Nghiên cứu đề xuất hệ thống quản lý môi
trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 cho các
doanh nghiệp sản xuất bia của Tổng công ty cổ
phần bia rượu và nước giải khát Sài Gòn
(Sabeco)
Lê Thị Hồng Thắm
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
Luận văn ThS Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững
Người hướng dẫn: PGS. TS. Trịnh Hồng Thái
Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Trình bày về xây dựng hệ thống quản lý môi trường (HTQLMT)
của các doanh nghiệp sản xuất Bia thuộc SABECO. Phân tích thực trạng
quản lý môi trường của các doanh nghiệp sản xuất Bia thuộc SABECO.
Nghiên cứu, đề xuất HTQLMT của các doanh nghiệp sản xuất Bia thuộc
SABECO và quy trình triển khai xây dựng, áp dụng HTQLMT làm cơ sở
và tài liệu tham khảo giúp các doanh nghiệp chủ động tiếp cận, có thể độc
lập triển khai xây dựng, áp dụng Hệ thống quản lý môi trường theo tiêu
chuẩn ISO 14001, sẽ giảm được đáng kể chi phí cho quá trình xây dựng, áp
dụng.
Keywords: Quản lý môi trường; Doanh Nghiệp; Sản xuất bia; Ô nhiễm
môi trường; Bảo vệ môi trường
Content
1. Đặt vấn đề
Nền kinh tế đất nước có nhiều biến chuyển khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại
Thế giới (WTO). Hội đồng quản trị Tổng công ty Cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát
Sài Gòn đã ban hành “Tuyên bố Tầm nhìn, Sứ mạng, An toàn Vệ sinh Thực phẩm và Bảo
vệ Môi trường, các giá trị cốt lõi và những nguyên tắc cơ bản” để làm tôn chỉ hoạt động,
định hướng chiến lược




Chƣơng 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Bộ tiêu chuẩn ISO 14000
Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (International organization for standardization– ISO)
được thành lập từ năm 1973 tại Gioneve Thụy Sĩ. Bộ tiêu chuẩn ISO 14000 do tổ chức
này ban hành. cung cấp một công cụ quản lý cho các tổ chức muốn kiểm soát lĩnh vực
môi trường cũng như những tác động đến môi trường của mình. Trong đó, hệ thống quản
lý môi trường ISO 14001 đóng vai trò trung tâm và những tiêu chuẩn khác hỗ trợ, hướng
dẫn cho việc áp dụng Hệ thống quản lý môi trường.
1.1.2. Tiêu chuẩn ISO 14001
ISO 14001 được ban hành lần đầu tiên vào năm 1996, sau đó được sửa đổi, bổ sung và
ban hành lần thứ 2 vào năm 2004, lần thứ 3 vào năm 2009 chỉ bổ sung phụ lục. Tại Việt
Nam Tiêu chuẩn ISO 14001 đã được ban hành phiên bản mới TCVN ISO 14001:2010.
Tiêu chuẩn ISO 14001 đưa ra những yêu cầu của hệ thống quản lý môi trường trong sản
xuất và cung cấp dịch vụ và đặc biệt chú trọng đến thực thi pháp luật về môi trường.
Tiêu chuẩn ISO được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận là Chu trình Deming (P:
Plan, D: Do, C: Checking, A: Action)
Cấu trúc của tiêu chuẩn gồm có 4 điều khoản (còn được hiểu là 4 yêu cầu) chung đối với
một HTQLMT mà không chỉ ra cách thức, biện pháp cụ thể để xây dựng nên tiêu chuẩn
vừa có tính áp dụng một cách linh động, mọi loại hình tổ chức, doanh nghiệp có thể cùng
áp dụng tiêu chuẩn này. Tuy nhiên, cũng vì tính linh hoạt và đồng nhất mà việc áp dụng
tiêu chuẩn đối với các tổ chức gặp nhiều khó khăn, đặc biệt đối với những đơn vị thiếu
nguồn lực, cán bộ về môi trường.
1.1.3. Hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001
Hệ thống quản lý môi trường là một phần của hệ thống quản lý chung. HTQLMT là một
tập hợp gồm có chính sách, mục tiêu, kế hoạch, các chuẩn mực để thực hiện, con người,
cơ sở vật chất để tạo ra sản phẩm và đạt được các chính sách, mục tiêu và chuẩn mực đó.
Con người là nhân tố quyết định sự thành công trong việc xây dựng và áp dụng
HTQLMT theo tiêu chuẩn ISO 14001.

liên doanh tại địa phương. Thị trường quốc tế với trên 15 quốc gia. 100% đơn vị áp dụng
Hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001, 50% đơn vị áp dụng Hệ thống
quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000 và 7 đơn vị đã và đang triển khai áp dụng tiêu
chuẩn ISO 14000 là Công ty Bia Sài gòn Miền Tây (Nhà máy Bia Sóc Trăng và Nhà máy


bia Sài Gòn Cần Thơ), công ty bia Sài Gòn Miền Trung (gồm nhà máy bia Sài Gòn
Đăklăk, Phú Yên và Quy Nhơn), Công ty Bia Sài Gòn Bình Tây (gồm Nhà máy Bia Sài
Gòn Bình Dương và nhà máy Bia Sài Gòn – Hoàng Quỳnh).
1.3. Quy trình công nghệ sản xuất bia và các khía cạnh môi trường
1.3.1. Nguyên liệu sản xuất bia:
Bia được sản xuất từ các nguyên liệu chính là malt đại mạch, nước, hublon và nấm men.
Nhiều loại nguyên liệu thay thế malt trong quá trình nấu là gạo, đường và các loại dẫn
xuất từ ngũ cốc; Các nguyên liệu phụ khác được sử dụng trong quá trình lọc và hoàn
thiện sản phẩm như bột trợ lọc, các chất ổn định. Nhiều loại hóa chất được sử dụng trong
quá trình sản xuất như các chất tẩy rửa, các loại dầu nhờn, chất bôi trơn,
1.3.2. Các công đoạn sản xuất chính
Nghiền nguyên Malt và gạo, Hồ hóa và đường hóa nguyên liệu sau khi xay nghiền được
chuyển tới thiết bị hồ hóa và đường hóa bằng cách điều chỉnh hỗn hợp ở các nhiệt độ
khác nhau. Hệ enzyme thích hợp chuyển hóa các chất dự trữ có trong nguyên liệu thành
dạng hòa tan trong dịch: các enzyme thủy phân tinh bột tạo thành đường, thủy phân các
chất protein thành axít amin và các chất hoà tan khác sau đó được đưa qua lọc hèm để
tách đường và các chất hoà tan khỏi bã bia. Dịch đường sau khi lọc được nấu với hoa
houblon và đun sôi trong 60-90 phút. Làm lạnh và bổ sung ôxy: Lên men, lọc bia và hoàn
thiện sản phẩm
1.5.6. Các khía cạnh môi trường trong công nghệ sản xuất bia
Sản xuất bia phát ra nhiều chất thải với khối lượng lớn. Chất thải rắn và nước thải đều có
hàm lượng chất hữu cơ cao do bã và bia vỡ. Nước thải có nhiều dòng khác nhau, vừa có
tính axit, vừa trung tính, vừa bazo. Khí thải từ dây chuyền sản xuất như CO2, NH3 và
khí thải lò hơi. Chất thải nguy hại như dầu từ đốt lò hơi; thùng đựng hóa chất được sử

HTQLMT theo tiêu chuẩn ISO 14001, đặc biệt là xây dựng cho các doanh nghiệp sản
xuất bia.
Chƣơng 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. Hiện trạng hệ thống quản lý môi trường của các doanh nghiệp sản xuất bia của
Sabeco.
3.1.1. Hiện trạng hệ thống quản lý môi trường tại các doanh nghiệp chưa áp dụng tiêu
chuẩn ISO 14001


Qua kết quả khảo sát tại công ty Bia Sài Gòn – Hà Nội, Công ty Bia Sài Gòn – Bình
Dương và Công ty Bia Sài Gòn – Cần Thơ đang triển khai xây dựng HTQLMT theo tiêu
chuẩn ISO 14001 cho thấy các doanh nghiệp đều nhận thấy được giá trị và ý nghĩa mà
HTQLMT mang lại. Bên cạnh những lợi ích về bảo vệ môi trường, tuân thủ pháp luật về
bảo vệ môi trường doanh nghiệp cũng giảm thiểu được đáng kể chi phí sản xuất và nâng
cao hình ảnh của công ty trên thị trường. Tại thời điểm chưa áp dụng, các doanh nghiệp
cũng đã thực hiện một số yêu cầu của tiêu chuẩn như đặt ra và thực hiện các mục tiêu về
giảm sử dụng điện, nước và tận thu nguyên vật liệu. Tuy nhiên HTQLMT chưa được thiết
lập, chưa thực hiện đúng theo tiêu chuẩn ISO 14001.
3.1.2. Hiện trạng quản lý môi trường tại những doanh nghiệp đã được cấp chứng nhận
ISO 14001
Đối với các doanh nghiệp đã được chứng nhận ISO 14001 thì công tác quản lý môi
trường đã được triển khai thành hệ thống, phù hợp với yêu cầu của tiêu chuẩn ISO 14001
như:
- Chỉ định 1 đại diện lãnh đạo HTQLMT và thành lập Ban ISO triển khai và theo dõi.
- Ban hành chính sách môi trường, hàng năm thiết lập mục tiêu môi trường, chỉ tiêu môi
trường
- Có hệ thống văn bản, biểu mẫu hỗ trợ cho việc kiểm soát tốt các các khía cạnh môi
trường, hồ sơ và tài liệu của HTQLMT được lưu trữ.
Nhìn chung, các doanh nghiệp đều tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi
trường. Các số liệu về đo kiểm môi trường như các yếu tố vi khí hậu, môi trường lao

Qua nghiên cứu hiện trạng HTQLMT của các doanh nghiệp sản xuất bia của Sabeco và
các yêu cầu của tiêu chuẩn ISO 14001, HTQLMT theo tiêu chuẩn ISO 14001 cho các
doanh nghiệp sản xuất bia được đề xuất như sau:
3.3.1. Phạm vi áp dụng
HTQLMT được áp dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh bia, áp dụng tại khu vực sản
xuất và văn phòng của doanh nghiệp.
3.3.2. Bộ tài liệu Hệ thống quản lý môi trường
Bảng 3.1: Bộ tài liệu Hệ thống quản lý môi trường
Điều khoản Yêu cầu của tiêu chuẩn ISO 14001

Tên tài liệu

Sổ tay chất lượng

4.1

Yêu cầu chung

4.2

Chính sách môi trường

Chính sách chất lượng


4.3.1 Khía cạnh môi trường

Quy trình xác định các khía cạnh môi trường

4.3.2 Yêu cầu về pháp luật và yêu cầu khác


Quy trình cập nhật và đánh giá sự tuân thủ

4.5.3 Sự không phù hợp, hành động khắc phục và hành động phòng ngừa Quy

trình

khắc phục và phòng ngừa
4.5.4 Kiểm soát hồ sơ

Quy trình kiểm soát hồ sơ

4.5.5 Đánh giá nội bộ

Quy trình đánh giá nội bộ

4.6

Xem xét của lãnh đạo

Quy trình xem xét của lãnh đạo

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

KẾT LUẬN
1. Hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 mang lại những lợi ích thiết
thực cho doanh nghiệp, giảm chi phí xử lý chất thải, giảm lãng phí nguồn nguyên liệu,
nhờ vậy chi phí sản xuất cũng được giảm đáng kể.
2. Các doanh nghiệp sản xuất bia thuộc Sabeco có nhu cầu và sẵn sàng nguồn lực để xây
dựng HTQLMT ISO 14001 theo chủ trương của Tổng công ty.

4. Lê Huy Bá (chủ biên), 2007. Phương pháp luận nghiên cứu khoa học. NXB Giáo dục,
TP Hồ Chí Minh.
5. Lê Huy Bá, 2008. Độc học môi trường cơ bản. NXB Đại học quốc gia Thành phố Hồ
Chí Minh, TP Hồ Chí Minh.


6. Lê Thạc Cán, 1994. Đánh giá tác động môi trường- Phương pháp luận và kinh nghiệm
thực tiễn. NXB Khoa học Kỹ thuật, Hà Nội.
7. Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, 2010. Tiêu chuẩn ISO 14001:2010 – Hệ
thống quản lý môi trường – các yêu cầu và hướng dẫn sử dụng. Hà Nội
8 International organization for standardization, 2009, Environmental management The
ISO 1400 family of International Standards.