PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO SÌN HỒ
TRƯỜNG TIỂU HỌC LÙNG THÀNG

THUYẾT MINH SÁNG KIẾN
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP
RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH NỘI TRÚ KHỐI 4-5”

Tác giả/đồng tác giả: Hoàng Văn Đồng
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm TDTT
Chức vụ: Giáo viên
Nơi công tác: Trường tiểu học Lùng Thàng

Lùng Thàng, ngày 20 tháng 3 năm 2016
1


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN ĐỀ NGHỊ
CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ
Kính gửi: Thường trực Hội đồng xét, công nhận sáng kiến cấp cơ sở
Tôi (chúng tôi) gồm:

TT

Họ và tên

1

Hoàng Văn Đồng

THLT GV

- Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: ‘‘Một số biện pháp rèn kỹ năng
sống cho học sinh nội trú khối 4-5” ở trường tiểu học Lùng Thàng.
- Cơ quan/đơn vị công tác: Trường TH Lùng Thàng
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục tiểu học
- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 25 tháng 8 năm 2015.
- Mô tả bản chất của sáng kiến: Giúp học sinh trang bị cho bản thân một số kỹ
năng cơ bản và trải nghiệm thực tiễn cho học sinh trường TH Lùng Thàng qua
các giải pháp cụ thể:
+ Bám sát nội dung, nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
+ Gần gũi, thân thiện với học sinh.
+ Rèn kĩ năng sống qua các tiết sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp.
+ Kết hợp các giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp nội trú, ban quản
trú, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh.
+ Tổ chức tốt buổi chào cờ đầu tuần.
+ Xây dựng trường, lớp xanh-sạch-đẹp-an toàn.
2

Ghi
chú


+ Động viên, khen thưởng.
+ Tuyên truyền tới các bậc cha mẹ thực hiện dạy các em các kĩ năng
sống cơ bản.
- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Được sự ủng hộ của BGH, các tổ
chức đoàn thể nhà trường, 100% các đồng chí giáo viên trong trường.
- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến

TÁC GIẢ ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN
(Họ, tên và chữ ký)

Hoàng Văn Đồng
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO TÓM TẮT SÁNG KIẾN
( Đề nghị công nhận sáng kiến)
1. Tác giả, đồng tác giả:
Họ và tên: Hoàng Văn Đồng
Trình độ văn hóa: 12/12

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm TDTT

Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường Tiểu học Lùng Thàng
Nhiệm vụ được giao: Giáo viên thể dục – Tổng phụ trách đội
2. Tên sáng kiến:
“ Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh nội trú khối 4-5”
3. Tính mới:
Học sinh nắm được cơ bản, chính xác về các chuẩn mực thông qua các
hoạt động thực tiễn mà học sinh được học ở trường.
Học sinh thường xuyên được rèn luyện, thực hành các chuẩn mực của
hành vi trong và ngoài giờ lên lớp.
Có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường - giáo viên - xã hội
trong việc giáo dục trang bị cho học sinh những kỹ năng thực tiễn.
4. Hiệu quả sáng kiến mang lại:

4





PHÒNG GD&ĐT SÌN HỒ
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG TH LÙNG THÀNG
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Số :

Lùng Thàng, ngày tháng năm 2016

/XNSK

GIẤY XÁC NHẬN
Kính gửi: Hội đồng khoa học cấp cơ sở
Đơn vị: Trường Tiểu học Lùng Thàng - Huyện Sìn Hồ - tỉnh Lai Châu
Xác nhận sáng kiến: Ông( bà): Hoàng Văn Đồng, là tác giả của sáng kiến:
‘‘ Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh nội trú khối 4-5’’ trường
Tiểu học Lùng Thàng và đã được áp dụng từ ngày 25 tháng 8 năm 2015 đến
ngày 20 tháng 3 năm 2016.
Qua thời gian áp dụng tại đơn vị đã đem lại hiệu quả thiết thực được ghi
nhận như sau:
- HS ngoan hơn, tự giác chủ động, mạnh dạn hơn, tích cực tham gia các
hoạt động tập thể; khi đảm nhận nhiệm vụ thể hiện tinh thần trách nhiệm cao
hơn, biết nhận lỗi, sửa lỗi khi làm sai .
- Đã thể hiện được cách xử lý trong ứng xử có chừng mực, ngoan ngoãn
lế phép, khá phù hợp.
- Tinh thần đoàn kết, giúp đỡ nhau trong học tập, sinh hoạt tập thể, cá
nhân nâng cao rõ rệt.
- Học sinh mạnh dạn, tự tin thể hiện khả năng của mình trước đông người
biết phân biệt hoạt động, việc làm đúng sai .

Địa chỉ: xã Lùng Thàng - huyện Sìn Hồ - tỉnh Lai Châu
Điện thoại: 01648705267
7


II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN:
1. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
1.1. Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến:
Việc rèn kĩ năng sống là một mặt giáo dục cần đặc biệt coi trọng và nhất là trong
giai đoạn hiện nay khi mà xã hội phát triển không ngừng để thích nghi hòa nhập
với sự phát triển chung của thế giới. Việc rèn kĩ năng sống cho học sinh là đòi
hỏi thường xuyên của công tác giáo dục đồng thời cũng là đòi hỏi cấp thiết của
việc hình thành nhân cách trong công tác giáo dục hiện nay. Giáo dục trong nhà
trường luôn là vấn đề cần được quan tâm, thì việc rèn kĩ năng sống cho học sinh
cũng không kém phần quan trọng và bằng nhiều hình thức, nhiều con đường;
việc rèn kĩ năng sống chiếm một vị trí quan trọng. Qua việc rèn kĩ năng sống sẽ
trang bị tri thức, hành vi cho các em. Đồng thời nó định hướng cho học sinh rèn
luyện hành vi và thói quen tốt ứng xử tốt .
Trong sự phát triển nhân cách của học sinh, việc rèn luyện kĩ năng sống
là đảm bảo cho học sinh có được bản lĩnh rõ ràng về nhân cách toàn diện. Nếu
không rèn kĩ năng sống thì không những ứng xử trong các tình huống sẽ phức
tạp, gặp khó khăn, thậm chí mắc phải sai lầm, mà việc hình thành nhân cách
toàn diện của các em bị hạn chế, phiến diện, việc xây dựng những thói quen
hành vi dễ hình thức máy móc lí trí và tình cảm không thống nhất với nhau đó là
lời nói không đi đôi với việc làm.
1.2. Mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
Năm học 2015-2016 trường tiểu học Lùng Thàng tiếp tục thực hiện phong
trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” việc giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh là một trong những nội dung của phong trào. Điều đó
có ý nghĩa rất lớn và thiết thực với các em HS trong toàn trường và đặc biệt hơn

năng sống cho học sinh nội trú khối 4-5 như sau:
* Thuận lợi:
Ngay từ đầu năm, được sự quan tâm chỉ đạo của Ban Giám hiệu nhà
trường giao nhiệm vụ phụ trách xây dựng và tổ chức phong trào cho toàn thể HS
trong nhà trường.
Sự quan tâm của các đoàn thể, chính quyền địa phương, của phụ huynh và
giáo viên trong việc giáo dục quản lý học sinh.
9


* Khó khăn:
Đa số học sinh nội trú lần đầu tiên các em phải xa nhà, xa bố mẹ người
thân, mọi hoạt động hàng ngày hầu hết phải tự làm, sống trong tập thể đông đúc,
các bạn xa lạ chưa biết nhau. Nên khi sống, sinh hoạt và học tập phát sinh nhiều
vấn đề chưa phân biệt hành vi đúng, sai trong quan hệ bạn bè: Các em chưa có
cử chỉ, lời nói đúng mực với các bạn, người lớn tuổi...; còn nói tục, chửi bậy và
gây mất đoàn kết trong lớp, cách xưng hô với bạn, vệ sinh nơi ở,...chưa được tốt.
Nhiều em còn ham chơi, ăn uống, vệ sinh cá nhân tự do. Do vậy nề nếp
học tập cũng như việc đi học đúng giờ, thực hiện quy định còn chưa thực hiện
đúng theo yêu cầu.
Phụ huynh học sinh vẫn chưa quan tâm đúng mực đến việc giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh, mọi thứ trông chờ vào các thầy cô. Phong tục
tập quán, sự đa dạng về dân tộc, sự khác biệt về các quy chuẩn đạo đức cũng dẫn
đến khó khăn trong việc giáo dục theo nguyên tắc chung khi tham gia các hoạt
động có khuôn mẫu chuẩn mực chung cho toàn bộ học sinh.
* Thực trạng tình hình của nhà trường:
Trường Tiểu học Lùng Thàng thuộc xã vùng sâu, vùng xa của huyện Sìn Hồ,
tỉnh Lai Châu. Tuy nằm trên một xã có nhiều khó khăn nhưng thầy và trò luôn
cố gắng dạy tốt, học tốt. Trong nhiều năm gần đây, nhờ chính sách giáo dục
được đổi mới nên công tác giảng dạy đã làm tốt và đa số các em đều chăm

chóng học theo, các em không biết những điều các em bắt chước đó là không
hay vì các em chưa có khả năng phân biệt được điều đúng, sai trong các chuẩn
mực mà các em sẽ phải sử dụng để cư xử hằng ngày. Học sinh của chúng ta do
đặc thù vùng miền, các em ghi nhớ và làm theo một cách máy móc. Học sinh
học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo, ít sáng tạo, tính tự
giác chưa cao, lười hoạt động. Với kiểu hoạt động này nếu không được giáo
viên hoặc bố mẹ, người thân nhắc nhở thường xuyên thì các em sẽ chóng
quên và sẽ không nhớ gì nữa trong thời gian ngắn sau đó.
Các em học sinh này chủ yếu được các thầy cô dạy kiến thức là nhiều nên
khả năng ứng phó với các tình huống trong cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti
nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫn hiện tượng học sinh cãi nhau, chửi nhau,
đánh nhau, chưa lễ phép, gây mất đoàn kết trong tập thể lớp, trốn học đi chơi,...

11


Các em học sinh vừa từ lớp 3, 4 lên lại chuyển từ các điểm bản xa về
trung tâm học và làm quen với môi trường có nhiều cái mới: Nếp sống mới,
bạn mới, quy định mới, hoạt động vui chơi, ăn, ở … làm cho các em bỡ ngỡ, khá
rụt rè chưa quen với cách học cũng như mạnh dạn bày tỏ ý kiến. Khi phát biểu
các em nói không rõ ràng, trả lời trống không, không tròn câu và ít nói lời cảm
ơn, xin lỗi với cô, bạn bè….
* Về Phụ huynh:
Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹ
năng thực hành xã hội là do thiếu sự quan tâm. Đa số phụ huynh cho rằng con
em mình chỉ cần đến trường sẽ được thầy cô dạy bảo hết.
Phụ huynh học sinh chưa hướng cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn
thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong gia đình.
Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế,
xưng hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm.

đức, kỹ năng sống cho học sinh, đặc biệt là học sinh phổ thông. Mục tiêu giáo
dục là nhằm giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn
và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, góp phần
hình thành nhân cách con người Việt Nam. Yêu cầu về nội dung giáo dục tiểu
học phải đảm bảo cho HS có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và
con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen
rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về nghệ thuật.
Vậy Kỹ năng là gì?
Kỹ năng : Là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một
hoặc nhiều khía cạnh nào đó được sử dụng để giải quyết tình huống hay công
việc nào đó phát sinh trong cuộc sống.
Kỹ năng sống là gì?
Kỹ năng sống: Là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết
hoặc đáp ứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của
con người. KNS bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trong não bộ
của con người. KNS có thể hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dục
hoặc rèn luyện của con người.

13


Kỹ năng sống được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện,
học tập trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội. Vì vậy, kỹ năng sống của
mỗi người vừa có tính cá nhân, vừa có tính xã hội và chịu ảnh hưởng của gia
đình, cộng đồng, dân tộc. Kỹ năng sống mang tính cá nhân bởi vì đó là khả năng
của mỗi cá nhân để có sự phù hợpvới những kỹ năng sống ấy. Ví dụ: kỹ năng
sống của những người sống ở thành thị khác với nông thôn, miền núi khác với
đồng bằng …
Để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh nội trú khối 4-5 tôi đã thực hiện
các biện pháp sau:

được hình thành tốt trong quá trình HS tương tác với bạn bè và những người
xung quanh. Tạo điều kiện để các em có dịp thể hiện ý kiến của mình và xem
xét ý kiến của người khác...
+ Trải nghiệm: Cần phải có thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp cho HS được hoạt động thực, có cơ hội thể hiện ý tưởng, có cơ hội
xử lí các tình huống cũng như phản biện…Kỹ năng sống chỉ được hình thành
khi người học trải nghiệm qua thực tế và nó có kĩ năng khi các em được làm
việc đó.
+ Nguyên tắc tiến trình và nguyên tắc thay đổi hành vi: Giáo viên không
thể giáo dục kỹ năng sống trong một lần mà kỹ năng sống là một quá trình từ
nhận thức - hình thành thái độ - thay đổi hành vi. Thay đổi hành vi của một con
người đặc biệt hành vi tốt là quá trình khó khăn. Do vậy giáo dục kỹ năng sống
không thể là ngày một ngày hai mà phải là cả một quá trình.
+ Thời gian và môi trường giáo dục: Giáo dục kỹ năng sống được thực
hiện mọi lúc mọi nơi; giáo dục KNS được giáo dục trong mọi môi trường như
gia đình, nhà trường, xã hội; cần phải tạo điều kiện tối đa cho các em tham gia
vào các tình huống thật trong cuộc sống, các hoạt động thường ngày.
Do đó trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh nói chung và học sinh nội trú nội riêng cũng phải đảm bảo thực hiện tốt các
nguyên tắc của giáo dục đã nêu trên.
 Gần gũi, thân thiện với học sinh:
Đầu tiên, sau khi nhận nhiệm vụ quản trú đối với học sinh việc đầu tiên
cần làm là tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh và giáo viên: Bản thân sắp
xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu về mình trong các buổi gặp gỡ
15


cuối các ngày làm việc với khoảng thời gian 20-30 phút, vì hiện tại tại cơ sở của
trường đang áp dụng học cả ngày nên thời gian nghỉ học cuối ngày thường vào
4h30’ với khoảng thời gian ngắn ngủi 20-30 phút nghe các em tâm sự chia sẻ,

KNS

Mái trường - Tìm hiểu truyền thống nhà Kỹ năng tự phục vụ,

8+9

thân yêu

trường

kỹ năng đảm nhận

của em

- Thi làm đèn ông sao, bày cỗ trách nhiệm, kĩ năng
trung thu

hoạt

động

đội,

- Em làm vệ sinh và trang trí nhóm, kĩ năng hợp
lớp học, trồng cây xanh, bồn tác.
hoa, giỏ hoa.
17


Kỹ năng hợp tác,

đội,

nhóm, kỹ năng hợp

- Thi làm báo tường chủ đề tác, kỹ năng văn
thầy cô và mái trường.

nghệ.

- Mít tinh kỉ niệm ngày 20/11
- Tổ chức hội thi văn nghệ
chào mừng 20/11.
- Tìm hiểu về truyền thống Kỹ năng lắng nghe
quân đội, nghe nói chuyện về tích cực, kỹ năng thể
12

Uống nước anh bộ đội Cụ Hồ.
nhớ nguồn

hiện sự thông cảm,

- Hội khỏe Phù Đổng cấp chia sẻ, kỹ năng rèn
trường lần 3

luyện sức khỏe.

- Sinh hoạt tập thể, nghi thức Kỹ năng giao tiếp,
Mừng

Đội, ca múa hát và các kĩ năng kỹ năng văn nghệ,

- Tìm hiểu về thiếu nhi một số Kỹ năng chia sẻ,
Hòa bình
4

nước trên thế giới.

cảm thông, kỹ năng

và hữu nghị - Tìm hiểu về chiến thắng lịch xác định giá trị, kỹ
sử Hồ Chí Minh

năng thể hiện sự tự
tin, kỹ năng làm việc
nhóm.

- Tổ chức tìm hiểu về đội Kỹ năng lắng nghe
TNTPHCM.
5

tích cực, kỹ năng thể

Bác Hồ

- Tổ chức học hát 1 số bài hát hiện sự tự tin, kỹ

kính yêu

ca ngợi về Bác Hồ, về Đội năng tổ chức.
TNTP Hồ Chí Minh.


sinh nội trú có tủ truyện, sách tham khảo học tập và vào ngày thứ 3 tất cả các HS
đều được đọc truyện, HS nội trú được mượn truyện về phòng đọc. Nguồn sách,
truyện đều được mượn từ thư viện nhà trường. Tăng cường kể cho các em nghe
các câu chuyện cổ tích, bài thơ,…để qua đó rèn luyện đạo đức cho các em, giúp
các em hoàn thiện mình, dạy các em yêu thương bạn bè, yêu thương con người.
Tạo hứng thú cho các em qua các câu truyện bằng tranh, gợi mở tính tò mò, ham
học hỏi, phát triển khả năng thấu hiểu ở các em.
22


Bên cạnh đó, tổ chức cho các em học sinh tham gia thực hiện các bài muá
hát tập thể, thể dục buổi sáng, tham gia các câu lạc bộ cờ vua, mỹ thuật để rèn
luyện sức khỏe, yêu ca hát hơn, thể hiện năng khiếu mình nhiều hơn.

23


Để có được kết quả trên không chỉ đơn thuần cá nhân tôi làm được mà có
công không nhỏ trong việc giáo dục kỹ năng sống cho các em học sinh nội trú
còn có lực lượng khác rất quan trọng tham gia đó là các thầy cô chủ nhiệm lớp
bán trú, ban quản trú của nhà trường.


Kết hợp các giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp nội trú, ban

quản trú, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí minh:
Với các thầy cô chủ nhiệm lớp bán trú, ban quản trú, BCH Liên đội của
nhà trường thì tôi thường xuyên trao đổi thông tin hai chiều để nắm bắt được các
hoạt động thường ngày. Do đó các thầy cô chủ nhiệm thường xuyên thay đổi các
hình thức sinh hoạt lớp, luân phiên nhau cho các em làm lớp trưởng, tổ trưởng,




Xây dựng trường, lớp xanh-sạch-đẹp-an toàn.

Để rèn kĩ năng tự phục vụ, biết lao động vừa sức, biết trang trí lớp học
xanh - sạch - đẹp, giúp các em yêu trường, yêu lớp hơn. Bản thân đã hướng dẫn
giao cho các lớp trồng cây xanh và chăm sóc cây xanh theo các khu vực cụ thể:
Lớp nhỏ chăm sóc khu vực cây lớn, các lớp lớn hơn sẽ trồng mới và chăm sóc
các bồn hoa, thảm cỏ yêu cầu chăm sóc nhiều hơn, cẩn thận hơn, lớp nội trú ở
thường tại trường giao cho làm và chăm sóc các bồn hoa hàng ngày, phân chia
khu vực vệ sinh thường ngày, duy trì phong trào tiếng trống sạch trường vào
cuối tuần để thông qua đó mà giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em.

25