Trường THCS Tân Tiến

Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục

PHẦN I MỞ ĐẦU
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Về mặt lý luận.
Trong tình hình phát triển của nền kinh tế hiện nay, giáo dục nói chung, giáo
dục thể chất nói riêng rất được quan tâm, việc đào tạo con người toàn diện không chỉ
giới hạn ở sự phát triển trí tuệ mà còn đòi hỏi phát triển về thể chất. Đó chính là mục
tiêu của giáo dục thể chất trong trường học cũng như trong toàn xã hội. “Giáo dục
cho thế hệ trẻ là một phần cơ bản trong hệ thống giáo dục thể chất nhân dân, là một
mặt không thể thiếu để phát triển con người toàn diện. Mục tiêu của nền giáo dục
nước ta là đào tạo những chủ nhân tương lai của đất nước, có phẩm chất về trí tuệ,
cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”. Vì thế ngày
27/03/1946 Bác Hồ đã kêu gọi toàn dân tập thể dục. Người nói “ giữ gìn dân chủ xây
dựng nước nhà gây đời sống mới việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công. Mỗi
người dân yếu ớt là làm cho cả nước yếu ớt một phần. Mỗi người dân khoẻ mạnh tức
đã góp phần cho cả nước khoẻ mạnh”.
Về mặt thực tiễn.
Thể thao tự chọn là những môn học mà các em ưa thích do đó cần có một
phương pháp tập luyện phù hợp, dụng cụ tập luyện đầy đủ, sân bãi phù hợp, nhất là
phải phát huy tốâi đa năng khiếu của các em, tạo cho các em hứng thú với môn học
của mình.
Bên cạnh đó các em học sinh THCS chính là những con người tương lai của đất
nước. Trong quá trình đào tạo đòi hỏi học sinh phải nắm vững nguyên lý kỹ thuật của
từng động tác, từng môn học. Với môn thể thao tự chọn có nhiều nội dung phong
Trang 1


Trường THCS Tân Tiến


Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục

Mục đích nghiên cứu của đề tài này nhằm xây dựng được kế hoạch tổ chức tập
luyện các môn thể thao tự chọn và tạo cơ sở để tuyển chọn được VĐV qua quá trình
áp dụng các môn học khác nhau. Đặc biệt là khơi dậy được sự yêu thích tập luyện
thể thao của học sinh. Góp phần làm phong phú hơn trong quá trình dạy học.
Kế hoạch nghiên cứu được thực hiện trong năm học 2007 -2008 gồm 3 giai
đoạn.
Nghiên cứu các tài liệu có liên quan, tổng hợp, phân tích, lựa chọn các môn
thể thao tự chọn và các bài tập bổ trợ dẫn dắt, các bài tập nâng cao phù hợp với đặc
điểm tâm sinh lý học sinh THCS.
Ứng dụng tính hiệu quả của các môn thể thao trên vào thực tế giảng dạy đối
với học sinh toàn khối 9 của trường thông qua môn học tự chọn được áp dụng từ học
kỳ II ( tuần 19 đến tuần 31).
Kiểm tra đánh giá hoàn thành đề tài và so sánh kết quả với những năm học
trước đó bằng số liệu, viết báo cáo và bảo vệ trước hội đồng khoa học nhà trường.

Trang 3


Trường THCS Tân Tiến

Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục

PHẦN II NỘI DUNG
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1.


em tiếp thu cái mới nhanh hơn nhưng chóng chán, chóng quên và các em dễ bò môi
trường bên ngoài tác động vào sự phối hợp động tác, tuy nhiên thực hiện động tác
còn cứng, vụng về nhưng khi hoàn thành thì trở nên tự kiêu, tự mãn trái lại dù chỉ
thất bại tạm thời cũng trở nên mất tự tin rụt rè bất mãn, chính điều đó sẽ gây nên
khó khăn hơn trong công tác huấn luyện thể dục thể thao lâu dài thường xuyên. Vì
vậy khi tiến hành công tác giáo dục thể chất cho lứa tuổi này cần nhắc nhở chỉ bảo
động viên cho các em hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trong quá trình huấn luyện thể thao
đối với lứa tuổi thanh thiếu niên không chỉ cần quán triệt đặc điểm sinh lý lứa tuổi và
các đặc điểm tâm lý cũng đóng một vai trò không kém phần quan trọng.
Thời kỳ này bộ xương của các em lớn nhanh một cách đột ngột cả về chiều dài
lẫn bề dày, chủ yếu phát triển ở xương tay, xương chân, nhưng xương ngón tay,
xương ngón chân lại phát triển chậm, đàn tính của xương giảm độ giãn của cơ tăng
do hàm lượng Magê, Phôtfo, Can xi trong xương tăng, xuất hiện sự cốt hoá ở các bộ
phận của xương như: Mặt, cột xương sống, các tổ chức sụn được thay thế bằng các
mô xương cùng với sự phát triển về chiều dài cột sống thì khả năng biến đổi của cột
sống tăng lên và có xu hướng cong vẹo vì thế ở lứa tuổi này các em không mập béo
mà cao gầy thiếu cân đối các em có vẽ lóng ngóng vụng về không khéo léo, khi làm
việc thiếu thận trọng hay làm đổ vỡ ….. điều đó thường gây cho các em một biểu hiện
tâm lý khó chòu, các em ý thức được sự lóng ngóng vụng về của mình còn cố che dấu
Trang 5


Trường THCS Tân Tiến

Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục

nó bằng điệu bộ không tự nhiên, cầu kỳ, ra vẽ mạnh bạo, can đảm để người khác
không chú ý đến vẽ bề ngoài của mình. Chỉ một sự mỉa mai, chế diễu nhẹ nhàng về
hình thể, tư thế đi đứng của các em cũng sẽ gây cho các em sự phản ứng mạnh mẽ.
Hệ cơ phát triển với tốc độ nhanh nhưng chậm lớn hơn so với hệ xương, khối

2.

Thực Trạng vấn đề nghiên cứu.
Trong quá trình trực tiếp giảng dạy môn giáo dục thể chất cho học sinh của

trường trong những năm qua, bản thân tôi cũng như đồng nghiệp của tôi khi giảng
dạy đến phần thể thao tự chọn theo phân phối chương trình, đang còn mang tính áp
đặt cho học sinh học, môn nào tuỳ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất cũng như năng
lực của giáo viên, mà còn chưa chú ý đến vấn đề đa số học sinh thích học môn nào,
môn thể thao nào phù hợp với các em, có một số em thích học cầu lông, một số em
thích học bóng chuyền.. tuỳ vào số lượng yêu thích của toàn khối, sau đó tôi quyết
đònh cho học sinh học môn thể thao nào. Nhưng khi giảng dạy chỉ 1/3 trong số đó
yêu thích, số còn lại bò ép buộc để học theo bạn, do đó kết quả đem lại chưa cao.
Mặt khác nếu đưa 3 -4 môn thể thao tự chọn cùng một lúc trong một tiết dạy thì
chắc chắn rằng khó có thể truyền đạt được kỹ thuật cho từng môn, bố trí đội hình tập
luyện, quan sát sửa sai cho học sinh, dụng cụ tập luyện, giáo án soạn theo nội dung
nào? đây là một điều rất khó đối với giáo viên trực tiếp giảng dạy chương trình thể
thao tự chọn, còn về phía học sinh thì chưa quan tâm đến chất lượng cũng như chưa
phát hiện được năng khiếu sở trường của đa số học sinh. Nên khi kết thúc chương
trình học chỉ 50-60% học sinh nắm được nội dung cũng như yếu lónh kỹ thuật của
giáo viên đặt ra. Đối với môn thể thao tự chọn, học môn thể thao nào ở lớp 6 thì lên
lớp 7 được học lại nhằm nâng cao hơn, nhưng vì do thay đổi giáo viên giảng dạy nên
có thể ở lớp 6 các em được học đá cầu nhưng lên lớp 7 các em lại được học bóng
Trang 7


Trường THCS Tân Tiến

Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục




Trường THCS Tân Tiến

Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục

thông qua phiếu đăng ký môn học và tôi tiến hành chia tất cả học sinh toàn khối
thành 6 lớp, các em sẽ được học các nội dung khác nhau tuỳ vào năng lực của bản
thân cũng như sự yêu thích của mỗi em. Phiếu đăng ký môn thể thao tự chọn mà tôi
đã chọn lọc 5 -6 môn trong đó có các môn: (Bóng đá- Bón chuyền – Đá cầu – Cầu
lông – Cờ vua - Điền kinh). Gửi cho học sinh thông qua giáo viên chủ nhiệm để các
em đăng ký, có xác nhận của giáo viên chủ nhiệm lớp. Khi các em chọn chỉ chọn
một môn mà phù hợp nhất với năng lực của các em, sau đó thu phiếu và tổng hợp lại
chọn lọc chia toàn khối thành 6 lớp. Danh sách học sinh tập luyện được xếp theo @
B và có xác nhận của ban giám hiệu, gửi cho tất cả các lớp đặc biệt là giáo viên chủ
nhiệm để theo giỏi só số từng tuần, báo cáo kòp thời nếu có học sinh nghỉ học không
có lý do.
Khi lên kế hoạch thực hiện cần phải tuân theo các trình tự sau:
* Giai đoạn chuẩn bò.
• Cần phải nghiên cứu nắm vững phương hướng nhiệm vụ của kế hoạch của
trường, phòng giáo dục, sở giáo dục và phương hướng chung của ngành thể
thao.
• Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch của năm học trước.
• Nghiên cứu các điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện kế hoạch về cơ sở vật
chất, đội ngũ giáo viên đảm nhận.
• Dự kiến số lần kiểm tra kế hoạch. Trong đó có số lần kiểm tra của ban giám
hiệu và chuyên môn phòng.
* Giai đoạn xây dựng kế hoạch.
Trang 9


soạn ra ngoài về phần nội dung buổi học, phương pháp thực hiện, số lần…Thông qua
Trang 10


Trường THCS Tân Tiến

Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục

trình độ tiếp thu của học sinh và kẹp vào giáo án. Nhưng điều quan trọng nhất phải
bảm bảo trọng tâm của bài học, phương pháp thực hiện, dụng cụ tập luyện đủ cho 5
môn.(nội dung chương trình 5 môn ở bảng phụ lục 2).


Nội dung chương trình của các môn thể thao tự chọn phải xây dựng cho thật phù
hợp với đối tượng của hs, không yêu cầu cao quá đối với hs có thể chất trung
bình cũng như bài tập không đơn điệu quá đối với những em có thể chất tốt.



Phải đặc biệt chú ý đến một số em còn yếu (năng khiếu) để có bài tập bổ trợ
dẵn dắt bằng cách cho tập chậm , lựa chọn bài tập theo phương pháp phân chia
từng giai đoạn, sau khi đã có kỹ năng giáo viên mới cho tập hoàn chỉnh. Ví du:ï
Bài tập chuyền bóng cao tay. Đối với những em tiếp thu chậm tôi cho tập một số
bài tập bổ trợ để dẫn dắt như: Tập tư thế cơ bản về di chuyển, hình tay, điểm tiếp
xúc bóng , giai đoạn đón bóng, giai đoạn tiếp xúc bóng (hoãn sung), gian đoạn
chuyền bóng (dùng lực) bằng những bài tập không bóng theo tín hiệu từng giai
đoạn, sau khi hs thực hiện các giai đoạn tương đối chính xác mới chuyển nội dung
bài tập bằng cách hoàn chỉnh với bóng. Nhưng tập trên 1 đường thẳng.



Cầu lông 1 lớp, tổng số 31/21 nữ

•

Điền kinh 1 lớp, tổng số 31/19 nữ

3.1. 3. Phương pháp thực hiện giảng dạy môn thể thao tự chọn khối 9.
Sau khi đã lên được kế hoạch cũng như nội dung tập luyện bằng cách phân
chia các lớp học như trên. Tôi chọn những học sinh tiêu biểu nhất của từng môn học
làm cán sự lớp có danh sách cụ thể trình giáo viên chủ nhiệm của 6 lớp và ban giám
hiệu. Thời khoá biểu và danh sách học sinh học được dán vào bảng thông báo của
nhà trường.
Học theo thời khoá biểu của nhà trường ( học chéo buổi 2 tiết/ tuần ). Luyện
tập từ tuần 19 đầu học kỳ II đến tuần 31 ( 12 tuần). Nhưng 1 tiết học tôi vẫn cho học
sinh tập luyện chương trình phần cứng theo phân phối chương trình, có nghóa là phần
cơ bản tập từ 14 -16 phút cho môn thể thao học sinh chọn. 14 -16 phút theo nội dung
học phân phối chương trình (nhảy cao). Về phương pháp tôi áp dụng theo phương
pháp phân nhóm quay vòng. Như ví dụ bài tập chuyền bóng trên tôi chia ra 2 nhóm
Tốt (nhóm 1) và đạt yêu cầu(nhóm 2). Bố trí đội hình tập luyện riêng. Đối với
những em thực hiện tốt tôi hướng dẫn kỹ thuật nâng cao bằng các bài tập phối hợp
trên, đội hình tập luyện riêng. Những em đạt yêu cầøu tôi bố trí bài tập bổ trợ để dẫn
dắt, đội hình tập luyện riêng. Những em này tôi phải đặc biệt chú ý về kỹ thuật từng

Trang 12


Trường THCS Tân Tiến

Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục


các môn học bắt buộc. ( Thực hiện từ tuần 19 đến tuần 31)

•

Ngày thứ 5: Học đá cầu 2 tiết và cầu lông 2 tiết và theo phân phối chương trình
các môn học bắt buộc. ( Thực hiện từ tuần 19 đến tuần 31)

•

Ngày thứ 7: Giáo viên cho những em có năng khiếu và có ý thức tự giác học
ngoại khoá nâng cao như tổ chức thi đấu, hướng dẫn luật, trọng tài, để các em thi
với nhau. ( Thực hiện từ đầu tháng 10 – đến tháng 2) chuẩn bò cho hội khoẻ phù
đổng các cấp.

3.1.4. So sánh kết quả đạt được sau 1 năm ứng dụng kinh nghiệm vào thực tiễn
giảng chương trình thể thao tự chọn chính khoá đối với khối 9 năm học 2007
Trang 13


Trường THCS Tân Tiến

Sáng kiến kinh nghiệm: Môn thể dục

-2008 với kết quả của năm học trước đó chưa áp dụng kinh nghiệm trên vào
giảng day.
Năm học 2007 -2008 tôi đã ứng dụng kinh nghiệm trên vào thực tế giảng dạy
cho học sinh khối 9 của trường gồm 5 môn: Bóng đá – Bóng chuyền – Đá cầu – Cầu
lông – Điền kinh cho 6 lớp 9 theo kế hoạch, nội dung và phương pháp thực hiện trên
đã có bảng số liệu cụ thể ở bảng 1. Thông qua kiểm tra kết thúc chương trình.


Bóng đá
0
7
Cầu lông 31
29
0
8
Đá cầu
0
5
Điền kinh 31
189
3
37
Tổng
cộng
Từ kết quả trên để kiểm chứng việc lựa chọn

13
17
7
10
64

14
7
14
16
85


Sl
%
Sl
%
Sl
%
16
59
75
36

Từ kết quả số liệu ở bảng 1 và bảng 2 cho thấy đểm kết thúc học phần môn tự
chọn được nâng cao hơn cả về số lượng lẫn chất đặc biệt là số học sinh yếu giảm đi
rõ rệt, học sinh xuất sắc tăng đáng kế so với năm học trước đó. Từ kết quả trên cho
phép tôi rút ra bài học sau kinh nghiệm sau khi giảng dạy đến chương trình thể thao
tự chọn.


Nội dung chương trình của các môn thể thao tự chọn phải xây dựng cho thật phù
hợp với đối tượng của hs, không yêu cầu cao quá đối với hs có thể chất trung
bình cũng như bài tập không đơn điệu quá đối với những em có thể chất tốt.
Trong đó đặc biệt chú ý đến một số em còn yếu (năng khiếu) để có bài tập bổ
trợ dẵn dắt riêng. Chú ý đến những em có năng khiếu các bài tập dành cho
những học sinh này phải mang tính sinh động, hấp dẫn để lôi cuốn các em.



Phương pháp sử dụng dạy học giáo viên nên chọn phương pháp phân nhóm quay
vòng. Những học sinh yếu thì cho tập riêng các bài tập dễ hơn và chậm hơn so
với các em có năng khiếu.

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Kết Luận
Qua kết quả trên cho phép tôi đưa ra một số kết luận như sau.
1.

Thông qua việc áp dụng kinh nghiệm trên, đã làm rõ được vấn đề mà lâu nay
giáo viên trực tiếp giảng dạy môn giáo dục thể chất như tôi cũng như đồng
nghiệp của tôi, đang còn lúng túng trong việc lựa chọn môn học tự chọn cho tất
cả học sinh của khối mình phụ trách.

2.

Xây dựng được kế hoạch, nội dung chương trình, phương pháp thực hiện để
giảng dạy 5 môn thể thao tự chọn cho học sinh tập luyện cùng 1 khối.

3.

Từ kết quả trên đã tìm ra được đội tuyển cho trường cũng như huấn luyện các
môn thể thao nằm trong chương trình hội khoẻ phù đổng các cấp đạt một số
thành tích nhất đònh. Phong trào tập luyện thể thao thường xuyên trong học sinh
được tăng cả về số lượng lẫn chất lượng.
Khuyến nghò

1.

Có thể ứng dụng kinh nghiệm trên cho tất cả các khối lớp của trường nhất là
các khối đầu cấp.

2.