẽ đến mọi khía cạnh và làm thay đổi sâu sắc đời sống tinh thần và vật chất của
xã hội. Những thành quả của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại đã đặt
nền móng cho sự hình thành nền kinh tế tri thức với việc phát triển nguồn nhân
lực trong nền kinh tế chủ yếu dựa vào tri thức.
Xu thế toàn cầu hóa và hội nhập đã dẫn đến sự cạnh tranh mãnh liệt giữa các
quốc gia trên Thế giới. Để chiếm ưu thế trên bất kỳ phương diện nào, một đất
nước không thể không có sự đóng góp tích cực của lực lượng tri thức nói chung và
đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề nói riêng.

201/2001/QĐ-TTG).
Hiện nay, dù chưa chính thức được công nhận về mặt pháp lý, nhưng ở Việt
Nam đã có một số hệ thống tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo cho các trường
Trung học chuyên nghiệp và CNKT. Trên cơ sở đó, các trường dạy nghề mới có
các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động đào tạo cho đơn vò mình. Tuy nhiên,
các tiêu chí đánh giá chất lượng này chỉ nhắm vào mặt tổng thể củ a cơ sở đào tạo
chứ chưa đi sâu vào việc đánh giá chất lượng đào tạo của từng ngành nghề cụ thể.
Vì vậy, cho đến nay, xây dựng một hệ thống giải pháp thật hữu hiệu và có cơ sở
thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho ngành ĐTCN vẫn là một công
việc còn bỏ ngõ.

Trang 2


Trường KT-KT-NV Nguyễn Tất Thành đã đặt ra mục tiêu chiến lược cụ thể là
đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng, chủ trương gắn đào tạo nghề với sản xuất
nhằm gia tăng sự tiệm cận giữa kỹ năng nghề nghiệp của học sinh với thực tiễn.
Việc phân tích thực trạng đào tạo ngành Điện tử Công nghiệp , tìm ra những
nguyên nhân để từ đó có giải pháp nâng cao chất lượng là công việc xác đáng và
cần thiết.
Vì những lý do trên, người nghiên cứu đã lựa chọn đề tài “ Các giải pháp
nâng cao chất lượng đào tạo ngành Điện tử công nghiệp hệ công nhân kỹ thuật
tại trường Kinh tế - Kỹ thuật – Nghiệp vụ Nguyễn Tất Thành“ để tiến hành
nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài là đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng
đào tạo ngành ĐTCN trường KT-KT-NV Nguyễn Tất Thành trên cơ sở dựa vào
kết quả đánh giá chất lượng hoạt động đào tạo ngành ĐTCN của Trường.
3. Đối tượng nghiên cứu
Chất lượng đào tạo ngành Điện tử công nghiệp tại trường KT -KT-NV- Nguyễn

thực trạng đào tạo của ngành ĐTCN
7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài
Trường KT-KT-NV Nguyễn Tất Thành được thành lập từ năm 2002 và bắt đầu
tuyển sinh từ năm 2003, đến nay chỉ có một khóa thuộc ngành ĐTCN mới vừa tốt
nghiệp. Do đó nguồn thông tin đánh giá năng lực học sinh từ các cơ sở sử dụng
lao động chưa thể thu thập được. Vì vậy người nghiên c ứu chỉ thu thập thông tin từ
các cơ quan đã tiếp nhận học sinh thực tập trong thời gian 2 tháng.
- Về thời gian : Khảo sát thực trạng đào tạo ngành Điện tử Công nghiệp
trường KT-KT-NV Nguyễn Tất Thành từ đầu năm 2003 đến tháng 7/2005.

Trang 4


- Về không gian : Nghiên cứu được tiến hành trong phạm vi cơ sở I và II
trường KT-KT-NV Nguyễn Tất Thành, một số cơ quan tiếp nhận học sinh thực
tập trên đòa bàn Tp.HCM.
- Về qui mô : Nghiên cứ u tiến hành ở mức độ là đề xuất các giải pháp
nâng cao chất lượng đào tạo cho ngành Điện tử Công nghiệp trường KT-KT-NV
Nguyễn Tất Thành.
Nhiệm vụ đề tài là khảo sát thực trạng đào tạo của ngành Điện tử Công nghiệp
có phù hợp với yêu cầu thực tiễn hiện nay hay không, những yếu tố quan trọng
nào chi phối chất lượng đào tạo cần phải cải tiến và khắc phục. Vì vậy người
nghiên cứu không đặt trọng tâm vào việc xây dựng một hệ thống tiêu chí đánh
giá chất lượng đào tạo cho ngành Điện tử Công nghiệp mà chỉ dựa vào một số
tiêu chí đánh giá đã có sẵn để tiến hành đánh giá.

Trang 5


B - PHẦN NỘI DUNG

Thứ tự lựa chọn mục tiêu ưu tiên

Các nước chưa phát triển

Giáo dục phổ thông-Đào tạo nghề -Đại học

Các nước đang phát triển

Đào tạo nghề-Giáo dục phổ thông-Đại học

Các nước phát triển

Đại học-Đào tạo nghề -Giáo dục phổ thô ng

Theo UNESCO, phát triển hệ thống giáo dục đào tạo một cách hợp lý phù hợp
với phát triển kinh tế thì phải đảm bảo theo yêu cầu tỉ lệ đào tạo sau :
- Đối với các nước đang phát triển thì tỉ lệ học sinh học nghề trên học sinh
tốt nghiệp THCS và THPT là 1/9.
- Đối với các nước phát triển là 1/4.
- Tỉ lệ trung bình của thế giới là 1/6.
(Các số liệu trên dựa vào “Báo cáo tài chính và kế hoạch cho giáo dục -đào tạo
ở những nước đang phát triển trong thời kỳ chuyển tiếp” của tác giả Jie. Tae
Hong, năm 2001)
Trong khi đó, ở Việt Nam, tỉ lệ trên là 1/22 vào năm 1995 và 1/15 vào năm
2000. Đây là một tỉ lệ rất thấp, trái với quy luật phát triển giáo dục. Vì Việt Nam
là nước đang phát triển nên dạy nghề cần được ưu tiên hàng đầu .
Dựa vào việc bố trí cơ cấu nguồn nhân lực trong sản xuất
Việc bố trí cơ cấu nhân lực không phụ thuộc vào ý đònh chủ quan của cá nhân
nào mà phụ thuộc vào trình độ phát triển kỹ thuật và công nghệ của mỗi nước.
Trình độ kinh tế và khoa học - công nghệ khác nhau thì bố trí cơ cấu nhân lực có