XÂY DỰNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
Hiện nay, Công nghệ thông tin cung cấp khá nhiều phần mềm công cụ trợ giúp GV tạo ra các sản phẩmcá nhân. Các
phần mềm công cụ này có các đặc điểm rất dễ sử dụng: GV không cần có trình độ cao về CNTT, chỉ cần có một số
kiến thức cơ bản về CNTT là có thể tạo ra các sản phẩm có chất lượng. Sản phẩm được tạo ra bới các phần mềm
công cụ này tương thích với các phần mềm hệ thống như các thế hệ của hệ điều hành Windows và có thể sử dụng ở
các môi trường khác nhau như trên Internet, trên mạng LAN hoặc máy tính cá nhân. Việc phát triển PMDH ồ ạt dẫn
đến số lượng sản phẩm kém chất lượng cũng tăng nhanh. Trong các loại sản phẩm có một loại đang “thịnh hành” :
giáo án điện tử (cồn gọi là bài giảng điện tử). Tuy còn nhiều tranh cãi về thuật ngữ, nhưng chúng tôi xin tạm dụng
thuật ngữ giáo án điện tử hay bài giảng điện tử trong bài viết này. Để thực hiện mô hình dạy học với sự hỗ trợ của
máy tính, người thầy cần thực hiện một giáo án điện tử để thiết kế toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học của mình.
Thực ra, thuật ngữ “giáo án điện tử” được sử dụng khá lạm dụng, bản chất của cái gọi là giáo án điện tử chỉ là “bản
trình diễn điện tử”. Tức là, sử dụng CNTT&TT để thực hiện việc trình diễn bài dạy trong cả tiết học mà thôi. Tuy vậy,
dựa vào thiết kế trình diễn này, GV có thể tổ chức các hoạt động dạy học được thiết kế từng bước hợp lý trong một
cấu trúc chặt chẽ, trong đó sử dụng các công cụ đa phương tiện (multimedia) bao gồm văn bản, hình ảnh, âm thanh,
phim minh họa để chuyển tải tri thức và điều khiển người học. Khi lên lớp với “giáo án điện tử”, người thày sẽ thực
hiện một bài giảng điện tử với toàn bộ hoạt động giảng dạy đã được chương trình hóa một cách uyển chuyển, sinh
động nhờ sự hỗ trợ của các công cụ đa phương tiện đã được thiết kế trong giáo án điện tử. Như vậy, giáo án điện tử
là được coi là phần quan trọng thẻ hiện kịch bản của tiết học. Giáo án điện tử hay bài giảng điện tử là hai cách gọi
khác nhau của một hoạt động cụ thể, đó là: thực hiện dạy-học với sự hỗ trợ của máy tính ở mức độ dạy học đồng
loạt. Nhiều chuyên gia cho rằng việc xây dựng và sử dụng các giáo án điện tử chỉ là thay bảng đen thuyền thống
bằng một cái bảng thông minh hơn mà thôi.
Với bài giảng điện tử, người thầy được giảm nhẹ việc thuyết giảng, có điều kiện tăng cường đối thoại, thảo luận với
người học, qua đó kiểm soát được người học; Người học được thu hút, kích thích khám phá tri thức, có điều kiện
quan sát vấn đề, chủ động nêu câu hỏi và nhờ vậy quá trình học tập trở nên hứng thú, sâu sắc hơn.
Cần hướng dẫn GV kĩ thuật xây dựng , đề xuất quy trình xây dựng bài giảng điện tử nhằm giảm thiểu các bài giảng
điện tử kém phẩm chất.
1. Cấu trúc bài giảng điện tử
Hiện nay, GV thường tự xây dựng các “giáo án điện tử”, sau đây là một số gợi ý về cấu trúc của nó (chúng tôi cú
tham khảo tài liệu ThS Phạm Mạnh Cường, Trung tâm Công nghệ dạy học Viện Nghiên cứu khoa học giáo dục ĐHSP
TP Hồ Chí Minh) :
1.1. Cấu trúc bài giảng điện tử

- Cuối cùng đưa ra một giải đáp hoàn chỉnh.
• Yêu cầu về phần thể hiện khi thiết kế :
Các nội dung chuẩn bị của hai phần trên khi thể hiện trình bày, cần đảm bảo các yêu cầu:
- Đầy đủ : Có đủ yêu cầu nội dung bài học.
- Chính xác: Đảm bảo không có thông tin sai sót .
- Trực quan: Hình vẽ, âm thanh, bảng biểu trực quan, sinh động hấp dẫn người học.
2. Các bước xây dựng bài giảng điện tử
Cần chú ý thứ tự các bước quan trọng sau:
2.1. Lựa chọn chủ đề dạy học thích hợp
Không phải chủ đề dạy học nào cũng cần tới bài giảng điện tử. Chủ đề dạy học thích hợp là những chủ đề có thể
dùng bài giảng điện tử để hỗ trợ dạy học và tạo ra hiệu quả dạy học tốt hơn khi sử dụng các thiết bị dạy học truyền
thồng.
Có thể chỉ ra một số trường hợp sau:
• Khi dạy học các khái niệm, hiện tượng khoa học trừu tượng, trong đó học sinh khó hình dung khái niệm khoa học,
có thể dùng mô phỏng để thể hiện khái niệm trên một cách trực quan hơn
• Khi cần giúp học sinh rèn luyện kỹ năng nào đó, thông qua hoàn thành số lượng lớn các bài tập. Ví dụ, khi cần rèn
luyện cho HS tiÓu học kĩ năng tính nhẩm, ta có thể tạo ra PMDH dạng trò chơi, trong đó máy tính sẽ tự động ra liên
tiếp các bài tập tính nhẩm, HS nhẩm kết quả phép tính và gõ kết quả qua bàn phím, máy tính sẽ cho điểm và đánh
giá trình độ tính nhẩm của HS.
• Xây dựng các PMDH thí nghiệm ảo hỗ trợ thực hiện các thí nghiệm trong điều kiện không thể thực hiện thí nghiệm
đó (do điều kiện thiếu trang thiết bị thí nghiệm, hoặc do nhu cầu ôn lại các bước thí nghiệm khi ôn tập, các thí
nghiệm nguy hiểm, các thí nghiệm quá nhanh không quan sát được, các thí quá chậm không thể tiến hành một cách
tự nhiên trong khuôn khổ tiết học…).
• Tổ chức kiểm tra đánh giá tự động trên máy. Lúc này, cần tổ chức xây dựng ngân hang đề, từ đó có thể lựa chọn
ngẫu nhiên để lập thành các bộ đề khác nhau..
2.2. Bước đầu xây dựng kịch bản
Bước 1: Xây dựng mô hình thể hiện các thành tố của nội dung dạy học
Bước 2: Mô hình hoá quá trình dạy học, thể hiện các yếu tố HS và các đối tượng khác trong môi trường tương tác,
hoạt động tương tác trong từng pha dạy học.
Bước 3: Hình dung việc thể hiện các thành tố trên màn hình vi tính, cách thể hiện các thông tin, thể hiện các hiệu