BÀI GIẢNG

NHÌN VỀ VỐN VĂN HÓA DÂN TỘC
(Trích “Đến hiện đại từ truyền thống”)
TrÇn §×nh H îu


BỐ CỤC CỦA BÀI GIẢNG
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Về tác giả
2. Về đoạn trích
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Sơ đồ hóa nội dung đoạn
2. Tìm hiểu hệ thống lập luận đoạn
III. TỔNG KẾT


NỘI DUNG BÀI GIẢNG
I.

TÌM HIỂU CHUNG
1. Vài nét về tác giả:
 Trần Đình Hượu (1926-1995) tên chữ Hán là “Hậu”
 Quê hương: tỉnh Nghệ An
 Sinh trưởng trong một gia đình nhà Nho
 Năm 1959 trở thành nghiên cứu sinh triết học thế hệ đầu
tiên của nước VN. Là chuyên gia nghiên cứu triết học, lịch
sử tư tưởng và văn học VN trung - cận đại
 Được phong PGS-TS, được phong tặng danh hiệu Nhà giáo
Nhân dân, được tặng giải thưởng Nhà nước về khoa học &
công nghệ năm 2000.


2
Nêu nhận định khái quát
về nền văn hóa VN

3
Trình bày đặc điểm
của vốn văn hóa VN


Giải thích nội dung ý nghĩa từng phần:
Nêu vấn đề
2. Đánh giá chung về nền văn hóa VN trong mối tương quan
với các dân tộc trên thế giới
3. Trình bày những nét đặc thù của vốn văn hóa VN
1.


2. Tìm hiểu hệ thống lập luận đoạn trích:
a) Luận điểm 1: Không thể tự hào là nền văn hóa của ta đồ sộ
- Trình tự trình bày luận điểm:
 Câu khái quát: “không thể tự hào ....”
 Cụ thể các phương diện:
 Thần thoại
 Tôn giáo triết học
 Khoa học kỹ thuật
 Nghệ thuật âm nhạc, hội hóa, kiến trúc
 Thơ ca, văn chương
 Chỉ nguyên nhân: “đó là hạn chế của trình độ sản xuất của đời
sống xã hội”


Quan niệm của cải vật chất - tạm thời

Mong ước - không cao xa

Trí dũng – không chuộng

Luôn chống ngoại xâm – không thượng võ

Đối với trí tuệ - không ca tụng

Đối với cái khác – không dễ hòa hợp

Đối với cái hợp - chần chừ, dè dặt

Đối với tráng lệ, huy hoàng – không háo hức

Đối với huyền ảo, kỳ vĩ – không say mê

Đối với màu sắc – ghét sặc sỡ

Đối với áo quần, trang sức, món ăn – không chuộng cầu kỳ
Nét đặc thù ở các phương diện:

Quan niệm thẩm mỹ: hướng vào cái đẹp, dịu dàng, thanh lịch

Giao tiếp ứng xử: hợp tình, hợp lý

Phương châm sống: khôn khéo biết thủ thế, giữ mình


*********
• Câu hỏi: Mối quan hệ giữa phần 2 và 3 trong nội dung đoạn
trích?
• Gợi ý trả lời: Kết hợp phần 2 và phần 3 thì lập luận là Tổng Phân - Hợp, nội dung ở phần 2có ý nghĩa là tiền đề cho phần 3,
là sự xác định điểm đứng trong mối tương quan với văn hóa các
dân tộc trên thế giới => có đủ tỉnh táo và sáng suốt để nhận biết
cái mình có. Mà chủ đề của bài viết này xét cho cùng là chỉ ra
cái có - vốn văn hóa dân tộc trong thời đại hội nhập, xu thế toàn
cầu hóa mà bản sắc văn hóa được đặt ra như một nhu cầu tất
yếu bức thiết


III. TỔNG KẾT
 Hệ thống lập luận của đoạn trích có tính khoa học, chặt chẽ

sắc sảo thể hiện mong muốn tình cảm chân thành nên có sức
thuyết phục cao
 Tìm hiểu văn hóa VN, tác giả đặt nó trong chiều dài lịch sử
phát triển của dân tộc một cách toàn diện, trong chiều rộng ở
mối tương quan với các dân tộc trên thế giới, ở chiều sâu của
tư tưởng văn hóa, vì vậy văn bản được coi là nhật dụng bởi
tính thời sự, thiết thực nhưng có giá trị tư tưởng, nhận thức to
lớn và lâu dài