Giáo án ngữ văn 6
Học kỳ II

Tuần 20
Tiết 73 -> hết tiết 75
Tiết 73
Ngày 2/ 1 /2009
Bài học đờng đời đầu tiên
( Trích Dế Mèn phiêu lu kí _ Tô Hoài)
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
- Hiểu đợc phần giới thiệu chung về văn bản.
- Hiểu đợc nghệ thuật miêu tả loài vật sinh động, lời kể ở ngôi thứ nhất tự
nhiên, ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình.
B/ Đồ dùng
Tranh minh hoạ ( Tự su tầm )
C/ Tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra vở soạn bài:
* Bài mới:
Đọc chú thích *
? Nêu những nét chính về cuộc đời &
sự nghiệp nhà văn Tô Hoài?
( GV giới thiệu ảnh chân dung t/g )

Giáo viên có thể giới thiệu cho các em
1 số tác phẩm của Tô Hoài.
i . Giới thiệu chung:
1. Tác giả:
- Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen,
(1920), lớn lên ở Nghĩa Đô - Hoài

SGK.
? Văn bản có thể gồm mấy phần? Xác
định giới hạn và nêu nội dung chính
từng phần?
loài vật dành cho thiếu nhi.
- Tác phẩm gồm 10 chơng.
3. Đoạn trích "Bài học ..."
- Trích từ chơng I.
i / Đọc, hiểu văn bản:
1. Đọc - kể tóm tắt:
- Tạo nên sự thân mật, gần gũi giữa
ngời kể và bạn đọc; dễ biểu hiện tâm
trạng, ý nghĩ, thái độ của nhân vật đối
với những gì xảy ra ở xung quanh &
đối với chính mình.
2. Chú thích:
3. Bố cục:
- 2 đoạn.
+ Đ
1
: Từ đầu Đứng đầu thiên hạ
rồi.
Miêu tả vẻ đẹp cờng tráng của Dế Mèn.
+ Đ
2
: Còn lại: Bài học đờng đời đầu
tiên của Dế Mèn.
4. Phân tích:
a) Hình dáng, tính cách của Dế Mèn.
Tôi là một chàng Dế thanh niên cờng

? Có ý kiến cho rằng: Mang vẻ đẹp nh
vậy nên Dế Mèn có quyền lấy làm
hãnh diện với bà con về vẻ đẹp của
mình. Em có ý kiến nh thế nào?
(Học sinh thảo luận).
- Đ
/
: Đó là t/c chính đáng.
từng tảng; hai răng đen nhánh; râu dài
uốn cong. / Tính từ, động từ
=> Vẻ đẹp cờng tráng, đầy sức sống
* Hành động:
Đạp phanh phách, vỗ cánh phành
phạch, nhai ngoàm ngoạm, trịnh trọng
vuốt râu. / Dùng nhiều động từ, tính
từ, từ láy.
=> Hành động hùng dũng, rắn rỏi
- Lần lợt miêu tả từng bộ phận cơ thể
gắn miêu tả hình dáng và miêu tả hành
động.
=> Vẻ đẹp cờng tráng, trẻ trung, đầy
sức sống, tự tin, yêu đời của Dế Mèn.
* Tính cách.
- Đi đứng oai vệ, cà khịa với bà con
trong xóm .
- Tởng mình sắp đứng đầu thiên hạ
rồi.
=> Quá kiêu căng, hợm hĩnh, không
tự biết mình.
Lan Anh - THCS Thanh Cờng

nhiên, ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình.
B/ Đồ dùng
Tranh minh hoạ ( Tự su tầm )
Lan Anh - THCS Thanh Cờng
4
Giáo án ngữ văn 6
C/ Tiến trình bài dạy:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
? Hình ảnh chú Dế Mèn hiện ra với vẻ đẹp nh thế nào?
? Em suy nghĩ gì về tính cách của Dế Mèn?
* Bài mới:
? Ngời hàng xóm đầu tiên trong cuộc
sống tự lập của Dế Mèn là Dế Choắt.
Hãy xem Dế Mèn nhìn Dế Choắt
bằng con mắt nh thế nào?
? Thái độ của Dế Mèn đối với Dế
Choắt ra sao?
? Qua đó chúng ta dễ dàng nhận ra
hình ảnh Dế Choắt trong cái nhìn của
Dế Mèn?
? Sự việc đã xảy ra ?
? Tại sao Dế Mèn làm nh vậy ?
? Đó là hành động mang tính chất
nh thế nào?
? Vì sao em lại có đánh giá nh vậy?
? Sau sự việc đáng tiếc xảy ra với Dế
Choắt, Dế Mèn có thái độ nh thế nào?
? Thái độ ấy giúp chúng ta hiểu thêm
b) Bài học đ ờng đời đầu tiên của Dế

Choắt?
(H/s tự do thảo luận).
? Bài học đờng đời đầu tiên của Dế
Mèn là gì?
(Nên biết sống đoàn kết, thân ái với
mọi ngời. kẻ kiêu căng có thể làm
hại ngời khác khiến phải ân hận
suốt đời).
? Văn bản đã có những đặc điểm
nghệ thuật gì nổi bật?
(Tởng tợng trên cơ sở sự thật).
* Học sinh đọc ghi nhớ.
? Đọc câu cuối của đoạn trích và em
cảm nhận đợc nét đặc sắc gì?
(Đây là lối kết thúc vừa có khả năng
gói kết sự việc lại vừa mở ra hớng
suy nghĩ => H/s tập viết.
ngờ về cái chết và lời khuyên của Dế
Choắt.
- Dế Mèn còn có tình cảm đồng loại,
còn biết ăn năn, hối lỗi.
III/ ý nghĩa của truyện:
- Bài học đầu tiên của Dế Mèn là tác
hại của tính nghịch ranh, ích kỷ. Hống
hách hão trớc ngời yếu nhng lại hèn
nhát trớc kẻ mạnh, không tính đến
hậu quả ra sao.
Bài học về sự ngu xuẩn của tính kiêu
ngạo đã dẫn đến tội ác.
- Truyện đợc viết theo lối đồng thoại,

? Xác định các từ loại trong VD ?
Dế Choắt là tên tôi đã đặt cho nó một cách trịch thợng & chế giễu.
* Bài mới:
Đọc VD bảng phụ.
? Các từ đã, cũng, vẫn, cha, thật, "
bổ sung ý nghĩa cho những từ nào?
? Đọc lại những từ ngữ đợc bổ sung ý
nghĩa?
? Những từ đợc bổ sung ý nghĩa thuộc
I. Phó Từ là gì:
1. Ví dụ: Bảng phụ
2. Nhận xét:
a) Đã đi; cũng ra; vẫn ch a thấy
Thật lỗi lạc.
b Soi g ơng đợc; rất a nhìn ; to ra;
rất b ớng .
- Những từ đã, vẫn, cũng, bổ sung
Lan Anh - THCS Thanh Cờng
7
Giáo án ngữ văn 6
loại từ nào?
? Nh vậy trong các cụm động từ, cụm
tính từ những từ làm n/v bổ sung ý
nghĩa ở vị trí nào?
=> Đó là những phó từ.
? Vậy em hiểu thế nào là phó từ?
BT nhanh: Xác định phó từ trong
VD?
- Thế rồi Choắt tắt thở. Tôi thơng lắm.
- Ai ơi chua ngọt đã từng.

+ Sự phủ định : không, cha, chẳng.
+ Sự cầu khiến : Đừng, hãy.
+ Kết quả & hg : đợc, ra.
+ Khả năng : Vẫn, cha.
* Ghi nhớ:
iiI. Luyện tập:
Lan Anh - THCS Thanh Cờng
8
Giáo án ngữ văn 6
Bài tập 1:
Đọc và xác định phó từ
Đều lấm tấm;
tiếp diễn
Bài tập 2:
Viết đoạn văn Thuật lại sự việc Dế Mèn trêu chị Cốc trong đó có sử
dụng phó từ và nêu ý nghĩa của phó từ đó?
iv. h ớng dẫn về nhà :
- Hiểu phó từ và các loại phó từ.
- Biết xác định chính xác các phó từ.
- Biết so sánh việc sử dụng phó từ và không sử dụng phó từ để dùng cho phù hợp.
- Viết đoạn văn có sử dụng phó từ.
- Chuẩn bị bài tiếp theo.
Tuần 21
Tiết 76 - > hết tiết 78
Tiết 76
Ngày9/01/2009
Tìm hiểu chung về văn miêu tả
A/ Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
Lan Anh - THCS Thanh Cờng

mục đích giao tiếp:
+ TH 1: Tả con đờng và ngôi nhà để
ngời khách nhận ra, không bị lạc.
+ TH 2: Tả cái áo cụ thể để ngời bán
hàng không lấy lẫn đỡ mất thời gian.
+ TH 3: Tả chân dung ngời lực sỹ.
=> Văn miêu tả giúp ngời đọc, ngời
nghe hình dung ra đợc những đ. điểm,
tính chất nổi bật của một sự vật, hiện
tợng nào đó.
Lan Anh - THCS Thanh Cờng
10
Giáo án ngữ văn 6
? Nêu ghi nhớ.?
* Ghi nhớ: SGK.
II. luyện tập
BT nhanh.
Đọc 2 đoạn văn miêu tả Dế Mèn & Dế Choắt trong văn bản Bài học đờng đời
đầu tiên.
? Hai đoạn văn này giúp em hình dung đợc đặc điểm nổi bật nào của 2 nhân vật ?
(+ Hình ảnh Dế Mèn: to lớn, cờng tráng, mạnh mẽ.
+ Hình ảnh Dế Choắt: ốm yếu, gầy còm, đáng thơng).
? Qua đó em hiểu để viết đợc những câu, đoạn miêu tả hay thì ngời viết cần
phải làm gì?
(Giáo viên có thể giới thiệu: Một số kinh nghiệm viết văn miêu tả của nhà văn
Tô Hoài).
? Xác định những cảnh vật, hình ảnh đợc miêu tả trong mỗi đoạn ?
- Đoạn 1: Hình ảnh Dế Mèn khoẻ, đẹp, cờng tráng* HS thảo luận đề a.
- Sự thay đổi của trời, mây, cây cỏ.
* h ớng dẫn về nhà :

- Vị trí đoạn trích.
- Giọng đọc hăm hở, liệt kê, giới thiệu
nhấn mạnh các tên riêng. Càng cuối
đoạn, đọc nhanh hơn, vui, linh hoạt.
? Văn bản có thể đợc coi nh một bài
văn tả cảnh, xác định bố cục của bài
văn.
? Theo em bài văn đã tả cảnh theo
I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả: (1925 1989) Đoàn Giỏi
thờng viết về cuộc sống, thiên nhiên &
con ngời ở Nam Bộ.
2. Tác phẩm:
- Đất rừng phơng Nam - 1957.
- Sông nớc Cà Mau trích từ chơng
XVIII của tác phẩm.
Ii. Đọc hiểu văn bản:
1. Đọc:
2. Chú thích: SGK.
3: Bố cục: 3 phần.
- Tả cảnh theo trình tự: ấn tợng ban đầu
Lan Anh - THCS Thanh Cờng
12
Giáo án ngữ văn 6
trình tự nào?
? Lời tả trong bài văn là của nhân vật
Tôi. Vậy em có nhận xét gì về cách
miêu tả và cảm nhận cảnh?
* Đọc lại đoạn 1.
? Những dấu hiệu nào của thiên nhiên

=> Cảm nhận bằng thị giác, thính
giác.
=> Đó là một vùng thiên nhiên còn
nguyên sơ, đầy bí ẩn, hấp dẫn với
nhiều sông, ngòi, cây cối & tất cả đợc
phủ kín bằng một màu xanh.
b, Cảnh sông, ngòi, kênh, rạch Cà
Mau:
Lan Anh - THCS Thanh Cờng
13
Giáo án ngữ văn 6
nào?
? Tìm những biểu hiện cụ thể làm nên
những nét độc đáo của tên sông, tên
đất xứ này ?
? Cách đặt tên nh vậy có đ
2
gì?
? Và từ đó những địa danh này đã gợi
ra đặc điểm gì về thiên nhiên và cuộc
sống Cà Mau?
? Ngoài những nét độc đáo của tên
sông, tên đất, dòng chảy và rừng đớc
NC cũng có rất nhiều nét hấp dẫn.
Hãy tìm những chi tiết miêu tả hình
ảnh này?
? Nêu nhận xét của em về cách sử
dụng từ ngữ, hình ảnh ở đoạn tả này?
? Em hình dung nh thế nào về cảnh
dòng sông, rừng đớc NC?

c, Cảnh chợ Năm Căn:
Lan Anh - THCS Thanh Cờng
14