SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI :
"THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC
ĐỊA LÍ"


PHẦN I: MỞ ĐẦU
1/ Tính cấp thiết của đề tài :
Từ thực tiễn của việc giảng dạy địa lí cấp THPT ở trong trường THPT Buôn Ma
Thuột; nhất là trong tình hình đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa hiện nay;
đó chính là lí do cấp thiết khiến tôi chọn đề tài này.
2/ Tình hình nghiên cứu :
Trong quá trình giảng dạy địa lí cấp THPT, các giáo viên đã sử dụng nhiều phương
pháp dạy học, phương tiện dạy học, tuy nhiên những phương pháp, phương tiện dạy
học mới chưa được tiếp cận và áp dụng một cách rộng rãi, hiệu quả.
Trong các tài liệu tham khảo, có rất ít tác giả đã đề cập đến phương tiện dạy-học dành
cho việc thực hiện đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa.
Việc nghiên cứu và thử nghiệm đề tài này ( Thiết kế và sử dụng phiếu học tập ) có ý
nghĩa lí luận và thực tiễn cấp bách .
3/ Mục đích, đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi và giá trị sử dụng
của đề tài:
3.1. Mục đích, đối tượng :
* Mục đích :


- Hướng dẫn giáo viên trong quá trình giảng dạy trực tiếp và học sinh trong quá trình
tiếp thu bài học, làm bài tập, kiểm tra kiến thức...
- Góp phần nâng cao kết qủa dạy và học của giáo viên và học sinh, tích cực tham gia
vào việc mở rộng ứng dụng phương tiện dạy-học mới, hiện đại vào thực tiễn giáo dục
của đất nước

+ Bản đồ giáo khoa, bản đồ treo tường (PTDH chủ yếu)


+ Vẽ sơ đồ, lược đồ để minh họa cho nội dung bài học (vẽ bảng hoặc chuẩn bị mẫu)
* Để đảm bảo đạt được kết qủa cao trong việc dạy-học của bộ môn, ngoài các phương
tiện dạy học trên giáo viên cần phải tiếp cận nhiều phương tiện dạy-học mới, hiện đại
trong đó có PHIẾU HỌC TẬP.
2/ Khái quát chung kĩ năng Thiết kế và Sử dụng phiếu học tập trong dạy-học
môn địa lí cấp THPT :
2.1. Quan niệm: Phiếu học tập là tờ giấy rời trên đó ghi các câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ
học tập... kèm theo các gợi ý, hướng dẫn, dựa vào đó HS thực hiện, hoặc ghi các thông
tin cần thiết để giúp HS mở rộng kiến thức, bổ sung kiến thức bài học.


2.2. Chức năng:
a) Cung cấp thơng tin v sự kiện: Phiếu học tập chứa đựng thông tin, dữ liệu
hoặc sự kiện.
VD: Một đoạn văn mô tả về bản sắc văn hóa của Tây Nguyên,...
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Ni rừng Ty Nguyn in bĩng của gần 50 dân tộc từ khắp các vùng đất nước hội tụ về
đây. Không đâu như Tây Nguyên có đủ nền văn hóa của hầu hết các vùng miền của đất
nước. Tiếng sli, tiếng lượn quấn quýt bn tiếng đọc trường ca Đăm Săn, tiếng khèn môi,
kèn lá réo rắt bên tiếng cồng chiêng trầm hng, m vang, dn ca quan họ xoắn xuýt với lí con
sáo Trung Bộ, điệu hị ru con Nam Bộ mềm mại, da diết lan vào không gian đầy chất sử
thi Tây Nguyên... Một nền văn hóa đầy màu sắc đa dạng, tôn thêm vẻ đẹp đậm đà của bản
sắc văn hóa Việt Nam.

(Theo “Sổ tay địa danh du lịch các tỉnh Tây Nguyên”, NXB Giáo dục, 2008).

Những thơng tin trn nhằm mở rộng, bổ sung lm r cho nội dung “truyền thống văn hóa,

Hướng núi, hướng nghiêng chung của địa hình,
hình thi chung của địa hình, hướng sông,...

Đông Bắc
Ty Bắc
Bắc Trường Sơn
Nam Trường Sơn

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Hai cu thơ sau viết về dy ni no ở Việt Nam?
“Một dy ni m hai mu my
Bn nắng bn mưa khí trời cũng khc”
Hy xc định dy ni đó trn lược đồ địa hình Việt Nam (trang 30- SGK ban Cơ bản)
kết hợp với lược đồ khí hậu trang 43 để giải thích về sự khc biệt về thời tiết ở 2 sườn của
dy ni trn.
..........................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................................
................................................................


PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
( BÀI 23-ĐỊA LÍ 12-CHUẨN )
THỰC HÀNH: PHÂN TÍCH SỰ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH TRỒNG TRỌT


Cy khc

100

1995

2000

2005

b) Vẽ biểu đồ
...............................400 -...................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
...............................300 -...................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
...............................200 -..................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
...............................100 -...................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................

Ch giải:

Biểu đồ:
c) Nhận xt:
- Tốc độ tăng trưởng:
+ Nhận xét chung: Tốc độ tăng trưởng của các nhóm cây trồng có xu hướng....................
.......................................................................................................................................................................................................


...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................

+ Cây công nghiệp lâu năm:
...........................................................................................................................................................................................................................

5............................................................................................................................................................................................................................
Thiết kế bài giảng điện tử trên phần mềm Power Point
...........................................................................................................................................................................................................................

b) Nhận
sự thay
cơ cấu diện tích cy CN
CN đổi
lâu năm
a) Khi niệm, vai trị của Bi giảng điện
tử xét Cây

100%

Cây CN hàng năm

90%
80%
70%

40.8

43.9

10%
0%
1975

1

1980

1985

Biểu đồ cơ cấu diện tích cây CN của nước ta
giai đoạn 1975- 2005

34.9 34.5

2000

2005


Multimedia được hiểu là một loại đa phương tiện, đa môi trường, đa truyền thông.
Trong môi trường Multimedia, bao gồm các dạng: văn bản (text), đồ họa (graphic), ảnh
động (animation), ảnh tĩnh (image), âm thanh (audio) và phim (video clip).
Với đặc trưng cơ bản là toàn bộ kiến thức của bài học, mọi hoạt động điều khiển
của giáo viên (GV) đều được Multimedia hóa. BGĐT có vai trị to lớn đối với hoạt động
nhận thức của học sinh (HS). Trước hết với những tính năng ưu việt hơn so với các
phương tiện khác, BGĐT vừa là nguồn cung cấp thông tin, hỗ trợ hoạt động nhận thức,
cịn tăng cường tính trực quan, kích thích sự say mê, hứng thú đối với môn học, đặc biệt là
khả năng phát triển tư duy cho HS. Bên cạnh đó, BGĐT cịn gĩp phần tích cực trong việc
giảm thời gian diễn giải của GV, tăng cường hoạt động nhận thức của HS.

............................................................................................................. ...

40

3 nhiệm vụ cơ bản của lý luận dạy học, bi ..........................................................................................................
học thường có các mục tiêu về kiến thức, kĩ
- Mối quan hệ giữa sự thay đổi cơ cấu diện tích cây
CN với sự thay đổi trong phân bố sản xuất cây CN

20

năng,
1975 thái độ …

Cây CN lâu năm
Cây CN hàng năm

2005

............................................................................................................. ...
..........................................................................................................
............................................................................................................. ...
..........................................................................................................
............................................................................................................


B2) Lựa chọn kiến thức cơ bản của bài dạy học, xác định đúng nội dung trọng tâm,
cấu trúc các kiến thức cơ bản theo ý định dạy học
2. Quy trình tiến hnh thiết kế Bi giảng điện tử


của tương lai; Đó là một qúa trình lâu dài cần có sự hợp tác tích cực của cả giáo viên
và học sinh, của cả hệ thống giáo dục. Với mục đích này và trong khuôn khổ của đề
tài này chắc chắn sẽ không thể đáp ứng được hết những yêu cầu, mong muốn của
quý thầy cô giáo và học sinh; tuy nhiên phần nào cũng mở ra những hướng, những gợi
ý cần thiết để chúng ta tiếp tục hoàn thiện thêm kĩ năng thiết kế và sử dụng phiếu
học tập.
Nội dung đề tài không lớn, tuy nhiên nó đề cập đến một trong những
phương tiện dạy-học mới, hiện đại , bản thân cũng vừa áp dụng vừa đúc rút kinh
nghiệm để viết nên đề tài này và như vậy nội dung bài viết có thể chưa thật đầy đủ
...Tất cả những điều này mong quý thầy cô giáo đóng góp ý kiến để đề tài hoàn
chỉnh hơn.


2/KIẾN NGHỊ:
* Đối với các giáo viên giảng dạy bộ môn địa lí cấp THPT cần đầu tư nghiên
cứu và ứng dụng phương tiện dạy-học này.
* Việc Thiết kế và Sử dụng phiếu học tập cũng như ứng dụng vào thực tiễn là
một quá trình đòi hỏi nhiều công sức, thời gian, vật chất…vì vậy cần triển khai đồng
bộ, quyết liệt và hiệu quả, qua thực tế để rút kinh nghiệm và tiếp tục nhân rộng.