MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG................................................................................................................................. xiii
MỞ ĐẦU................................................................................................................................................... 1
1.1. Quá trình sinh máu.................................................................................................................................3
1.2. Bệnh bạch cầu cấp..................................................................................................................................3
1.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới về nhuộm hóa học tế bào................................................................8
Hình 1.3. H2O2 bị khử do xúc tác của peroxidaza tạo oxi nguyên tử.........................................................11
1.4. Ứng dụng phương pháp nhuộm hóa học tế bào trong y học...............................................................15
Bảng 1.4. Bảng phân loại dòng tế bào theo FAB có bổ sung thêm marker và di truyền [26].......................20
1.5. Nghiên cứu trong nước về nhuộm hóa học tế bào...............................................................................24
Hinh 1.8. Quy trình thường quy nhuộm hóa học tế bào chẩn đoán thể bệnh bạch cầu cấp theo FAB........30
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.....................................................................28
2.1. Đối tượng nghiên cứu...........................................................................................................................28
2.2. Phương pháp nghiên cứu.....................................................................................................................28
2.3. Thực nghiệm.........................................................................................................................................30
Bảng 2.4. Nhuộm nhân và nền................................................................................................................ 34
Bảng 2.5. Nhuộm tăng màu..................................................................................................................... 34
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN........................................................................................................ 37
3.1. Đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân được nghiên cứu.....................................................................37
3.2. Nhóm bạch cầu cấp dòng lympho........................................................................................................39
Bảng 3.3. Bảng phân loại bạch cầu cấp dòng lympho theo giới tính.........................................................39
Hình 3.4. Ảnh nhuộm giemsa.................................................................................................................. 42
mẫu tủy của bệnh nhân Doãn Hữu T- thể L1............................................................................................42
Hình 3.5. Ảnh nhuộm giemsa mẫu tủy của.............................................................................................. 42
bệnh nhân Nguyễn Hữu T - thể L2........................................................................................................... 42
Hình 3.6. Ảnh nhuộm PAS....................................................................................................................... 43
bệnh nhân Doãn Hữu T - Thể L1.............................................................................................................. 43


Hình 3.7. Ảnh nhuộm PAS....................................................................................................................... 43
bệnh nhân Nguyễn Hiền A- Thể L2........................................................................................................... 43

Hình 3.22. Ảnh nhuộm sudan B............................................................................................................... 58
mẫu tủy của Đào Minh H-thể M2............................................................................................................ 58
Hình 3.23. Ảnh nhuộm giemsa mẫu tủy của Nguyễn Văn T-thể M3...........................................................59
Hình 3.24. Ảnh nhuộm giemsa................................................................................................................ 60
mẫu tủy của Hà Thị Thu H-thể M4........................................................................................................... 60
Hình 3.25. Ảnh nhuộm peroxidaza.......................................................................................................... 60
mẫu tủy của Hà Thị Thu H-thể M4........................................................................................................... 60
Hình 3.26. Ảnh nhuộm sudan B............................................................................................................... 60
mẫu tủy của Hà Thị Thu H-thể M4........................................................................................................... 60
Hình 3.27. Ảnh nhuộm esteraza.............................................................................................................. 60
đặc hiệu mẫu tủy của Hà Thị Thu H-thể M4.............................................................................................60
Hình 3.28. Ảnh nhuộm giemsa................................................................................................................ 61
mẫu tủy của Trần Thị T-thể M5a.............................................................................................................. 61
Hình 3.29. Ảnh nhuộm giemsa................................................................................................................ 61
mẫu tủy của Đặng Thị Thu M-thể M5b.................................................................................................... 61
Hình 3.30. Ảnh nhuộm giemsa................................................................................................................ 61
mẫu tủy của Dương Quang T-thể M6...................................................................................................... 61
Hình 3.31. Ảnh nhuộm PAS..................................................................................................................... 61
mẫu tủy của Dương Quang T-thể M6...................................................................................................... 61
Hình 3.32. Ảnh nhuộm giemsa mẫu tủy của Nguyễn Thanh T- Thể M0.....................................................62
Hình 3.33. Ảnh nhuộm giemsa mẫu tủy của Nguyễn Thanh T- Thể M0.....................................................62


Hình 3.34. Ảnh nhuộm peroxidaza.......................................................................................................... 63
mẫu tủy của Nguyễn Thanh T.................................................................................................................. 63
Hình 3.35. Ảnh nhuộm PAS..................................................................................................................... 63
mẫu tủy của Nguyễn Thanh T.................................................................................................................. 63
Hình 3.36. Ảnh nhuộm sudan B............................................................................................................... 63
mẫu tủy của Nguyễn Thanh T.................................................................................................................. 63
Hình 3.37. Ảnh nhuộm esteraza đặc hiệu mẫu tủy của Nguyễn Thanh T...................................................63

Bảng 3.14. Kết quả nhuộm Perls trên các mẫu tủy bị bệnh bạch cầu cấp..................................................73
Hình 3.57. Ảnh nhuộm Perls tế bào lưới nội mô sắt mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T........................73
KẾT LUẬN................................................................................................................................................ 73
KIẾN NGHỊ.............................................................................................................................................. 75
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC................................................................................................ 76
CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP.............................................................................76
TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................................................................. 77

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
TT

Tên
viết tắt

1

ALL

2

AML

Bệnh bạch cầu cấp dòng tủy

Acute myeloid leukemia

3

BCC


lympho

Tên Tiếng Anh
Acute lymphoblastic leukemia


7

FAB

8

HHTB

9

HLA - DR

10

LA

11

L1

12

L2


M6

21

M7

22

NE

23

NE - NaF

Hội các nhà huyết học Pháp Mỹ - Anh

French - American - British

Nhuộm Hóa học tế bào

Cytochemistry

Kháng nguyên bạch cầu người

Human Leukocyte antigen

Bệnh bạch cầu cấp

Acute leukemia



tế bào trưởng thành

with granulocytic maturation

Bệnh bạch cầu cấp dòng tiền tủy

Acute promyelocytic
leukemia

Bệnh bạch cầu cấp dòng tủy -

Acute myelomonocytic

mono

leukemia

Bệnh bạch cầu cấp dòng mono

Acute mono

Bệnh bạch cầu cấp dòng
hồng cầu

Acute erythroid leukemia

Bệnh bạch cầu cấp dòng

Acute megakaryoblastic

Photphataza kiềm

Alkaline photphatase

26

PAS

Periodic Axit Schiff

Periodic -Acid - Schiff

27

PER

Peroxydaza

Peroxidase

28

SD

Sudan đen

Sudan black

29


Hình 3.6. Ảnh nhuộm PAS....................................................................................................................... 43
bệnh nhân Doãn Hữu T - Thể L1.............................................................................................................. 43
Hình 3.7. Ảnh nhuộm PAS....................................................................................................................... 43
bệnh nhân Nguyễn Hiền A- Thể L2........................................................................................................... 43
Hình 3.8. Ảnh nhuộm PER....................................................................................................................... 44
bệnh nhân Doãn Hữu T - Thể L1.............................................................................................................. 44
Hình 3.9. Ảnh nhuộm PER....................................................................................................................... 44
bệnh nhân Nguyễn Hữu T- Thể L2............................................................................................................ 44
Hình 3.10. Ảnh nhuộm SD....................................................................................................................... 45


Hình 3.11. Ảnh nhuộm SD....................................................................................................................... 45
Bảng 3.7. Kết quả nhuộm photphataza axit phân loại dòng lympho T......................................................48
Hình 3.12. Ảnh nhuộm photphataza axit................................................................................................. 49
Bảng 3.8. Bảng phân bố bệnh bạch cầu cấp dòng tủy theo giới tính.........................................................49
Bảng 3.9. Kết quả phân loại thể bệnh bạch cầu cấp dòng tủy theo giới tính.............................................50
Hình 3.13. Tỷ lệ bệnh nhân bạch cầu cấp dòng tủy theo độ tuổi và giới....................................................51
Hình 3.14. Tỷ lệ bệnh nhân bạch cầu cấp theo kết quả chẩn đoán của......................................................52
Viện Huyết học-Truyền máu trung ương.................................................................................................52
Bảng 3.10. Kết quả phân loại thể bệnh bằng bộ kit nhuộm HICYTEC.........................................................52
Bảng 3.11. Kết quả chẩn đoán thể bệnh bạch cầu cấp dòng tủy bằng bộ kít HICYTEC và kết luận của viện
Huyết học-Truyền máu TW từng đôi một................................................................................................54
Hình 3.15. Ảnh nhuộm giemsa mẫu tủy của Vũ Thị N-thể M1...................................................................57
Hình 3.16. Ảnh nhuộm peroxidaza mẫu tủy của Vũ Thị N-thể M1............................................................57
Hình 3.17. Ảnh nhuộm sudan B mẫu tủy của Vũ Thị N-thể M1.................................................................57
Hình 3.18. Ảnh nhuộm esteraza.............................................................................................................. 57
đặc hiệu mẫu tủy của Vũ Thị N-thể M1.................................................................................................... 57
Hình 3.19. Ảnh nhuộm giemsa................................................................................................................ 58
mẫu tủy của Bùi Thị T - thể M2................................................................................................................ 58
Hình 3.20. Ảnh nhuộm giemsa................................................................................................................ 58

Hình 3.36. Ảnh nhuộm sudan B............................................................................................................... 63
mẫu tủy của Nguyễn Thanh T.................................................................................................................. 63
Hình 3.37. Ảnh nhuộm esteraza đặc hiệu mẫu tủy của Nguyễn Thanh T...................................................63
Hình 3.40. Ảnh nhuộm sudan B............................................................................................................... 65


mẫu tủy của bệnh nhân Đỗ Thị P............................................................................................................. 65
Hình 3.41. Ảnh nhuộm esteraza.............................................................................................................. 65
đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Đỗ Thị P............................................................................................... 65
Hình 3.42. Ảnh nhuộm esteraza không đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Đỗ Thị P....................................65
Hình 3.43. Ảnh nhuộm esteraza không đặc hiệu ức chế bằng NaF mẫu tủy của bệnh nhân Đỗ Thị P.........65
Hình 3.44. Ảnh nhuộm Giemsa................................................................................................................ 68
mẫu tủy của bệnh nhân Lý Trọng Đ.......................................................................................................... 68
Hình 3.45. Ảnh nhuộm Giemsa................................................................................................................ 68
mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C......................................................................................................... 68
Hình 3.46. Ảnh nhuộm PAS..................................................................................................................... 69
mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T...................................................................................................... 69
Hình 3.47. Ảnh nhuộm PAS..................................................................................................................... 69
mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C......................................................................................................... 69
Hình 3.48. Ảnh nhuộm peroxidaza.......................................................................................................... 69
mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T...................................................................................................... 69
Hình 3.49. Ảnh nhuộm peroxidaza.......................................................................................................... 69
mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C......................................................................................................... 69
Hình 3.50. Ảnh nhuộm Sudan B............................................................................................................... 70
mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T...................................................................................................... 70
Hình 3.51. Ảnh nhuộm Sudan B............................................................................................................... 70
mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C......................................................................................................... 70
Hình 3.52. Ảnh nhuộm esteraza đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T.......................................70
Hình 3.53. Ảnh nhuộm esteraza đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Tr Văn C..............................................70
Hình 3.54. Ảnh nhuộm esteraza không đặc hiệu ức chế NaF mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T...........71

Hình 3.7. Ảnh nhuộm PAS....................................................................................................................... 43
bệnh nhân Nguyễn Hiền A- Thể L2........................................................................................................... 43
Hình 3.8. Ảnh nhuộm PER....................................................................................................................... 44
bệnh nhân Doãn Hữu T - Thể L1.............................................................................................................. 44
Hình 3.9. Ảnh nhuộm PER....................................................................................................................... 44
bệnh nhân Nguyễn Hữu T- Thể L2............................................................................................................ 44
Hình 3.10. Ảnh nhuộm SD....................................................................................................................... 45


Hình 3.11. Ảnh nhuộm SD....................................................................................................................... 45
Bảng 3.7. Kết quả nhuộm photphataza axit phân loại dòng lympho T......................................................48
Hình 3.12. Ảnh nhuộm photphataza axit................................................................................................. 49
Bảng 3.8. Bảng phân bố bệnh bạch cầu cấp dòng tủy theo giới tính.........................................................49
Bảng 3.9. Kết quả phân loại thể bệnh bạch cầu cấp dòng tủy theo giới tính.............................................50
Hình 3.13. Tỷ lệ bệnh nhân bạch cầu cấp dòng tủy theo độ tuổi và giới....................................................51
Hình 3.14. Tỷ lệ bệnh nhân bạch cầu cấp theo kết quả chẩn đoán của......................................................52
Viện Huyết học-Truyền máu trung ương.................................................................................................52
Bảng 3.10. Kết quả phân loại thể bệnh bằng bộ kit nhuộm HICYTEC.........................................................52
Bảng 3.11. Kết quả chẩn đoán thể bệnh bạch cầu cấp dòng tủy bằng bộ kít HICYTEC và kết luận của viện
Huyết học-Truyền máu TW từng đôi một................................................................................................54
Hình 3.15. Ảnh nhuộm giemsa mẫu tủy của Vũ Thị N-thể M1...................................................................57
Hình 3.16. Ảnh nhuộm peroxidaza mẫu tủy của Vũ Thị N-thể M1............................................................57
Hình 3.17. Ảnh nhuộm sudan B mẫu tủy của Vũ Thị N-thể M1.................................................................57
Hình 3.18. Ảnh nhuộm esteraza.............................................................................................................. 57
đặc hiệu mẫu tủy của Vũ Thị N-thể M1.................................................................................................... 57
Hình 3.19. Ảnh nhuộm giemsa................................................................................................................ 58
mẫu tủy của Bùi Thị T - thể M2................................................................................................................ 58
Hình 3.20. Ảnh nhuộm giemsa................................................................................................................ 58
mẫu tủy của Hồ Ngọc A - thể M2............................................................................................................. 58
Hình 3.21. Ảnh nhuộm peroxidaza.......................................................................................................... 58

Hình 3.37. Ảnh nhuộm esteraza đặc hiệu mẫu tủy của Nguyễn Thanh T...................................................63
Hình 3.40. Ảnh nhuộm sudan B............................................................................................................... 65


mẫu tủy của bệnh nhân Đỗ Thị P............................................................................................................. 65
Hình 3.41. Ảnh nhuộm esteraza.............................................................................................................. 65
đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Đỗ Thị P............................................................................................... 65
Hình 3.42. Ảnh nhuộm esteraza không đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Đỗ Thị P....................................65
Hình 3.43. Ảnh nhuộm esteraza không đặc hiệu ức chế bằng NaF mẫu tủy của bệnh nhân Đỗ Thị P.........65
Hình 3.44. Ảnh nhuộm Giemsa................................................................................................................ 68
mẫu tủy của bệnh nhân Lý Trọng Đ.......................................................................................................... 68
Hình 3.45. Ảnh nhuộm Giemsa................................................................................................................ 68
mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C......................................................................................................... 68
Hình 3.46. Ảnh nhuộm PAS..................................................................................................................... 69
mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T...................................................................................................... 69
Hình 3.47. Ảnh nhuộm PAS..................................................................................................................... 69
mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C......................................................................................................... 69
Hình 3.48. Ảnh nhuộm peroxidaza.......................................................................................................... 69
mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T...................................................................................................... 69
Hình 3.49. Ảnh nhuộm peroxidaza.......................................................................................................... 69
mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C......................................................................................................... 69
Hình 3.50. Ảnh nhuộm Sudan B............................................................................................................... 70
mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T...................................................................................................... 70
Hình 3.51. Ảnh nhuộm Sudan B............................................................................................................... 70
mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C......................................................................................................... 70
Hình 3.52. Ảnh nhuộm esteraza đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T.......................................70
Hình 3.53. Ảnh nhuộm esteraza đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Tr Văn C..............................................70
Hình 3.54. Ảnh nhuộm esteraza không đặc hiệu ức chế NaF mẫu tủy của bệnh nhân Trương Thị T...........71
Hình 3.55. Ảnh nhuộm esteraza không đặc hiệu mẫu tủy của bệnh nhân Trần Văn C................................71


nhuộm hóa học tế bào: Rẻ tiền, giá thành chỉ bằng 1/4 so với phương pháp miễn
dịch và bằng 1/10 so với phương pháp di truyền, không cần máy móc hiện đại, dễ
triển khai. Hiện nay, các bộ kít nhuộm có bán trên thị trường là các kít đơn, giá
thành cao và có những nhược điểm: kỹ thuật nhuộm nằm nên có nhiều cặn, quy
trình nhuộm khác nhau về thời gian, số bước nhuộm, hóa chất cố định khác nhau,
bước tẩy màu của kỹ thuật nhuộm Sudan và Periodic - Acid Schiff khó đồng nhất,
nhuộm nền thiếu tương phản, chất màu dễ hòa tan trong dầu soi kính nên khó hội
chẩn tiêu bản nhiều lần. Tại Việt Nam, các thuốc thử hầu hết là tự pha kết hợp với
các yếu điểm trên nên độ nhạy, độ đặc hiệu còn thấp. Theo Trần Ngọc Vũ và cộng
sự (2014) tỷ lệ phù hợp chẩn đoán giữa hình thái học-hóa học tế bào và miễn dịch là
89,1%, giá trị dự báo đối với bệnh bạch cầu cấp dòng lympho là 88,88% và độ đặc
1


hiệu là 73,77% [25]. Theo tác giả Nguyễn Hữu Toàn thì việc phân loại dòng tế bào
theo tiêu chuẩn FAB dựa trên phương pháp nhuộm hóa học vẫn cần phải có sự điều
chỉnh tới 29,7% nhờ vào kỹ thuật miễn dịch và di truyền [19]. Hiện nay, tác giả
Trần Văn Tính, Trung tâm Huyết học- Truyền máu, Bộ Công an đã nghiên cứu và
chế tạo thành công kít nhuộm hóa học tế bào đồng bộ HICYTEC gồm 10 kỹ thuật:
Giemsa, Periodic-Axit Schiff (PAS), Peroxidaza, Sudan B, Esteraza đặc hiệu,
Esteraza không đặc hiệu, Esteraza không đặc hiệu ức chế bằng NaF, Photphataza
kiềm, Photphataza axit, Perls. Bộ kít đã cơ bản khắc phục được các yếu điểm ở trên.
Nhằm đánh giá giá trị sử dụng của bộ kít, tiến tới có thể thay thế hàng nhập ngoại,
đề tài “Ứng dụng bộ kít nhuộm hóa học tế bào để phân loại bệnh bạch cầu cấp
theo tiêu chuẩn FAB” là đề tài có ý nghĩa khoa học, thực tiễn, kinh tế - xã hội cấp
thiết.
Mục tiêu của đề tài là: Đánh giá sự phù hợp của bộ kít nhuộm hóa học tế bào
trong phân loại dòng tế bào so với phương pháp hình thái học, miễn dịch học và di
truyền trên những bệnh nhân bạch cầu cấp đã được chẩn đoán thể bệnh theo tiêu
chuẩn FAB (1986).

1.2. Bệnh bạch cầu cấp
1.2.1. Khái niệm chung
Bệnh bạch cầu cấp là tình trạng bệnh lý cấp tính của tế bào sinh máu với đặc
điểm chính là tăng số lượng bạch cầu bất thường ở cả trong tủy xương và ở ngoài
máu ngoại vi, tủy xương có trên 30% tế bào non (blast) trong tổng số tế bào có
nhân, phá hủy quá trình sinh máu bình thường trong tủy và xâm nhiễm vào các cơ
quan [12].
1.2.2. Dịch tễ học
− Theo công bố của Rebecca Siegel MPH và cộng sự (2015) trong năm 2014,
ở Mỹ ghi nhận 6.250 ca mắc mới bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Tỷ lệ nam
3


(3.100) và nữ (3.150) gần bằng nhau, số tử vong gây ra bởi bệnh này là 1.450
người [52];
− Tại Mỹ, hàng năm xuất hiện mới khoảng 2,2 trường hợp bạch cầu cấp dòng
tủy trên 100.000 dân và có khoảng 3.000 trường hợp bạch cầu cấp dòng
lympho mới trên toàn quốc [44];
− Tại Việt Nam, tuy chưa có nghiên cứu nào tiến hành đầy đủ về dịch tễ học
của bệnh bạch cầu cấp trên toàn quốc nhưng theo tổng kết tại Viện Huyết
học-Truyền máu, Bệnh viện Bạch Mai thì thấy bệnh bạch cầu cấp gặp tỷ lệ
cao nhất (32.1%) trong số các bệnh máu đến khám và điều trị tại Bệnh viện
Bạch Mai [7].
1.2.3.Các nguyên nhân gây bệnh
Cho tới nay nguyên nhân gây bệnh chưa được sáng tỏ. Tuy nhiên qua nhiều
nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố liên quan tới phát sinh bệnh:
− Tia xạ: Những người tiếp xúc nhiều với tia ion hóa hay tia xạ thường có
nguy cơ bị bạch cầu cấp;
− Hóa chất: Những người nhiễm mạn tính benzen hay sử dụng hóa chất để
chữa bệnh ác tính dễ mắc bệnh bạch cầu cấp;

Trên lưỡng bội từ 47-50 NST; 46XX/XY (bộ NST bình thường); Chuyển đoạn
t(1;19)
Thiểu bội, mất NST; Chuyển đoạn t(9;22); Chuyển đoạn t(11q23), t(4;11);
Chuyển đoạn t(5;14).

1.2.5. Phân loại
• Xếp loại bạch cầu cấp dòng tủy: Trong Bảng xếp loại bạch cầu cấp dòng tủy
theo FAB 1976. Bạch cầu cấp dòng tủy được chia làm các thể từ M1 đến M7:
−

Thể M1: lơ xê mi cấp nguyên tủy bào kém biệt hóa;

−

Thể M2: lơ xê mi cấp nguyên tủy bào biệt hóa;

−

Thể M3: lơ xê mi cấp tiền tủy bào tăng hạt đặc hiệu và chia làm 2 nhóm:
+ M3h: chứa các hạt đặc hiệu lớn;
+ M3v: chứa các hạt đặc hiệu nhỏ.

−

Thể M4: lơ xê mi cấp hỗn hợp chia làm 2 nhóm:
+ M4: lơ xê mi cấp tủy - mono;
+ M4eo: lơ xê mi cấp tủy - mono có tăng bạch cầu ái toan.

−


Lớn, không đều

Lớn, đều

Chất nhiễm sắc

Đồng nhất, mịn

Không đồng nhất

Mịn và đồng nhất

Hình dạng nhân

Không đều,
Đều đặn, đôi khi có
thường có rãnh,
rãnh, khía
khía

Đều đặn, hình bầu
dục hoặc tròn

Hạt nhân

Không thấy hoặc
nhỏ

Một hay nhiều hạt
nhân to

mỗi thể có những đặc điểm riêng, các biểu hiện lâm sàng chung nhất gồm:
− Hội chứng thiếu máu: xảy ra nhanh, nặng dần với các biểu hiện da xanh, mệt
mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhịp tim nhanh. Thường không cân xứng với tình
trạng xuất huyết;
− Hội chứng xuất huyết: xuất huyết tự nhiên, hay ở da - niêm mạc (chấm nột
đám mảng xuất huyết, chảy máu mũi, chảy máu chân răng...) có thể ở các
tạng (xuất huyết đường tiêu hoá, tiết niệu, tử cung, não - màng não...);
− Hội chứng nhiễm trùng: Sốt, viêm loét miệng họng, viêm phổi, nhiễm trùng da;
− Hội chứng thâm nhiễm: Gan to, lách to, hạch to, phì đại lợi , thâm nhiễm da,
đau xương, cơ khớp...
− Toàn trạng chung: mệt mỏi gầy sút, suy sụp nhanh.
6


1.2.7. Đặc điểm xét nghiệm
•

Huyết đồ:
−

Thiếu máu bình sắc, hồng cầu bình thường, hồng cầu lưới giảm;

−

Bạch cầu: số lượng bạch cầu thường tăng, nhưng có thể bình thường hoặc
giảm. Công thức bạch cầu thường gặp một tỷ lệ tế bào blast. Tuy nhiên
một số trường hợp số lượng bạch cầu giảm nặng có thể không gặp tế bào
blast ở máu ngoại vi;

−

•

Xét nghiệm miễn dịch:
Bằng kỹ thuật miễn dịch phát hiện các kháng nguyên dấu ấn trên màng các tế

bào blast (CD-Cluster of Differentiation) và đối chiếu với sự xuất hiện các CD này
trong quá trình biệt hóa và trưởng thành tế bào máu bình thường để biết bản chất
dòng và giai đoạn biệt hóa của tế bào trong bệnh bạch cầu cấp.
−

Nhóm dấu ấn CD thay đổi trong quá trình biệt hóa bạch cầu dòng tủy: Các
tế bào non thuộc dòng tủy sẽ phản ứng dương tính với các kháng nguyên

7


CD33 hoặc CD14.
−

Nhóm dấu ấn CD thay đổi trong quá trình biệt hóa bạch cầu lympho B:
+ Tế bào nguồn đầu dòng B: CD10, CD19;
+ Tế bào tiền lympho B: CD10, CD19, CD20;
+ Lympho B trưởng thành: CD19, CD20, CD21, CD22, CD23;
+ Tương bào: CD38.

−

Nhóm dấu ấn CD thay đổi trong quá trình biệt hóa bạch cầu lympho T:
+ Tế bào nguồn đầu dòng T: TdT, HLA;
+ Tế bào tiền lympho T: TdT, CD7, CD2, CD3;

nhuộm enzym cytochrom oxidaza trong các mô tươi bằng phản ứng "Nadi" giữa
α-naphtol và dimethyl-p-phenylethylendiamine và có thể quan sát được trên kính
hiển vi. Neukirch (1910) giới thiệu kỹ thuật nhuộm phát hiện các glycogen trong
các bạch cầu trung tính bằng phẩm màu carmin theo phương pháp Best [31, 40].
Năm 1947, Bailllif và Kimbrough ứng dụng dùng Sudan B nhuộm hạt mỡ bạch cầu
để phân biệt dòng tuỷ và các dòng khác [31, 40]. Đầu những năm 50 của thế kỷ XX,

8