Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
4. Đối tượng nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
NỘI DUNG CHÍNH
Chương 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1.Lịch sử đề tài nghiên cứu
1.2.Đặc tính của bộ môn hóa học
1.3.Mục đích của giờ thực hành thí nghiệm
1.4.Các phương pháp dạy học thường được giáo viên sử dụng trong giờ
thực hành
1.5.Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
1.6.Khái quát về phần mềm Microsoft Powerpoint
Chương 2.

CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.1.Chia sẽ của một số giáo viên THPT về việc dạy học trong các giờ thực
hành
2.2.Tiến hành thực nghiệm
2.2.1. Thuận lợi
2.2.2. Khó khăn
2.2.3. Giải pháp

• Chưa có điều kiện thí nghiệm thực hành.
• Một số thí nghiệm khó thực hiện, hóa chất độc hại, nguy hiểm.
• Một số thí nghiệm không đạt kết quả như mong muốn gây mất hứng
thú cho học sinh.
• Học sinh thường vụng về khi tự tay làm các thí nghiệm.
• Học sinh chưa nắm bắt hết các quy định khi xuống phòng thí nghiệm
nên xảy ra một số trường hợp ngoài ý muốn.
• Đầu tư tiết dạy tốn nhiều thời gian, …
Kết quả là muốn dạy tốt giờ học này, trường phải có khá đầy đủ cơ sở
vật chất, người dạy phải có kinh nghiệm, có thời gian đầu tư, chọn được giải
pháp tốt nhất đối với từng loại thí nghiệm để gây hứng thú cho người học.

Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 2


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

Microsoft Powerpoint là phần mềm được xem khá đơn giản, dễ nghiên
cứu, có thể vận dụng hiệu quả trong việc thiết kế biểu diễn các thí nghiệm hóa
học, điều này giúp người giáo viên có thể khắc phục được tính độc hại hay sự
hạn chế của hóa chất khi thí nghiệm trực tiếp, giúp học sinh nắm bắt được
trình tự các thao tác thí nghiệm nhanh chóng, mặt khác góp phần làm mới
phương pháp dạy học của giáo viên và học sinh thêm hứng thú với tiết học
hóa học.
Qua nhiều năm học tập ở trường ĐHSP Tp.HCM, ba năm công tác ở
trường trung học phổ thông Vĩnh Cửu với vai trò là giáo viên giảng dạy chính
(từ 09/2008 đến nay), bản thân tôi nhận thấy không phải tiết học thực hành
nào cũng thực hiện được và đạt kết quả tốt, từ đó nó đã gợi mở cho tôi ý

môn hóa học, do đó nó cần được sự quan tâm và sử dụng phổ biến hơn trong
các tiết giảng hóa học.
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• Nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của đề tài.
• Thực hiện thiết kế bài giảng hô trợ dạy các tiết thực hành hóa học
THPT ban cơ bản.
• Tổng kết, rút kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả thiết kế và trình
chiếu biểu diễn các thí nghiệm hô trợ các tiết học thực hành, bằng
phần mềm Microsoft Powerpoint.
4. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• Sự quan tâm của các học sinh trong trường về các tiết học thực hành
với sự hô trợ của phần mềm Microsoft Powerpoint.
• Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hô trợ
dạy học các tiết thực hành hóa học lớp 10 THPT ban cơ bản.
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• Ghi chép lại tất cả việc mình đã làm theo yêu cầu của đề tài đặt ra.
• Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài.
• Phương pháp điều tra, phân tích, tổng hợp.
• Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm.

Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 4


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

NỘI DUNG CHÍNH
Chương 1.



Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

Cái mới của đề tài do tôi viết là ở chô các thí nghiệm được thiết kế để
hô trợ dạy các bài học thực hành nhằm giải quyết phần nào những khó khăn
mà người giáo viên thường gặp phải trong các giờ dạy thực hành.
1.2.Đặc tính của bộ môn hóa học
Môi bộ môn đều có những đặc tính riêng mà khi truyền thụ kiến thức
phải chú ý đến những đặc điểm này.
Với bộ môn hóa học, là một môn khoa học vừa lý thuyết vừa thực
nghiệm, đồng thời nó vừa mới mẻ, vừa trừu tượng đối với học sinh vì vậy khi
truyền thụ kiến thức về hóa học cần phải chú ý một số đặc tính sau đây :
1.

Quá trình hình thành các khái niệm cơ bản về hóa học diễn biến theo

giai đoạn. Sự phân chia giai đoạn này dựa vào các lý thuyết chủ đạo có trong
chương trình. Việc hình thành khái niệm hóa học phải bám sát lý thuyết chủ
đạo của từng giai đoạn để hình thành.
2.

Việc hình thành các khái niệm cơ bản về hóa học chủ yếu dựa vào

kiến thức sẵn có của học sinh, vào kinh nghiệm và vốn kiến thức của các môn
học khác có liên quan.
3.

Cần triệt để sử dụng nguyên tắc trực quan. Hóa học là một bộ môn

khoa học vừa lý thuyết vừa thực nghiệm vì vậy trong giảng dạy hóa học, nếu

3. Thí nghiệm là cầu nối giữa lý thuyết và thực tế. Nhiều thí nghiệm rất
gần gũi với đời sống, với các quy trình công nghệ. Chính vì vậy thí nghiệm
giúp học sinh vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống.
4. Thí nghiệm giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng thực hành (các thao
tác và cách thức tiến hành thí nghiệm), hình thành những đức tính cần thiết
của người lao động mới: cẩn thận, khoa học, kỷ luật.
5. Thí nghiệm giúp học sinh phát triển tư duy, hình thành thế giới quan
duy vật biện chứng. Khi tự tay làm thí nghiệm hoặc được tận mắt nhìn thấy
những hiện tượng hóa học xảy ra, học sinh sẽ tin tưởng vào kiến thức đã học
và thêm tin tưởng vào chính bản thân mình.
6. Khi làm thí nghiệm rất dễ gây hứng thú học tập. Học sinh không thể
yêu thích bộ môn và không thể say mê khoa học với những bài giảng lý
thuyết khô khan.
1.4.Các phương pháp dạy học thường được giáo viên sử dụng trong
giờ thực hành

Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 7


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

Trong dạy học thực hành có thể thực hiện theo một trong hai phương pháp
sau:
1. Phương pháp nghiên cứu: dùng thí nghiệm để xác nhận giả thuyết, tự rút
ra kiến thức.
2. Phương pháp minh họa: dùng thí nghiệm để minh họa cho kiến thức đã
biết.
Sử dụng thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu hay phương pháp

1.6.1. Tác dụng của phần mềm
Microsoft Powerpoint là một phần mềm trong bộ Microsoft Office
được sử dụng để trình bày về mặt hình thức một vấn đề. Nó là một công cụ có
tính chuyên nghiệp để diễn đạt các ý tưởng cần trình bày không chỉ bằng lời
văn mà còn thể hiện qua hình ảnh tĩnh và động cùng với âm thanh một cách
sống động.
1.6.2. Ưu điểm của phần mềm
 Dễ sử dụng đối với người bắt đầu dùng và rất dễ sử dụng với người đã sử
dụng Winword, Excel vì có cùng các thao tác …
 Thực hiện các hiệu ứng hoạt hình nhanh chóng, sinh động một cách đơn
giản không cần tới kiến thức lập trình.
 Kích thước tập tin nhỏ, thuận lợi cho lưu trữ và di chuyển.
 Kết hợp được với phần mềm đồ họa.
 Cho phép chèn hình ảnh, phim, …
 Trình bày trực tiếp bằng máy chiếu hoặc in ra các trang slide và sử dụng
máy đèn chiếu (Overhead) để chiếu từng trang slide lên bảng, lên tường.
 Khắc phục được khó khăn của giáo viên khi biểu diễn thí nghiệm trực tiếp
(như dụng cụ, hóa chất, thời gian, ...)
 Thí nghiệm có thể chiếu đi chiếu lại cho học sinh quan sát, thậm chí học
sinh có thể copy bài về nhà nghiên cứu.
1.6.3. Lưu ý khi sử dụng phần mềm
Khi sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint để thiết kế bài giảng hóa học,
giáo viên cần lưu ý một số điểm sau :

Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 9


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

2.1.Chia sẽ của một số Giáo viên THPT về việc dạy học trong các giờ
thực hành


Cô Nguyễn Thị Ngọc Châu – trường THPT Nguyễn Khuyến – Quận

10 – TpHCM chia sẻ: cô không dạy các bài thực hành, thay vào các bài đó là
những bài luyện tập. Lý do cô đưa ra là cơ sở vật chất đang trong giai đoạn
hoàn thiện nên chưa đủ điều kiện để dạy các bài thực hành.


Thầy Nguyễn Hoàng Hạt – ThS hoá hữu cơ, hiện đang công tác

trường chuyên Trung Học Thực Hành cho biết, thầy tâm sự là bộ môn hoá là
môn thực nghiệm nhưng muốn làm thực hành thì phải nắm rõ lí thuyết thật
vững, thao tác thí nghiệm phải linh hoạt thì làm thí nghiệm mới hiệu quả, thí
nghiệm ở phổ thông chỉ mang hình thức định tính, ít khi định lượng nên thí
nghiệm vẫn chỉ là thí nghiệm, chưa thực sự đi vào môn học, gây hứng thú cho
học sinh.


Thầy Nguyễn Văn Phùng – trường THPT Trần Đại Nghĩa cung cấp,

thầy không dạy các bài thực hành vì kiến thức quá nhiều, thỉnh thoảng thầy có
chuẩn bị một vài thí nghiệm đơn giản biểu diễn trên lớp cho học sinh quan
sát, tuy nhiên nó mang tính chất hình thức vì lớp học đông, không gian phòng
học lớn, khó mà quan sát thấy các hiện tượng thí nghiệm của thầy biểu diễn.
Thay vào các giờ thực hành là những giờ luyện tập kĩ năng giải bài toán.



nghiệm, một số thí nghiệm tạo ra khí độc, mùi khó chịu là các em kéo nhau
bỏ chạy ra khỏi phòng thí nghiệm làm cho tiết học thực hành dang dở. Tôi
luôn băn khoăn trăn trở và tự hỏi tại sao mình không ứng dụng phương tiện
dạy học nhằm hô trợ cho tiết dạy thực hành của mình đạt kết quả tốt hơn.
2.2.Tiến hành thực nghiệm
2.2.1. Thuận lợi:
 Học sinh ở độ tuổi này đã hình thành một số tính cách cần thiết khi
vào phòng thí nghiệm như tính cẩn thận, tiết kiệm, gọn gàng, sạch sẽ, …
 Một phần do tính tò mò, hiếu kì nên các em học sinh đều rất thích học
tiết học thực hành.
 Ở một số trường đã trang bị được phòng thí nghiệm nên có thể dạy
học sinh học thực hành trực tiếp trong phòng thí nghiệm.
 Hầu hết các trường đều được trang bị phương tiện dạy học, đồ dùng
dạy học, dụng cụ thí nghiệm và hóa chất, …hô trợ đắc lực cho tiết học thực
hành.
2.2.2. Khó khăn:
Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 12


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

 Đa số học sinh không chuẩn bị bài hoặc chuẩn bị rất sơ sài trước khi
học thực hành, các em đùa giỡn, nói chuyện không tập trung trong lúc giáo
viên hướng dẫn làm thí nghiệm.
 Một số trường không có phòng thí nghiệm, hay phòng thí nghiệm
được xây dựng không đúng với yêu cầu của phòng thí nghiệm nên giáo viên
khó tổ chức cho học sinh học thực hành.
 Mặc dù có những trường đủ điều kiện để dạy các tiết thực hành nhưng

2. ………………………………..

……………

3. ………………………………..

……………

Tên thí nghiệm

Cách tiến hành

Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Hiện tượng

Giải thích
Trang 13


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

………………....

………………....

Viết PTHH
………………....

………………… ………………....

Khi thực hiện bài này ta có thể làm theo 2 cách. Một là là trình chiếu
từng thí nghiệm một, học sinh theo dõi và thực hiện lại. Hai là ta chiếu một
lúc các thí nghiệm rồi kết thúc bài trình chiếu, học sinh bắt tay vào làm thí
nghiệm và ghi tường trình. Tùy theo đối tượng học sinh mà ta lựa chọn một
trong hai cách, nếu đối tượng học sinh yếu ta nên chọn cách một và cách hai
ta dành cho đối tượng học sinh khá – giỏi. Lưu ý khi dạy bài này, giáo viên
nên đi chậm.

Giáo án một số bài thực hành:
Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 14


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

Bài 20.

BÀI THỰC HÀNH SỐ 1
PHẢN ỨNG OXI HÓA – KHỬ

A. MỤC TIÊU
• Rèn luyện kỹ năng tiến hành thí nghiệm, quan sát hiện tượng, nhận
xét.
• Nắm vững các bước tiến hành thí nghiệm, viết phản ứng hóa học.
• Xác định vai trò của Fe, ion Fe2+, Cu2+ trong từng phản ứng.
• Chứng minh tính oxi hóa của KMnO4 trong môi trường axit.
B. CHUẨN BỊ
• Máy chiếu
• Phiếu tường trình

GV chiếu slide 4 cho hs quan sát và
giới thiệu cho HS biết được lọ
đựng hóa chất, dụng cụ thí nghiệm,
…

GV yêu cầu HS nêu được mục đích
của thí nghiệm và cách tiến hành.
HS trả lời:
GV đóng góp những ý HS vừa trả
lời và sau đó chiếu slide 5.
GV biểu diễn thí nghiệm mẫu trên
slide 6 và 7.
Sau đó GV yêu cầu HS tự tay làm
lại các thí nghiệm đồng thời theo
dõi các em tiến hành thí nghiệm.
Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 16


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

GV: yêu cầu học sinh quan sát hiện
tượng và giải thích, viết phương trình
phản ứng?
HS trả lời : là hiện tượng sủi bọt khí,
không màu, không mùi. Khí bay ra là
khí H2.

Zn + H 2 SO4 (loãng) → ZnSO4 + H 2 ↑

phần tường trình (slide 11).

 Thí nghiệm 3: Phản ứng oxi hóa
– khử trong môi trường axit
GV: hỏi học sinh dụng cụ và hóa chất
để tiến hành thí nghiệm này là gì?
HS: trả lời
HS phải nêu được mục đích thí
nghiệm và cách tiến hành
GV chiếu slide12
GV: chiếu slide 13, 14 cho học sinh
quan sát, và làm lại thí nghiệm
GV yêu cầu HS giải thích hiện tượng
HS: thấy dung dịch KMnO4 bị mất
màu vì đã tham gia phản ứng
GV: yêu cầu học sinh viết phương
trình phản ứng và cân bằng
HS : trả lời
Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 18


Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

10 FeSO4 + 2 KMnO4 + 8H 2 SO4 →
5Fe2 ( SO4 ) 3 + K 2 SO4 + 2 MnSO4 + 8 H 2O

GV: dành ít phút cho học sinh hoàn
tất bài tường trình và thu lại bài


A. MỤC TIÊU
• Củng cố các thao tác làm thí nghiệm an toàn, hiệu quả, quan sát hiện
tượng thí nghiệm.
• Củng cố kiến thức về clo và hợp chất của clo.
B. CHUẨN BỊ
• Máy chiếu
• Hóa chất : tinh thể KMnO4, tinh thể NaCl, dung dịch HCl đậm đặc,
dung dịch H2SO4 đậm đặc, dung dịch AgNO3, dung dịch HNO3, giấy
quỳ tím.
• Dụng cụ : ống nghiệm, muông thủy tinh, kẹp gắp, ống nhỏ giọt, đèn
cồn, giá đỡ ống nghiệm.
C. TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
Hoạt động của GV và HS

Tiến trình các slide

GV nêu nội dung tiết thực hành.
Những điểm chú ý khi thực hành từng
thí nghiệm.
GV cần lưu ý: Bài này học sinh phải
tiếp xúc với các axit đậm đặc, do đó
giáo viên cần nói cho học sinh biết
một số an toàn phòng thí nghiệm và sơ
cứu khi bị axit đậm đặc rơi vào tay.
Khí Clo và khí HCl là khí độc, do đó
khi điều chế ta phải sử dung hóa chất
Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 20



Đề tài : Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ …

 Thí nghiệm 2: Điều chế axit
clohdric.
Tương tự như thí nghiệm 1, GV kiểm
tra sự chuẩn bị của HS bằng cách yêu
cầu HS nêu hóa chất, dụng cụ, mục
đích thí nghiệm và cách tiến hành
Sau đó GV chiếu slide 6, 7

GV yêu cầu quan sát mô hình thật kỹ
để lát nữa lắp dụng cụ cho đúng
(slide 8).
GV hỏi học học sinh dung dịch thu
được trong ống nghiệm là dung dịch
gì?
Và làm thế nào để nhận biết dung dịch
đó?
HS trả lời: dd thu được là dung dịch
axit, dùng quỳ tím để chứng minh nó
có phải là dd axit hay không.
GV chiếu slide 9

Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 22



HS hoàn chỉnh sơ đồ để viết vào bài
tường trình.
GV yêu cầu học sinh làm lại toàn bộ
các thí nghiệm và ghi vào bảng tường
trình
Trong thời gian học sinh tiến hành
thực nghiệm, giáo viên quan sát, theo
dõi quan sát các tổ thực hành để nhận
xét, đánh giá.
Đồng thời hướng dẫn lại các nhóm
làm chưa tốt.
Yêu cầu học sinh dọn dẹp vệ sinh, cất
hóa chất, rửa dụng cụ thí nghiệm.
GV thu lại bài tường trình thí nghiệm
và cho lớp nghỉ.

Đối với bài thực hành số 3 tương đối dễ, nên ta dạy cũng khá nhẹ
nhàng. Mục đích ở bài này là củng cố kỹ năng thực hành và khắc sâu kiến
thức.
Tuy nhiên, nếu ta trình diễn thí nghiệm kết hợp với việc kiểm tra sự
chuẩn bị của học sinh thì các em sẽ khắc sâu kiến thức hơn.

Bài 27.

BÀI THỰC HÀNH SỐ 3

Người thực hiện : Nguyễn Văn Đoàn

Trang 24