ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------

PHẠM ĐỨC NGHĨA

NGUYÊN TẮC ỨNG XỬ NGOẠI GIAO CỦA HỒ CHÍ MINH
VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG VIỆC BẢO VỆ CHỦ QUYỀN
LÃNH THỔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC
Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------

PHẠM ĐỨC NGHĨA

NGUYÊN TẮC ỨNG XỬ NGOẠI GIAO CỦA HỒ CHÍ
MINH VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG VIỆC BẢO VỆ CHỦ
QUYỀN LÃNH THỔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC
Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học
Mã số : 60 31 27

Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Minh Trƣởng

1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................................... 3
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ......................... Error! Bookmark not defined.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................... Error! Bookmark not defined.
5. Phương pháp nghiên cứu ....................................... Error! Bookmark not defined.
6. Đóng góp của luận văn .......................................... Error! Bookmark not defined.
7. Kết cấu của luận văn ............................................. Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 1.NHỮNG NGUYÊN TẮC ỨNG XỬ NGOẠI GIAO CỦA HỒ CHÍ
MINH ................................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.1. Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của ngoại giao trong việc bảo vệ độc
lập, chủ quyền dân tộc ............................................... Error! Bookmark not defined.
1.2. Những nguyên tắc ứng xử ngoại giao của Hồ Chí Minh ................................... 26
1.2.1.1. Nguyên tắc đặt lợi ích chân chính của dân tộc, của nhân dân lên trên hết
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1.2. Những nguyên tắc ứng xử mềm dẻo, linh hoạt và có sách lược .......... Error!
Bookmark not defined.
1.2.2.3. Nguyên tắc đề cao đàm phán hòa bình, tránh xung đột vũ trang ........ Error!
Bookmark not defined.9
1.2.2.4. Nguyên tắc tôn trọng độc lập chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ ............... 3Error!
Bookmark not defined.
1.2.2.5. Nguyên tắc ứng xử ngoại giao phải thể hiện quan điểm độc lập, chủ động,
không trông chờ, ỷ lại, không phụ thuộc bên ngoài. Error! Bookmark not defined.
1.2.2.6. Nguyên tắc ứng xử tôn trọng luật pháp và thông lệ quốc tế................. Error!
Bookmark not defined.
1.2.2.7. Nguyên tắc ứng xử bình đẳng, cùng có lợi trong quan hệ ngoại giao. Error!
Bookmark not defined.


Chƣơng 2.VẬN DỤNG NHỮNG NGUYÊN TẮC ỨNG XỬ NGOẠI GIAO
CỦAHỒ CHÍ MINH ĐỂ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ VIỆT NAM
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ................................. Error! Bookmark not defined.



PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đại hội lần VII của Đảng Cộng sản Việt Nam (6/1991) đã khẳng định: “Lấy
chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ
nam hành động của toàn Đảng”. Đảng ta đã nhận thức được những giá trị có ý
nghĩa chiến lược, đúng đắn và phù hợp với thực tế cách mạng Việt Nam trong tư
tưởng Hồ Chí Minh. Ngày nay, trước yêu cầu của tình hình mới, xây dựng và bảo
vệ tổ quốc xã hội Chủ nghĩa trong xu thế toàn cầu hóa ngày càng phát triển mạnh
mẽ, các mối quan hệ ngoại giao giữa các quốc gia – dân tộc và vùng lãnh thổ ngày
càng gia tăng; hoạt động ngoại giao, hội nhập và mở cửa không chỉ có ý nghĩa đối
với sự phát triển kinh tế - xã hội mà còn tạo ra thế và lực góp phần quan trọng
trong việc bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ của đất nước. Thực tế đã cho thấy
những luận điểm trong tư tưởng của Hồ Chí Minh về ngoại giao được Đảng ta vận
dụng trong quan hệ quốc tế hiện nay đã đạt được nhiều thành tựu rực rỡ càng
chứng tỏ tính đúng đắn trong tư tưởng ngoại giao của Người. Qua đó, chúng ta có
thể khẳng định tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh thực sự là kho tàng lý luận, là
cẩm nang cho hoạt động ngoại giao và quan hệ quốc tế của Đảng và Nhà nước ta.
Trong giai đoạn hiện nay, trước xu thế quốc tế hóa nền kinh tế xã hội thế
giới, các mối quan hệ quốc tế ngày càng phát triển đa dạng và phong phú, mang
nhiều sắc thái và nội dung mới. Giao lưu và hội nhập quốc tế vừa là thời cơ, vừa là
thách thức đối với tất cả các nước không phân biệt chế độ chính trị, giàu - nghèo,
mạnh – yếu. Đối với Việt Nam, một nước nhỏ, tiềm lực kinh tế và khoa học kĩ
thuật còn thấp kém, muốn rút ngắn khoảng cách tụt hậu so với thế giới để phát
triển kinh tế xã hội của đất nước đòi hỏi phải phát huy mạnh mẽ nội lực, đồng thời
tranh thủ ngoại lực, kết hợp giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại. Do
vậy, Đảng ta xác định một trong những định hướng chiến lược phát triển kinh tế xã hội của nước ta là “mở cửa và hội nhập”, đẩy mạnh việc quan hệ ngoại giao với



của Đảng ta trong thời kì đổi mới” của TS. Đinh Xuân Lý, Nxb CTQG, 2007, tác
giả đã đi sâu vào việc tìm hiểu những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đối
ngoại, thành tựu của hoạt động đối ngoại Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí
Minh, quá trình Đảng ta nhận thức và vận dụng tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh
trong thời kì đổi mới; cuốn sách “ Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh” của
GS. Đặng Xuân Kỳ, Nxb LLCT, 2004 cũng đã trình bày một số vấn đề có liên quan
đến khái niệm “phương pháp” và “phong cách” Hồ Chí Minh, tác giả xây dựng hệ
thống các phương pháp cách mạng và hệ thống các phong cách đặc trưng tiêu biểu
của Hồ Chí Minh, từ đó tác giả cũng khẳng định tầm quan trọng của việc nghiên
cứu và vận dụng sáng tạo phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh; cuốn sách
“Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh” của nguyên Bộ trưởng Bộ ngoại giao Nguyễn
Dy Niên, Nxb CTQG, 2002 đã đi sâu vào việc tìm hiểu một số vấn đề về nguồn
gốc hình thành tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, trình bày những luận điểm và
quan điểm của Hồ Chí Minh về các vấn đề thế giới, thời đại, quan hệ quốc tế,
chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam, ngoại giao Việt Nam, đưa
ra một số phương pháp, phong cách và nghệ thuật đặc sắc trong hoạt động quốc tế
và ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, và sự vận dụng tư tưởng, phong cách,
phương pháp và nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh nhằm phục vụ sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa và chủ động hội nhập quốc tế của nước ta trong giai đoạn
mới, tác giả còn khẳng định sự cần thiết phải xây dựng một hệ thống lý luận ngoại
giao và trường phái ngoại giao Việt Nam đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ đối ngoại
ngày càng cao của đất nước; công trình nghiên cứu: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đối
ngoại - Một số nội dung cơ bản, của Đỗ Đức Hinh, Nxb CTQG, 2005 nội dung
cuốn sách phản ánh một cách khái quát, có hệ thống những quan điểm của Chủ tịch
Hồ Chí Minh về đối ngoại qua đó rút ra một số nhận xét ban đầu về tư tưởng đối
ngoại Hồ Chí Minh. Trong công trình nghiên cứu “Hồ Chí Minh - Nhà tư tưởng lỗi


lạc” của GS. Song Thành cũng đã bàn tới “tư tưởng và phong cách ngoại giao Hồ
Chí Minh” ở chương 12, tác giả đã tóm lược nguồn gốc hình thành, nội dung tư

2. Đảng cộng sản Việt Nam (1986), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
3. Đảng cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
4. Đảng cộng sản Việt Nam(1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
5. Đảng cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
6. Đảng cộng sản Việt Nam(2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
7. Đảng cộng sản Việt Nam(2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Các nghị quyết Trung Ương của Đảng 2001 2004, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
9. Đại Học Dân Lập Đông Đô (2006), Giáo trình chính sách đối ngoại Việt Nam.
10.Võ Nguyên Giáp (2000), Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt
Nam, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
11.Học Viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2004), Một số vấn đề về Quốc phòng,
An ninh và đối ngoại (giáo trình trung cấp lý luận chính trị), NXb Lý luận Chính
trị.
12.Học viện Quan hệ quốc tế (2004), Giáo trình chính sách đối ngoại Việt Nam.
13.Hội Đồng Biên soạn giáo trình quốc gia (2003),Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh,
Nxb CTQG.


14.Đỗ Đức Hinh (2005), Tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại – Một số nội dung cơ
bản, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
15. Vũ Dương Huân (2005), Tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao, NXB Thanh niên.
16.Đặng Xuân Kỳ (2004), Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, Nxb Lý luận
Chính trị.
17.Đinh Xuân Lý (2007), Tư tưởng HCM về đối ngoại và sự vận dụng của Đảng ta

38.Ngoại giao Việt Nam 1945 - 2000, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
39.Võ Văn Sung (2010), Suy ngẫm về trường phái ngoại giao Hồ Chí Minh, NXB
CTQG
40.Từ điển tiếng việt (2006), NXB Đà Nẵng.
41.Đặng văn Thái (2004), Hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong
kháng chiến chống thực dân Pháp, Nxb CTQG.
42.Nguyễn Vũ Tùng (2007), Chính sách đối ngoại Việt Nam, tập 2, HVQHQT
43. Đặng Văn Thái (2004), Hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong
kháng chiến chống Pháp. NXB.CTQG. Hà Nội;
44.Trần Minh Trưởng (2005) Hoạt động Ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ
1954 đến 1969, NXB Công An Nhân dân, Hà Nội
45.Trần Minh Trưởng (2008), Những quan điểm và nguyên tắc ứng xử ngoại giao
trong quan hệ quốc tế của Hồ Chí Minh và việc vận dụng của Đảng ta trong thời
kỳ hội nhập, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng.
46.Nguyễn Minh Tú (1998), Kinh tế Việt Nam trước thế kỉ 21: Cơ hội và thử thách,
NXB Chính trị Quốc gia.
47.Võ Thanh Thu (chủ biên) (1998), Quan hệ thương mại- đầu tư giữa Việt Nam và
các nước thành viên ASEAN, NXB Tài Chính.


48.Phạm Đức Thành – Trương Duy Hòa (2002), Kinh tế các nước Đông Nam Á, thực
trạng và triển vọng, NXB khoa học xã hội.
49.Hoàng Tranh (1990), Hồ Chí Minh với Trung Quốc, NXB Sao mới, Bắc Kinh.
50.Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế (2000), Việt Nam và các tổ chức kinh tế
quốc tế, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
51.Phạm Xanh (2002), Hồ Chí Minh Dân tộc Và Thời đại, Nxb CTQG .
52.N. Khơrútsốp (1971), Hồi ký, NXB. Robert Lafont Paris.
53.Jean - Bapmisme du roselle (1994), Lịch sử ngoại giao từ 1919 đến nay. Học viện
Quan hệ quốc tế, Hà Nội.