đại học quốc gia hà nội
khoa luật

nguyễn cao hiến

một số vấn đề lý luận và thực tiễn về kết hôn
giữa công dân việt nam với ng-ời n-ớc ngoài
theo quy định của pháp luật việt nam trong xu
thế hội nhập

luận văn thạc sĩ luật học

Hà nội - 2011
1


®¹i häc quèc gia hµ néi
khoa luËt

nguyÔn cao hiÕn

mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ kÕt h«n
gi÷a c«ng d©n viÖt nam víi ng-êi n-íc ngoµi
theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt viÖt nam
trong xu thÕ héi nhËp
Chuyên ngành : Luật dân sự
Mã số

: 60 38 30

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

1.1.2.2.
1.2.
1.2.1.
1.2.2.
1.3.
1.4.

Khái niệm kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Kết hôn có yếu tố nước ngoài
Khái niệm kết hôn
Kết hôn có yếu tố nước ngoài
Kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Người nước ngoài
Kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Đặc điểm của quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Đặc điểm chung
Những đặc điểm đặc thù của quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài tại cơ
quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam
Nguyên tắc giải quyết quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Ý nghĩa của việc pháp luật ghi nhận quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài
Chương 2: KẾT HÔN GIỮA CÔNG DÂN VIỆT NAM VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI THEO QUY

10
10
10
13
14
14
16
17

Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn
Cấm người đang có vợ hoặc có chồng kết hôn với người khác
Cấm người mất năng lực hành vi dân sự kết hôn
Cấm kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi
ba đời
Cấm kết hôn giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, bố
chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của
chồng
Cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính
Điều kiện về nghi thức kết hôn
Thẩm quyền giải quyết việc đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Việc đăng ký kết hôn được tiến hành trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại Việt Nam
Việc đăng ký kết hôn được tiến hành tại khu vực biên giới
Việc đăng ký kết hôn được tiến hành tại Cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài
Trình tự, thủ tục đăng ký kết giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Về thủ tục nộp và nhận hồ sơ kết hôn
Về trình tự giải quyết hồ sơ đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Về tổ chức lễ đăng ký kết hôn
Chương 3: THỰC TRẠNG KẾT HÔN GIỮA CÔNG DÂN VIỆT NAM VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI

32
35
37
40
41
44
46
48
49
51

Nam với người nước ngoài
Một số vướng mắc liên quan đến việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam
với người nước ngoài
Hoàn thiện cơ sở pháp lý về kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Đảm bảo hoạt động có hiệu quả của các cơ quan có liên quan trong việc thi hành pháp luật về kết
hôn có giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

5

71
71
89
89
92
95
102
103
110
115
118
122


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm gần đây, chính sách mở rộng hội nhập quốc tế của Đảng và nhà nước ta đã làm cho đời

các quy định của pháp luật về vấn đề này là hết sức quan trọng, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Nhận thức
được điều đó, em đã mạnh dạn chọn vấn đề "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về kết hôn giữa công dân
Việt Nam với người nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam trong xu thế hội nhập" làm đề tài
cho luận văn thạc sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài là vấn đề có tính thời sự cao. Do vậy, từ trước tới
nay có không ít các công trình nghiên cứu về vấn đề này. Có thể chia các công trình nghiên cứu về kết hôn giữa
công dân Việt Nam với người nước ngoài thành 3 nhóm lớn sau:
- Nhóm luận văn, luận án: ở nhóm này có thể liệt kê đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như: Vấn
đề kết hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam (Luận văn thạc sĩ luật học của Vilayvong Senebouttarat, Trường
Đại học Luật Hà Nội, 2008), Quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với công dân Lào theo quy định của
pháp luật Việt Nam và Lào (Khóa luận tốt nghiệp của Vithanha Inthivixay, Trường Đại học Luật Hà Nội,
2010), Pháp luật về kết hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam - thực trạng và giải pháp, của Nguyễn Thị
Hương, Luận văn thạc sĩ luật học, Khoa Luật- Đại học Quốc gia Hà Nội, 2006. Hay như Đỗ Thị Kiều Ngân,
7


Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2009 với đề tài: "Thực trạng kết hôn có yếu tố nước ngoài
và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả điều chỉnh của pháp luật về vấn đề này ở Việt Nam hiện nay".
Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đã chỉ ra một số vấn đề cơ bản của pháp luật Việt Nam về quan hệ
kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài. Tuy nhiên hầu hết các công trình trên đều được nghiên
cứu dưới góc độ khác (chủ yếu là tư pháp quốc tế) hoặc với phạm vi rộng lớn nên chỉ mang tính khái quát
hoặc nghiên cứu dưới góc độ tư pháp quốc tế, lý giải về hiện tượng xung đột pháp luật trong khi giải quyết
quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài.
- Nhóm sách giáo trình, sách bình luận chuyên sâu: trong nhóm này, đầu tiên phải kể đến cuốn sách Quan
hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài ở Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế của Nông Quốc Bình
và Nguyễn Hồng Bắc, Nxb Tư pháp, năm 2006. Ngoài ra còn có một số giáo trình và bình luận khoa học Luật
Hôn nhân và gia đình. Hầu hết các công trình này mới chỉ dừng lại ở việc phân tích, bình luận các quy định
của pháp luật hôn nhân và gia đình về quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, chưa
đề cập hoặc ít đề cập đến thực tiễn thi hành các quy định của pháp luật về vấn đề trên.

với người nước ngoài, các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000; pháp luật hôn nhân và gia đình
của Việt Nam cũng như một số nước trên thế giới về vấn đề này; tình hình kết hôn giữa công dân Việt Nam
với người nước ngoài trong những năm gần đây và thực trạng pháp luật điều chỉnh và các thiết chế đảm bảo
thực thi việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài.
9


Phạm vi nghiên cứu của luận văn: trong khuôn khổ của một luận văn thạc sĩ, luận văn tập trung vào một
số vấn đề sau:
- Những quy định của pháp luật về quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài. Trong đó tập trung chủ yếu vào
quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài.
- Các quy định của pháp luật về kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài trong một số văn
bản pháp luật như: Luật Hôn nhân và gia đình năm 1986; Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000; Bộ luật dân
sự năm 2005 và các văn bản pháp luật khác liên quan. Trong đó, luận văn tập trung nghiên cứu về quan hệ kết
hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam và
theo các quy định của pháp luật Việt Nam mà không đề cập tới việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với
người nước ngoài theo pháp luật nước ngoài và yêu cầu pháp luật Việt Nam công nhận
- Một số quy định của pháp luật các nước trên thế giới về kết hôn có yếu tố nước ngoài như Hàn Quốc,
Đài Loan, Anh, Mỹ, có sự so sánh và đối chiếu với pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam, qua đó tiếp thu
những điểm tiến bộ và phù hợp với các quy định về kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam.
- Tình hình kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài mà chủ yếu là nữ công dân Việt Nam
kết hôn với người nước ngoài trong vài năm gần đây.
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở kết hợp các phương pháp chủ yếu như phương pháp duy vật biện chứng
và lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật; phương pháp phân tích
luật học; phương pháp phân tích - so sánh; phương pháp tổng hợp (trên cơ sở phân tích, so sánh và tham khảo
pháp luật nước ngoài); phương pháp trích dẫn, phương pháp thống kê, phương pháp chuyên gia v.v... Trên cơ
sở phương pháp phân tích, tổng hợp, đánh giá về cơ sở lý luận và thực tiễn của pháp luật điều chỉnh các quan
hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, đặc biệt đánh giá, phân tích về thực trạng pháp luật Việt Nam điều chỉnh một

những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được dùng làm tư liệu học tập, tài liệu tham khảo, nghiên cứu
tại các cơ sở đào tạo luật hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân quan tâm đến quan hệ kết hôn giữa công dân Việt
Nam với người nước ngoài.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3
chương:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Chương 2: Kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam
hiện hành
Chương 3: Thực trạng kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài trong những năm gần đây
và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả điều chỉnh của pháp luật về vấn đề này.
Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KẾT HÔN
GIỮA CÔNG DÂN VIỆT NAM VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI
1.1. Khái niệm kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
1.1.1. Kết hôn có yếu tố nước ngoài
1.1.1.1. Khái niệm kết hôn
Tại khoản 2 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 đã đưa ra khái niệm về kết hôn, theo đó: "Kết hôn
là việc nam nữ xác lập quan hệ vợ chồng theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn".
Như vậy, kết hôn là việc nam nữ xác lập quan hệ vợ chồng theo quy định của pháp luật về kết hôn và
đăng ký kết hôn. Kết hôn chính là sự thừa nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về quan hệ vợ chồng của
hai người khác giới, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa họ đối với nhau.
1.1.1.2. Kết hôn có yếu tố nước ngoài
Luật Hôn nhân và gia đình hiện hành cũng như các văn bản hướng dẫn chưa có quy định cụ thể về khái
niệm kết hôn có yếu tố nước ngoài. Căn cứ vào khái niệm quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, ta
có thể đưa ra khái niệm về kết hôn có yếu tố nước ngoài như sau:
Kết hôn có yếu tố nước ngoài là việc nam, nữ xác lập quan hệ vợ chồng theo quy định của pháp luật về
điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn, trong đó có ít nhất một bên chủ thể là người nước ngoài hoặc người Việt
Nam định cư ở nước ngoài hoặc việc kết hôn được xác lập ở nước ngoài và theo pháp luật nước ngoài.
1.1.2. Kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài

- Pháp luật điều chỉnh quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài luôn là pháp luật
Việt Nam và pháp luật nước mà người nước ngoài là công dân
- Việc đăng ký kết hôn được tiến hành trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam
- Không có hiện tượng xung đột pháp luật trong quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước
ngoài tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam.
1.3. Nguyên tắc giải quyết quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
- Hôn nhân tự nguyện và tiến bộ
- Nguyên tắc hôn nhân một vợ một chồng
- Hôn nhân giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ
- Nguyên tắc áp dụng pháp luật nước ngoài
1.4. Ý nghĩa của việc pháp luật ghi nhận quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài
- Việc pháp luật ghi nhận quan hệ kết hôn gữa công dân Việt Nam với người nước ngoài là yêu cầu khách
quan trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
- Việc ghi nhận và cơ chế để đảm bảo thực hiện nghiêm chỉnh quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam
với người nước ngoài sẽ góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ đó.
- Việc pháp luật ghi nhận quan hệ kết hôn gữa công dân Việt Nam với người nước ngoài là cơ sở pháp lý
vững chắc để giải quyết các yêu cầu của các bên đương sự và tranh chấp khi phát sinh liên quan đến lĩnh vực
hôn nhân và gia đình giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài.
- Thể hiện quan hệ hợp tác và tương trợ pháp lý giữa nước ta với các nước khác trên thế giới, thể hiện tình
hữu nghị và hợp tác, giao lưu dân sự quốc tế.
Chương 2
KẾT HÔN GIỮA CÔNG DÂN VIỆT NAM
VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI THEO QUY ĐỊNH
CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH
2.1. Các điều kiện để việc kết hôn hợp pháp
2.1.1. Điều kiện về tuổi kết hôn
Theo quy định của pháp Việt Nam, về điều kiện tuổi kết hôn, tại khoản 1 Điều 9 Luật Hôn nhân và gia
đình năm 2000 quy định như sau: "Nam từ hai mươi tuổi trở lên, nữ từ mười tám tuổi trở lên".
Trong việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, cả hai bên đều phải tuân thủ pháp luật
của nước mà mình là công dân về điều kiện tuổi kết hôn. Tuy nhiên, nếu việc kết hôn của họ được tiến hành

quyền của Việt Nam thực hiện theo nghi thức quy định của pháp luật Việt Nam. Nghi thức này là nghi thức
dân sự, tức là lễ đăng ký kết hôn được tổ chức trang trọng tại trụ sở Sở Tư pháp. Khi tổ chức lễ đăng ký kết
hôn phải có mặt hai bên nam, nữ kết hôn. Đại diện Sở Tư pháp chủ trì hôn lễ, yêu cầu hai bên cho biết ý định
lần cuối về sự tự nguyện kết hôn. Nếu hai bên đồng ý kết hôn thì đại diện Sở Tư pháp ghi việc kết hôn vào sổ
đăng ký kết hôn, yêu cầu từng bên ký tên vào Giấy chứng nhận kết hôn, sổ đăng ký kết hôn và trao cho vợ,
chồng mỗi người 01 bản chính Giấy chứng nhận kết hôn.
- Đăng ký kết hôn tại Cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài
Trong trường hợp việc kết hôn giữa công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài với người nước ngoài thì Cơ
quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài nơi cư trú của công dân Việt Nam thực hiện việc đăng ký kết hôn
giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài cư trú tại nước đó (Khoản 2 Điều 12 Nghị định số
68/2002/NĐ-CP).
2.2. Thẩm quyền giải quyết việc đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
2.2.1. Việc đăng ký kết hôn được tiến hành trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại Việt Nam
Việc kết hôn được tiến hành trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại Việt Nam thuộc thẩm quyền của Ủy
ban nhân dân cấp tỉnh. Tại khoản 1 Điều 102 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 quy định: "Uỷ ban quyền
dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện việc đăng ký kết hôn,… có yếu tố nước ngoài theo quy
định của Luật này và các quy định khác của pháp luật Việt Nam".
2.2.2. Việc đăng ký kết hôn được tiến hành tại khu vực biên giới
17


Khoản 2 Điều 3 Nghị định số 68/2002/NĐ-CP quy định: " Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây
gọi là ủy ban nhân dân cấp xã) ở khu vực biên giới thực hiện đăng ký việc kết hôn,… giữa công dân Việt Nam
thường trú ở khu vực biên giới với công dân của nước láng giềng thường trú ở khu vực biên giới với Việt
Nam".
2.2.3. Việc đăng ký kết hôn được tiến hành tại Cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài
Việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài được tiến hành tại nước ngoài, tuy không có
quy định cụ thể nhưng theo tinh thần của khoản 2 Điều 102 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 thì: "Cơ
quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài thực hiện việc đăng ký kết hôn có yếu tố
nước ngoài theo quy định của Luật này, các quy định khác có liên quan của pháp luật Việt Nam và điều ước

nhất là các cô ở vùng nông thôn lấy chồng nước ngoài.
* Nguyên nhân chủ quan: Nhận thức của nhiều người dân, đặc biệt là tại các vùng sâu, vùng xa về vấn đề kết
hôn với người nước ngoài còn rất hạn chế. Nhiều bậc cha mẹ, nhiều cô gái thiếu các thông tin về pháp luật Việt
Nam, không nắm được pháp luật của nước nơi mình đến kết hôn, không có điều kiện tìm hiểu phong tục, văn hóa
của họ và không nhận thức được các hệ lụy của kết hôn thông qua môi giới hôn nhân nên đã đồng ý hoặc ép gả con
mình lấy chồng nước ngoài. Thậm chí nhiều cô gái còn suy nghĩ rằng mình kết hôn với người nước ngoài thì bố mẹ
mình sẽ được một khoản tiền và họ coi rằng đây là một cách trả hiếu cho bố mẹ, giúp gia đình bớt nghèo...
3.1.2. Thực trạng pháp luật điều chỉnh và hoạt động của các cơ quan liên quan đảm bảo thực thi việc
kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
3.1.2.1. Thực trạng về pháp luật điều chỉnh
* Việc áp dụng pháp luật xác định điều kiện kết hôn
Nếu kết hôn giữa công dân Việt Nam với công dân của nước đã ký kết điều ước quốc tế về vấn đề này
(Hiệp định tương trợ tư pháp) với Việt Nam thì việc xác định điều kiện kết hôn căn cứ theo các quy định trong
Hiệp định. Theo tinh thần chung của các Hiệp định là điều kiện kết hôn được xác định theo pháp luật của nước
mà hai người là công dân, do đó, các bên phải tuân theo pháp luật nước mình về điều kiện kết hôn.
Nếu kết hôn giữa công dân Việt Nam với công dân của nước chưa ký kết điều ước quốc tế về vấn đề này
với Việt Nam thì việc xác định điều kiện kết hôn căn cứ theo Điều 103 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000.
Trong trường hợp này, điều kiện kết hôn của công dân Việt Nam được xác định theo Điều 9, Điều 10 Luật
Hôn nhân và gia đình năm 2000 cũng như các văn bản hướng dẫn thi hành. Đối với người nước ngoài, khi họ
kết hôn với công dân nước ta thì điều kiện kết hôn của họ sẽ được xác định theo pháp luật của nước mà người đó
là công dân.
* Việc áp dụng pháp luật về đăng ký kết hôn
Về thẩm quyền, trình tự thủ tục đặng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, pháp
luật Việt Nam đã có quy định trong các văn bản pháp luật có giá trị quan trọng như Luật Hôn nhân và gia đình
năm 2000; Nghị định số 68/2002/NĐ-CP; Nghị định số 69/2006/NĐ-CP, thông tư số 07/2002/TT… đã góp
21


phần quản lý có hiệu quả tình trạng kết hôn có yếu tố nước ngoài giữa công dân Việt Nam với người nước
ngoài.

người nước ngoài trong thời gian tới. Thực tế hiện nay pháp luật điều chỉnh quan hệ kết hôn giữa công dân Việt
Nam với người nước ngoài có một số vướng mắc như việc áp dụng pháp luật nước ngoài còn nhiều hạn chế.
Thứ năm, hoạt động hỗ trợ kết hôn của các Trung tâm hỗ trợ kết hôn còn chưa tương xứng với vai trò và
đòi hỏi của xã hội. Điều này cũng làm giảm sự lành mạnh hóa của các quan hệ kết hôn với người nước ngoài
của công dân Việt Nam.
3.2. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh quan hệ kết hôn giữa công dân Việt
Nam với người nước ngoài
3.2.1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý về kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài
Thứ nhất, bổ sung các quy định về điều kiện kết hôn
- Hiện nay pháp luật chỉ quy định độ tuổi kết hôn tối thiểu, không quy định độ tuổi kết hôn tối đa trong
quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài. Điều này đang ảnh hưởng trực tiếp tới đạo
đức, truyền thống văn hóa của người Việt Nam… Nhằm loại bỏ kết hôn không lành mạnh, kết hôn không vì
mục đích hôn nhân, đảm bảo thuần phong mỹ tục và văn hóa của người Việt Nam, chúng tôi đề xuất pháp luật
Việt Nam nên quy định độ tuổi chênh lệch tối đa giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài xin đăng ký
kết hôn tối đa là 20 tuổi.
23


- Để bảo đảm quy định về việc xác định điều kiện sức khỏe của các bên khi kết hôn trong trường hợp kết hôn
giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài theo khoản 2 Điều 10 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 được
thực hiện có hiệu quả, các cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu để bổ sung chi tiết các thủ tục để xác định người
mất năng lực hành vi dân sự, bổ sung các giấy tờ sức khỏe cần thiết (không mắc bệnh tâm thần, HIV…) khi kết
hôn.
- Pháp luật cần quy định thêm về điều kiện ngôn ngữ và mức độ hiểu biết tối thiểu về hoàn cảnh gia đình,
văn hóa và pháp luật của nhau. Về vấn đề này, pháp luật nên quy định cơ quan có thẩm quyền phải kiểm tra
hai bên nam nữ có nói và hiểu được tiếng của một trong hai bên không hoặc nếu không thì họ có thể cùng nói
và hiểu được ngôn ngữ thứ ba không. Nếu hai bên nam nữ không đáp ứng được điều kiện này thì tạm thời
chúng ta chưa đăng ký kết hôn cho họ.
Thứ hai, sửa đổi và bổ sung một số quy định về trình tự, thủ tục đăng ký kết hôn
- Đề nghị cơ quan có thẩm quyền sớm ban hành các quy tắc làm việc cũng như trình tự, nội dung thực

của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn, trong đó một bên là công dân Việt Nam và một bên là người
nước ngoài. Quan hệ này vừa có những điểm chung của quan hệ kết hôn, vừa có các đặc điểm đặc thù thể hiện bản
chất của nó. Bên cạnh đó, việc pháp luật ghi nhận quan hệ này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nhận thức đúng
đắn tầm quan trọng của quan hệ này, từ đó là cơ sở pháp lý vững chắc cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải
quyết các yêu cầu của đương sự và tranh chấp phát sinh từ quan hệ này; thể hiện tinh thần hợp tác và tương trợ
pháp lý giữa nước ta với các nước khác trên thế giới, thể hiện tình hữu nghị hợp tác, giao lưu dân sự quốc tế đồng
thời là cơ sở pháp lý vững chắc để bảo đảm quyền và lợi ích của các đương sự khi tham gia các quan hệ đó.
25


Trong những năm gần đây, việc pháp luật ghi nhận và có cơ chế đảm bảo thực hiện nghiêm chỉnh các quy
định của pháp luật về quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài đã tạo hành lang pháp lý
cho quan hệ này phát triển, thể hiện rõ nét sự hội nhập sâu, rộng của công dân Việt Nam vào đời sống quốc tế.
Tuy nhiên, qua nghiên cứu, thấy rằng bên cạnh những mặt đã đạt được, kết hôn giữa công dân Việt Nam với
người nước ngoài cũng bộc lộ những hạn chế và hệ lụy của nó, ảnh hưởng xấu tới đạo đức, truyền thống văn hóa
tốt đẹp của dân tộc, tới hình ảnh của dân tộc Việt Nam trước bạn bè thế giới. Không những thế, hệ lụy của quan
hệ này còn xâm phạm nghiêm trọng tới danh dự, nhân phẩm của công dân Việt Nam đặc biệt là người phụ nữ
Việt Nam khi về làm dâu xứ người. Nguyên nhân nảy sinh những hệ lụy của quan hệ này xuất phát từ nhiều
phía, cả khách quan lẫn chủ quan nhưng trong đó sự hạn chế của pháp luật, sự yếu kém của các thiết chế đảm
bảo thực thi pháp luật của quan hệ này đóng vai trò không nhỏ. Do vậy, nghiên cứu một số vấn đề lý luận cũng
như thực trạng quan hệ kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài trong một vài năm gần đây để từ
đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả điều chỉnh của pháp luật cũng như hoạt động của các thiết
chế đối với vấn đề này là hết sức cần thiết nhằm lành mạnh hóa, hạn chế tiêu cực nảy sinh từ quan hệ đặc thù
này. Đây cũng là hoạt động cần thiết góp phần thực hiện thành công chiến lực cải cách tư pháp đến năm 2020
theo tinh thần của Nghị quyết 49/NQ-TW của Bộ Chính trị.
Qua quá trình nghiên cứu, luận văn đã làm rõ một số vấn đề lý luận về kết hôn giữa công dân Việt Nam với
người nước ngoài bao gồm: phân tích và đưa ra khái niệm về kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước
ngoài; đặc điểm; nguyên tắc giải quyết và ý nghĩa của việc pháp luật ghi nhận quan hệ kết hôn giữa công dân
Việt Nam với người nước ngoài; đặc biệt luận văn đã đi sâu phân tích các quy định của Luật Hôn nhân và gia
đình năm 2000 và các văn bản hướng dẫn thi hành về vấn đề này đồng thời có sự so sánh, đối chiếu với các quy