CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC
Ngôn ngữ nghệ thuật có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển tâm hồn, tình cảm,
trí tuệ của trẻ, đặc biệt là sự nhạy nhạy cảm thẩm mĩ, thái độ sáng tạo ngôn ngữ và
hội họa. Cho nên tác phẩm văn học có mặt trong chương trình giáo dục trẻ em
trước tuổi học đường. Ở trường mẫu giáo đây là một môn học trước kia người ta
gọi là môn " Thơ – chuyện" nay là môn " làm quen với văn học"
1. Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học (cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn
học) là đưa đến cho trẻ một chân trời mới của nghệ thuật văn chương, chỉ văn
chương thôi chứ chưa phải văn học với tư cách là một môn văn hóa đầy đủ. Tác
phẩm văn học là một hiện tượng phong phú phức tạp nhất của khoa học nghiên cứu
văn học. Đối với đối tượng là trẻ từ 3-6 tuổi chúng ta sẽ cho trẻ tiếp xúc với tác
phẩm văn học là để trẻ tập trung nhận rõ rệt sự độc đáo của phong cách nghệ thuật
và vẻ đẹp riêng của nội dung, hình thức văn chương. Đây là thế giới mới của cuộc
sống thưc tại, bao gồm thiên nhiên, xã hội con người được diễn tả, biểu đạt, truyền
đạt trong các hình thức đa dạng, độc đáo. Văn học nói về thế giới loài vật cỏ cây
hoa lá, mọi hiện tượng thiên nhiên vũ trụ mà trẻ nhình thấy được, cũng nói về
những gì gần gũi trong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, phiên
chợ, lớp học, dòng sông, khu phố……cũng bắt .Bên cạnh đó, qua văn học, trẻ em
cũng bắt đầu nhận ra có một xã hôi ràng buộc con người với nhau trong lịch sử và
đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm, tình cảm gia đình, tình bạn, tình
yêu. Văn học có thể đề cập đến những lực lượng siêu nhiên như thần linh, ông bụt,
cô tiên, phù thủy, quỷ sứ…… và những phép mầu còn tồn đọng trong tâm thức dân
tộc. Đó cũng là đối tượng miêu tả của văn học, làm nên sự phong phú, hấp dẫn của
đời sống tinh thần. Nhờ số lượng văn học đáng kể trẻ sẽ nhận dạng được văn học,
đó là khả năng mô tả cuộc sống xung quanh phong phú hấp dẫn bằng những dạng
thức khác nhau. Trẻ sẽ nhận biết sự khác nhau về nội dung và hình thu71cgiu74a
các thể loại ( thơ, truyện). Trẻ biết phân biệt " đó là cổ tích". Nhận được sự khác
nhau của các thể loại tác phẩm, cảm nhận được cái đặc sắc của cách diễn đạt hình
tượng, nhằm phát triển đời sống tinh thần của trẻ.





mình, an tĩnh đến mức quên tất cả bản thân mình thì khả năng sáng tạo trong sức
nghe sẽ biểu lộ. Đó là sự đồng hóa của cá nhân trẻ vào đối tượng nghệ thuật và
cũng là sự bột phát của tâm linh, nhu cầu bộc lộ những khát khao sống, những khát
vọng mơ ước của tuổi thơ. Từ nghe ra nhìn thấy, trẻ bước vào hoạt động nghệ thuật
một cách tự nhiên, đó là khi trẻ say sưa đọc một bài thơ, là lúc trẻ tự kể, sống với
câu chuyện kể của mình.
Trẻ mẫu giáo là một sinh thể toàn khối có cái nhìn nguyên hợp đối với hiện
thực, đó là cái nhìn " Vật ngã đồng nhất" với cuộc đời và nghệ thuật. Để tiếp thu,
cảm nhận thế giới cái đẹp xây dựng trong văn học nghệ thuật thì không ai lợi thế
bằng trẻ em, những con người sống nặng về cảm tính hồn nhiên, trực giác, dể cảm
thông hòa đồng vào mọi vật.
5. các nhà khoa học Xô Viêt nhấn rất mạnh đến sự tiếp nhận của trẻ đối với
hình tượng văn học. Từ hình tượng văn học làm cho trẻ cảm nhận ra nội dung mô
tả trong đó, trước hết là những nhân vật , tuổi tác, thái độ, tính cách….. và hình
thức mô tả hình tượng như ngôn ngữ, phương thức kể, phương tiện trình bày nghệ
thuật.
Dù trẻ giới hạn trong việc làm quen với văn học nhưng vẫn phãi chỉ ra cho
trẻ những nội dung bản chất và vẻ đẹp văn chương, trong hình tượng văn học. Hình
tượng văn học là nguồn thông tin thẩm mĩ về con người trong mối quan hệ với cái
đẹp thiên nhiên, cái đẹp của xã hội con người, cái đẹp của nghệ thuật.
Trong nguồn thông tin đó, cần chỉ ra cho trẻ cái có thể và cái cần phải học là
gì. Tuy vậy, nên suy nghĩ xem cái đó thuộc tri thức bản chất nào của văn chương
và có ý nghĩa giáo dục tâm hồn, tình cảm đạo đức cho trẻ như thế nào.
Cái cần và có thể dạy trẻ theo chúng tôi là cái cụ thể gần gũi với trẻ, xuất
phát từ những vẻ đẹp " bản chất người" của văn học. Đã nói đến bản chất văn học
là phải nhấn mạnh " tính người" trong thế giới tinh thần của nó. Tác phẩm có thể
không có nhân vật con người như: trong ngụ ngôn, cổ tích loài vật, truyện đồng
thoại, trong thơ trữ tình phong cảnh, nhưng phải khám phá ra vấn đề cuộc sống

hiểu rõ hơn ý nghĩa của truyện. Với sự cảm thụ riêng của cô, ý nghĩa tác phẩm
vượt ra ngoài văn bản. Lời kể của cô như là sự bổ sung tạo nên mối quan hệ thâm
tình giữa cô và trẻ. Phương pháp kể đòi hỏi sự khúc triết, sinh động tạo khả năng
nghi nhớ thông qua năng lực nghe, nhìn, sự cảm nhận sắc thái biểu cảm và thái độ,
tình cảm của tác giả, của người kể gây ấn tượng mạnh cho trẻ.Trẻ thích được nghe


nhiều lần một câu chuyện. Như vậy có nghĩa trẻ không chỉ cần thông tin, mà mỗi
lần kể người kể có bổ sung, có sáng tạo trẻ tìm thấy những điều mới, trẻ được sống
trong không khí của truyện, đặc biệt là môi trường cổ tích. Rõ ràng nhu cầu sáng
tạo phát sinh từ phía trẻ. Bạn đọc nhỏ tuổi này tác động đến sự hoàn chỉnh văn bản
kể. Ngay ở thời điểm này thông qua vai trò trung gian của cô giáo thấy rõ mối
quan hệ giữa tác giả- tác phẩm – bạn đọc nhỏ tuổi. phương pháp này đòi hỏi cao
hướng vào việc giao tiếp giữa cô và trẻ. Cô phải là nhà sư phạm, là nghệ sĩ, biết kết
hợp chất giọng với hình thể và các hình thức nghệ thuật khác để trình bày tác phẩm
sáng tạo.
2 Trao đổi gợi ý.
Nhằm kích thích hoạt động nhận thức của trẻ, phương pháp đòi hỏi phải lôi
cuốn trẻ, bộc lộ suy nghĩ cảm nhận riêng của mình, nói khác đi là khêu gơi để trẻ
bộc lộ cảm thụ của cá nhân tự do, hồn nhiên. Cần có một hệ thống câu hỏi thông
minh và khéo léo để cuốn hút trẻ tranh luận. Muốn có câu hỏi hay, cô giáo phải
hiểu sâu sắc tác phẩm, mục đích yêu cầu của tiết học. Bie6linxki nói " người đem
tác phẩm văn học đến cho người khác, trước hết phải là người có cảm xúc và tin
vào nghệ thuật" ( tin vào điều mình muốn bắt) ở đây sự giao tiếp giữa cô và trẻ cần
cỡi mở, tự nhiên như một cuộc trò chuyện có định hướng