Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

A. MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
1. Thực trạng của vấn đề.
a. Về phía học sinh:
- Đây là một môn học bắt buộc mà các em đã được làm quen từ tiểu học.
Song việc đọc và nghiên cứu tài liệu tham khảo còn ít, thậm chí học sinh không
có sách giáo khoa môn thể dục, phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên. Vì vậy mà
khả năng tư duy trong tập luyện các động tác còn hạn chế.
- Nhiều học sinh chưa hiểu rõ về mục tiêu của môn học cũng như kĩ thuật
của từng động tác nên việc giảng dạy còn gặp nhiều khó khăn. Nhất là đối với
các em học sinh lớp 6 mới tuyển vào, các em còn rất hiếu động mải chơi chưa
tập trung nhiều, nhận thức còn chậm.
Đối với học sinh THCS là lứa tuổi đang phát triển, các em rất ngại tập
luyện va chạm và tiếp xúc… Mà thời gian các em dành cho môn học còn quá ít
chỉ trong phạm vi một tiết học nên việc hình thành kĩ thuật động tác đạt kết quả
chưa cao.
b. Về phía giáo viên:
- Đa phần các giáo viên gặp nhiều khó khăn trong công tác giảng dạy.
Học sinh không có sách giáo khoa, phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên nên việc
truyền thụ kiến thức còn hạn chế, kết quả học tập chưa cao.
- Bên cạnh đó vẫn còn một số giáo viên chưa thật sự tâm huyết với nghề
(do nhiều nguyên nhân khác nhau). Một số giáo viên do trình độ chuyên môn
còn hạn chế chưa biết vận dụng các phương pháp trong giờ dạy để đạt hiệu quả
cao.
- Một số trường THCS giáo viên vẫn còn dạy chéo môn. Đặc biệt là tại
các trường tiểu học không có giáo viên chuyên thể dục nên học sinh chưa được
uốn nắn, tác phong chưa đúng với đặc thù của bộ môn. Vì vậy ngay từ tiểu học
các em chưa xác định được phương pháp học tập và rèn luyện có hiệu quả.
- Cũng giống như nhiều bộ môn khoa học khác, bộ môn thể dục đòi hỏi

nhiều học sinh có thể không thực hiện được động tác, giờ học đó chắc chắn
không thể đạt được hiệu quả cao.
3. Phạm vi nghiên cứu.
Sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã nghiên cứu và áp dụng vào giảng dạy
lớp 6 từ năm học 2012 – 2013 cho đến nay.

3


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

II. Phương pháp tiến hành.
1. Cơ sở lí luận:
- Sức khỏe và trí tuệ là hai thứ quý giá nhất và là tài sản vô giá của mỗi
con người, mỗi gia đình và của toàn xã hội. Môn thể dục trong nhà trường cùng
các môn học khác có nhiệm vụ giáo dục và rèn luyện giúp mỗi học sinh trở
thành những con người phát triển toàn diện, có nếp sống lành mạnh, có sức khỏe
để học tập, lao động xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Môn thể dục ở trường THCS là một mắt xích quan trọng nối liền giữa
tiểu học và THPT. Việc dạy và học tốt môn thể dục ở trường THCS sẽ góp phần
quan trọng vào việc phát triển thể lực và trí tuệ cho học sinh, vì đây là giai đoạn
các em bước vào tuổi dậy thì có nhiều sự chuyển biến lớn trong sự phát triển cơ
thể. Để làm được điều này đòi hỏi cần có sự hội tụ các yếu tố cần thiết như: sân
tập, trang thiết bị luyện tập… và đặc biệt là giáo viên hướng dẫn, cách thức
hướng dẫn có tích chất quyết định.
- Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến
thực tiễn đây là quy luật chung của trí nhớ. Việc học tập ghi nhớ các kiến thức
môn thể dục cũng không nằm ngoài quy luật trên vì vậy sử dụng phương pháp
trực quan trong dạy môn học thể dục là một biện pháp sẽ đem lại hiệu quả cao.
2. Cơ sở thực tiễn:

thường xuyên trong những năm học 2012 - 2013 đến nay, hàng năm chỉnh sửa,
bổ sung và hoàn thiện, xin được giới thiệu với các bạn đồng nghiệp để cùng
tham khảo và áp dụng.

5


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

B. NỘI DUNG
I. Mục tiêu
SKKN giới thiệu phương pháp trực quan cho người dạy, người học trong
bộ môn thể dục qua bài thể dục phát triển chung bao gồm:
+ Sự cần thiết phải sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy bộ
môn thể dục.
+ Sử dụng phương pháp trực quan như thế nào để đạt được hiệu quả cao
trong bài thể dục phát triển chung.
II. Nội dung thực hiện
1. Sự cần thiết phải sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy
môn thể dục.
a) Trước hết chúng ta phải hiểu trực quan là gì?
- Trực quan là phần quan trọng nằm trong nhóm phương pháp giảng dạy
và làm mẫu. Đây là một trong nhiều phương pháp đặc thù cần thiết để giáo viên
áp dụng trong giảng dạy môn thể dục.
- Trực quan là những gì mà giáo viên đưa ra, học sinh phải trực tiếp tận
mắt nhìn thấy. Từ đó hiểu, hình dung và bắt chước để thực hiện luyện tập theo.
Vậy sử dụng trực quan trong bộ môn thể dục chính là :
+ Sử dụng tranh ảnh minh họa động tác .
+ Sử dụng video, băng hình mô phỏng kĩ thuật động tác hoặc một loạt cử
động được thực hiện liên tục để hoàn thiện một động tác nào đó.

tăng cường hoạt động, phát huy tính tích cực chủ động trong học tập bộ môn.
2. Sử dụng phương pháp trực quan như thế nào để đạt hiệu quả cao
trong bài thể dục phát triển chung.
2.1. Đối với trực quan là mô hình, tranh ảnh băng đĩa.
Ngay từ đầu năm học giáo viên có kế hoạch mượn, sử dụng đồ dùng cho
từng tháng, tuần tiết dạy…..
Việc chuẩn bị đồ dùng trực quan, cách sử dụng đồ dùng trực quan cần hết
sức chú ý, phải phù hợp với kiến thức kĩ năng cần truyền đạt cho học sinh, tránh
gây phản tác dụng.
* Tránh: Treo tranh ảnh ngay từ đầu giờ, việc này làm học sinh tò mò,
hiếu động bàn tán, mất trật tự không tập trung chú ý, nhất là với học sinh lớp 6.
* Nên: Sau khi giảng song từng phần, học sinh đã hiểu thì nên thu gọn tranh
ảnh… để học sinh tập trung, chú ý vào luyện tập đảm bảo mĩ quan giờ học.
2.2. Đối với động tác làm mẫu (thị phạm) của giáo viên:
7


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

- Động tác phải đúng, chính xác, dứt khoát, hoàn chỉnh… giúp học sinh
nắm bắt được những yếu lĩnh cơ bản kĩ thuật.
- Vì vậy người giáo viên phải nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lí của đối
tượng học sinh, dựa trên mức độ nhận thức của từng đối tượng mà lựa chọn
phương pháp trực quan thích hợp. Đối với học sinh lớp 6 các em còn nhỏ khả
năng tư duy trừu tượng chưa cao… chủ yếu phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên.
Trong các nội dung học đa phần giáo viên làm mẫu như thế nào thì học
sinh quan sát làm y mẫu.
2.3 Áp dụng trực quan với bài “Bài thể dục phát triển chung” trong
chương trình lớp 6.
- Bài này học trong 10 tiết theo phân phối chương trình.


Hoặc

+ Đội hình lần thứ hai

+ Đội hình lần thứ 3

+ Đội hình thứ 4
9


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

+ Đội hình thứ 5

- Mô phỏng dạy từng động tác bài thể dục phát triển chung lớp 6
+ Giáo viên cho học sinh quan sát tranh ảnh kết hợp với làm mẫu phân
tích giảng giải.
a) Động tác vươn thở

Nhịp 1: Chân trái bước sang ngang một bước rộng bằng vai hoặc hơn vai
một chút, đồng thời hai tay sang hai bên lên cao chếch hình chữ V, lòng bàn tay
hướng vào nhau. Vươn ngực, mặt hướng lên cao, hít sâu bằng mũi.
10


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

Nhịp 2: Đưa hai tay từ trên cao theo chiều lườn xuống thấp, bắt chéo hai cẳng
tay ở trước bụng. Đầu hơi cúi, hóp bụng và ngực. Thở mạnh ra bằng miệng.

động tác sai lên cho mọi người xem sau đó phân tích lại. Giáo viên làm lại động
tác đúng, tập lại nhịp 1, 5.
c) Động tác Ngực

Nhịp 1: Bước chân trái ra trước một bước, cả bàn chân chạm đất, trọng tâm
dồn vào chân trước. Chân phải chạm đất nửa bàn chân trên, đồng thời đưa hai tay ra
trước, đánh mạnh sang ngang, bàn tay ngửa, ngực ưỡn mặt hướng phía trước.
Nhịp 2: Đưa hai tay ra trước song song cao ngang vai, bàn tay sấp mắt
nhìn theo tay.
Nhịp 3: Đánh mạnh hai tay sang ngang, bàn tay ngửa, mặt hướng phía trước.
Nhịp 4: Về tư thế chuẩn bị.
Nhịp 5, 6, 7, 8: Như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổi chân.
+ Sai lầm thường mắc:
12


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

Nhịp 1, 3, 5, 7 đưa hai tay sang ngang cần đánh mạnh cho căng ngực,
nhưng một số học sinh thực hiện nhẹ nhàng như động tác tay.
+ Cách sửa:
Giáo viên nói rõ ý nghĩa động tác, tiến hành làm mẫu riêng ở nhịp đó rồi
kết hợp cả động tác.
d) Động tác chân

Nhịp 1: Kiễng hai gót chân, hai tay dang ngang, bàn tay sấp, mặt hướng
phía trước.
Nhịp 2: Hạ hai gót chạm đất, khuỵu gối hạ thấp trọng tâm (ở mức vừa
phải), thân thẳng, đồng thời hai đưa hai tay ra trước song song cao ngang ngực,
bàn tay sấp, mặt hướng phía trước, mắt nhìn theo tay.

không khuỵu gối. Giáo viên làm mẫu lại động tác, cho học sinh tập lại nhịp 1,5
và nhịp 2, 6.
14


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

g) Động tác vặn mình

Nhịp 1: Bước chân trái sang ngang rộng bằng vai, hai tay chống hông,
mặt hướng phía trước.
Nhịp 2: Vặn mình sang trái, đồng thời hai tay đưa ra trước – sang ngang –
đánh mạnh ra sau, ngực căng, bàn tay ngửa, mắt nhìn theo bàn tay trái. Hai chân
thẳng, không xoay bàn chân.
Nhịp 3: Về tư thế như nhịp 1.
Nhịp 4: Về tư thế chuẩn bị (TTCB)
Nhịp 5, 6, 7, 8: Như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổi chân và hướng vặn mình.
+ Những lỗi thường mắc:
Ở nhịp 2 và 6 không đưa tay ra trước rồi mới sang ngang. Khi vặn mình
xoay một hoặc hai bàn chân.
+ Cách sửa:
Tập động tác đưa tay ra trước sau đó sang ngang. Tập vặn mình sang phải,
trái một số lần. Tập lại động tác.
h) Động tác phối hợp

15


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6


+ Nhưng sai lầm thường mắc:
Khi thực hiện động tác với tốc chậm, sự phối hợp giữa chân và tay tốt.
Khi thực hiện với nhịp độ nhanh bị rối loạn động tác.
+ Cách sửa:
Tập riêng động tác bật nhảy một số lần. Tập bật nhảy phối hợp với tay với
nhịp độ chậm. Sau đó tăng dần. Tập lại hoàn thiện động tác.
k) Động tác điều hòa

17


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

Nhịp 1: Co gối chân trái lên cao một cách nhẹ nhàng, đồng thời hai tay
đưa sang hai bên lên cao ngang vai, bàn tay sấp, mắt nhìn phía trước. Hít vào
bằng mũi.
Nhịp 2: Về tư thế chuẩn bị, hai tay bắt chéo trước bụng, đầu hơi cúi (thở
ra bằng miệng).
Nhịp 3: Như nhịp 1, nhưng nâng chân phải lên cao (hít vào).
Nhịp 4: Về tư thế chuẩn bị (thở ra).
Nhịp 5, 6, 7, 8: Như nhịp 1, 2, 3, 4.
+ Những sai lầm thường mắc:
Thực hiện động tác với nhịp độ nhanh và không thở, không thả lỏng các khớp.
+ Cách sửa:
Giáo viên nói ý nghĩa động tác, nhắc học sinh chú ý thở và thả lỏng cơ,
khớp. Tập với tốc độ chậm.
Nhận xét: Vậy qua bài thể dục phát triển chung cho thấy nếu như giáo
viên không cho học sinh quan sát tranh ảnh, kết hợp làm mẫu từ hai đến ba lần
mà chỉ phân tích giảng giải không thì chưa đủ, học sinh sẽ không thực hiện được
chính xác động tác. Như vậy ta có thể thấy rằng trong quá trình giảng dạy đặc

trực quan trong giảng dạy như thế nào để đem lại hiệu quả cao nhất.
5. Kết quả thực hiện
- Sau khi tiến hành sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy bài
thể dục phát triển chung cho học sinh lớp 6 năm học 2012 – 2013 thu được kết
quả như sau:
- 100% học sinh đạt. Song tự tôi phân mức đạt thành 3 loại

19


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

+ Loại Giỏi, loại Khá và loại Trung bình trong đó loại giỏi chủ yếu lựa
chọn học sinh tập luyện cho bồi dưỡng đội tuyển học sinh cấp trường.
+ Loại Giỏi (9 – 10đ): Hoàn thiện kĩ thuật động tác phải chính xác, đẹp,
mạnh dạn, nhanh nhẹn.
+ Loại Khá (7 – 8đ): Thuộc bài thực hiện kĩ thuật động tác tương đối
chính xác nhưng chưa đẹp.
+ Loại Trung bình (5 - 6đ): Có 1- 2 động tác sai, các động tác còn lại
tương đối chính xác nhưng chưa đều, đẹp.
+ Kết quả cụ thể:
Lớp

Sĩ số

6A
6B

32
32

1. Bài học kinh nghiệm
* Quá trình giảng dạy theo phương pháp trực quan cho học sinh. Tôi đã
rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau:
20


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

- Khi hướng dẫn học sinh tập kĩ thuật động tác giáo viên nên đưa ra mức
độ động tác từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp.
- Giáo viên cần làm mẫu từ 2 đến 3 lần để học sinh quan sát, hình dung
động tác sau đó mới cho các em tập.
- Với các bài tập động tác được giao về nhà, giáo viên nên kiểm tra vào
buổi học hôm sau xem học sinh có ôn bài hay không.
- Sau mỗi nội dung học, giáo viên nên phân lớp thành 2 đến 3 nhóm ôn tập,
nam, nữ tập riêng; khá - giỏi, yếu - kém tập riêng để giáo viên có hướng phụ đạo.
2. Điều kiện áp dụng
SKKN này đọc dễ hiểu, dễ áp dụng rộng rãi được vào trong tất cả các giờ
dạy thể dục, phù hợp khi giảng dạy ở các lứa tuổi từ khối lớp 6 đến khối lớp 9.
Đặc biệt là hiện nay, thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy, triển khai
chương trình và sách giáo khoa mới của Bộ giáo dục thì SKKN này sẽ là một
phương pháp hữu hiệu nâng cao trình độ nhận thức, luyện tập phát triển thể chất
của học sinh, đồng thời góp phần cho công tác giáo dục thể chất ngày càng hoàn
thiện và đạt hiệu quả cao.
3. Đề xuất, kiến nghị
a) Cấp trường, phòng giáo dục
- Cần tăng cường mở các đợt hội thảo, chuyên đề để cán bộ giáo viên có
nhiều cơ hội gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm trong giảng dạy, trong công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi.
- Tổ chức hội giảng, dạy chuyên đề các giờ luyện tập, ôn tập để giáo viên

động tác làm mẫu … để phát huy tối đa khả năng của học sinh, hướng giờ học đi
đúng mục tiêu.
Qua phần trình bày SKKN, kết quả thực nghiệm của tôi, một lần nữa tôi
đã chứng minh cho các đồng chí thấy thành công bước đầu của SKKN mà tôi đã
đưa ra. Sự thành công nhiều hơn nữa đang chờ sự đóng góp ý kiến tham gia của
các đồng chí và các bạn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trên đây là SKKN của bản thân tôi viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Đại Hưng, ngày 10 tháng 11 năm 2015
Người viết
22


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Sách điền kinh và thể dục – NXB thể dục thể thao
- Lý luận và phương pháp giáo dục thể chất – Vụ giáo dục thể chất
- Tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy thể dục trong trường THCS – NXB Giáo dục
23


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6

- Sách giáo viên môn thể dục 6 – NXB giáo dục
- Một số tài liệu bồi dưỡng thường xuyên của phòng giáo dục Khoái Châu và sở
giáo dục Hưng Yên


II. Nội dung thực hiện.......................................................................................6
1. Sự cần thiết phải sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy môn
thể dục...........................................................................................................6
2. Sử dụng phương pháp trực quan như thế nào để đạt hiệu quả cao trong
bài thể dục phát triển chung...........................................................................7
3. Phạm vi áp dụng......................................................................................19
4. Hiệu quả...................................................................................................19
5. Kết quả thực hiện.....................................................................................19
C. KẾT LUẬN.....................................................................................................20
1. Bài học kinh nghiệm....................................................................................20
2. Điều kiện áp dụng........................................................................................21
3. Đề xuất, kiến nghị........................................................................................21
4. Kết luận chung............................................................................................22
MỤC LỤC...........................................................................................................24

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
TRƯỜNG THCS ĐẠI HƯNG
Tổng điểm:

Xếp loại:

TM. HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
CHỦ TỊCH - HIỆU TRƯỞNG

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
25


Sử dụng phương pháp trực quan trong “Bài thể dục phát triển chung” – Môn Thể dục 6