*Sinh viên: Đỗ Thu Trang
*GVHD: Cô Nguyễn Phương Dung
Tiết…

GIÁO ÁN BÀI
“CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH”
I. Mục tiêu bài học
1. Về kiến thức
-Giúp HS bước đầu nắm được các bước làm bài văn lập luận giải thích.
-Giúp HS biết được những điều cần lưu ý và những lỗi cần tránh trong lúc làm bài.
2. Về kỹ năng
- Rèn cho HS các kỹ năng làm văn: Tìm hiểu đề, lập dàn ý, viết bài, sửa lỗi.
3. Về thái độ
- HS có ý thức phát biểu xây dựng bài trong tiết học.
- Giáo dục cho HS lòng yêu thích môn học và có ý thức giữ gìn sự trong sáng của
tiếng Việt.
II. Phương pháp
- Phương pháp thuyết giảng, vấn đáp.
- Phương pháp thảo luận nhóm.
- Dùng hệ thống câu hỏi hiểu biết, gợi mở, dẫn dắt,..
III. Chuẩn bị của GV và HS
1. Chuẩn bị của giáo viên
- Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án, phiếu học tập, PowerPoint.
- Hướng dẫn HS làm việc nhóm.
2. Chuẩn bị của học sinh
- Soạn bài theo hướng dẫn của GV.
- Xác định trước vấn đề để trao đổi với GV và các bạn trên lớp.
IV. Tiến trình tổ chức dạy và học
1. Ổn định tổ chức:
2. Kiểm tra bài cũ :
3. Bài mới:

“Tôi đang làm gì?” HS trong
lớp trả lời.
*GV chuyển dẫn vào bài: Với
trò chơi mà các em vừa chơi,
các em đã phải giải thích các -HS
từ bằng hành động phi ngôn nghe
ngữ (tức là không dùng lời nói
để giải thích). Vậy trong văn
nghị luận giải thích thì phải có
những bước như thế nào để
giải thích. Cô sẽ hướng dẫn
các con tìm hiểu trong bài học
ngày hôm nay.

?Trước khi tìm hiểu các bước
làm bài văn lập luận giải -HS
thích, em hãy cho biết các biểu
bước để làm bài văn lập luận
chứng minh?
-Cách làm bài văn lập luận
chứng minh gồm có 4 bước.
Gồm:
+Tìm hiểu đề và tìm ý
+Lập dàn bài
+Viết bài

-Năng lực
thẩm mĩ
-HS đoán được hành động -Năng lực
mà bạn đang diễn tả là gì. ngôn ngữ

nhiên, ở kiểu bài giải thích này nghe
vẫn có những nét khác biệt, thể
hiện ngay trong từng bước,
từng khâu. Để thấy rõ điều đó,
chúng ta cùng tìm hiểu từng
phần. Bước đầu tiên là “Tìm
hiểu đề và tìm ý”.
?Trở lại với ví dụ, em hãy cho -HS
biết đề bài trên thuộc kiểu biểu
nào?
-GV: Đề bài yêu cầu vận dụng
phép lập luận giải thích

1.Tìm hiểu đề và tìm ý

lắng

phát

-Kiểu bài: giải thích.
-Vận dụng các phép lập
luận giải thích.

-Yêu cầu: làm rõ vấn đề
“Đi một ngày đàng, học
một sàng khôn”.
?Người làm bài có cần giải -HS đưa ra ->Cần phải giải thích bởi
nếu không giải thích thì
thích tại sao đi một ngày đàng giải thích
người đọc, người nghe sẽ

ngữ trong bài văn lập luận cá nhân
đen.
giải thích đòi hỏi phải giải
+Nghĩa bóng.
thích những tầng ý nghĩa
+Ý nghĩa sâu xa.
nào?
?Vậy phải làm thế nào để tìm -HS trả lời
hiểu được ý nghĩa chính xác
và đầy đủ của câu tục ngữ?
-GV: Có khi vấn đề cần giải
thích được nêu ra một cách
trực tiếp (ví dụ: giải thích về
"lòng nhân đạo", giải thích về
"lòng khiêm tốn",.) nhưng cũng
có khi đề bài gián tiếp đưa ra -HS
lắng
vấn đề bằng cách mượn hình nghe và ghi
ảnh, câu văn, câu tục ngữ, ca chép
dao, thành ngữ, ., ví dụ: Nhân
dân ta có câu tục ngữ: "Đi một
ngày đàng, học một sàng
khôn". Hãy giải thích nội dung
câu tục ngữ đó. Trước những
đề bài dạng này, khi xác định
vấn đề (luận điểm) chính cần
giải thích phải lưu ý:
Cắt nghĩa được hình ảnh, câu
văn, câu tục ngữ, thành ngữ, .
nêu ra ở đề bài. Nghĩa là phải

HS
khác bổ sung

?Như vậy mở bài trong văn -HS trả lời
lập luận giải thích phải làm
gì?
?Phần mở bài trong bài văn -HS
lập luận giải thích cần đạt biểu
những yêu cầu gì?

phát

a.Mở bài
-Giới thiệu câu tục ngữ
“Đi một ngày đàng, học
một sàng khôn” và ý nghĩa
về sự đúc kết kinh nghiệm,
thể hiện mơ ước đi nhiều
nơi để mở mang hiểu biết.
->Giới thiệu vấn đề cần
giải thích hoặc giới thiệu
câu tục ngữ (thành ngữ,
câu văn, ca dao,…) và nêu
ra nội dung của nó.
-Yêu cầu:
+Phải mang tính định
hướng giải thích.
+Gợi được nhu cầu cần
được hiểu.


trình tự
+Nghĩa đen
+Nghĩa bóng
+Nghĩa sâu xa
-Yêu cầu:
+Trình bày các nội dung
cần được giải thích lần
lượt.
+Sử dụng các cách lập
luận giải thích phù hợp.
c.Kết bài
?Với đề bài này em sẽ kết bài -HS trả lời -Nêu ý nghĩa của câu tục
như thế nào?
cá nhân
ngữ:
+Con người có điều kiện
đi xa
+Biết tiếp thu và học hỏi
-Giá trị của câu tục ngữ: sẽ
còn mãi.
?Phần kết bài trong bài văn -HS
phát -Kết bài trong văn lập luận
lập luận giải thích cần phải biểu
giải thích:
làm nhiệm vụ gì?
+Nhấn mạnh ý nghĩa của
vấn đề cần được làm sáng
tỏ.
+Nêu ý nghĩa của điều
cần giải thích với mọi



được gọi là đi thẳng vào vấn
đề. Nghĩa là sau khi đã tìm
hiểu đề và tìm được vấn đề
trọng tâm của bài nghị luận, ta
nêu thẳng vấn đề đó ra bằng
một luận điểm rõ ràng. Tuy
nhiên với cách mở bài đi thẳng -HS
lắng
vào vấn đề, các em cũng phải nghe và ghi
trình bày cho đủ ý. Phải đáp chép
ứng đủ các yêu cầu của một
phần mở bài đúng mực trong
nhà trường. Đặt vấn đề theo
cách trực tiếp dễ làm, nhanh
gọn, tự nhiên, dễ tiếp nhận, tuy
nhiên thường khô khan, cứng
nhắc, thiếu hấp dẫn cho bài
viết.
-Như vậy còn cách mở bài như
thế nào nữa, cô mời một bạn
đứng lên đọc mở bài thứ hai
trong SGK-trang 85
?Ở cách mở bài này, em thấy
giữa hai vế câu đầu và câu
sau như thế nào với nhau?
-Đối lập với nhau
-GV: Mở bài bằng cách đưa ra
những câu có nội dung đối lập.



rồi mới đi đến vấn đề cụ thể là -HS
lắng
vấn đề mình cần giải thích. Với nghe và ghi
cách mở bài này thì được gọi là chép
nhìn từ chung đến riêng.
?Như vậy, có mấy cách mở -HS trả lời
bài?
-3 cách
b.Thân bài
?Ở phần “Lập dàn bài” các -HS trả lời
con đã xác định được phần
thân bài trong bài văn giải
thích cần phải triển khai
những nhiệm vụ gì?
-Giải thích nghĩa đen, nghĩa
bóng và nghĩa sâu xa.

-Năng lực
hợp tác
-Năng lực
ngôn ngữ
c.Kết bài

?Thế còn ở phần kết bài?
-Như vậy, trong phần thân bài,
các em sẽ phải triển khai giải
thích nghĩa đen, nghĩa bóng và
nghĩa sâu xa. Còn phần kết bài

thảo
luận nhóm
theo
hình
thức 8 nhóm
chia làm 4
dãy
-Thảo luận
trong 5 phút
-Đại
diện
nhóm phát
biểu,
HS
khác nhận
xét, bổ sung

-Năng lực
giao tiếp


kết bài khác cho đề bài trên.
-GV: Với yêu cầu của dãy bốn
cũng chính là bài tập trong
phần luyện tập SGK-Trang 87.
Về nhà, các dãy 1,2,3 các con
hãy viết thêm các cách kết bài
khác. Tương tự dãy 4 các con
cũng về và luyện tập viết triển
khai các phần trong thân bài.

lập luận giải thích
và lập luận chứng
minh?

Giống

Quy
Mở
trình
bài
lập
luận 4
bước

Khác

Lập luận Lập luận
chứng
giải thích
minh

-Đi thẳng vào vấn
đề.
-Suy từ cái chung
đến cái riêng.
-Suy từ tâm lí con
người.

-Đi thẳng vào
vấn đề.

-Nhắc lại, khẳng Nhấn mạnh và
định ý cần chứng nêu ý nghĩa
minh.
của vấn đề cần
được làm sáng
tỏ.

-HS điền vào bảng
*Trò chơi: “Hái táo”
Có 10 quả táo với 8 câu hỏi,
HS sẽ chọn táo, nếu vào quả
táo có câu hỏi sẽ trả lời, trả lời
đúng hái được táo.

-HS
tham
gia trả lời
câu hỏi dưới
hình thức trò
chơi

*HĐ củng cố- Dặn dò
-Sưu tầm những đoạn văn, bài -HS
lắng
văn lập luận giải thích
nghe và ghi
-Soạn bài “Luyện tập lập luận chép
giải thích”.

-Năng lực