®Æc ®iÓm vµ xu h íng
vËn ®éng cña Chñ
nghÜa t b¶n hiÖn nay
www.th e me g allery.com
Thµnh tùu, h¹n chÕ
vµ xu h íng vËn ®éng
BiÓu hiÖn míi trong
®Æc ®iÓm cña CNtb hiÖn nay
1
2
néi dung nghiªn cøu
Nhân tố tác động đến sự phát triển
Nhân tố tác động đến sự phát triển
của CNTB hiện nay
của CNTB hiện nay
Biểu hiện mới trong đặc điểm
của CNTB hiện nay
I. Những biểu hiện mới
trong đặc điểm của cntb
hiện nay
Điều chỉnh cơ bản của CNTB
trong thế kỷ XX
Sự phát triển của KH&CN hiện đại;
Sự phát triển của KH&CN hiện đại;
Sự phát triển mạnh mẽ của toàn cầu hóa;
Sự phát triển mạnh mẽ của toàn cầu hóa;
Sự hình thành và phát triển của nền KT tri thức;
Sự hình thành và phát triển của nền KT tri thức;
Những thay đổi của cục diện TG sau CTL;
Những thay đổi của cục diện TG sau CTL;
=> tạo nên những yêu cầu mới buộc các n ớc TBCN

quyền lực CT
của nhà n ớc TB
của nhà n ớc TB
ĐQ với
ĐQ với
quyền lực KT
quyền lực KT
của các t/c TB ĐQ
của các t/c TB ĐQ
=> tạo
=> tạo
nên
nên
CNTB độc quyền nhà n ớc
CNTB độc quyền nhà n ớc
.
.
2. điều chỉnh của cntb trong thế
kỷ XX
a) Điều chỉnh quan hệ sản xuất
a) Điều chỉnh quan hệ sản xuất
* Thứ nhất, về sở hữu TLSX
* Thứ nhất, về sở hữu TLSX
Hình thức sở hữu nhà n ớc có mặt trong tất cả các n ớc TB, với
Hình thức sở hữu nhà n ớc có mặt trong tất cả các n ớc TB, với
chức năng cơ bản là
chức năng cơ bản là
công cụ để điều tiết và ổn định nền KT
công cụ để điều tiết và ổn định nền KT
;

kỷ XX
=> Tác dụng của sự điều chỉnh này:
=> Tác dụng của sự điều chỉnh này:

Về KT
Về KT
: Kích thích và khai thác tối đa khả năng thu hút
: Kích thích và khai thác tối đa khả năng thu hút
nguồn nhân lực trong XH vào SX; cá nhân và tập thể
nguồn nhân lực trong XH vào SX; cá nhân và tập thể
trong đơn vị SX gắn bó với nhau.
trong đơn vị SX gắn bó với nhau.

Về CT
Về CT
: g/c TS có cơ sở để làm suy yếu tinh thần đấu
: g/c TS có cơ sở để làm suy yếu tinh thần đấu
tranh của g/c CN.
tranh của g/c CN.
* Thứ hai, về tổ chức quản lý, điều hành SX và phân phối
* Thứ hai, về tổ chức quản lý, điều hành SX và phân phối
lợi ích
lợi ích
Điều chỉnh về phân phối lợi ích thông qua các biện
Điều chỉnh về phân phối lợi ích thông qua các biện
pháp:
pháp:
tăng l ơng, giảm giờ làm, cải thiện điều kiện sống
tăng l ơng, giảm giờ làm, cải thiện điều kiện sống
và làm việc

Sự điều chỉnh này góp phần làm cho ng ời lao động
làm việc với tinh thần cố gắng cao nhất
làm việc với tinh thần cố gắng cao nhất
a) Điều chỉnh quan hệ sản xuất
b) Điều chỉnh kinh tế của nhà n ớc t sản
b) Điều chỉnh kinh tế của nhà n ớc t sản
* Thứ nhất, duy trì 1 khu vực kinh doanh thuộc sở
* Thứ nhất, duy trì 1 khu vực kinh doanh thuộc sở
hữu nhà n ớc một cách thích hợp
hữu nhà n ớc một cách thích hợp
Mục tiêu: Duy trì một nền KT ổn định với sự tăng tr ởng
Mục tiêu: Duy trì một nền KT ổn định với sự tăng tr ởng
hiệu quả
hiệu quả
Các lĩnh vực chủ yếu là các ngành phát triển hạ tầng
Các lĩnh vực chủ yếu là các ngành phát triển hạ tầng
(đ
(đ
ờng giao thông, viễn thông ),
ờng giao thông, viễn thông ),
các ngành truyền thống
các ngành truyền thống
đang gặp khó khăn (
đang gặp khó khăn (
gang thép, tham, điện
gang thép, tham, điện
), các ngành
), các ngành
kỹ thuật hiện đại mang tính định h ớng cho nền KT
kỹ thuật hiện đại mang tính định h ớng cho nền KT

b) Điều chỉnh kinh tế của nhà n ớc t sản
* Thứ ba, quy hoạch, lập pháp
* Thứ ba, quy hoạch, lập pháp
Tại các n ớc TBCN,
Tại các n ớc TBCN,
quy hoạch không mang tính áp đặt từ
quy hoạch không mang tính áp đặt từ
trên xuống mà chủ yếu là định h ớng, chỉ dẫn
trên xuống mà chủ yếu là định h ớng, chỉ dẫn
=> sự phối
=> sự phối
hợp chặt chẽ giữa nhà n ớc và chủ doanh nghiệp trong
hợp chặt chẽ giữa nhà n ớc và chủ doanh nghiệp trong
việc lựa chọn biện pháp nhằm thực hiện mục tiêu
việc lựa chọn biện pháp nhằm thực hiện mục tiêu
;
;Việc ban hành quá nhiều các luật định (KT) làm cho quá
Việc ban hành quá nhiều các luật định (KT) làm cho quá
trình SX, kinh doanh gặp nhiều khó khăn => hiện các n
trình SX, kinh doanh gặp nhiều khó khăn => hiện các n
ớc TB đang tiến hành diều chỉnh theo h ớng giảm bớt
ớc TB đang tiến hành diều chỉnh theo h ớng giảm bớt
b) Điều chỉnh kinh tế của nhà n ớc t sản
=>
=>
Những điều chỉnh về KT này đã giúp nhà n ớc
Những điều chỉnh về KT này đã giúp nhà n ớc

Hai công cụ quan trọng để CNTB duy trì sự ổn
Hai công cụ quan trọng để CNTB duy trì sự ổn
định XH là chế độ tam quyền phân lập và đa
định XH là chế độ tam quyền phân lập và đa
nguyên CT.
nguyên CT.
2. điều chỉnh của cntb trong thế
kỷ XX
* Thứ hai, đẩy mạnh việc áp dụng những tiến bộ
* Thứ hai, đẩy mạnh việc áp dụng những tiến bộ
của KHCN trong sản xuất
của KHCN trong sản xuất
Ban hành các luật lệ theo h ớng đảm bảo các quyền: tự
Ban hành các luật lệ theo h ớng đảm bảo các quyền: tự
do t t ởng, tự do phát minh sáng chế, t do áp dụng KHCN
do t t ởng, tự do phát minh sáng chế, t do áp dụng KHCN
mới
mới
Tập trung cao trong việc đầu t cho khoa học
Tập trung cao trong việc đầu t cho khoa học
c) Điều chỉnh hệ thống chính trị
* Thứ ba, hội nhập rộng rãi vào những sinh hoạt
* Thứ ba, hội nhập rộng rãi vào những sinh hoạt
CT trong khu vực và trên toàn cầu
CT trong khu vực và trên toàn cầu
Hiện nay tất cả các n ớc TB đều tham gia các tổ chức KT,
Hiện nay tất cả các n ớc TB đều tham gia các tổ chức KT,
CT, VH trên thế giới và trong khu vực (UN, WTO, WB,
CT, VH trên thế giới và trong khu vực (UN, WTO, WB,
IMF, EU )

v ợt
v ợt
qua
quanhững cuộc khủng hoảng và vẫn
những cuộc khủng hoảng và vẫn
tiếp tục hoàn thiện, phát triển
tiếp tục hoàn thiện, phát triển
.
.
3. Biểu hiện mới trong đặc điểm của
CNTB
(
(
1). Tập trung SX và các hình thức độc quyền mới
1). Tập trung SX và các hình thức độc quyền mới
Hình thành hình thức tập trung SX mới của CNTB độc
Hình thành hình thức tập trung SX mới của CNTB độc
quyền xuyên QG -
quyền xuyên QG -
tập trung lỏng,
tập trung lỏng,
thông qua quá trình sáp
thông qua quá trình sáp
nhập, bóc tách các công ty thành các TNCs và SMEs.
nhập, bóc tách các công ty thành các TNCs và SMEs.
=> Đây là sự liên kết đa dạng, nó làm cho sức mạnh của
=> Đây là sự liên kết đa dạng, nó làm cho sức mạnh của

thống trị của TB tài chính
thống trị của TB tài chính
Cách mạng KHCN -> LLSX phát triển -> ra đời nhiều
Cách mạng KHCN -> LLSX phát triển -> ra đời nhiều
ngành KT mới
ngành KT mới
(điện tử, bảo hiểm, dịch vụ
(điện tử, bảo hiểm, dịch vụ
,)
,)=> hình
=> hình
thức và cơ chế thống trị của TB tài chính thay đổi theo
thức và cơ chế thống trị của TB tài chính thay đổi theo
h ớng
h ớng
liên kết, thâm nhập vào nhau giữa TB ngân hàng
liên kết, thâm nhập vào nhau giữa TB ngân hàng
và TB công nghiệp.
và TB công nghiệp.
=>
=>
Thay đổi này làm cho
Thay đổi này làm cho
vai trò KT và CT của TB tài chính
vai trò KT và CT của TB tài chính
ngày càng lớn
ngày càng lớn

giữa XK TB và XK hàng hoá;
giữa XK TB và XK hàng hoá;
á
á
p đặt mang tính thực dân trong XK TB giảm đi và thay
p đặt mang tính thực dân trong XK TB giảm đi và thay
vào đó là việc
vào đó là việc
đề cao nguyên tắc cùng có lợi.
đề cao nguyên tắc cùng có lợi.
=>
=>
Thay đổi này làm xuất khẩu TB có tác dụng
Thay đổi này làm xuất khẩu TB có tác dụng
phát triển
phát triển
các mối quan hệ
các mối quan hệ
KTQT có lợi cho cả các n ớc XK và NK
KTQT có lợi cho cả các n ớc XK và NK
TB. Tuy nhiên, cũng gây nên những
TB. Tuy nhiên, cũng gây nên những
hậu quả nặng nề
hậu quả nặng nềcho các n ớc nhập khẩu TB (tăng thêm mức độ lệ thuộc
cho các n ớc nhập khẩu TB (tăng thêm mức độ lệ thuộc
về KT, kỹ thuật=> lệ thuộc về CT).
về KT, kỹ thuật=> lệ thuộc về CT).

:
:
qua các HĐ tự do TM lỏng;
qua các HĐ tự do TM lỏng;các khối nhất thể hoá KT và các khối KT chuyên
các khối nhất thể hoá KT và các khối KT chuyên
ngành; Mang tính chất
ngành; Mang tính chất
mở và lỏng
mở và lỏng
:
:
Tạo điều kiện để
Tạo điều kiện để
TNCs xâm nhập và chiếm lĩnh thị tr ờng dễ dàng, thuận lợi
TNCs xâm nhập và chiếm lĩnh thị tr ờng dễ dàng, thuận lợi
hơn.
hơn.
=> T
=> T
hay đổi này tạo điều kiện để các tập đoàn TB mở rộng
hay đổi này tạo điều kiện để các tập đoàn TB mở rộng
quá trình SX, thực hiện giá trị thặng d ra toàn TG => thu
quá trình SX, thực hiện giá trị thặng d ra toàn TG => thu
lợi nhuận độc quyền cao; tạo ra những điều kiện sản xuất
lợi nhuận độc quyền cao; tạo ra những điều kiện sản xuất
(chuyển giao CN, vốn) => các nền KT có trình độ phát
(chuyển giao CN, vốn) => các nền KT có trình độ phát

, trong
, trong
đó
đó
hợp tác, đấu tranh đan xen nhau
hợp tác, đấu tranh đan xen nhau
. Với
. Với
những đặc điểm
những đặc điểm
mới: T ơng quan sức mạnh giữa các trung tâm quyền lực
mới: T ơng quan sức mạnh giữa các trung tâm quyền lực
của TG có sự thay đổi căn bản; Thực lực quốc gia đ ợc đánh
của TG có sự thay đổi căn bản; Thực lực quốc gia đ ợc đánh
giá bằng tổng hợp các yếu tố: KT, CT, QS ; Xuất hiện khái
giá bằng tổng hợp các yếu tố: KT, CT, QS ; Xuất hiện khái
niệm "
niệm "
công nghệ chủ quyền
công nghệ chủ quyền
" trong các mối liên hệ giữa địa
" trong các mối liên hệ giữa địa
- CT và địa - KT.
- CT và địa - KT.
=>
=>
Tuy đ ợc biểu hiện d ới các hình thức khác, nh ng việc phân
Tuy đ ợc biểu hiện d ới các hình thức khác, nh ng việc phân
chia không gian KTTG của các n ớc TB vẫn diễn ra =>
chia không gian KTTG của các n ớc TB vẫn diễn ra =>


Thực hiện XHH sản xuất
Thực hiện XHH sản xuất
. Phân công lao động, hợp tác lao
. Phân công lao động, hợp tác lao
động, tập trung hóa SX =>
động, tập trung hóa SX =>
các quá trình SX phân tán đ
các quá trình SX phân tán đ
ợc liên kết vào một quá trình SX xã hội;
ợc liên kết vào một quá trình SX xã hội;
Phát triển LLSX, tăng năng xuất lao động
Phát triển LLSX, tăng năng xuất lao động
. D ới tác động
. D ới tác động
của QL giá trị thặng d và các QL KT của cơ chế TT =>
của QL giá trị thặng d và các QL KT của cơ chế TT =>
thúc
thúc
đẩy sự phát triển của LLSX và KH CN, tăng năng xuất lao
đẩy sự phát triển của LLSX và KH CN, tăng năng xuất lao
động
động
;
;