HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI
CỦA MỘT SỐ NƯỚC LỚN
SAU CHIẾN TRANH LẠNH
PGS, TS Thái Văn Long
Phó Viện trưởng
Viện Quan Hệ Quốc Tế

Hà Nội, tháng 7/2016


MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
Mục đích:
- Cung cấp những nội dung chủ yếu trong chính sách đối ngoại
của một số nước lớn như: Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga sau
chiến tranh lạnh đến nay, quan hệ và đối sách của Việt Nam
với từng nước lớn tương ứng.
Yêu cầu:
- Người học chú ý nghe, ghi, đọc tài liệu, nắm bắt thông tin
từ đó thấy rõ vai trò của các nước lớn trong quan hệ quốc tế,
để góp phần thực hiện chủ trương của Đảng ta trong quan hệ
hòa bình, hữu nghị với các nước lớn, đồng thời phải luôn
cảnh giác trong quan hệ với các nước lớn này.


NỘI DUNG

I.
Những nhân tố
chi phối CSĐN

mạnh thông minh”;tạo khả năng chi
phối,kiềm tỏa cho các nước lớn
không chỉ ở khu vực mà trên toàn
cầu.


1.2.Toàn cầu hóa: là xu thế
khách quan,nó bao trùm tất
cả các mặt đời sống kinh tế xã hội của các quốc gia trên
thế giới.Tạo nên sự tùy thuộc
lẫn nhau ngày càng lớn giữa các
nước,tạo xu thế Hòa bình-Hợp
tác-Phát triển, tạo sự cạnh tranh
khốc liệt trên phạm vi toàn cầu.


1.3.Sự thay đổi tương quan sức mạnh của mỗi chủ
thể. Tương quan sức mạnh kinh tế thay đổi sẽ đưa
đến những thay đổi về tương quan sức mạnh tổng
thể của quốc gia,bao hàm cả chính trị và quân sự.cả
“sức mạnh cứng” “sức mạnh mềm”…

Đồ họa chi tiêu quốc phòng của các nước. Nguồn: Vietnamplus


1.4.Lợi ích quốc gia dân tộc được đề cao:

Các nước lớn, nhỏ đều lấy lợi ích
quốc gia làm mục tiêu điều chỉnh và
thực thi CSĐN của mình

Nhân tố trong
nước của Mỹ
Thực lực của Mỹ có sự suy giảm tương đối, nhưng vẫn vượt xa so
với các cường quốc phía sau.


 Về kinh tế: là nền kinh tế lớn nhất thế giới: GDP năm 2015 là 18.287 tỷ USD

trong khi đó của Trung Quốc là: 11.285 tỷ USD và Nhật Bản là 4.882 tỷ; thu nhập
bình quân đầu người của Mỹ 2015 là 57.045 USD. Tuy chỉ chiếm 4% dân số toàn
cầu nhưng về GDP chiếm gần 30% của thế giới;
 Về quân sự: (SIPRI) năm 2015, với 596 tỷ USD, Mỹ đã giành ngôi vị quán quân
về chi tiêu quốc phòng. Trung Quốc 2015: 215 tỷ USD. Chỉ tính riêng chi phí quân
sự của Mỹ đã gần bằng tổng chi phí quân sự của 15 nước tiếp sau trong lĩnh vực
này.
 Về khoa học - công nghệ: dẫn đầu thế giới về ngân sách dành cho nghiên cứu và
phát triển (R&D) chiếm gần 40% tổng chi phí toàn thế giới. Chiếm 20/29 lĩnh vực
công nghệ mũi nhọn của thế giới.
 Về chính trị: Mỹ vẫn có khả năng tác động đáng kể tới cục diện chung cũng như
nhiều tổ chức quốc tế hàng đầu.



 Tuy nhiên, trong hơn một thập kỷ qua sức
mạnh của Mỹ đã có sự suy giảm
Về kinh tế: đang mất dần vai trò đầu tầu kinh tế của thế giới. Tính tới tháng
12/ 2015 số nợ công của Mỹ là 18.400 tỷ USD (trên 100% GDP). 47% số tiền
cho vay là từ các nhà đầu tư ngoại quốc, từ Nhật Bản và Trung Quốc.Vai trò
trung tâm tài chính quốc tế của New York đang giảm dần so với London,
Tokyo, Hongkong, Singapore...


“Mèo trắng, mèo đen”

Thông cáo chung Thượng Hải
1972

4 Hiện đại


中
國
夢
a

Giấc mộng Trung Hoa
海 洋

981


TRUNG QUỐC SAU 36 NĂM CẢI CÁCH










Tạng, Tân Cương;
- Chiến lược “Diễn biến
hòa bình” của chủ
nghĩa đế quốc.


I. NHỮNG NHÂN TỐ
CHI PHỐI CSĐN
CỦA CÁC NƯỚC
LỚN…

2.3. Với Nhật Bản:
- Nhật Bản là cường quốc phát triển không cân đối các lĩnh vực
bởi vì cán cân quân sự và ảnh hưởng chính trị của quốc gia này
không tương xứng với sức mạnh kinh tế;
- Những dấu hiệu như: dân số đang bị lão hóa, sự gia tăng chi
phí tiêu dùng, du lịch, gia tăng nhập khẩu, dịch chuyển sản xuất
sang các quốc gia khác, chuyển dịch cơ cấu từ sản xuất công
nghiệp sang các loại hình dịch vụ, gia tăng tính bất ổn định của
thị trường chứng khoán, làm cho sự phát triển không bền vững.
- Thủ tướng Abe và đảng Tự do Dân chủ (LDP) đề cao chủ nghĩa
dân tộc, sửa đổi Hiến pháp “quân đội hóa” Lực lượng Phòng vệ,
độc lập hơn với Mỹ và cứng rắn hơn với Trung Quốc.


I.NHỮNG NHÂN TỐ
CHI PHỐI CSĐN
CỦA CÁC NƯỚC
LỚN…



2.1. Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Mỹ
dưới thời Tổng thống B.Obama (2009 - 2016)
- Điều chỉnh quan hệ với thế giới Arập, Hồi giáo
- “Xoay trục”, “tái cân bằng” về Châu Á - Thái Bình
Dương
- Điều chỉnh giá dầu,gây sức ép với Nga
- Hòa hoãn, bình thường hóa quan hệ với Cuba; ký thỏa
thuận vấn đề hạt nhân với Iran.


“MÙA XUÂN Ả
RẬP”


“MÙA XUÂN Ả RẬP”

Về thực chất, đây là sự điều chỉnh chiến
lược của Mỹ và phương Tây từ việc sử
dụng quyền lực cứng sang quyền lực
mềm đối với khu vực Trung Đông – Bắc
Phi và một số nước khác

 Cuối 2008, Tổng thống Obama có bài phát biểu tại Đại học Cairo
(Ai cập) chính thức “xin lỗi nhân dân Ả rập và người Hồi giáo”;
 Đầu năm 2009, tại Đại học Joocgiơ (Oa sinh tơn), Ngoại trưởng
Helari- Clintơn tuyên bố Mỹ sẽ chi 270 triệu USD cho các chương
trình mở các mạng xã hội và phát triển Internet tại các quốc gia
Trung Đông và những nước được Mỹ coi là hạn chế Internet
(trong đó có cả Nga, trung Quốc và Việt Nam);