Biện pháp dạy học phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập môn toán

A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
* Lý do viết sáng kiến:
Môn toán là một môn học chiếm một vị trí rất quan trọng và then chốt trong
nội dung chương trình các môn học bậc tiểu học .Các kiến thức kĩ năng của môn
toán ở tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống của người lao động, rất cần thiết
để học các môn học khác ở tiểu học và các lớp trên. Môn toán giúp học sinh nhận
biết các mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực
.Nhờ đó mà học sinh có phương pháp nhận thức một số mặt của thế giới xung
quanh và biết cách hoạt động có hiệu quả trong đời sống. Môn toán góp phần rất
quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận,
phương pháp giải quyết vấn đề .Nó góp phần phát triển trí thông minh, cách suy
nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo, nó đóng góp vào việc hình thành các phẩm chất
cần thiết và quan trọng của người lao động như: cần cù, cẩn thận , có ý chí vượt
khó khăn, làm việc có kế hoạch, có nề nếp và tác phong khoa học.
Trong dạy học Toán ở phổ thông nói chung, ở tiểu học nói riêng thì môn Toán
lớp 4 có vị trí vô cùng quan trọng, khi học Toán học sinh phải tư duy một cách tích
cực và linh hoạt huy động tích hợp các kiến thức và khả năng đã có vào tình huống
khác nhau. Vì vậy có thể coi việc học Toán là một trong những biểu hiện năng
động nhất của hành động trí tuệ học sinh, cũng qua việc dạy học Toán giáo viên
giúp học sinh từng bước phát triển năng lực tư duy, rèn luyện phương pháp và kỹ
năng suy luận lôgic, khêu gợi và tập dượt khả năng quan sát, phỏng đoán, tìm tòi.
Có thể nói : Dạy học toán không chỉ dạy tri thức và kỹ năng, mà còn hình thành và
phát triển ở học sinh phương pháp năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề.
Vậy làm thế nào để mỗi giờ học Toán đều diễn ra thật sôi nổi, có kết quả mà
tất cả học sinh háo hức mong đợi, hào hứng tham gia học tập và hiểu bài? Làm thế
nào để phát huy được tính ham hỏi và gây được hứng thú cho học sinh trong mỗi
giờ học, làm sao mỗi giờ học tạo ra nhiều cơ hội để thầy trò được rút ra những điều
cần học, cần biết, rèn kĩ năng, kĩ xảo trong học Toán.
Xuất phát từ thực trạng trên và xuất phát từ việc đổi mới phương pháp dạy

việc học toán trong cuộc sống sau này. Chính vì vậy, người giáo viên cần biết phát
huy tính tích cực, trí thông minh của học sinh thông qua giờ học toán
Chương trình môn toán tiểu học đã có những đổi mới đó là tăng cường thực
hành và ứng dụng kiến thức mới nhằm giúp học sinh học tập tích cực, linh hoạt,
sáng tạo theo năng lực của học sinh. Để đạt được mục tiêu chương trình đề ra,
trước hết giáo viên phải nắm vững mục tiêu, nội dung, khả năng có thể khai thác
trong từng bài. Điều quan trọng là giáo viên phải xây dựng những phương pháp huy
động tính tích cực của học sinh trong hoạt động học để các em nắm chắc và vận
dụng thành thạo các nội dung trong từng bài, góp phần phát triển năng lực tư duy
và năng lực thực hành của học sinh.
Hoàng Thị Đào - Giáo viên trường Tiểu học Tân Bình- Như Xuân

2


Biện pháp dạy học phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập môn toán

II. Thực trạng của dạy học môn toán ở trường Tiểu học Tân Bình.
1. Về phía giáo viên:
Phần đa giáo viên nhiệt tình, quan tâm đến chất lượng học sinh lớp mình chủ
nhiệm. Có đổi mới phương pháp và hình thức dạy học phù hợp với đặc trưng môn
học. Giáo viên giành thời gian cho sinh được luyện tập thực hành nhiều hơn song
bên cạnh đó còn một số hạn chế sau:
- Việc sử dụng đồ dùng dạy học trực quan, tranh ảnh, SGK còn hạn chế, chưa
khai thác hết tác dụng của đồ dùng dạy học, sử dụng chưa đúng lúc đúng chỗ.
- Chưa sử lý hết các tình huống trong tiết dạy, việc tổ chức các hoạt động còn
mang tính hình thức.
-Hệ thống câu hỏi gợi mở, dẫn dắt chưa lôgic, chưa phù hợp cho từng đối
tượng chưa khắc sâu kiến thức trọng tâm. Các kiến thức liên quan đến bài giảng
chưa biết sử dụng bài trước để giới thiệu dẫn dắt lôi cuốn học sinh một cách hấp

nhiệm vụ của mình, chưa chịu khó, tích cực tư duy suy nghĩ tìm tòi cho mình
những phương pháp học đúng để biến tri thức của thầy thành của mình. Cho nên
sau khi học xong bài, các em chưa nắm được lượng kiến thức thầy giảng, rất nhanh
quên và kỹ năng tính toán chưa nhanh. Ví dụ: Khi học xong các cách giải toán về
phân số các em làm rất lộn xộn: cộng hai phân số cùng mẫu số cũng quy đồng rồi
cộng tử số, có khi nhân phân số các em cũng quy đồng…mặc dù khi học xong bài
mới, ở lớp các em vân dụng làm bài rất tốt, nhưng khi làm luyện tập chung lại lộn
xộn. Tinh thần hợp tác học tập chưa cao nhiều em còn chưa tự tin, học thụ động.
Qua khảo sát chất lượng môn Toán lớp 4B của trường Tiểu học Tân Bình vào
đầu tháng 9 năm 2012, bằng đề của tổ khối chuyên môn tôi thu được kết quả như
sau:
Lớp
4B

Số HS
20

Giỏi
1= 5%

Khá
4 = 20 %

TB
11 = 55 %

Yếu
4 = 20%

III. Các giải pháp tổ chức thực hiện dạy học môn toán.

nhằm cung cấp cho các em học sinh những yêu cầu cơ bản nhất mà chương trình
đặt ra. Bằng hình ảnh trực quan sinh động và phương pháp sư phạm của giáo viên,
các em dần dần nắm chắc kiến thức, rèn luyện các kĩ năng,.... Việc nắm chắc kiến
thức phụ thuộc rất nhiều vào nhận thức ban đầu của học sinh. Giáo viên cần xuất
phát từ những vấn đề rất cụ thể, chi tiết; học sinh phải nắm được bản chất của vấn
đề, các em phải có nền kiến thức đại trà vững chắc rồi mới đến ngọn là giải quyết
các bài toán ở mức độ cao hơn. Để làm được điều đó giáo viên cần:
Tổ chức tốt các hoạt động học tập trong các tiết học để học sinh giải quyết tốt
các bài tập trong sách giáo khoa. Học sinh phải hiểu sâu sắc vấn đề ,nắm chắc kiến
thức và vận dụng tốt vào thực hành.
Thời lượng dành cho thực hành, luyện tập trong mỗi tiết học chiếm từ 60%
-70%, nên ta cần tận dụng đặc điểm này để tăng cường thực hành, giúp học sinh
hình thành và phát triển các kĩ năng toán học, giải quyết về cơ bản các nhiệm vụ
thực hành ngay trong các tiết toán tại lớp.
Giáo viên cần giúp học sinh nắm chắc, thuộc lòng các quy tắc, các công thức
tính mà sách giáo khoa đã cung cấp. Có kĩ năng vận dụng công thức, quy tắc vào
giải quyết các bài toán trong sách giáo khoa phần thực hành.
Hoàng Thị Đào - Giáo viên trường Tiểu học Tân Bình- Như Xuân

5


Biện pháp dạy học phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập môn toán

Giáo viên nên chuyển nội dung từng tiết dạy học toán thành các phiếu học tập
hay phiếu thực hành ( nếu có điều kiện) để phát huy tính chủ động và sáng tạo của
học sinh, nêu cao hiệu quả và tăng năng suất học tập. Trong quá trình biên soạn các
phiếu học tập, giáo viên nên tích hợp nhiều nội dung giáo dục gắn với thực tế và
gần gũi thu hút được hứng thú của học sinh, có thể thiết kế các bài tập dưới dạng
bài tập trắc nghiệm, các trò chơi hay câu đố vui toán học mà không làm biến dạng

Biện pháp dạy học phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập môn toán

* Các bước cụ thể:
Bước 1: Làm nảy sinh nhu cầu nhận thức của học sinh ( làm xuất hiện vấn đề
và tạo cho học sinh có nhu cầu tìm hiểu vấn đề đó)
Bước 2: Tổ chức các hoạt động học tập (theo cá nhân, theo nhóm hay cả lớp)
Bước 3: Hướng dẫn học sinh trình bày ý kiến trước nhóm, trước lớp.
Bước 4: Hướng dẫn học sinh nhận xét, đánh giá,bổ sung.
Bước 5: Giáo viên hệ thống, kết luận vấn đề, hướng dẫn học sinh trình bày
(GV chốt lại các vấn đề quan trọng)
Bước 6: Tổ chức cho học sinh luyện tập, thực hành, rèn các kĩ năng.
* Lưu ý: Để triển khai các bước trên một cách có hiệu quả cần có sự trợ giúp
của các phương tiện và đồ dùng dạy học, do đó trong quá trình tổ chức các họat
động học tập của học sinh, giáo viên cần sử dụng các đồ dùng dạy học sao cho phù
hợp và mang tính hiệu quả cao. Phương pháp dạy học ở tiểu học phải phát huy
được tính tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc
trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh và điều kiện của lớp học . Giáo viên
cần chủ động lựa chọn, vận dụng phối kết hợp các phương pháp dạy học để phát
huy hiệu quả cao nhất.
3. Vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng tích cực:
3.1 .Phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong phương pháp dạy học vấn
đáp trong hình thành tri thức mới.
Học sinh muốn tiếp thu tri thức mới cần có sự hướng dẫn của giáo viên bắng
một hệ thống câu hỏi phù hợp. Giáo viên tổ chức các hoạt động dạy học nhằm
chuyển giao ý đồ sư phạm của thầy thành nhiệm vụ học tập của trò.
Ví dụ trong bài: "Phép nhân phân số". Hình thành phép tính nhân của 2 phân
số

3
2

học sinh chịu khó suy nghĩ, vận dụng kiến thức đã học ( Cách cấu tạo phân số )
hoặc giáo viên hướng dẫn thì học sinh có thể thực hiện được. Ở đây, giáo viên
muốn học sinh thực hiện câu hỏi trên để dẫn đến cách tính
- Hãy phân tích
Ta có:

2
thành tổng của 4 phân số bằng nhau?
5

2
8
2
2
2
2
2× 4
=
=
=
+ + + .
5× 4
5
20 20 20 20 20

- Từ kết quả trên, hãy cho biết,
Ta có:

3
2

4×5
4
5
20

Kết luận: Ta nói tích của
Viết

3
2
x .
4
5

3
2
6
với
=
.
4
5
20

3
2
6
3× 2
×
=

băng
8

3
2
3+ 2
5
+ =
= .
8
8
8
8

Hoàng Thị Đào - Giáo viên trường Tiểu học Tân Bình- Như Xuân

9


Biện pháp dạy học phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập môn toán

Kết luận: Nêu được cách cộng hai phân số bằng cách lấy tử số cộng với nhau
và giữ nguyên mẫu số.
3.4. Giúp học sinh tham gia vào hoạt động thực hành, luyện tập theo khả năng
của mình:
- Cho các em làm các bài theo thứ tự trong sách giáo khoa, không bỏ bài nào,
kể cả bài dễ, bài khó.
- Không bắt học sinh chờ đợi nhau trong khi làm bài. Làm xong chuyển sang
bài tiếp theo.
- Học sinh này có thể làm nhiều bài hơn học sinh khác:

học đó là:
* Tính chất giao hoán của phép nhân.
* Tính chất kết hợp của phép nhân.
* Tính chất nhân một số với một tổng ( Hoặc một tổng nhân với một số ).
* Tính chất nhân một hiệu với một số ( Hoặc một số nhân với một hiệu ).
Học sinh phải vận dụng nhanh các tính chất này vào giải toán: Khi nào vận
dụng tính chất này, khi nào vận dụng tính chất kia:
Ví dụ: 2 × 10 + 10 × 5 = 10 × ( 2 + 5 ) = 10 × 7 = 70 ( Áp dụng tính chất
nhân một số với một tổng )
4. Thực hiện tốt khâu kiểm tra đánh giá học sinh:
Tích cực đổi mới kiểm tra đánh giá đó là đánh giá chất lượng dạy của thầy và
đánh giá chất lượng học của học sinh. Đánh giá thực chất sẽ tạo động lực nâng cao
chất lượng dạy và học. Những yêu cầu và nội dung kiểm tra phải bám sát quá trình
học tập, bám sát mục tiêu môn học, chuẩn kiến thức kỹ năng, có sự phân hoá theo
từng đối tượng học sinh. Kiểm tra đánh giá phải đảm bảo chính xác và khách quan,
Hoàng Thị Đào - Giáo viên trường Tiểu học Tân Bình- Như Xuân

10


Biện pháp dạy học phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập môn toán

tôn trọng kết quả của học sinh, động viên biểu dương học sinh kịp thời, nhắc nhở
phê bình khéo léo tránh cho các em mặc cảm, chán nãn.
Đánh giá học sinh là một khâu rất quan trọng nhằm: Nắm được năng lực tiếp
thu bài của học sinh trong lớp để đặt ra yêu cầu học tập đối với từng học sinh : yêu
cầu cao hơn đối với học sinh giỏi, yêu cầu ở mức độ cơ bản đối với học sinh trung
bình và yếu. Thu thập thông tin phản hồi về cách dạy của giáo viên để điều chỉnh
sao cho phù hợp, bổ khuyết những điểm yếu của học sinh. dụng đúng lúc, đúng
chỗ.

ham thích học toán, làm bài, học bài đầy đủ . học sinh dần dần chiếm lĩnh kiến thức
mới và giải quyết các vấn đề gần gũi với đời sống. Chất lượng học tập của các em
nâng lên rõ rệt, tỷ lệ học sinh khá giỏi tăng lên, học sinh yếu kém không còn. Sự
tiến bộ của các em được so sánh với kết quả các lần kiểm tra như sau::
Kết quả
KSđầu năm
KTĐK lần 1
KTĐK lần 2
KTĐK lần 3

Số HS
20
20
20
20

Giỏi
1= 5%
2= 10%
2= 10 %
3 = 15 %

Khá
4 = 20 %
5= 25%
8 = 40 %
8 = 40 %

TB
11 = 55 %

gọn rõ ràng dễ hiểu. Lựa chọn phương pháp dạy học, có hiểu quả. Sử dụng tối đa
Hoàng Thị Đào - Giáo viên trường Tiểu học Tân Bình- Như Xuân

12


Biện pháp dạy học phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập môn toán

đồ dùng dạy học và có hiệu quả trong từng tiết dạy, trong từng môn học. Khi đứng
lớp phải bình tĩnh, tự tin, tác phong nhanh nhẹn, ngôn ngữ truyền đạt rõ ràng để
làm sao hướng dẫn học sinh cho hiểu nội dung bài một cách dễ dàng, đồng thời
khai thác nội dung để phát huy tính sáng tạo của học sinh khá, giỏi.
Xây dựng tốt nề nếp học toán cho học sinh, luôn động viên khuyến khích học
sinh trong các hoạt động học tập, luôn quan tâm đến mọi đối tượng học sinh. Căn
cứ vào đặc điểm lớp học để lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp. Giáo viên
cần gần gũi với học sinh hơn nữa và có sự linh hoạt trong cách tổ chức các PPDH,
giúp học sinh mạnh dạn tự tin bộc lộ ý kiến,quan điểm của mình, giúp các em tự
giác biết cách làm bài Toán một cách khoa học, chính xác, sửa chữa những điểm
yếu, điểm sai. Mỗi giáo viên đều có nghệ thuật riêng của mình trong giảng dạy để
tạo sự lôi cuốn hấp dẫn học sinh.
Cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa ba môi trường giáo dục: gia đình, nhà trường
và xã hội.
Trên đây là một số kinh nghiệm tôi đã vận dụng trong dạy học môn toán tại
trường Tiểu học Tân Bình, mong quí đồng nghiệp góp ý, bổ sung thêm cho tốt hơn,
tôi chân thành cảm ơn.
Xác nhận của thủ trưởng đơn vị

Tân Bình, ngày 10 tháng 4 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung


4

Các biện pháp thực hiện.

5

Hướng dẫn học sinh thực hiện có hiệu quả chương trình và SGK
Toán 4.
Sử dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Toán.

5

Vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng tích cực.

7

Thực hiện tốt khâu kiểm tra, đánh giá học sinh.

10

Kết quả thực hiện

11

KẾT LUẬN.

6

12