SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
“SỬ DỤNG PHẦN MỀM MICROSOFT POWERPOINT THIẾT KẾ
BÀI GIẢNG CÁC TIẾT THỰC HÀNH HOÁ HỌC LỚP 10 BỔ TÚC
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG (BTTHPT) BAN CƠ BẢN”


PHẦN I . MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong các môn học ở trường phổ thông, cũng như bổ túc trung học phổ thông môn Hóa
học giữ một vai trò khá quan trọng. Hóa học là một môn khoa học tự nhiên, nó nghiên
cứu về chất và sự biến đổi chất này thành chất khác.
Đối tượng nghiên cứu của hóa học là các chất, những quy luật biến đổi chất này thành
chất khác và những biện pháp điều khiển sự biến đổi đó nhằm phục vụ đời sống con
người và tiến bộ xã hội.
Với bộ môn Hóa học là môn khoa học vừa lý thuyết vừa thực nghiệm, đồng thời nó vừa
mới mẻ vừa trừu tượng đối với học viên. Vì vậy, khi hình thành khái niệm hóa học cần
phải chú ý triệt để sử dụng nguyên tắc trực quan. Nếu được tận mắt quan sát các chất, sự
biến đổi của các chất thì học viên sẽ nhanh chóng tiếp thu và nhớ lâu. Các thí nghiệm
biểu diễn, thí nghiệm thực hành đều gây hứng thú cho học viên.
Từ lâu việc dạy học viên học thực hành thí nghiệm là một điều khó khăn, gây nhiều lúng
túng cho giáo viên vì :
- Cơ sở vật chất vật chất còn nghèo nàn, trang thiết bị chưa đầy đủ.
- Chưa có điều kiện thí nghiệm thực hành.
- Một số thí nghiệm khó thực hiện, hóa chất độc hại, nguy hiểm.
- Một số thí nghiệm không đạt kết quả như mong muốn gây mất hứng thú cho học viên.
- Học viên thường lúng túng khi thao tác các thí nghiệm.
- Học viên chưa nắm bắt hết các quy định khi xuống phòng thí nghiệm nên xảy ra một số
trường hợp ngoài ý muốn.
- Đầu tư tiết dạy tốn nhiều thời gian,…

Tỉnh.
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của đề tài.
- Thực hiện thiết kế bài giảng hỗ trợ dạy các tiết thực hành hóa học 10 BTTHPT ban cơ
bản.
- Tổng kết, rút kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả thiết kế và trình chiếu bài giảng hóa
học hỗ trợ các tiết học thực hành bằng phần mềm Microsoft Powerpoint.
4. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Sự quan tâm của các học viên trung tâm GDTX Hoằng Hoá về các tiết học thực hành
với sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft Powerpoint.
- Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng các tiết thực hành hóa học
lớp 10 BTTHPT ban cơ bản.
5. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU


- Phương tiện dạy học.
- Phương pháp dạy học hóa học.
6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Ghi chép lại tất cả những công việc mình đã làm theo yêu cầu của đề tài đặt ra.
- Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp.
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm.


PHẦN II. NỘI DUNG CHÍNH
I - CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Đặc tính của bộ môn Hóa học
Mỗi bộ môn đều có những đặc tính riêng mà khi truyền thụ kiến thức phải chú ý đến

các chất hoá học và trực tiếp nắm bắt các tính chất lý hóa của chúng. Từ đó các em hiểu
được các quá trình hóa học, nắm vững các khái niệm, định luật, học thuyết của hóa học.
1.2.3. Thí nghiệm là cầu nối giữa lý thuyết và thực tế. Nhiều thí nghiệm rất gần gũi với
đời sống, với các quy trình công nghệ. Chính vì vậy thí nghiệm giúp học viên vận dụng
những điều đã học vào thực tế cuộc sống.
1.2.4. Thí nghiệm giúp học viên rèn luyện các kỹ năng thực hành (các thao tác và cách
thức tiến hành thí nghiệm), hình thành những đức tính cần thiết của người lao động mới:
cẩn thận, khoa học, kỷ luật.
1.2.5. Thí nghiệm giúp học viên phát triển tư duy, hình thành thế giới quan duy vật biện
chứng. Khi tự tay làm thí nghiệm hoặc được tận mắt nhìn thấy những hiện tượng hóa học
xảy ra, học viên sẽ tin tưởng vào kiến thức đã học và cũng thêm tin tưởng vào chính bản
thân mình.
1.2.6. Khi làm thí nghiệm rất dễ gây hứng thú học tập. Học viên không thể yêu thích bộ
môn và không thể say mê khoa học với những bài giảng lý thuyết khô khan.
1.3. Các phương pháp dạy học thường được Giáo viên sử dụng trong giờ thực hành
Trong dạy học thực hành có thể thực hiện theo một trong hai phương pháp sau:
1.3.1. Phương pháp nghiên cứu: dùng thí nghiệm để xác nhận giả thuyết, tự rút ra kiến
thức.
4.2. Phương pháp minh họa: dùng thí nghiệm để minh họa cho kiến thức đã biết.
Sử dụng thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu hay phương pháp minh họa là tùy
thuộc vào tính phức tạp của vấn đề nghiên cứu. Nếu như việc giải quyết vấn đề không đòi
hỏi sự căng thẳng đáng kể hoạt động trí lực của học viên thì nên theo phương pháp minh
họa. Ngược lại, nếu sự tri giác, tiếp thu kiến thức về đối tượng nghiên cứu đòi hỏi sự
phân tích phức tạp hơn, phải động viên trí nhớ và tư duy thì nên dùng phương pháp
nghiên cứu.
1.4. Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
Trên thế giới và ở nước ta hiện nay đang có nhiều công trình nghiên cứu, thử nghiệm về
đổi mới phương pháp dạy học theo các hướng khác nhau. Sau đây là một số xu hướng đổi
mới cơ bản :
- Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học. Chuyển trọng tâm hoạt

copy bài về nhà nghiên cứu.
1.5.3. Lưu ý khi sử dụng phần mềm
Khi sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint để thiết kế bài giảng hóa học, giáo
viên cần lưu ý một số điểm sau :


- Không phải với loại bài nào cũng dạy hay trên giáo án điện tử, lựa chọn loại bài nào phù
hợp chuẩn bị cho tiết giảng bằng giáo án điện tử sao cho học viên có thể tiếp nhận và hệ
thống kiến thức một cách tối ưu.
- Lựa chọn hình thức học tập phù hợp cho tiết giảng bằng giáo án điện tử. Hình thức học
tập của học viên cần được định trước khi giáo viên bắt tay vào soạn giáo án điện tử.
- Luôn nhớ đến mục đích chính, trọng tâm cần đạt được.
- Không lạm dụng nhiều kĩ xảo.
- Nội dung trình bày thật tinh giản : không quá nhiều dòng trong một slide, không quá
nhiều chữ trong một dòng.
- Chú ý chọn màu chữ, phông nền thích hợp không bị ảnh hưởng nhiều bởi ánh sáng của
phòng học.
- Chỉ thay đổi phông nền, màu sắc của slide khi thật cần thiết (thay đổi chủ đề).
- Đây chỉ là phần mềm hỗ trợ dạy học, chúng ta không nên phụ thuộc vào nó quá nhiều
cần phải biết kết hợp với nhiều phương pháp khác để việc dạy và học đạt kết quả cao
hơn.
II - CƠ SỞ THỰC TIỄN
2.1. Những khó khăn và thuận lợi khi dạy các tiết thực hành hóa học 10 ban cơ bản
2.1.1. Thuận lợi
- Học viên ở độ tuổi này đã hình thành một số tính cách cần thiết khi vào phòng thí
nghiệm như tính cẩn thận, tiết kiệm, gọn gàng, sạch sẽ, …
- Một phần do tính tò mò, hiếu kì nên các học viên đều rất thích học tiết học thực hành.
- Ở một số trường đã trang bị được phòng thí nghiệm nên có thể dạy học viên học thực
hành trực tiếp trong phòng thí nghiệm.
- Hầu hết các trường đều được trang bị phương tiện dạy học, đồ dùng dạy học, dụng cụ

•

Học viên phải chuẩn bị các bài tường trình trước ở nhà.

2.3. Tiến hành thực nghiệm
Đối với bài thực hành số 1, các thí nghiệm trong bài này tương đối đơn giản, hóa chất
không độc hại, học viên có thể tự làm. Nhưng vì đây là bài thực hành đầu tiên của các em
(chỉ có một số rất ít học viên đã được thí nghiệm ở lớp 8 và 9), nếu để các em tự làm một
mình thì các em rất lúng túng, nên giáo viên phải hướng dẫn học viên làm thí nghiệm
bằng cách giáo viên làm trước, học viên bắt chước làm theo, rồi tự quan sát hiện tượng,
giải thích hiện tượng và một học viên trưởng nhóm ghi vào bài tường trình, nộp lại vào
cuối tiết học.


Khi thực hiện bài này ta có thể làm theo 2 cách. Một là là trình chiếu từng thí nghiệm
một, học viên theo dõi và thực hiện lại. Hai là ta chiếu một lúc các thí nghiệm rồi kết thúc
bài trình chiếu, học viên bắt tay vào làm thí nghiệm và ghi tường trình. Tùy theo đối
tượng học viên mà ta lựa chọn một trong hai cách, do đặc thù học viên ở trung tâm
GDTX có khả năng nhận thức chậm, vì vậy ta nên dùng cách một. Lưu ý khi dạy bài
này, giáo viên nên đi chậm.
Trước khi vào phòng thí nghiệm, lớp học tự chia nhóm với nhau hoặc giáo viên chia
nhóm theo danh sách. Mỗi nhóm từ 5 đến 6 em tùy theo lớp nhiều hay ít.

Bài 20. BÀI THỰC HÀNH SỐ 1
PHẢN ỨNG OXI HÓA – KHỬ
A. MỤC TIÊU
- Rèn luyện kỹ năng tiến hành thí nghiệm, quan sát hiện tượng, nhận xét.
- Nắm vững các bước tiến hành thí nghiệm, viết phản ứng hóa học.
- Xác định vai trò của Fe, ion Fe2+, Cu2+ trong từng phản ứng.
- Chứng minh tính oxi hóa của KMnO4 trong môi trường axit.

hành
HV: trả lời

GV: yêu cầu học viên theo
dõi cách tiến hành thí
nghiệm và làm lại.
GV: yêu cầu học viên quan
sát hiện tượng và giải thích,
viết phương trình phản ứng?


HV : trả lời : là hiện tượng
sủi bọt khí, không màu,
không mùi. Khí bay ra là khí
H2.
Zn + H 2 SO4 (loãng) → ZnSO4 + H 2 ↑


 Thí nghiệm 2 : Phản
ứng giữa kim loại và dung
dịch muối
GV : yêu cầu học viên cho
biết dụng cụ, hóa chất và
cách tiến hành thí nghiệm.
GV : nhắc nhở Học viên
theo dõi tiến trình thí
nghiệm và thực hiện lại xem
có giống kết quả dự đoán
không?



GV: yêu cầu học viên viết
phương trình phản ứng và
cân bằng
HV:

trả

lời


10 FeSO4 + 2 KMnO4 + 8H 2 SO4 →
5Fe2 ( SO4 )3 + K 2 SO4 + 2 MnSO4 + 8 H 2O

GV: dành ít phút cho học
viên hoàn tất bài tường trình
và thu lại bài tường trình.
GV nhận xét, đánh giá buổi
thực hành.
GV yêu cầu học viên thu
dọn dụng cụ, hóa chất, rửa
dụng cụ và vệ sinh lớp học.

GV hướng dẫn học viên viết bài tường trình theo mẫu:
BÀI TƯỜNG TRÌNH
Lớp: …………….
Các thành viên nhóm: ………..

Điểm


………………

………………....

………………....

………………....

………………....

2.
………………

………………....

………………....

3……………
Kết luận

…………….
Giải thích
Viết PTHH
………………...
.
………………...
.
………………...

…………………………………………………………

GV nêu nội dung tiết thực
hành. Những điểm chú ý khi
thực hành từng thí nghiệm.
GV cần lưu ý: Bài này học
viên phải tiếp xúc với các axit
đậm đặc, do đó giáo viên cần
nói cho học viên biết một số
an toàn phòng thí nghiệm và
sơ cứu khi bị axit đậm đặc rơi
vào tay. Khí Clo và khí HCl là
khí độc, do đó khi điều chế ta
phải sử dung hóa chất với một
lượng rất nhỏ.
GV chia lớp thành các nhóm
nhỏ.
GV: trình bày các nội dung thí
nghiệm

 Thí nghiệm 1: Điều chế


khí clo. Tính tẩy màu của
khí clo.
GV yêu cầu học viên nêu cách
tiến hành thí nghiệm.
HV trả lời:

GV trình chiếu cách tiến hành
thí nghiệm cho học viên quan
sát.



GV hướng dẫn học viên trả lời
lại theo sự hưỡng dẫn

Gv trình chiếu các slide tiến
hành thí nghiệm để học viên
theo dõi
Trong quá trình chiếu, giáo
viên vừa chiếu vừa thuyết
minh.


GV yêu cầu học viên làm lại
toàn bộ các thí nghiệm và ghi
vào bảng tường trình
Trong thời gian học viên
tiến hành thực nghiệm, giáo
viên quan sát, theo dõi quan
sát các tổ thực hành để nhận
xét, đánh giá.
Đồng thời hướng dẫn lại các
nhóm làm chưa tốt.

Yêu cầu học viên dọn dẹp vệ
sinh, cất hóa chất, rửa dụng cụ
thí nghiệm.
GV thu lại bài tường trình thí
nghiệm và cho lớp nghỉ.


…………….

Thí nghiệm

Cách tiến hành

Hiện tượng

1.
………………

………………....

………………....

………………....

………………....

2.
………………

………………....

………………....

3………………
Kết luận

Giải thích

*Trước khi áp dụng đề tài ở lớp 10A,10B,10C tính theo phần trăm % (106 HV)
Kỹ năng thao tác thực hành, kết quả thí
Sự tập trung của học viên trong
nghiệm, kỹ năng viết phương trình phản
giờ thực hành
ứng.
Tập trung tốt

Không
trung

19

81

tập

Đạt

Không đạt

25,4

74,6

*Sau khi áp dụng đề tài ở lớp 10A ,10B,10C tính theo phần trăm % (106 HV)
Kỹ năng thao tác thực hành, kết quả thí
Sự tập trung của học viên trong
nghiệm, kỹ năng viết phương trình phản
giờ thực hành